Onder dieren - Voor een diervriendelijker wereld

by Ton Lemaire

Ton Lemaire, de nestor van de dierenethiek, mengt zich met Onder dieren in de actuele discussies rondom dierenwelzijn. Lemaire is antropoloog en filosoof, en publiceerde eerder onder meer De val van Prometheus, Verre velden en Het lied van Hiawatha.

Vroeger waren dieren essentieel voor het bestaan van de mens –de kippen liepen op het erf, de paarden waren onmisbaar bij de oogst –, tegenwoordig zijn ze uit het straatbeeld verdwenen. Koeien, varkens en kippen zijn gereduceerd tot een soort vlees-, melk- en legmachines. Ondertussen worden gezelschapsdieren zoals honden en katten door ons vertroeteld en verwend.

Aan de hand van zes dieren – wolf, olifant, paard, hond, prieelvogel en bij – beschrijft Ton Lemaire in Onder dieren de praktische en symbolische betekenis die deze dieren in de loop der tijd voor ons hebben gehad. Daarbij raakt hij aan thema’s als het vegetarisme en de antropomorfisering, empathie en mededogen, instinct en intelligentie, egoïsme en altruïsme.

Lemaire neemt stelling in actuele discussies over de bio-industrie. Ook schetst hij een ethiek voor het antropoceen, het tijdperk waarin de mens verantwoordelijk is voor het in stand houden van een optimale biodiversiteit op een ecologisch gezonde planeet.

Genres: Philosophy

508 pages, Hardcover

First published March 1, 2017

About the author

Ton Lemaire (1941) is antropoloog en filosoof. In het voorjaar van 2014 verscheen Het lied van Hiawatha, een essay over een van de bekendste teksten van de negentiende eeuw. Eerder publiceerde hij onder meer Filosofie van het landschap (1970), Met open zinnen (2002), Claude Lévi-Strauss (2008), De val van Prometheus (2010) en Verre velden (2013). Sinds geruime tijd woont Ton Lemaire op het Franse platteland.

Reviews

[Ray Lo · Rating 3 out of 5]

In dit boek stelt TL in zijn gekende meandrische stijl en schuine wegen filosofie, onze omgang met dieren in vraag; hij wil namelijk een pad openen voor wat hij humanimalisme noemt. Dit doet hij door 8 dieren te beschrijven en uit hun gedrag te besluiten dat ze meer zijn dan machines van vlees en bloed; ze zijn in zekere mate begiftigd met emotie, empathie en ze zijn in staat tot het verrichten van 'nutteloze' handelingen. Dit zijn handelingen die vanuit evolutionair perspectief weinig of geen (aantoonbaar) nut hebben, bvb prieelvogels en hun bouwsels. Dieren hebben dus een zeker (zelf)bewustzijn en ervaren bijgevolg pijn en lijden op een wijze die gelijkt met die van de mens. Empathie is dus de brug tussen mens en dier. Voorts neemt hij het evolutionair denken en biologie onder de loep omdat ze beladen zijn van economisch denken en hekelt hij de massale slachting van dieren voor de consumptie van vlees en vooral de wijze waarop dit gebeurd; ver weg in abattoirs op een 'geciviliseerde' manier. Het Duits woord hiervoor is verharmlosen. Hij is dus voorstander van een vegetarisch/veganistische levenswijze.

Mijns inziens heeft hij in de grond van de zaak gelijk, maar is zijn standpunt bij momenten onvolledig. Hij gaat niet op ritueel slachten, houdt niet echt rekening met het feit dat vleesconsumptie ook te maken heeft met waar je woont; omdat nu in sommige delen van de wereld nu eenmaal niet altijd plantaardig voedsel aanwezig is en het voor sommige beroepen niet voldoende voedzaam is. Geen woord over kweekvlees als alternatief. Er is zeker een probleem met onze vleesconsumptie, dat staat buiten twijfel, maar een iets genuanceerder standpunt had beter geweest. Men kan immers het verschil maken door al een paar dagen per week geen vlees te eten. De verandering dient niet zo radicaal te gebeuren, dit werkt enkel harde standpunten in de hand en zorgt voor emotioneel beladen discussies.

Ik geef het boek drie sterren omdat het ook te lang is; 250 paginas hadden volstaan.

[Carolien Staal · Rating 2 out of 5]

Weinig nieuwe inzichten, niet bijzonder diepgaand.