Dunkierka. Sukces operacji „Dynamo”

by Edward Keble Chatterton

Operacja „Dynamo” ‒ „cud Dunkierki”, który przesądził o losach wojny
27 maja 1940 roku wynik bitwy o Francję był już przesądzony. Wówczas to rozpoczęła się jedna z największych operacji II wojny światowej: ewakuacja spod Dunkierki.
Przez kolejne dziewięć dni, sformowana naprędce armada najrozmaitszych statków i okrętów ocaliła blisko 340 tys. żołnierzy sił sprzymierzonych. Przewiozła ich przez kanał La Manche i sprowadziła bezpiecznie z powrotem do Anglii.
Wspomnienia tamtych wydarzeń są wciąż żywe w pamięci Brytyjczyków. Jednak przy całym zaangażowaniu Królewskiej Marynarki Wojennej, marynarki handlowej oraz innych armatorów z Wysp Brytyjskich, wkład pozostałych zaangażowanych nacji ‒ Francuzów, Holendrów i Belgów ‒ pozostaje niedoceniony. Podobnie zresztą jak znaczenie działań obronnych w Calais, Lille czy Amiens, które skutecznie odciągnęły uwagę Niemców od Dunkierki.
Książka Chattertona to nie jedna, a wiele opowieści, ukazujących ówczesne wydarzenia z różnej perspektywy. Dopiero splot rozmaitych faktów i relacji pozwala ujrzeć je w pełnym wymiarze. Z kolei przytaczane dokumenty z epoki wskazują, że pewne zdarzenia widziano i oceniano na bieżąco inaczej, często w opozycji do późniejszej wiedzy.
Autor opisuje „cud Dunkierki” okiem zapalonego żeglarza i byłego żołnierza. Relacjonuje go na gorąco, bo zaraz po zakończonej sukcesem operacji. W przystępny i rzetelny sposób przedstawia wnikliwie obraz zdarzeń, tętniący wciąż żywymi emocjami. Chattertona bulwersuje zdrada belgijskiego króla Leopolda II wobec aliantów. Jasno wyraża swą pogardę dla niemieckich ataków na wyraźnie oznakowane statki pasażerskie. Emanuje dumą z postawy cywilów, którzy, nieustraszeni, ruszyli praktycznie bezbronni w strefę walk.
Edward Keble Chatterton (1878‒1944) był żeglarzem, a także uznanym pisarzem z Sheffield. Jego podróże przez kanał La Manche, do Holandii, wokół basenu Morza Śródziemnego stały się tematem wielu książek i artykułów.
Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do ochotniczej rezerwy Królewskiej Marynarki Wojennej, gdzie dowodził flotyllą kutrów. Służbę zakończył w roku 1919 w stopniu komandora podporucznika.
W międzywojniu pisał książki o modelarstwie, powieści dla młodzieży oraz historie rozgrywające się na morzach. Od roku 1939 skupił się wyłącznie na tematyce II wojny światowej.

304 pages, Paperback

First published January 1, 1940

About the author

Edward Keble Chatterton was a prolific writer who published around a hundred books, pamphlets and magazine series, mainly on maritime and naval themes.

Reviews

[Rafal Jasinski · Rating 3 out of 5]

Opracowanie Edwarda Keble'a Chattertona jest o tyle ciekawym ujęciem wydarzeń, które rozegrały się podczas ewakuacji przez Dunkierkę, że powstało i zostało opublikowane, po raz pierwszy, zaledwie po kilku miesiącach od okresu, w którym rozegrały opisane w nim wydarzenia.

Chatterton daleki jest tu od bycia "politycznie poprawnym" a jego opis wydarzeń jest pełnym patosu i - skądinąd zasłużonym - peanem wystosowanym pod adresem tych, którzy zbiorowym wysiłkiem ocalili tysiące ludzkich istnień. Pisarz, dokumentalista i twórca beletrystki marynistycznej, nie ukrywa podziwu, jaki wywarł na nim wspólny trud, zarówno zwykłych ludzi, jak i dowódców wszelkiego rodzaju jednostek pływających, ochoczo i ofiarnie angażujących się w ewakuację z Dunkierki. Od załóg jednostek handlowych, turystycznych, prywatnych jachtów, poprzez właścicieli barek i holowników z Tamizy, po marynarzy Royal Navy - bez ich trudu i poświęcenia historia II Wojny Światowej mogłaby podążyć zupełnie innymi torami. I o tym wszystkim z pasją, w wyjątkowo barwnym i przemawiającym do wyobraźni stylu, pisze Chatterton, okraszając przy tym swą relację historiami, które raz to chwytają za serce, innym razem bawią.

Minusem jest to, iż wydawcy nie pokusili się o ingerencję w tekst - choćby za pośrednictwem przypisów - które zaktualizowałyby kilka błędnych, bądź niepełnych informacji, jakie musiały wkraść się w tekst powstały w tak krótkim czasie i bazujący na jednostronnej relacji z wydarzeń (w końcu, gdy książka się ukazała, wojna wciąż trwała). Brakuje też strategicznego ujęcia wydarzeń. Chatterton drobiazgowo opisuje przebieg samej ewakuacji, ale niewiele miejsca poświęcaja temu, by nakreślić szerszą perspektywę wydarzeń. O manewrach Niemców dowiadujemy się tyle, że bezlitośnie walą czym mogą i w co popadnie. Biorąc jednak pod uwagę to, że autor nie dysponował pełnym materiałem, można na to przymknąć oko.

Podsumowując - publikacja Chattertona wciąż pozostaje jedną z najlepiej napisanych i najbardziej emocjonujących, choć dyskusyjnych pod względem dokładności przytaczanych statystyk i rzetelności, relacją wydarzeń z Dunkierki. Wypada polecić.

[EndeavourPress4 · Rating 5 out of 5]

This book is published by Albion Press, an imprint of Endeavour Press