Ο Διονύσιος Σολωμός (1798-1857) είναι ο πρώτος ποιητής της σύγχρονης Ελλάδας που έδειξε τις ικανότητες της Δημοτικής (ομιλούμενης) γλώσσας και ελευθέρωσε την ελληνική ποίηση από τη μονοτονία του δεκαπεντασύλλαβου. Άνθρωπος ιδιαίτερα καλλιεργημένος και βαθιά εμποτισμένος από τις θεωρίες του γερμανικού ιδεαλισμού για τη δραματική μορφή, έδωσε διέξοδο στη λυρική του φαντασία αγγίζοντας θέματα που κλείνονται από τον ορίζοντα της σύγκρουσης· αυτή αρχίζει από την εσωτερική σύγκρουση ενός ανθρώπου και καταλήγει, θαρρείς με ομόκεντρους κύκλους, στη σύγκρουση ανθρώπου και φύσης, περνώντας πρώτα από τη σύγκρουση μεταξύ ατόμων (στις αισθηματικές κυρίως σχέσεις που έχουν μεταξύ τους), και μετά από τη σύγκρουση μεταξύ ομάδων ή καλύτερα εθνών (οι Έλληνες και οι Τούρκοι). Και καθώς προχωράει η θεματολογική απολέπιση, καθώς δηλαδή η σύγκρουση αποκτά περισσότερο καθολικό-μεταφυσικό χαρακτήρα, η μουσικότητα της λέξης είναι πιο έντονη, η αρμονία της φράσης πιο λιτή. Το έργο του Σολωμού αποδεικνύει πολύ καλά ότι ο λυρισμός ξετυλίγεται ελεύθερα, αν μπορούμε να το πούμε αυτό, όταν στηρίζεται σ' ένα περιεχόμενο-σκελετό και όχι σ' ένα περιεχόμενο-σώμα, που τον αναγκάζει να γίνει φτιασίδι, φλύαρος εξωραϊσμός ενός απρόσωπου πλήθους καταστάσεων, συνθηκών και γεγονότων.
Dionysios Solomos (Greek: Διονύσιος Σολωμός, 8 April 1798 - 9 February 1857) was a Greek poet from Zakynthos. He is best known for writing the Hymn to Liberty (Greek: Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν), of which the first two stanzas on music by Nikolaos Mantzaros became the Greek national anthem in 1865.
He was the central figure of the Heptanese School of poetry, and is considered the national poet of Greece - not only because he wrote the national anthem, but also because he contributed to the preservation of earlier poetic tradition and highlighted its usefulness to modern literature. Other notable poems include Τhe Cretan (Ὁ Κρητικός), The Free Besieged (Ἐλεύθεροι Πολιορκημένοι) and others.
A characteristic of his work is that no poem except the Hymn to Liberty was completed, and almost nothing was published during his lifetime.
Ο Διονύσιος Σολωμός φέρει το προσωνύμιο «εθνικός ποιητής». Αυτός ο προσδιορισμός, από τα σχολικά ακόμη χρόνια, στοιχειώνει τα βιβλία των μαθητών. Στοιχειώνει και την εθνική μας συνείδηση, αφού μας ακολουθεί όποτε ακούμε και παιανίζουμε τον Εθνικό μας Ύμνο.
Ο Διονύσιος Σολωμός είναι ένα σπουδαίο και σπάνιο πνεύμα. Χειρίζεται τη γλώσσα άνετα και ποικιλότροπα. Πάντα μεστός, περιεκτικός και με θαυμαστή φαντασία. Οι συνθέσεις του είναι μοναδικές.
Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται τα περισσότερα από τα έργα του -ποιήματα, πεζά, σχεδιάσματα- σε πρόλογο του Ι. Πολυλά. Ξεχωρίζουν βέβαια ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν και οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Ένα καταπληκτικό πεζό, ο Διάλογος, το διάβασα για πρώτη φορά και νομίζω ότι είναι ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα για τη νεοελληνική γλώσσα. Ο Σολωμός πλέκει το εγκώμιο της δημοτικής, υποστηρίζει ένθερμα τη ζωντάνια και τη δυναμική της γλώσσας, και κατακεραυνώνει τους «σοφολογιότατους».
Το βιβλίο τελειώνει με τη Γυναίκα της Ζάκυθος, ένα σκοτεινό κείμενο, επηρεασμένο από τη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Η Γυναίκα, μια μισητή γριά, απεχθής, στριμμένη, μισότρελη, μισελληνίδα και στρίγκλα, παραδίδεται στο Διάβολο.