Ooit hadden we een vaderland: Het verdriet van Argentinië

by Jan Edward Craanen

De dag waarop Jorge Zorreguieta een game changer werd in in Nederland, nam het ambassadeurschap van Jan Edward Craanen in Buenos Aires een radicale wending. De periode van de Argentijnse Vuile Oorlog raakte ineens weer volop in Nederlandse belangstelling. De ervaren en goed ingevoerde diplomaat Craanen volgde die discussie met gemengde gevoelens. Klopte het beeld dat in Nederland werd geschetst? Zijn twijfel gold niet de misdaden van de militairen. Ze zijn in al hun gruwelijkheid te boek gesteld in het rapport Nunca Más van de Argentijnse Waarheidscommissie. Maar wat ging er aan de staatsterreur vooraf? Hoe kon in Argentinië gebeuren wat nooit had mogen gebeuren?

Craanens grote kennis van zaken en zijn open blik maken Ooit hadden we een vaderland tot een onthullend en onmisbaar boek over de moderne Argentijnse geschiedenis. Zijn verhaal over de opkomst van populisme en terrorisme corrigeert bovendien niet alleen het in ons land wijdverbreide beeld over Argentinië, maar werpt ook licht op de grote politieke vragen waarvoor we ons in deze tijd zien gesteld.

Genres: Nonfiction, History

320 pages, Paperback

First published April 10, 2017

About the author

Jan Edward Craanen was Nederlands ambassadeur in Buenos Aires van 1998 tot 2002. In die tijd had hij regelmatig contact met Wim Kok en de familie Zorreguieta over de op handen zijnde verloving van kroonprins Willem-Alexander en Máxima.
Eerder publiceerde hij stukken over Argentinië in De Gids. Ooit hadden we een vaderland (2017) is zijn eerste boek.

Reviews

[Gijs Grob · Rating 4 out of 5]

Jan Edward Craanen was jarenlang ambassadeur in Buenos Aires en kent het land duidelijk goed. In 'Ooit hadden we een vaderland' probeert hij uit te leggen dat de militaire dictatuur van 1976-1983 niet uit de lucht kwam vallen, maar een akelig gevolg was van een mengeling van populisme en gewelddadig revolutionair denken dat er aan voorafging. Vooral de ideologieloze, populistische Peronistische beweging krijgt het er flink van langs. Niet dat Craanen Videla's dictatuur goedpraat, integendeel, maar hij laat zien dat deze volgde op een periode van zwaar terroristich geweld. Craanens relaas is niet helemaal chronologisch en hij maakt grote sprongen voor- en achteruit, maar zo bestrijkt hij uiteindelijk de hele geschiedenis van het land vanaf de onafhankelijkheid tot het Kirchnertijdperk (2002-2015).

Het is duidelijk dat in de ogen van Craanen het tamelijk tragische verhaal van Argentinië een waarschuwing is voor ons: het populisme, met zijn wij-zij-denken, anti-establishment en opportunistische agenda kan duidelijk een volk diep splijten. Revolutionistisch denken waarbij geweld wordt gezien als een weg naar de heilstaat kan een land verwoesten (Craanen citeert hier Hannah Arendt: "When violence becomes the cradle of Utopia, then people become mere obstacles to be crushed by the forces of history"). Vervolgens kunnen anti-terreurmaatregelen de rechtstaat zo kunnen uithollen dat er geen recht meer over is. Niks zo gevaarlijk in dezen als 'nood breekt wet'. Zo kon in Argentinië uiteindelijk een klimaat ontstaan waarin het veroorloofd werd geacht om burgers te ontvoeren, te martelen, te executeren en te laten verdwijnen. Even schrijnend zijn de verhalen van de baby's van de geëxecuteerden, die niet zelden bij (medeplichtigen van) de moordenaars van hun ouders opgroeiden...

Craanen heeft een zeer welkom en leesbaar boek geschreven, dat de lezer niet alleen inzicht geeft in het land van onze huidige koningin, maar ook te denken geeft.

[Kiki Bakker · Rating 5 out of 5]

Dit boek heeft mijn bezoek aan argentinie verrijkt met context en goed geschreven waargebeurde verhalen met respect voor de Argentijnse geschiedenis en toch begrijpelijk Nederlands perspectief.

[Maarten de Groot · Rating 4 out of 5]

Op zoek naar wat goede voorbereiding voor een reis naar Argentinië binnenkort kon ik weinig vinden, op dit boek na. Gelukkig was dat wel een heel goed boek: leerzaam over de (politieke) geschiedenis van Argentinië en vol lessen die we ongetwijfeld ook in West-Europa met het steeds hardnekkiger wordende populisme kunnen gebruiken. Veel van geleerd!

[Max Schwering · Rating 4 out of 5]

Mooi boek dat, zonder normerend te worden, beschrijft hoe bijzonder Argentinië als land is qua cultuur, geschiedenis en politieke mores. Met een grote rol voor het Peronisme in het Argentijnse politieke systeem wordt beschreven hoe het land telkens zoekende is en ook telkens een abonnement op crisis lijkt te hebben. Mooie vraag in het boek is ‘hoe kan het dat een land dat alle voorwaarden voor succes lijkt te hebben, juist zoveel ellende kennen?’

Interessant voor lezers die meer willen weten over het ontstaan en bestaan van Argentinië. Het boek is al een aantal jaren oud, maar de basisprincipes kunnen nog steeds goed toegepast worden op de huidige tijd en recente presidentsverkiezingen.

[Geert Borg · Rating 4 out of 5]

Ongelofelijk rijk aan context en zicht op de Argentijnse geschiedenis. Had ik gelezen willen hebben vóór mijn bezoek aan Argentinië.