آشغال-مرد

by Matei Vişniec, احسانه نوع‌پرست (Translator)

Textes pour un spectacle-dialogue de monologues

Les textes réunis sous ce titre sont en fait des modules théâtraux à composer. Avec ces monologues qui invitent à construire un ensemble, l'auteur a voulu imposer au metteur en scène une seule contrainte: la liberté absolue.

Genres: Plays

140 pages, Paperback

First published January 1, 1996

About the author

From an early age, Matei Vişniec discovered literature as a space dedicated to freedom. He draws his strengths from Kafka, Dostoevsky, Poe, Lautréamont. He loves the Surrealists, the Dadaists, absurd and grotesque theatre, surrealist poetry, fantastic literature, magical realism, even the realist Anglo-Saxon theatre. He loves everything except Socialist Realism.

Vişniec studied philosophy at Bucharest University and became an active member of the so-called Eighties Generation, who left a clear stamp on the Romanian literature. He believes in cultural resistance, and in literature’s capacity to demolish totalitarianism. Above all, Matei Vişniec believes that theatre and poetry can denounce manipulation through "great ideas", as well as brainwashing through ideology.

Before 1987 Matei Vişniec had made a name for himself in Romania by his clear, lucid, bitter poetry. Starting with 1977, he wrote drama; the plays were much circulated in the literary milieus but were barred from staging. In September 1987, Vişniec left Romania for France, where he was granted political asylum. He started writing in French and began working for Radio France Internationale. At the present time, Vişniec has had many of his works staged in France, and some twenty of his plays written in French are published (Actes Sud-Papier, L'Harmattan, Lansman). His plays have been staged in more than 20 countries. In Romania, after the fall of Communism, Matei Vişniec has become one of the most frequently performed authors.

The work of Matei Vişniec has been represented in London by the performance "The Body of a Woman as a Battlefield in the Bosnian War", staged at the Young Vic Theatre, in November 2000. The play received rave reviews in the British newspapers and magazines, including The Guardian. "The Story of the Panda Bears told by a Saxophonist who has a Girlfriend in Frankfurt" has been performed at the Edinburgh Festival (August 2005). The production is by Rouge28 Theatre, London.
In Unites States, the work of Matei Vişniec has been represented in New York, Chicago, New Jersey and Hollywood.

Reviews

[Eärendilen · Rating 5 out of 5]

چه‌قدر ابزورد..
دل‌بسته‌ی توام، موراکامی رومانیایی من..

[Pouria · Rating 5 out of 5]

آشغال-مرد (تئاتر تجزیه شده) / ماتئی ویسنی یک / ترجمه ی احسانه نوع پرست / نشر مشکی / 140 صفحه / تاریخ اتمام کتاب: 24 خرداد 98 / امتیازم به کتاب از پنج: 4.7
این کتاب مجموعه ای از نمایشنامه هاست. به قول خود ماتئی ویسنی یک، تئاتر تجزیه شده است که حتی خودش میگه که کنار هم قرار دادن اونا به عهده ی ماست و توالی نمایشنامه ها معلوم نیست. باید بگم که بهترین اثر نمایشی که تا به حال خوندم همین کتاب بوده. هر نمایشنامه ی کوتاه یک دنیا حرف داره. موضوعات متفاوتن، سیاسی، اجتماعی، موضوعات درونی انسان، تعامل انسان با دیگران. از تقریبا همشون میشه تئاتری عالی، فیلمی عالی، مجموعه عکسی عالی و حتی نقاشی هایی عالی به وجود آورد. هرکدوم از نمایشنامه ها حرف های خودشون رو دارن و نمیشه دربارشون نوشت. یعنی میشه ولی طولانی میشه و این کتابو باید بارها و بارها خوند. فضای نمایشنامه ها گاهی رئال و گاهی سورئال هستند. بعضیاشون حرفشونو رک و پوست کنده زدن بعضیاشونم از نمادهای بسیار قوی و جذاب استفاده کردن و مرموز بودن خاصی دارن که شدیدا می پسندم. طنز به خصوصی هم توی بعضیاش هست که خیلی قوی و دلچسبه. خلاقیت و نبوغ این نویسنده واقعا تحسین برانگیزه و مغزشو واقعا دوست دارم! کتابای دیگشم دوست داشتم ولی این کتابش دیگه واقعا شاهکار بود و مطمئنم چندین بار دیگه میخونمش. ترجمه ی کتاب هم عالیه و بسیار رَوونه. دوست دارم اجراهای خوبی از این نمایشنامه ها ببینم و حتی خودم هم نقشی توی تهیه و تولید اون ها داشته باشم.

[Nahid · Rating 3 out of 5]

ماتئی ویسنی‌یک نمایشنامه‌ی «آشغال-مرد: تئاتر تجزیه‌شده» را در سال 1993 نوشت و نشر مشکی به تازگی آن را با ترجمه‌ی روان «احسانه نوع‌پرست» به چاپ رسانده است.ه

خودا لئون جایگشت‌های پیچیده و گوناگون را آزموده
ترتیب الفبا را بر هم زده
و سرانجام نامی را که کلید است بر زبان رانده
در، پژواک، میهمان، کاخ ...ه
«خورخه لوئیس بورخس، گولم»
در عرفان یهودی، «تموره» روشی برای بازچیدن واژگانِ تورات است چرا که این اعتقاد وجود دارد، که توراتِ ظاهری تنها یکی از جایگشت‌های تورات لایزال بوده و با آرایش مجدد واژگان کتاب، در طول قرن‌ها، شاید به تورات اصلی برسیم. نمایشنامه‌ی «آشغال-مرد» با عنوان «تئاتر تجزیه‌شده»، مجموعه‌ای از قطعات نمایشی است که باید با یکدیگر ترکیب شوند، ولی نویسنده هیچ نظمی برای این ترکیب قائل نشده است. ماتئی ویسنی‌یک در مقدمه‌ی نمایشنامه‌ می‌گوید: «این متون هم‌چون تکه‌های آینه‌ای شکسته‌اند. آینه‌ای که قبلاً در وضعیت ایده‌آلی قرار داشته و آسمان، جهان و روح انسان را بازمی‌تابانده است. آنگاه انفجاری رخ می‌دهد که نه خبر از زمانش داریم و نه دلیلش را می‌دانیم. تکه‌هایی که اکنون در اختیار ماست، بدون شک متعلق به همان ماده‌ی اولیه‌اند ... که وحدت و هویت آن‌ها را شکل می‌دهد.» خواندن و اجرای این نمایشنامه، امتحان کردن جایگشت‌ها و ترکیب‌های مختلف این قطعات است و هم‌چون تموره، بازی مقدسی است برای بازسازی شکل اولیه که کسی از چگونه بودنش آگاه نیست و حتی ممکن است تکه‌هایی از آن گم شده باشند.ه
نویسنده در نحوه‌ی ترکیب کردن هیچ شرط و ارجحیتی قرار نمی‌دهد و کارگردان یا خواننده‌ی نمایشنامه را مجبور می‌کند به «اختیار مطلق». بین قطعات نمایش از جنبه‌های مختلفی ارتباط برقرار است، شباهت‌های اسمی بین شخصیت‌ها در قطعات مختلف، حدس‌هایی که می‌توان در مورد ارتباطات چندسویه بین برخی وقایع و بعضی شخصیت‌ها با یکدیگر زد، امکان تشکیل ترکیب‌های متنوعی را می‌دهد.ه
تمام این قطعات هیچ توضیح صحنه‌ای ندارند، و به سن، جنسیت، نژاد، ملیت و مذهب شخصیت‌ها اشاره‌ای نمی‌شود. شخصیت‌ها از احساسات و موقعیتی که در آن قرار دارند، از وقایع روزمره‌شان، ساده و صریح حرف می‌زنند ولی به تحلیل روانشناختی از خود و موقعیتشان نمی‌پردازند. زبان نمایشنامه ساده و سرراست است و این با ایده‌های پیچیده‌ی قطعات، تضاد دارد.ه
احساسات مشترک در این قطعات تنهایی، انزوا، بیگانگی و بی‌معنایی است. آدم‌هایی که از یکدیگر جدا مانده‌اند و به درون دایره یا آینه پناه می‌برند. آدم‌هایی بدون اختیار که وضعیت یا حرکتشان، به آن‌ها تحمیل می‌شود. مردی که بدون اینکه چرایش را بفهمد و حتی با وجود اعتراضات مذبوحانه، توسط جامعه تبدیل به آشغال-مرد می‌شود. اسب‌سوار که زیر نگاه سنگین اسب و مردم، سرانجام سوار اسب می‌شود و شهر را ترک می‌کند. انسان‌هایی که هر یک در تنهایی خویش هجوم پروانه‌ها، خرگوش‌ها، حلزون‌ها، ... را تاب آورده و مختصات زندگی‌شان را با آن تنظیم می‌کنند. هم‌چون انسان‌های بی‌دست و پا در نقاشی‌های بهمن محصص که در برابر شرایط بیرونی ناتوانند و ناگزیر بعد از دست و پا زدنی عبث به آن تن می‌دهند.ه
شخصیت‌ها در ارتباط برقرار کردن ناتوانند، برای مثال دونده قادر نیست وضعیت غیرعادی خود را که نمی‌تواند از دویدن بازایستد، به کسانی که هر روز می‌بیندشان، بگوید. تجربیات انسان‌های امروز در دنیای مدرن بسیار به موقعیت‌های سوررئالِ قطعات نمایشی شباهت دارد. بسیاری از ما در برابر مکانیزم‌های دنیای کنونی مثل بازار ناتوان بوده و قادر به تغییرش نیستیم. هر یک از ما به تنهایی بسیار ضعیفیم. سرعتی که جهان امروز بر ما تحمیل می‌کند، ما را از ارتباط با یکدیگر بازداشته است. ماشین رسانه‌ای عظیم، مغز ما را شست‌و‌شو می‌دهد. چنین شباهت‌هایی بین دنیای واقعی و دنیای فانتزی نمایشنامه‌ی ویسنی‌یک، سبب ارتباط مخاطب با قطعات نمایش می‌شود.ه

[Roya Shakeri · Rating 3 out of 5]

از زماني كه در غارها زندگي مي كرديم تا همين امروز، همگي زنداني بوده ايم. چهار هزار سال تمدن، يك ميليون سال اضطراب را از بين نبرده است. ص٧٣

[Seyed Mohammad Reza Mahdavi · Rating 3 out of 5]

برخی از نوشته ها و نمایشنامه های این کتاب با کتاب دیگر چاپ شده از این نویسنده به نام حواستان به پیرزنهایی که از تنهایی پوسیده ن باشه مشترک است
داستان کوتاه آواره که توسط نشر نیلا چاپ شده نیز در این کتاب به نام بی خانمان چاپ شده است

[Mohammad · Rating 5 out of 5]

از زمانی که در غارها زندگی میکردیم تا همین امروز، همگی زندانی بوده ایم. چهار هزار سال تمدن، یک میلیون سال اضطراب را از بین نبرده است‌.

نمایشنامه از تعدادی متن نمایشی تشکیل شده که ترتیب اجرایش اختیاری است و بسته به اولویت اجرای قطعات میتواند جایگشت های متفاوتی حاصل کند و به دنبالش شاید مفهوم و حس جدیدی در بیننده. به شخصه در حین خواندنش با تمام وجود تنهایی، انزوا و غربت بشر امروز را حس کردم. همچنین جنبه های سورئالیستی اثر و نبوغ نویسنده در داستان بسیار جذاب است. در هر صورت فکر میکنم چون هر کدام از قطعه ها حرفی برای گفتن دارد بهتر است خیلی بیشتر در موردش نوشت و گفت.

[Duru · Rating 4 out of 5]

Kind of very strange. Reminds me a lot of The Twilight Zone and a bit of Black Mirror. Would love to see some of these pieces be fleshed out as novels, shows, or movies.

Mes histoires préférées sont:
L’homme dans le cercle
La folle tranquille
La folle febrile
La folle lucide
L’homme poubelle
Le laveur de cerveaux (I, II, et III)
L’homme au cafard
Le clochard

[Kiara · Rating 4 out of 5]

Je n'ai jamais lu un oeuvre si étrange - je ne peux pas décider si je le déteste ou si je l'aime.

[Abdollah Nazari · Rating 3 out of 5]

دوست داشتن ماتئی ویسنی یک از سالهای دانشجویی دهه هشتاد شروع شد، و تا حالا ادامه داره. هربار سراغ نمایشنامه یا داستانی از او رفته ام، سرخوش و متعجب از خلاقیت و تفاوت این نوشته ها برگشته ام.

[Mahsakarimi · Rating 5 out of 5]

یکی از بهترین و نمادگونه‌ترین نمایشنامه‌هایی که خواندم.

[Sara Rocha · Rating 2 out of 5]

Em lugar da versão "Teatro Decomposto & Café Bonheur" da Escola da Noite.

[Héloïse · Rating 5 out of 5]

Pépite