In het land van de eeuwige zomer. Reportages uit Frankrijk

by Joseph Roth, Els Snick (vertaler)

Joseph Roth, de grootste journalist van zijn tijd, vertrok in 1925 vanuit de Weimarrepubliek voor de eerste keer naar Parijs, de hoofdstad van het land waar hij zo van ging houden. In talloze reportages, brieven en essays – hier voor het eerst vertaald en gebundeld – portretteert hij Frankrijk en de Fransen. Ze tonen Roths meesterschap en laten de lezer Frankrijk opnieuw ontdekken.

Van de haven van Marseille tot het majestueuze heuvellandschap rond Avignon, schildert Roth in In het land van de eeuwige zomer landschappen in sepiatinten, betoverende mensen, magnifieke architectuur en meedogenloze wanhoop over een land dat op weg is naar de oorlog.

Deze journalistieke reportages verschijnen voor het eerst in een Nederlandse vertaling.

De joods-Oostenrijkse Joseph Roth (1894-1939) publiceerde naast zijn vele journalistieke stukken romans als Radetzkymars en Hotel Savoy.
Els Snick is literair vertaalster en publiciste. Zij is wetenschappelijk lid van het internationale Joseph Roth Gesellschaft en richtte de Nederlands/Belgische pendant op.


‘Els Snick [verdient] de hoogste lof voor deze virtuoze, uiterst levendige vertaling. […] Lees deze meesterlijke reportages van schrijver Joseph Roth.’ - Joris van Casteren, De Correspondent over De blonde neger

'Nog even en Roth is bijna compleet beschikbaar in het Nederlands, en dat is een goede zaak.' - Chrétien Breukers

Genres: Nonfiction, Essays, History, Travel, German Literature, France

240 pages, Paperback

First published January 1, 1976

About the author

Joseph Roth, journalist and novelist, was born and grew up in Brody, a small town near Lemberg in East Galicia, part of the easternmost reaches of what was then the Austro-Hungarian empire and is now Ukraine. Roth was born into a Jewish family. He died in Paris after living there in exile.

http://www.josephroth.de/

Reviews

[Geoff · Rating 5 out of 5]

This was my first experience with Roth, and it will certainly not be the last. This collection of feuilleton is reminiscent of Osip Mandelstam's Journey to Armenia in its high level of prose and observation. The earlier essays are essentially travel sketches, but so full of sensory and intellectual flourishes that they really reach a level of poetry in almost each paragraph. What Roth gets at so well is that axis of place, history, and a people revealed almost unconsciously in a particular milieu, the subtle harmonies that are produced or interrupted by people's interaction with their land and times, what they bring forth from them, materially and psychically, and what that represents to an observer. The cities he loves the most, the ancient "White Cities" of the south of France, represent something even more, because Roth was one of those "leaves tossed by the storms of history" (as Gregor Von Rezzori describes them), the exiles, (in Roth's case, Jewish) of the defunct Austro-Hungarian empire, strewn across Europe by the two successive World Wars and the pogroms against his people. His political vitriol toward his Germanic homeland begins to dominate these essays as they move chronologically, until in the end (1939, the height of Hitler's power), there is a resignation and anger that displays itself most tragically in "Rest While Watching the Demolition" where Roth literally watches the hotel in Paris where he lived for 16 years being torn down, and one senses in the destruction of that single building the loss of a whole empire's worth of people. But this man without a country found something of a home in the "dream-cities" he longed to know as a child and only came to know later in life as a wanderer.

[Eric Byrd · Rating 4 out of 5]

A few months back I was skimming a James Wood article on Roth in which he says that Roth raised the Viennese feuilleton to such experimental and “image-sick” heights as to compare with Mandelstam’s prose. So I was sold right then. Then I came across this collection of Roth’s journalism, filed as the France correspondent for several German newspapers. My interest in piquantly anecdotal glimpses of the social texture of interwar France being somewhat robust, thanks to the Janet Flanner I read this summer, and the bargain-shelf price being but $5, I bought it. And I’m sure glad that I did. I really had no idea how artful and substantial, how imaginatively extravagant and how totally unrelated to the social texture of interwar France this collection was going to be. It’s something of a miscellany, full of divergent topics and articles in multiple revised versions, but the title and the meat of the book are the “White Cities”—ancient towns in the South of France about which Roth is an idiosyncratic travel writer. His method is to select one or two of the most absurd and fantastic details of the town, and then to enlarge obsessively upon them, teasing out all their implications, until the town is less a socio-geographic entity with links to the rest of the world than an encapsulated dream landscape with little relation to anything we might recognize as the order of things. For example, Tournon is “not nestled but squashed between rocky hills,” and the “rocks crush the houses, which move closer together, and crush the lanes, which contort themselves in the effort to find a way through”—-and on and on, image upon image, personification upon personification, until Tournon is this Cubist fantasia in which the inhabitants “live between skewed walls, in frantic, crooked lanes, under roofs that bow down; all their days are nightmares; the sharp pointed gables stick into their lives.” Similarly, Vienne is sleepy and deserted; Roth piles on image after spooky, uncanny image of desertion and torpor—-“Washing is hung out to dry on thin lines, not stirred by any breeze. It is a mystery who washed it”; “at night, little lights are on in all the rooms, only one yellow light in each room, not the create light but to draw the shadows out of the furniture”—-finally culminating in the prison, an empty prison in a town where

"There are no criminals, there are not even any drunks. There is just one prison warden, who is his own prisoner. He leads a meaningless existence—like a key that fits no lock or a door without a house. He wanders through the corridors and makes sure he doesn’t escape."

[Moshtagh hosein · Rating 3 out of 5]

روزنامه‌نگاری های جالبی هستند و سبک انشای نویسنده هم خیلی شیرین است،مخصوصا در انشا یا مقاله‌ی آخر.

[Sini · Rating 5 out of 5]

De laatste tijd worden er ook veel reportages van Roth vertaald en gebundeld. Dat is mooi, want ook als reporter had de door mij zo geliefde romancier Roth een ongelofelijk trefzekere pen. Dat merkte ik bij "De hotelmens" en vooral "De blonde neger", en dat merkte ik ook heel sterk bij "In het land van de eeuwige zomer".

Volgens veel Roth-fans was Roth zelfs meer reporter dan romancier, omdat hij zo'n scherp observator was van zijn tijd, zijn medemensen en zijn omgeving. Zelf denk ik dat de kwaliteit van zijn reportages ook veel te maken heeft met zijn enorme inlevingsvermogen, zijn verbeeldingskracht, zijn ongehoord trefzekere stijl: als romancier had hij het oplettend oog van de reporter, als reporter had hij de met ongehoord veel stijlgevoel, verbeeldingskracht en empathie gescherpte blik van de romancier. " 'Ik werd op een dag journalist uit wanhoop over het volslagen onvermogen van alle beroepen mij te bevredigen", schrijft hij. Maar snel erna: "Ik heb me altijd met volle overtuiging, maar nuchter aan mijn verbeelding overgegeven. Ik verwarde mijn fantasie nooit met de werkelijkheid. En toch kan ik zo opgaan in mijn fantasie, dat ik in een tweede, in een andere werkelijkheid terechtkom". De reportages in "In het land van de eeuwige zomer" gaan allemaal over Frankrijk, maar dan wel het Frankrijk zoals gezien en ervaren door Roth, en daarin haalt hij naar mijn idee inderdaad een "andere werkelijkheid" boven dan de werkelijkheid die u en ik zouden hebben gezien. Niet voor niets verzet Roth zich tegen de normale journalistieke waarnemer die alles met "open en starre ogen" bekijkt en "niet naar zijn innerlijke stem" luistert. Precies dat laatste doet Roth wel, zoals hij ook scherp luistert naar de innerlijke stemmen van de mensen, de plekken, de tijd waarin hij zich bevindt. Zijn reportages zijn dus allesbehalve objectief, neutraal en feitelijk van toon: het zijn de in een hoogst persoonlijke stijl weergegeven reportages van de hoogst persoonlijke ervaringen van iemand met een zeer persoonlijke blik en een unieke gevoeligheid. En dat maakt ze juist zo prachtig en zo raak.

In het prachtige eerste deel van dit boek, "De witte steden", beschrijft hij op aanstekelijk lyrische wijze de pracht van diverse steden in de Provence zo rond 1925: de vervoering die het landschap oproept, de pracht van de oude cultuur, de voor Roth zo inspirerende openheid van de samenleving en de pluriformiteit en diversiteit daarin van culturen en cultuurinvloeden, en de zon die alles in zo'n scherp en ander licht zet, een licht dat voor Roth, die tot dusver "alleen in mistige landen rondgereisd" heeft, werkelijk een verademing is. Dat is des te pregnanter omdat Roth al in de eerste bladzijden met een aantal ongehoord trefzekere zinnen pijnlijk duidelijk maakt hoezeer zijn wereldbeeld is aangetast door de verschrikkingen van WO I die hij van nabij had meegemaakt: alle licht, zonnigheid, vrolijkheid en culturele vrijheid van de Provence is voor hem dus een zeer welkome bevrijding van die verschrikkingen. Een uiterst tijdelijke en onvolkomen bevrijding weliswaar, zo blijkt vooral uit het tweede en derde deel van "In het land van de eeuwige zomer", maar wel een voor hem heel essentiële. Daardoor bekijkt en beschrijft hij al die spectaculaire zonnigheid en schoonheid met snakkend oog, en daardoor krijgen veel van zijn reportages in dit boek een ongehoord melancholieke schoonheid. Waarbij de melancholie naarmate het boek vordert steeds toeneemt, onder meer omdat de onontkoombaarheid van een volgende wereldoorlog steeds duidelijker wordt en de wanhopig makende weerloosheid daartegen ook. En dat geeft aan de melancholiek-zonnige stukken in het eerste deel van dit boek met tergwerkende kracht een extra schrijnende smaak van onontkoombaar verlies.

In deze reportages beschrijft Roth dus een verloren wereld, net als in zijn roman "De Radetzkymars". En dat met veel treurnis en melancholie. Maar toch overweegt voor mij in deze reportages de enorme schoonheid van die verloren wereld, net als in "De Radetzkymars", ondanks dat alles wat beschreven wordt onherroepelijk teloor gaat en ondanks de enorme melancholie in met name de laatste reportages. Want in Roths zinnen schittert al het vergankelijke en verlorene op ongehoord fraaie wijze, en daardoor is de zomer in dit diep treurige boek toch eeuwig.

[Antonio Jiménez · Rating 4 out of 5]

«La ciudad brilla blanca; está hecha de la misma piedra que el castillo de los trovadores de Les Baux y el palacio de los papas de Aviñón. Pero no es festiva. Es laboriosa. Alberga millones de existencias destrozadas. En Aviñón, hasta los mendigos eran orgullosos. En el puerto viejo de Marsella, la pobreza es más que miseria. Es un infierno ineludible. Los desechos humanos yacen apilados unos sobre otro en un caos infernal. La enfermedad surge como una flor amarilla y venenosa de los canales obturados. Los perros roñosos juegan con los niños en los charcos. Los andrajosos luchan con los animales por los huesos tirados, miles de hombres y mujeres recogen colillas de cigarrillos, el perro acecha al hombre, el gato al perro, la rata al gato, y todos han puesto el ojo en el mismo trozo de carne podrida en el montón de basura».

[Elisa Goudriaan · Rating 4 out of 5]

Van de reportages die ik tot nu toe las (Albanië/Italië en Rusland) vond ik deze Franse literair gezien van het hoogste niveau. Het is sowieso ongelooflijk dat reportages van een eeuw geleden nog kunnen boeien alsof ze net geschreven zijn, maar de manier waarop Roth over de witte steden schrijft is heel bijzonder. Met name ook omdat hij ze steeds vergelijkt met de grauwe streek waar hij zelf opgroeide. Daardoor komen de contrasten (ook in het gedrag van de mensen) extra mooi tot uiting. Ook deze uitgave is weer prachtig vertaald door Els Snick.

[Constantinos Capetanakis · Rating 4 out of 5]

This is not at par with "The hotel years" and its inimitable writing, but it's full of Roth's most distinguished traits of humanitarianism, wit, acute observation, irony. His love of France and the freedom which it signifies, especially in comparison to the Erebus that had engulfed Germany with the rise of the Nazis, is evident throughout, as is in the description of the freedom it granted the individual as opposed to Hitler's inferno. "It's the mark of a narrow world that it mistrusts the undefined. It's the mark of a wider one that it permits me to be".

Of France: "It's as though people don't question my punctuality, even though my watch is wrong. People don't make inferences about me from what's mine. no one controls my day. If I waste it, so what, it was mine to waste".

He is a traveler of souls. The cities he wanders about are cities of people, of Man, where everything has happened and anything might again. A typical example is what he writes for Marseilles: "Life dances on the edge of a razor. Misery is deep as the sea; vice as free as a cloud".

But it is mainly Roth's "citizen of the world" stance that stands out and these reports, scribbles and travel notes all point to the "one sun" that eclipses all allegations of many races. Perhaps it could be posted in some of the most allegedly important European decision-making centers:

"The man who loves his fatherland, his nation, above all else, has cancelled any commitment he might have to European solidarity. To love means to esteem - even perhaps to overestimate - the object of love. To love with open eyes, critically, is something only very few people are capable of doing. Most people's love is blind. Most people who lover their fatherland, their nation, do so blindly. Not only are the incapable of seeing the faults of their nation, their country, they are even inclined to see its faults as instances of human virtue. This is called National self-confidence".

There are far too many quotes one could copy to indicate the profound nature of these feuilletons.

Roth is universal, always timely, and never boring. I am sure that even if he had written a recipe for a ham and cheese toast he would have depicted it with infinite angles and connotations.

[Piotr · Rating 4 out of 5]

Co napisać o książce, która nie tylko daje efekt w postaci kolejnych tytułów autora na liście "do kupienia" ale staje się też kapitalną inspiracją do kolejnych wakacji?? Bo że za 2-3 lata będę odtwarzał wędrówki Rotha i będę porównywał jak bardzo przez tych 100 lat zmieniły się te 'Białe Miasta', to postanowione. Pora ponownie zobaczyć Awinion, zatrzymać się w końcu na dłużej w Arles, w Orange, i kilku miasteczkach, które na pewno nie przyszłyby mi do głowy.
Lubię jak Roth pisze, nawet jeśli to jest już naprawdę "nie dzisiejsze". Nieprzemijająco "dzisiejszy" jest jego niezwykle głęboki humanizm i mądrość. Dar dostrzegania piękna w drobnym detalu, pojedynczym dźwięku czy zapachu.

[Roisin · Rating 5 out of 5]

I read one of his works a few years ago and wanted to read more by him. I'm so glad that I did. This is an amazing, sometimes passionate collection of writings, from a man who was a correspondent for various newspapers, that is split into several sections. The main one 'White Cities' is fantastically informative and depicts an exciting, yet sometimes troubling Europe. The title refers to the architecture predominantly found in these places, in the south of France and Roth was writing at a pivotal time in history 1920s-1930s, prior to WW2. Many of the cities are cosmopolitan, varied in culture with there own idiosyncrasies at times. In one of his essays he attends a fascist meeting and attacks in his essay the new Latin fascism. Bullfighters, prostitutes, German culture, architecture, identity, Bavarian justice (or lack of regarding Hitler), being a soldier, wandering Jews and the rise of fascism. His anger towards a hostile Germanic culture is evident. His observations give a sense of place and atmosphere and some of his comments are touching at times. Roth, an alcoholic, sadly died in poverty. Little would he know how important these writings would become. Sublime!

[Mieke · Rating 3 out of 5]

Op zichzelf is dit geen groots werk. Het is een bundel teksten. Maar die teksten vertellen veel over plaats en tijd, en ook een beetje over de man die ze schreef.
Dit boek hoor je dan ook te lezen samen met de boeken van en over tijdgenoten. De wereld van gisteren (Zweig), dit boek en Hotelmens (Roth) zijn met onzichtbare draden verweven. Samen geven ze een indringend beeld van het interbellum.
Roth is soms een bewonderaar van het land, een toerist. Dan heeft hij het over gebouwen, kleuren, geuren.
Soms is hij de observator die, liefst vanuit een bistro. En soms is hij heel geestig.

[Dirk Vandenberghe · Rating 5 out of 5]

Prachtige reportages, vooral uit de jaren 20, toen Roth nog niet was afgeleid door geld- en alcoholzorgen. Mooie, liefdevolle beschrijvingen van Frankrijk en de Fransen. Misschien wel het beste journalistieke werk van Roth.

[Lysergius · Rating 4 out of 5]

These are reports from a country that Roth clearly loves very much. The descriptions are full of the southern sunshine that seems to suit his temperament. He waxes lyrical on almost every page and it is a joy to read his accounts of his travels.

[Luc De Coster · Rating 2 out of 5]

Deze bundel bestaat alleen in het Nederlands: de stukken zijn door de vertaalster uit het werk van Roth geselecteerd. Van Snick maakt er haar handelsmerk van om selecties van Roth's non-fictie thematisch te bundelen. Hier krijgen we dus een aantal korte stukken die Roth over Frankrijk geschreven heeft. Het grootste deel stamt uit 1925, jaar waarin Roth de Rhonevallei en de Provence bezocht.

Ik vind het een beetje vreemd dat men het over "journalistiek werk" heeft. Goed, deze teksten verschenen in kranten, maar het zijn meer lyrische ontboezemingen van een reiziger, die in het landschap en de steden allerlei ideologische bedenkingen en emoties projecteert. Roth kent de oude geschiedenis van Zuid-Frankrijk en hoe de streek door de eeuwen heen is verbonden met de volkeren rond de Middellandse zee, de Middeleeuwen neemt hij ook nog mee, maar dan stopt het qua historisch perspectief. Zijn taalvirtuositeit went hij vooral aan om scenes te schilderen, kleuren en geuren te bezingen en zijn sympathie voor de onderkant van de maatschappij van woorden te voorzien.

Verwacht dus geen analyses van de Franse of internationale politieke scene van toen. Wel is hij een soort multiculturalist avant-la-lettre: hij is fan van de chaotische mengeling van etniën zoals die zich eeuwenlang in een havenstad als Marseile heeft afgespeeld. Wel lijkt hij, als kind van zijn tijd, te geloven dat menselijke temperamenten en eigenschappen samenhangen met bloedlijnen en afkomst. Niet alles wat hij schrijft, kan vandaag nog door de beugel.

Roth heeft de laatste tijd een beetje een ongenaakbare cultstatus gekregen, omdat hij zo een tragisch slachtoffer was van de Jodenvervolging en gezien wordt als een soort literaire ziener die het drama voorzag. Of dat voldoende is om nu elk krantenartikel te gaan vertalen, betwijfel ik.

[Maria Ripoll Cera · Rating 5 out of 5]

Esta breve descripción de 5 "ciudades blancas" soñadas por un habitante del norte superviviente de la Guerra Mundial, es una exquisita joya. Si quieres disfrutar de una escritura impresionante y una sabiduría apabullante, cómprate este libro, ni siquiera lo pidas prestado. Para releerlo y releerlo. Qué belleza.

[Ummo Bruns · Rating 5 out of 5]

Geweldige schrijver met thema’s die misschien 100 jaar “oud” lijken, maar actueler zijn dan ooit in deze bizarre wereld van schreeuwende populisten! Groot compliment aan Els Snick met super vertaalwerk! Hulde!

[Paco Jara · Rating 3 out of 5]

Hacía tiempo que quería introducirme en la escritura de Roth, y ver esta obra en las estanterias de segunda mano de una librería italiana me hizo dar el paso a ello.

Posiblemente uno de los libros más desconocidos del autor "Le città bienche" en italiano, que presumo será "La ciudad blanca" en español, trata sobre un viaje que Roth tomo por la Francia provenzana en el periodo de entre-guerras.

Siempre es bonito leer las descripciones románticas de escritores austriacos (de ese romanticismo alemán) que tras la primera guerra mundial se ponen al frente de esa literatura de la nostalgia, del desarraigo y la busqueda de una patria. Solemos hablar de escritores que han perdido sus casas, su herencia familiar y muchas veces sus raíces nacionales por ser víctimas del antisemitismo de la época, y las crisis bélicas. Escritores como Stefan Zweig, o Joseph Roth son un reflejo de esas personas que fueron expulsadas de todo pensamiento que les retomase a un hogar. Sus vidas suelen estar pintadas con la tristeza y la pérdida, lo que hace que su narrativa sea preciosa a la hora de hablar del amor. No tratan los sentimientos de los que han sido vetados con envidia o asco, sino con admiración y esperanza, lo que los asemeja en muchos casos a un mesias más que a simples humanos.

Eso es lo que me transmite este libro, un austriaco viajando por Francia cuando hacía menos de 10 años estaba en guerra con ella, que aún así no habla de este país desde el resentimiento, sino más bien desde la admiración.

No soy un fanático de los libros de viajes, de hecho, si no fuese por su autoría, dudo que le hubiese ni dado una oportunidad. Puede que haya estado equivocado. La forma en la que se presentan las características de las ciudades, sus poblaciones, tradiciones y monumentos, son ejercicios mentales que demuestran muy bien las ideas que podríamos tener mientras recorremos sus calles a solas, pero más que todo esto Roth hace enfasis en el estilo de vida mediterraneo del que sí soy conocedor, una similitud que no se asemeja tanto a la actual, pero sí a las historias que cuentan nuestros abuelos sobre sus padres o sus antepasados, que me hacen vislumbrar lo cercanos que somos los pueblos del Sur en tantos aspectos.

Puede que me haya quedado solo con una fracción de lo que estas páginas trasmiten, al final, este es uno de los primeros libros en italiano que estoy leyendo. No obstante esa barrera lingüistica no me ha impedido disfrutar la mano de un autor al que tendré que volver a acudir en un futuro.

PD. todas sus obras son de dominio público así que os invito a que también le deis una oportunidad.

[Tiziano Brignoli · Rating 5 out of 5]

Un libro di viaggio notevole, così distante dai "travel book" moderni. Quasi nessuno oggi racconta le città e i luoghi come si faceva un tempo, e come ha fatto Roth in questo testo. Un racconto in bilico tra filosofia, Storia e avventura, nella meraviglia e scorrevolezza del viaggio nel sud della Francia, nella Provenza che sa di poesia. Un'analisi territoriale tra passato, presente e le prospettive del nostro futuro. Praticamente in ogni capitolo ci sono frasi da sottolineare, espressioni su cui fermarsi a riflettere con attenzione. Un libro che non parla solo di città visitate, ma anche e soprattutto di noi come esseri umani.

[Prayash Giria · Rating 2 out of 5]

Perhaps it was the translation that underwhelmed be, but I could not appreciate this book enough as its rarefied Granta publishers or high-stakes reviewers. Save for the single chapter about the life of Jews in Paris, I found the rest to be little more than laboriously dense rambling. Roth may have a knack for describing places in terms of emotions and feelings, but after a while, his language and world view begins to feel stuffy. Not my cup of tea, eventually.

[Reza Kh · Rating 4 out of 5]

یه سفر نامه، عمیق تر از یه گشت و گذار معمولی. با تامل نویسنده(که داستان زندگی خودش هم جالبه) بر روی مردم و تاریخ شهر هایی که ازشون میگذره. نوع نگاه یه نویسنده رندم که نمیشناختمش و 100 سال پیش زندگی میکرده به شهر های مختلف برام جالب بود. اگر روزی به این شهر ها سفر کردم قبلش دوباره حتما این کتاب رو میخونم.

[Alessandro De Cesaris · Rating 4 out of 5]

4.5⭐

[Ivo Moyersoen · Rating 4 out of 5]

Zeer leuk reisgezelschap voor Frankrijk.

[Xia · Rating 5 out of 5]

One of the favourites! Apart from the vivid recollections and observations of the people, Roth's words are vessels of nostalgia, yet kept light and flowy - making it quite a delightful read 😊

[Alis · Rating 5 out of 5]

È tipico di un mondo limitato guardare con sospetto tutto ciò che non può essere definito. È tipico di un mondo aperto lasciarmi fare a modo mio. Anche quel mondo non ha ancora trovato una denominazione per me. Ma comunque voglia chiamarmi, lascia uno spazio libero tra la denominazione e il concetto; quel mondo infatti non prende tutto alla lettera. Noi invece lo prendiamo alla lettera e non a senso, perché scambiamo i nomi con le cose.

Non ho altro da aggiungere.
Un capolavoro di stile - ovviamente sottovalutato.

[Weronika · Rating 3 out of 5]

A little bit boring but still good