Κόκκινοι

by Carl Aderhold, Κώστας Κατσουλάρης (Translator)

Μετά τον θάνατο του πατέρα του, καθώς αδειάζει το σπίτι, ο ήρωας κατακλύζεται από τις αναμνήσεις του παρελθόντος του: παλαιά φύλλα της εφημερίδας LHumanite, πορτρέτα του Μαρξ και του Λένιν, και κυρίως ένα παιδικό τετράδιο. Στην πρώτη σελίδα, ένας τίτλος γραμμένος από το χέρι του: "Ιστορία της οικογένειάς μου. Από την Κολωνία στο Παρίσι, τέσσερις γενεές Aderhold".
Από τα βάθη της μνήμης ξεπετάγεται τότε ένας κόσμος στον οποίο η πολιτική έλεγχε τα πάντα: τα αναγνώσματα, τα παιγνίδια, τα συναισθήματα, τα όνειρα. Η αναστάτωση είναι τρομερή. Αλλά μήπως η ανάμνηση των αποτυχιών δεν είναι για τον συγγραφέα ταυτόχρονα παρηγοριά και έκφραση αγάπης;
Με γλώσσα γοητευτική, το βιβλίο "Κόκκινοι" διηγείται τη δύσκολη σχέση πατέρα-γιού, τις προδοσίες, τις εκρήξεις μιας ολόκληρης γενιάς, μέσα από την τρελή ιστορία μιας γαλλικής οικογένειας διασχίζοντας τον 20ό αιώνα.

392 pages, Paperback

First published January 1, 2016

Reviews

[Eliasdgian · Rating 3 out of 5]

"Όλοι τότε ήταν πεπεισμένοι ότι η πολιτική θα άλλαζε τον κόσμο. Μας κρατούσε σε εγρήγορση, μας έδινε την επιθυμία να γίνουμε σπουδαιότεροι, μας προστάτευε ενάντια στον κυνισμό όπως και απέναντι σε κάθε πικρία. Όσο κι αν χάσαμε τα μυαλά μας, ακόμη και σήμερα προτιμώ αυτή τη δίχως πυξίδα πλεύση στο άγνωστο από μια εκπαίδευση που στερείται οράματος και συγκίνησης."

Μέσα από ένα ωραίο (μυθιστορηματικό) ταξίδι στις παλιές εκείνες μέρες που η πολιτική καταλάμβανε ολόκληρη τη ζωή των ανθρώπων, ο Carl Aderhold γίνεται ο χρονικογράφος, όχι μόνο της οικογένειάς του, αυτής των ‘κόκκινων’ Aderhold, αλλά κι ολόκληρης της γενιάς του· μιας γενιάς νικημένων (αριστερών) που ενηλικιώθηκαν βίαια, έζησαν εμφατικά κι απόλυτα, και είδαν πικραμένοι τις ελπίδες τους να γίνονται καπνός.

[philosophie · Rating 3 out of 5]

Η φράση του Βίκτωρος Ουγκώ "Κανείς εξ ημών δεν είχε την τιμή να ζει μια ζωή ολότελα δική του" μνημονεύεται από τον συγγραφέα στο κομμάτι των Ευχαριστιών και περικλείει το θεματικό κέντρο του μυθιστορήματός του. Η πατρική φιγούρα μάλλον παρά η πάλη των τάξεων είναι ο οδοδείκτης για τον πρωταγωνιστή, τα βήματά του βάραινε πάντοτε ο πατρικός ίσκιος, η απομυθοποίηση του οποίου επέρχεται σταδιακά αλλά σίγουρα κατά τη διάρκεια της καταβύθισης του Καρλ στις αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας.

Κάθε δικός μου άνθρωπος, κάθε φίλος, κάθε πρόσωπο που αγάπησα υπήρξε ταυτόχρονα κατηγορούμενος και εισαγγελέας μου, μου ήταν αδύνατον να φανταστώ μια ζωή έξω από αυτό το δικαστήριο.

Πρόκειται για μια σειρά από vignettes στις οποίες παρελαύνει η ιστορία της Γαλλίας στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα ιδωμένη υπό το πρίσμα της εμφατικά κομμουνιστικής οικογένειας, μέσα από μια νοσταλγική, ανάλαφρη και παιγνιώδη γραφή.

Οι γονείς μου διέσχισαν τη δεκαετία του εξήντα με την ενέργεια ζεύγους που έχει αποδράσει από τη φυλακή. Εκείνος περίμενε το Μεγάλο Βράδυ της Επανάστασης, εκείνη τον μεγάλο έρωτα. Κι οι δυο ήταν ανυπόμονοι. Εκείνη είχε πεισθεί από τη μέρα που τον γνώρισε ότι ήταν ο άντρας της ζωής της. Εκείνος προφήτευε ότι η Γαλλία θα έχει γίνει κομμουνιστική πριν καλά καλά κλείσει η εκατονταετία από την Κομμούνα.

[Georgina Koutrouditsou · Rating 4 out of 5]

Δεν είναι άγνωστη η σημασία της πατρικής κληρονομιάς και φιγούρας στη δυτική λογοτεχνία. Τα γονεϊκά πρότυπα αποτελούν πηγή έμπνευσης αλλά και καταδυνάστευσης. Το βιβλίο όμως του Carl Aderhold πρωτοτυπεί καθώς συνδυάζει το άχθος της πατρικής φιγούρας με την κομουνιστική πολιτική ιδεολογία. Ακόμα και αν ακούγεται ειρωνικό, η ζωή των ηρώων κινείται με βάση τις πολιτικές εξελίξεις στον χώρο της Αριστεράς την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου με αποκορύφωμα την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και τη διάλυση των ουτοπιών.

Με αφορμή τον θάνατο του πατέρα του συγγραφέα, ξεκινά η αναπόληση της ιστορίας μιας οικογένειας που τα συγκλονιστικά ιστορικά και πολιτικά γεγονότα στην Ευρώπη του 20ο αιώνα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των χαρακτήρων όλων των μελών της. Η οικογένεια Aderhold ξεκινά το ταξίδι της από την Κολωνία και καταλήγει στη Γαλλία, όπου και βρίσκει προστασία, τόσο πολιτική όσο και πρακτική. Οι αντρικές φιγούρες είναι αυτές που παίζουν τον καίριο ρόλο στην εξέλιξη του βιβλίου. Η «τρέλα των Aderhold» τούς κυνηγά και μαζί με αυτούς και τις οικογένειες τους. Ωστόσο, η σχέση του συγγραφέα με τον πατέρα του, ως τελευταίο κλαδί στο οικογενειακό δέντρο, είναι η πιο έντονη, σε σημείο ψυχικής νεύρωσης.
Ο Pierre Aderhold βάζει την πολιτική ιδεολογία και την αγάπη του για το κομουνιστικό κόμμα πάνω απ’ όλα. Με αυτόν τον τρόπο γαλουχεί την οικογένειά του και θεωρεί τον γιο του φυσικό και απόλυτο διάδοχο της πίστης του. Είναι όμως έτσι; Οι έντονες πολιτικές δεκαετίες του ’60 & του ’70 στη Γαλλία θα σημαδέψουν-και θα στιγματίσουν- τη ζωή της οικογένειας. Η αντίφαση της κοινωνίας και πολλές φορές και η πολιτική βία & η αντίδραση του δρόμου θα εισχωρήσουν στην οικογενειακή εστία και θα τους φέρουν μπροστά σε τεράστια διλλήματα. Οι περιγραφές των εσωτερικών και εξωτερικών συγκρούσεων που βιώνουν οι ήρωες δίνονται με μια εξαιρετικά ζωντανή λογοτεχνική μαεστρία.

Το βιβλίο, ένα ξεχωριστό και πρωτότυπο ανάγνωσμα, σηματοδοτεί την ανάγκη του συγγραφέα να λύσει ορισμένους αυτοαναφορικούς λογαριασμούς. Εν μέρει αυτοβιογραφικό και εν μέρει μυθιστορηματικό, το βιβλίο δεν είναι αμιγώς πολιτικό. Όμως η πολιτική είναι ο καθοριστικός παράγοντας στην εξέλιξη του. Ο συγγραφέας-αφηγητής-ήρωας δεν διστάζει να ασκήσει κριτική στον τρόπο ερμηνείας της αριστερής ιδεολογίας του πατέρα. Πολλές φορές όμως οι παράλληλες αναγνώσεις επιτρέπουν να ερμηνεύσεις σε τι πραγματικά αναφέρεται. Έτσι, η ανάγνωση του βιβλίου «Αριστερή μελαγχολία. Η δύναμη μιας κρυφής παράδοσης» του Enzo Traverso κατέστησε αν μη τι άλλο την αγωνία και την πίστη των ηρώων για ένα καλύτερο αύριο μέσω μιας ιδεολογίας που λίγοι υπηρέτησαν σωστά.

«Ήμασταν ο λαός των νικημένων και η Ιστορία ένα απέραντο νεκροταφείο όπου κάθε γενιά συναντούσε τις προηγούμενες (…) Για τον πατέρα μου τίποτε δεν ήταν χειρότερο από τη λήθη.» Φράση κλειδί για την εξέλιξη του βιβλίου. Ο φόβος ότι μπορεί να ξεχαστούν οι αγώνες και οι αγωνίες των ανθρώπων για ένα καλύτερο αύριο μας θυμίζει έντονα την απόφανση του Walter Benjamin: «Ζητάμε από εκείνους που θα έρθουν μετά από εμάς όχι ευγνωμοσύνη για τις νίκες μας αλλά μνημόνευση για τις ήττες μας. Αυτή είναι παρηγοριά: η μοναδική παρηγοριά που προσφέρεται σε εκείνους που δεν ελπίζουν πλέον σε καμιά παρηγοριά.». Όλα τα παραπάνω μπορούν να επιβεβαιωθούν από τη ζωή των Aderhold.

Η εξαιρετική απόδοση του νοσταλγικού κειμένου στα ελληνικά ανήκει στο μεταφραστή και συγγραφέα Κώστα Β. Κατσουλάρη, ο οποίος, κατά δήλωσή του, έμεινε πιστός στο γράμμα και στο πνεύμα του συγγραφέα ώστε να μας μεταφερθεί κατά το δυνατόν άρτια ο συναισθηματικός κόσμος των ηρώων.

[η παραπάνω κριτική δημοσιεύτηκε στις 16/09/2017 στο www.amagi.gr]

[Sevi Salagianni · Rating 3 out of 5]

Πολύ ωραίο το θέμα, κάπου στη μέση πλάτιασε. Θετικές εντυπώσεις πάντως.

[νίκη κωνσταντίνου-σγουρού · Rating 2 out of 5]

*weltschmerz: η θλίψη που προκαλεί στο άτομο η βεβαιότητα ότι η πραγματικότητα θα είναι πάντοτε κατώτερη των προσδοκιών του

☕️

[συμπαθητικό βιβλίο για τις πολιτικές και οικογενειακές ματαιώσεις / 2,5* / πολλά λάθη, τυπογραφικές και μεταφραστικές απροσεξίες]

[Ophelia Dimopoulou · Rating 3 out of 5]

Η επανάσταση για έναν καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο. Μέσα από την θυελλώδη σχέση πατέρα-γιού. Στη Γαλλία. Τα όνειρα, οι ελπίδες, οι προσδοκίες, οι αγώνες, ην πίστη και τελικά η διάλυση, η απογοήτευση, η κάθοδος, η...συμφιλίωση; Μία όμορφη (βιωματική) ιστορία. Γλαφυρό ύφος, παραστατική γραφή, χιούμορ, συγκίνηση.

[Dimitra Maranti · Rating 3 out of 5]

Νιώθω μια συμπόνια για τον συγγραφέα που προφανως περασε πολλα χρόνια στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή χάρη στην οικογένειά του, αλλά περίμενα κάτι παραπάνω από αυτό το βιβλίο...

[Marcelle · Rating 1 out of 5]

Πολλά μπορούν να ειπωθούν για τους Κόκκινους, ένα βιβλίο στο οποίο ο συγγραφέας δεν κρύβει την ανελέητη εχθρότητα και τη χονδροειδή ειρωνία του για όσους τόλμησαν να παλέψουν για ένα καλύτερο μέλλον και εκδιώχθηκαν συχνά βάναυσα για αυτό, με το πρόσχημα ότι τυχαίνει να φέρουν την ίδια ιδεολογία με έναν αδιάφορο πατέρα, σε ένα κρεσέντο αντικομμουνισμού, στολισμένο με την πλέον χλιαρή γρ��φή, που τελικά δεν πρόκειται να πείσει ούτε καν τους ήδη πεισμένους. Ο πατέρας του συγγραφέα είναι προσωπικά υπεύθυνος για κάθε σφάλμα του κομμουνιστικού κινήματος παγκοσμίως, το οποίο, με τη σειρά του, ευθύνεται για κάθε δεινό της παιδικής ηλικίας του συγγραφέα, μηδενός αγωνιστή εξαιρουμένου. Μία τέτοια γενίκευση, που θα μπορούσε να συγχωρεθεί μόνο αν υφίστατο στο μυαλό ενός παιδιού, είναι στην καλύτερη περίπτωση γελοία, στη χειρότερη δολίως αποπροσανατολιστική προερχόμενη από έναν ενήλικα, το έργο του οποίου έχει εκδοθεί και εν συνεχεία μεταφραστεί. Ο Aderhold, ωστόσο, είναι γενναιόδωρος με τον αναγνώστη του, και ήδη από την 35η σελίδα φροντίζει να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις του, επιδιδόμενος σε μία αποτροπιαστικά μικρόψυχη περιγραφή:
«Κάθε ξένος σύντροφος ήταν μια ευκαιρία αδερφοποίησης, μια ευκαιρία να ακούσεις ακόμα μια λιτανεία από συμφορές. Άλλαζαν μονάχα τα ονόματα των καταπιεστών, το χρώμα του δέρματος. Μέλη της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης με ύφος αιώνιου φοιτητή, οργισμένοι μαχητές του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου, Μαροκινοί κομμουνιστές με εξεζητημένα γαλλικά, που μάζευαν υπογραφές για την απελευθέρωση του Νέλσον Μαντέλα ή του Αμπραάμ Σερφατύ, Φιλιππινέζοι με κλαψιάρικη φωνή και Ιρανοί με υπόγεια ειρωνία που κατάγγελαν τις σπατάλες της Ιμέλντα Μάρκος και της Φαράχ Ντιμπά, Ζαϊρινοί, Βραζιλιάνοι, Πορτογάλοι, Έλληνες, στο έλεος Στραταρχών, Στρατηγών, Συνταγματαρχών, όλοι τους στρατευμένοι σε έναν αγώνα που ο πατέρας μου μάς ενθάρρυνε να στηρίξουμε. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν ύφος βαρύ και πένθιμο, λες και δεν εκπροσωπούσαν μονάχα το Κόμμα τους αλλά τα βάσανα ολόκληρου του λαού τους. Απεχθανόμουν τη μανία τους να περνούν τα χέρια τους μέσα από τα μαλλιά μας.»

Το αστείο της υπόθεσης είναι ότι το PCF έχει πράγματι καταλήξει ένα μεταλλαγμένο κόμμα, που ουδόλως εκπροσωπεί το εργατικό και φοιτητικό κίνημα, αλλά, αντίθετα, λειτουργεί ως άψογος φιλελεύθερος συνεργάτης· όποι@ έχει, έστω και παρεμπιπτόντως, βρεθεί σε γαλλική διαδήλωση ή/και πανεπιστήμιο, μπορεί να επιβεβαιώσει ότι το κίνημα το τρέχουν άλλα κόμματα, οργανώσεις και ομαδοποιήσεις. Αλλά ο συγγραφέας δυστυχώς είναι τόσο άκαιρος και άστοχος στις παρατηρήσεις του, ώστε δεν κατόρθωσε ούτε αυτό να αφουγκραστεί.

[Vassiliki P · Rating 3 out of 5]

***½ "Το να πεθάνεις δεν είναι το πιο οδυνηρό, αλλά η εξαφάνιση όλων των αναμνήσεών σου, να χάνονται τα τελευταία απομεινάρια των άλλων."

[Justine · Rating 3 out of 5]

Un roman indéniablement bien écrit, mais qui n'a malheureusement pas su me tenir en haleine comme je l'aurais voulu. Un aspect familial fort, néanmoins trop éparpillé pour que je puisse réellement m'imprégner de toute son ampleur.

[Доротея Ан · Rating 2 out of 5]

Πρωτοτυπο θεμα, καλες προθεσεις, τρυφερη ματια, συμπαθητικο γραψιμο, εντελει βαρετουτσικο

[Zéro Janvier · Rating 3 out of 5]

Le sujet de ce roman, un homme issue d'une famille d'origine allemande et élevé dans le culte du communisme, avait tout me plaire. J'ai malgré tout été un peu déçu. Si certains passages m'ont bien plu, le récit n'est pas toujours intéressant et sonne faux.