Φωνές από χώμα

by Constantia Soteriou, Κωνσταντία Σωτηρίου

Δεκατρείς γυναίκες, µε κοινό παρονομαστή τον σκοτεινό Δεκέμβρη του 1963 που οδήγησε στις διακοινοτικές ταραχές και στη χάραξη της Πράσινης Γραμμής που χώρισε τη Λευκωσία στα δύο, μιλούν για εκείνες τις στιγμές που συγκλόνισαν τον κόσμο τους. Της μίας ο άντρας δεν μπορεί να ανασάνει πνιγμένος στις αμαρτίες του, της άλλης γυρίζει μέσα στον τάφο χωρίς να μπορεί να ησυχάσει, η τρίτη κλαίει για τις άγριες αγκινάρες που της στέρησε ο πόλεμος, η τέταρτη μιλά για τη νύχτα που στάθηκε αφορμή να ξεκινήσει η αιματοχυσία. Γυναίκες που μιλούν για τα έργα των αντρών. Καλούνται να μαζέψουν τα συντρίμμια, να πλύνουν τα ρούχα των νεκρών, να καθαρίσουν πίσω από τα χαλάσματα και να συνεχίσουν τη ζωή τους. Και στο επίκεντρο, η άμεση πρωταγωνίστρια της καταστροφής, η Τουρκοκύπρια πόρνη Τζεμαλιγιέ, που μαζί µε τον Τουρκοκύπριο εραστή της Ζεκή υπήρξαν οι πρώτοι νεκροί, ενώ ο θάνατός τους ήταν η αφορμή να ξεκινήσει το κακό.

«Όµως εγιώ εν µιλώ. Έµαθα την τέγνη να µεν αθθυµούµαι. Τζιαι να µε αξιώσει ο Θεός ώσπου να πεθάνω να µάθω τζιαι την τέγνη του να ξηχάνεις. Αλλά τζιείνον λαλούν εν το πιο δύσκολο, εν πιο µεγάλη τέγνη να ξεχάνεις. Εγιώ µόνο να µεν θυµούµαι έµαθα.»

90 pages, Paperback

First published May 1, 2017

Reviews

[Kyriakos Sorokkou]

Το 2ο βιβλίο της Κωνσταντίας Σωτηρίου που διαβάζω μέσα σε ένα χρόνο.
Δείτε την κριτική μου για το 1ο της βιβλίο Η Αϊσέ πάει διακοπές το οποίο διαδραματίζεται τον μαύρο Ιούλη του '74

Το φετινό της φρεσκο-εκδομένο βιβλίο Φωνές από χώμα διαδραματίζεται τον επίσης μαύρο Δεκέμβρη του '63, γεγονότα που αποτέλεσαν το πρελούδιο για τη διχοτόμηση.

Ιστορία
13εις γυναίκες, 13 μονόλογοι γυναικών που θυμούνται τα τραγικά γεγονότα του '63.
( Βαρβάρα )
δικοινωτικές ταραχές, δημιουργία θυλάκων/ γκέτο,
( Μάρθα )
αφορμή των γεγονότων ο θάνατος 2 Τουρκοκυπρίων,
( Λένια )
μιας πόρνης και του εραστή της,
( Αθηνούλα )
οι γυναίκες θυμούνται,
( Σταυρούλα )
άλλης ο άντρας της σκότωσε και το πνεύμα του στον τάφο δεν ησυχάζει,
( Μαρίκκα )
άλλη δεν μπορεί πλέον να μαζέψει αγριοαγκινάρες [καυκαρού(δ)ες],
( Αννού )
άλλης ο άντρας της ήταν αστυνομικός την εποχή των γεγονότων,
( Χρυσούλα )
άλλη ήταν καθαρίστρια στο νοσοκομείο που εφέρναν τους τραυματίες,
( Βαθούλα )
άλλη θυμάται να μην μπορεί να πάει στην κηδεία της Τουρκούς να της άψει τζερί.
( Μαρούλα )
Μεγάλο μέρος της ιστορίας καταλαμβάνει όμως η ιστορία της Τουρκοκύπριας πόρνης,
( Ξενού )
της Τζεμαλιγιέ. 12 κεφάλαια οι Ελληνοκύπριες, 13 κεφάλαια δικά της Τζεμαλιγιέ.
( Ελένη )
Πράσινη η ράχη του βιβλίου, μια πράσινη γραμμή στο ράφι μου,
( Τζεμαλιγιέ )
είναι άραγε για να με θυμίζει, να μην ξεχνώ;

Τεχνική
Για ακόμη μια φορά η συγγραφέας χρησιμοποιεί μια τεχνική γραφής που δεν είναι η 'παραδοσιακή'.
Η νουβέλα αυτή όπως λέει και ο υπότιτλος είναι ουσιαστικά 12 μονόλογοι, 12 ελληνοκύπριων γυναικών και 13 κεφάλαια στη ζωή της Τζεμαλιγιέ. Τα κεφάλαια της Τζεμαλιγιέ είναι στην ΚΝΕ ενώ των υπόλοιπων γυναικών στην κυπριακή.
Κι εδώ έχουμε συνταγές (αγριοαγκινάρες, μελιτζάνες)
Υπάρχει κεφάλαιο που είναι σε μορφή θεατρικού,
εξάλλου το βιβλίο υπήρξε (αν δεν κάνω λάθος) πρώτα θεατρικό (Τζεμαλιγιέ) και μετά πεζό έργο.

Δεν θα πω άλλα, απλά θα σας παροτρύνω να το διαβάσετε, (2 ώρες το πολύ θα σας πάρει), και ακόμη καλύτερα σε συνδυασμό με την Αϊσέ.

Βαθμολογία: 9/10

[Kyriakos S Kyriakou · Rating 5 out of 5]

Απνευστί το διάβασα, γνωρίζοντας ήδη την ιστορία αφού την είχα δει στο θεατρικό της ταξίδι ως Τζεμαλιγιέ, χωρίς να χάσω ούτε στιγμή το ενδιαφέρον! Η Κωνσταντία έχει μια αμεσότητα στους χαρακτήρες της που σε κάνουν να νοιώθεις οικεία μαζί τους έστω κι αν απέχεις χιλιόμετρα από την ιδιοσυγκρασία τους! Ιστορίες γεμάτες με πόνο από μια Κύπρο γεμάτη άκλειστες πληγές, αλλά και την ψυχή αυτού του τόπου που ψάχνει γιατρειά στην ανθρωπιά του που κοιμάται και περιμένει την άνοιξη για να ξαναγεννηθεί!
http://anotherlookforyou.blogspot.com...

[Δώρος Αντωνιάδης · Rating 5 out of 5]

Δυνατό, χτυπάει στο συναίσθημα, με ωραίο εύρημα την Τζεμαλιγιέ να μας"μιλάει" με την ελληνική διάλεκτο και τις δεκατρείς μαρτυρίες γυναικών με την κυπριακή. Όλοι αξίζουμε να αγαπάμε (την πατρίδα, τον Θεό, το ταίρι μας), το πρόβλημα εμφανίζεται όταν και κάποιος άλλος αξιώνει μερίδιο αυτής της αγάπης...

[Polis Stavrou · Rating 4 out of 5]

Μια νουβέλα που διηγείται την ιστορία της Τζεμαλιγιέ, μια Τουρκοκύπριας πόρνης, που διαδραματίζεται στην Κύπρο του 1963, στις διακοινοτικές ταραχές που συγκλόνισαν το νησί και παράλληλα διηγείται 13 ιστορίες γυναικών που ζούσαν εκείνη την περίοδο στην περιοχή που διαδραματίστηκαν τα θλιβερά αυτά γεγονότα. Πραγματεύεται θέματα όπως ο πόλεμος, οι εκτοπισμοί και οι ιστορίες των ανθρώπων που βιώνουν καταστροφές, όπως φαίνεται και από το απόσπασμα που αναφέρει το όνομά της σε σχέση με μια "έξαλλη" φωνή. 
Μια νουβέλα η οποία δίνει μια καλή εικόνα της εποχής εκείνης, με διάφορες οπτικές καθώς και τα αισθήματα που έχουν προκαλέσει τα γεγονότα του 1963 στην Κύπρο και πως αυτά επηρεάζουν μέχρι και σήμερα. Ένα γράφημα που δίνει μια μικρή, αλλά σημαντική εικόνα για το κλίμα της εποχής.

[Κατερίνα Τοράκη · Rating 5 out of 5]

Πρώτα αυτό κι ύστερα το "Πικρία χώρα", δυο αριστουργήματα από την Κύπρια Κωνσταντία Σωτηρίου. Το δράμα της Κύπρου, το δράμα των ανθρώπων της Κύπρου κι από τις δυο πλευρές, στην ουσία το δράμα του πολέμου, της βίας, της απώλειας από δω κι από κει. Σ' αυτό εδώ, Δεκέμβρης του 1963 τότε που οδήγησε στη χάραξη της Πράσινης γραμμής στη Λευκωσία και 13 γυναίκες, από τη μια κι από την άλλη πλευρά, αφηγούνται τα γεγονότα. Μ΄έναν έξυπνο, πρωτότυπο τρόπο, θεατρικό λες, η Σωτηρίου μπήγει το μαχαίρι στο κόκαλο, σε κάνει να πονάς, να νιώθεις τι πα να πει "Κυπριακό". Χωρίς να κάνει μάθημα, χωρίς να υψώνει κανένα δάχτυλο, μια νέα γυναίκα που άκουσε ασφαλώς ιστορίες από παλιότερους, που νιώθει πως η βία έφερε βία και διάσπαση και έχθρα και αδιέξοδο, βάζει πρόσωπα, γυναίκες, που έχασαν παιδιά, άντρες, που σκοτώθηκαν οι ίδιες, τις βάζει ν' αφηγούνται, με φυσικό τρόπο και χωρίς περιττές εξάρσεις του λόγου, τα μεμονωμένα γεγονότα του χαμού, τα μικρά, και μας κάνει κοινωνούς των μεγάλων, του μεγάλου δράματος μιας διαμελισμένης, χωρισμένης, χαμένης στα πολιτικά παιχνίδια αδιέξοδης Κύπρου. Συγκλονιστικός ο τρόπος της συγγραφέα, πιο συγκλονιστικό αυτό που συμβαίνει.

[Maria · Rating 4 out of 5]

Βιβλιοπαρουσίαση στο https://youtu.be/ABtv-b8HpJ8