Dit overzichtswerk over Spinoza's oeuvre is even inzichtelijk, als dat het toegankelijk en overzichtelijk is. Spinoza's eigen werken worden chronologisch met ijver en zorg weergegeven, en voorzien van commentaar, in vergelijking met andere commentaren. Dit boek heeft mij enorm geholpen Spinoza beter te begrijpen en te doorgronden.
Het boek bevat veel duidelijk gegeven voorbeelden en veel nuttige herhalingen en vergelijkingen. In het geven van herhaling schiet de auteur zo nu en dan mijns inziens door, waardoor er af en toe wat redundantie ontstaat.
Het boek belooft de contemporaine relevantie aan te geven van Spinoza's werk (en dan vooral politiek), maar doet dat niet altijd zo overtuigend als ik graag had gezien.
Maar deze bezwaren zijn zeer overkomelijk en dit boek leest zeer prettig weg en heeft mijn begrip van Spinoza bijzonder verrijkt, waarvoor ik de auteur niets anders dan dankbaar kan zijn.
Ter inleiding: mijn fascinatie voor de figuur van Spinoza startte eigenlijk met het – overigens eveneens onvolprezen – ‘De ketter en de hoveling’ van Matthew Stewart. Het was dit boek dat mijn interesse voor het werk van Spinoza wekte, want in de confrontatie van Spinoza met Leibniz die het onderwerp van Stewarts werk vormt komen Spinoza’s ideeën uiteraard al flink naar boven. Vooral de vaststelling dat er iets was tussen agnosticisme en atheïsme dat steek houdt was een ontdekking.
Stewart geeft geen globaal overzicht van de ideeën van Spinoza – dat is ook zijn ambitie niet – en dus was het wel wat zoeken naar een boek dat wel zo’n globaal overzicht gaf. Prof. Kees Schuyt had die ambitie wel in ‘Spinoza en de vreugde van het inzicht’ (de titel is wat bombastisch…), en het mag gezegd worden: opdracht volbracht. De logisch-mathematische opbouw en taal van Spinoza’s werk maken het op zijn zachtst gezegd weinig toegankelijk. Schuyt doorbreekt dat hermetisch karakter van de originele teksten en geeft op een bijzonder heldere manier een overzicht van de werken van Spinoza, met uiteraard een sterke focus op zijn hoofdwerk, de Ethica. Geen boek dat als eerste kennismaking kan dienen (daarvoor raad ik zeker Stewart aan), wel een boek voor wie zich meer wil verdiepen in die zo fascinerende figuur van Spinoza. De verwijzingen naar biografische of historische feiten om Spinoza’s werk correct te kunnen duiden maar vooral de vele interpretaties van andere commentatoren die aan bod komen zorgen voor een heel evenwichtig en uiterst boeiend overzicht van de ideeën van die opmerkelijke, scherpe geest.