What do you think?
Rate this book
Pensioen
Wie inmiddels vertrouwd is geraakt met de vaak herhaalde uitspraak dat Pensioen (1937) het minst gelezen verhaal uit Elsschots oeuvre is, dat nergens bij hoort en mede daardoor ‘het ondergeschoven kindje van de Elsschot-studie’ is geworden, zal versteld staan van de overweldigende ontvangst die het boek bij zijn verschijning ten deel viel. Zowel bij het koperspubliek als bij de literaire critici won Pensioen het in populariteit van Elsschots vorige boeken, zelfs in katholieke kring. Het werd bekroond met de Prijs der Vlaamsche Provinciën, de belangrijkste onderscheiding die de schrijver tot dan toe te beurt was gevallen. Elsschot zelf zal vooral ingenomen zijn geweest met de aandacht voor de scherpheid van zijn verhaal.Willem Elsschot (1882-1960), pseudoniem van Alphons De Ridder, is de auteur van klassiek geworden romans als Villa des Roses, Lijmen/Het Been en Het Dwaallicht. Zijn werk weet telkens weer nieuwe generaties lezers aan te spreken.
160 pages, Paperback
First published January 1, 1937
3 people are currently reading
95 people want to read
About the author
Willem Elsschot
43 books111 followersWillem Elsschot is het pseudoniem van Alfonsus Josephus de Ridder, een Vlaamse dichter en schrijver.
Willem Elsschot in de Nederlandstalige Wikipedia
Willem Elsschot in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Willem Elsschot bij "Schrijversgewijs"
Willem Elsschot is the pseudonym of Alfonsus Josephus de Ridder, a Flemish poet and writer.
Willem Elsschot in the English Wikipedia
Willem Elsschot in de Nederlandstalige Wikipedia
Willem Elsschot in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Willem Elsschot bij "Schrijversgewijs"
Willem Elsschot is the pseudonym of Alfonsus Josephus de Ridder, a Flemish poet and writer.
Willem Elsschot in the English Wikipedia
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 35 reviews
Read
November 26, 2021What I like about Elsschot's novellas is that they are short, at least that is my favourite feature about them.
On the one hand I can chew through them fairly quickly giving me a sense of accomplishment, while on the other I appreciate the craft involved in keeping things concise and to the point, if I were to misquote Pascal then I might say that if I spent more time on them, my reviews would be shorter, at least that would be my hope.
In this case the novella is longer than usual, up to 132 pages from about 80 to 90, with 22 chapters, the previous two of his books that I read had 6 chapters each. In terms of the narrative - which is slight - the story could then have been shorter, but since it involves a legal case, and court cases tend to be slow, perhaps the length serves to mimic that, the reader has to experience through the story the slow turns, and the twist that I could see coming but which never came (sigh).
I have had the feeling that Elsschot was writing for friends , or perhaps I am fooling myself, that might just be the affect on me of an intimate narrative style, but I was pleased to find out that the subject matter for this story came from his own (extended) family - the tale of a disputed war pension, disputed between the mother of the fallen and the fallen's (unmarried) widow.
Typing that now it strikes me that there is a parodic parallel between the war within the family and the war within the family of nations that gave rise to the loss to cause the smaller, more intimate war. And just as with the Great War, the little one is a combat of attrition and trench fighting that will give rise to bitterness.
On the one hand I can chew through them fairly quickly giving me a sense of accomplishment, while on the other I appreciate the craft involved in keeping things concise and to the point, if I were to misquote Pascal then I might say that if I spent more time on them, my reviews would be shorter, at least that would be my hope.
In this case the novella is longer than usual, up to 132 pages from about 80 to 90, with 22 chapters, the previous two of his books that I read had 6 chapters each. In terms of the narrative - which is slight - the story could then have been shorter, but since it involves a legal case, and court cases tend to be slow, perhaps the length serves to mimic that, the reader has to experience through the story the slow turns, and the twist that I could see coming but which never came (sigh).
I have had the feeling that Elsschot was writing for friends , or perhaps I am fooling myself, that might just be the affect on me of an intimate narrative style, but I was pleased to find out that the subject matter for this story came from his own (extended) family - the tale of a disputed war pension, disputed between the mother of the fallen and the fallen's (unmarried) widow.
Typing that now it strikes me that there is a parodic parallel between the war within the family and the war within the family of nations that gave rise to the loss to cause the smaller, more intimate war. And just as with the Great War, the little one is a combat of attrition and trench fighting that will give rise to bitterness.
August 15, 2022
This book is a remarkable Dutch novella by the late Flemish author, Willem Elsschot (1882-1960), and it's a most pleasant work of literature, that is in my opinion of a very high standard, and quite different from his other works.
This novella is sharp in tone and expression compared to his other work, and so making this read absolutely different in style.
Storytelling is excellent, the story and the characters featuring in it come splendidly to life in all its facets, while the book is about a certain kind of "Pension" and whether someone who obtain that Pension have the right to do so, and did she obtain it legally or illegally, and the aftermath that will bring the discovery of false documentation and what need to happen in the end.
My review is mainly directed to my Dutch reading audience, for sadly this little great novella has not been published in English or in any other language as far as I know, but if any non-Dutch reader is interested in getting acquainted with this author, then feel free to do so.
Highly recommended, especially to my Dutch reading audience, for this is a wonderful work of literature, and that's why I like to call this book: "A Most Accomplished Novella"!
This novella is sharp in tone and expression compared to his other work, and so making this read absolutely different in style.
Storytelling is excellent, the story and the characters featuring in it come splendidly to life in all its facets, while the book is about a certain kind of "Pension" and whether someone who obtain that Pension have the right to do so, and did she obtain it legally or illegally, and the aftermath that will bring the discovery of false documentation and what need to happen in the end.
My review is mainly directed to my Dutch reading audience, for sadly this little great novella has not been published in English or in any other language as far as I know, but if any non-Dutch reader is interested in getting acquainted with this author, then feel free to do so.
Highly recommended, especially to my Dutch reading audience, for this is a wonderful work of literature, and that's why I like to call this book: "A Most Accomplished Novella"!
December 3, 2025
“Als dat muisje maar geen staartje krijgt, zou Peeters zeggen.”
Gewoonweg subliem. Zo heerlijk grappig. ‘Pensioen’ was het laatste van Elsschots werken dat ik nog moest lezen. Fantastisch om hiermee af te sluiten. Tijd om terug opnieuw te beginnen.
Gewoonweg subliem. Zo heerlijk grappig. ‘Pensioen’ was het laatste van Elsschots werken dat ik nog moest lezen. Fantastisch om hiermee af te sluiten. Tijd om terug opnieuw te beginnen.
July 19, 2017
Met Pensioen was ik toe aan mijn tweede Elsschot in de prachtige nieuwe uitgaves van Uitgeverij Polis, na Het Tankschip. Ik had al erg genoten van Het Tankschip, maar Pensioen, een wat minder bekende Elsschot, bracht mij toch nog veel meer leesplezier.
Elsschots veelgeroemde zakelijke en toch veelzeggende stijl vol ironie en zelfs cynisme is opnieuw aanwezig, en het verhaal van Pensioen wist me ook echt te overtuigen. Met geld en hebzucht komen weliswaar dezelfde thema’s als in Het Tankschip terug, maar vergeleken met dat laatste werk is Pensioen voor mij toch veel meer een roman. Elsschot geeft de lezer hier een echt verhaal, met uitgewerkte personages, terwijl Het Tankschip vooral typetjes kent en voornamelijk draait rond een constructie voor belastingontduiking waarvan het hoofdpersonage overtuigd moet geraken. In Pensioen focust Elsschot op één familie tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Willem Verstappen is soldaat en er wordt nogal wat gestreden om zijn militiegeld en later zijn pensioen, niet in het minst door de moeder. Pensioen kent vele intriges en plotwendingen, in die mate zelfs dat het te gek lijkt om echt te kunnen gebeuren. Toch baseerde Elsschot het boek op zijn eigen familie, meer bepaald zijn schoonmoeder en haar zoon Karel. Of zoals hij het zelf stelt: “’t is de gekste geschiedenis die je je kan voorstellen en ’t is waar gebeurd.”
De verteller van dit opmerkelijke verhaal is Frans Laarmans en hij kan gezien worden als de spilfiguur van de roman: iedereen komt bij hem om raad en hij probeert iedereen zo goed mogelijk te helpen. Steeds meer raakt hij betrokken bij de familie-intriges: “Ik verstrik mij steeds hopelozer… Maar wie eenmaal op die helling is zakt steeds dieper af. Ik ben anders op mijn hoede, maar het is telkens gebeurd voor ik mij rekenschap geef.” (p. 33) Niemand in de roman staat uiteindelijk recht in zijn schoenen, ook onze goede vriend Laarmans niet. Een andere centrale figuur in de roman is de moeder van Willem. De manier waarop Elsschot haar neerpent als iemand die koste wat het koste haar doel wilt bereiken (het militiegeld en het pensioen verkrijgen) is prachtig en overtuigend, en meer dan eens ronduit hilarisch.
In Pensioen laat Elsschot in zijn heerlijke stijl nog maar eens treffend de kleine kantjes van de mens zien. Het is een dun boekje (slechts 132 pagina’s in deze uitgave) maar er zit zo enorm veel in. Een tweede en derde lezing zorgden voor nieuwe inzichten, andere interpretaties van zinnen en situaties en, uiteraard, (nog meer) bewondering voor de taal van Elsschot. Een pareltje! Binnenkort staat met De Verlossing de derde nieuwe Polis-uitgave op mijn leesmenu en mijn verwachtingen zijn hooggespannen.
*****
Elsschots veelgeroemde zakelijke en toch veelzeggende stijl vol ironie en zelfs cynisme is opnieuw aanwezig, en het verhaal van Pensioen wist me ook echt te overtuigen. Met geld en hebzucht komen weliswaar dezelfde thema’s als in Het Tankschip terug, maar vergeleken met dat laatste werk is Pensioen voor mij toch veel meer een roman. Elsschot geeft de lezer hier een echt verhaal, met uitgewerkte personages, terwijl Het Tankschip vooral typetjes kent en voornamelijk draait rond een constructie voor belastingontduiking waarvan het hoofdpersonage overtuigd moet geraken. In Pensioen focust Elsschot op één familie tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Willem Verstappen is soldaat en er wordt nogal wat gestreden om zijn militiegeld en later zijn pensioen, niet in het minst door de moeder. Pensioen kent vele intriges en plotwendingen, in die mate zelfs dat het te gek lijkt om echt te kunnen gebeuren. Toch baseerde Elsschot het boek op zijn eigen familie, meer bepaald zijn schoonmoeder en haar zoon Karel. Of zoals hij het zelf stelt: “’t is de gekste geschiedenis die je je kan voorstellen en ’t is waar gebeurd.”
De verteller van dit opmerkelijke verhaal is Frans Laarmans en hij kan gezien worden als de spilfiguur van de roman: iedereen komt bij hem om raad en hij probeert iedereen zo goed mogelijk te helpen. Steeds meer raakt hij betrokken bij de familie-intriges: “Ik verstrik mij steeds hopelozer… Maar wie eenmaal op die helling is zakt steeds dieper af. Ik ben anders op mijn hoede, maar het is telkens gebeurd voor ik mij rekenschap geef.” (p. 33) Niemand in de roman staat uiteindelijk recht in zijn schoenen, ook onze goede vriend Laarmans niet. Een andere centrale figuur in de roman is de moeder van Willem. De manier waarop Elsschot haar neerpent als iemand die koste wat het koste haar doel wilt bereiken (het militiegeld en het pensioen verkrijgen) is prachtig en overtuigend, en meer dan eens ronduit hilarisch.
In Pensioen laat Elsschot in zijn heerlijke stijl nog maar eens treffend de kleine kantjes van de mens zien. Het is een dun boekje (slechts 132 pagina’s in deze uitgave) maar er zit zo enorm veel in. Een tweede en derde lezing zorgden voor nieuwe inzichten, andere interpretaties van zinnen en situaties en, uiteraard, (nog meer) bewondering voor de taal van Elsschot. Een pareltje! Binnenkort staat met De Verlossing de derde nieuwe Polis-uitgave op mijn leesmenu en mijn verwachtingen zijn hooggespannen.
*****
September 23, 2024
Minder bekende Elsschot, maar zeker geen minder werk. Prachtige structuur, heerlijke humoristische effecten, vooral berustend op onderkoeld cynisme.
December 8, 2025
Het zogenaamd "ondergeschoven kind" van het Elsschot-universum kan toch goed z'n mannetje staan, al is er inderdaad toch minder van die 'magie' die meesterwerken als Kaas, Tsjip of Lijmen zo geniaal maken. En vooral opvallend: nauwelijks kritiek op Kerk, Staat of Kapitaal (of toch heel verholen). Is dit zijn meest 'burgerlijke' roman? Dat dit boekje wanneer het verscheen ook door de Katholieke pers gesmaakt werd, bewijst eigenlijk dat het te braaf is voor iemand als Alfons De Ridder. Immer grappig, dat wel, maar met minder venijn of cynisme als anders. Een tussenverhaal, niets meer of minder.
June 26, 2017
Pensioen van Elsschot in 1 ruk uitgelezen! Het is een verhaal om duimen en vingers bij af te likken. En tegelijkertijd is het oppassen geblazen dat je niets mist van de onnavolgbare stijl van de schrijver. In deze dunne roman combineert Elsschot wederom een prachtig plot met een ironische, cynische ondertoon waarin hij aankaart hoe ver men kan gaan om zichzelf te bevoordelen en daarin zo slinks te zijn als de schoonmoeder van Laarmans waarvan hier sprake is.
Laarmans is opnieuw de verteller. Een broer van zijn vrouw, Willem, wordt opgeroepen om in het leger te gaan tijdens W.O. II, maar niet zonder eerst een Vlaams meisje met kind te hebben geschopt. De zoon van Bertha en Willem, Alfred, bezoekt Laarmans en zijn gezin regelmatig en die laatste begint zich zijn lot wat aan te trekken in weerwil van zijn schoonfamilie die vooral zo veel mogelijk voor zichzelf willen houden terwijl Bertha het toch alles behalve gemakkelijk heeft. Door de tussenkomst van Laarmans wordt Alfred vanop afstand door zijn schoonbroer erkend als diens zoon, waardoor zijn moeder ondanks de dikke tegenzin van de schoon-/grootmoeder, toch een uitkering krijgt.
Als Bertha na het overlijden van Willem op het einde van W.O. II hertrouwt met een andere man, krijgt Alfred door een vergissing van de administratie toch de naam van zijn tweede vader. De familie is opgelucht omdat het weduwepensioen nu toch naar de moeder gaat en niet naar de zoon. Dit zal zich echter wreken als Alfred door te gaan trouwen te weten komt dat hij een andere vader had, en nog zijn recht doet gelden op het misgelopen geld waar hij recht op had...
Laarmans zelf komt tussen twee vuren terecht omdat hij enerzijds sympathie koestert voor Bertha en Alfred en anderzijds toch ook de vrede in de familie wil bewaren. De gewetensnood van de verteller komt goed tot uiting in het verhaal. Een groep mensen raakt "verstrikt in een belachelijk en lelijk spel van bekrompenheid en egoïsme" volgens Elsschot zelf. (Wikipedia) Hij kondigt dit boek aan bij zijn uitgever als een oorlogsboek, maar van de nijdige soort. Zijn personages hebben inderdaad geen propere handen, toch brengt Elsschot geen open verontwaardiging maar verpakt hij het weer in zijn vernuftige en heldere stijl en zijn cynische humor.
Heb je al begrepen dat je Elsschot blijft lezen? De covers van de nieuwe uitgaven van Herman Houbrechts zowel als de nawoorden die zijn aangeleverd voor dit nieuwe werk, Matthijs de Ridder tekende voor het nawoord in deze roman, maken het een totaalbelevenis bovendien.
Laarmans is opnieuw de verteller. Een broer van zijn vrouw, Willem, wordt opgeroepen om in het leger te gaan tijdens W.O. II, maar niet zonder eerst een Vlaams meisje met kind te hebben geschopt. De zoon van Bertha en Willem, Alfred, bezoekt Laarmans en zijn gezin regelmatig en die laatste begint zich zijn lot wat aan te trekken in weerwil van zijn schoonfamilie die vooral zo veel mogelijk voor zichzelf willen houden terwijl Bertha het toch alles behalve gemakkelijk heeft. Door de tussenkomst van Laarmans wordt Alfred vanop afstand door zijn schoonbroer erkend als diens zoon, waardoor zijn moeder ondanks de dikke tegenzin van de schoon-/grootmoeder, toch een uitkering krijgt.
Als Bertha na het overlijden van Willem op het einde van W.O. II hertrouwt met een andere man, krijgt Alfred door een vergissing van de administratie toch de naam van zijn tweede vader. De familie is opgelucht omdat het weduwepensioen nu toch naar de moeder gaat en niet naar de zoon. Dit zal zich echter wreken als Alfred door te gaan trouwen te weten komt dat hij een andere vader had, en nog zijn recht doet gelden op het misgelopen geld waar hij recht op had...
Laarmans zelf komt tussen twee vuren terecht omdat hij enerzijds sympathie koestert voor Bertha en Alfred en anderzijds toch ook de vrede in de familie wil bewaren. De gewetensnood van de verteller komt goed tot uiting in het verhaal. Een groep mensen raakt "verstrikt in een belachelijk en lelijk spel van bekrompenheid en egoïsme" volgens Elsschot zelf. (Wikipedia) Hij kondigt dit boek aan bij zijn uitgever als een oorlogsboek, maar van de nijdige soort. Zijn personages hebben inderdaad geen propere handen, toch brengt Elsschot geen open verontwaardiging maar verpakt hij het weer in zijn vernuftige en heldere stijl en zijn cynische humor.
Heb je al begrepen dat je Elsschot blijft lezen? De covers van de nieuwe uitgaven van Herman Houbrechts zowel als de nawoorden die zijn aangeleverd voor dit nieuwe werk, Matthijs de Ridder tekende voor het nawoord in deze roman, maken het een totaalbelevenis bovendien.
Read
August 8, 2023Een dode die nog omhelsbaar is verlokt tot teugelloos leedvertoon, terwijl een bepaalde graad van ontbinding zelfs de tranen van een moeder stollen doet als de poolwind het water en een korte ontzetting geeft die minder slopend is dan zo’n leed waar geen eind aan komt. De normale rouwperiode wordt uitgeschakeld, want die behoort aan te vangen met de laatste snik en de tranenreeks die men heeft moeten missen kan achteraf niet meer volkomen worden bijgeschreid. Evenmin kan een geluk, waarvan men tijdlang onwetend is gebleven, later nog met hetzelfde kabaal worden gevierd. Er is een tijd voor alles. Het feest dat uitgesteld is dient opgewarmd als een gerecht van de vorige dag en ieder moet aan ‘t draven gaan om zijn eigen stemming te achterhalen en te beletten dat haar blanke kleed verlept tot een gewaad van rouw. Ja, er is voor alles een tijd. (16,17)
April 19, 2024
Elsschot's schrijfstijl blijft toch altijd echt heel goed. Ik heb online vernomen dat dit schijnbaar zijn minst gelezen boek is en daar begrijp ik niks van. Persoonlijk vind ik dat Elsschot's stijl het beste tot zijn recht komt in de kleinere boeken zoals deze en het Tankschip.
Het onderwerp van dit verhaal, de eerste wereldoorlog, verlies van kinderen, intense familiebanden, en de manier waarop geld alles beïnvloed is naar mijn mening subtiel en op momenten ook enorm geestig neergezet.
Dit is zeker geen meesterwerk dat ieder die van literatuur houdt per se moet kennen, maar het is wel een goed werk van een hele sterke schrijver. Een leuk, kort verhaal over de vele manieren waarop oorlog, geld en (familie)banden verwikkeld kunnen raken en tevens een zeer interessante kijk op de gedragsnormen van het verleden.
Het onderwerp van dit verhaal, de eerste wereldoorlog, verlies van kinderen, intense familiebanden, en de manier waarop geld alles beïnvloed is naar mijn mening subtiel en op momenten ook enorm geestig neergezet.
Dit is zeker geen meesterwerk dat ieder die van literatuur houdt per se moet kennen, maar het is wel een goed werk van een hele sterke schrijver. Een leuk, kort verhaal over de vele manieren waarop oorlog, geld en (familie)banden verwikkeld kunnen raken en tevens een zeer interessante kijk op de gedragsnormen van het verleden.
This entire review has been hidden because of spoilers.
December 18, 2018
Meer dan 80 jaar oud, maar opnieuw een subliem vertelseltje van Elsschot. De betreurenswaardige goedzak Frans Laarmans doet er alles aan om de leden van de Grote Raad (zijn schoonfamilie) tevreden te stellen, maar bereikt uiteindelijk exact het omgekeerde. Elsschot schrijft zo uitgepuurd dat het genieten is van volzin naar volzin, met een prachtig neergepend slot.
December 9, 2023
Schitterende Elschot taal, grappig en scherp observerend, van alle tijden, het verhaal van een vlaamse familie over geld, en het pensioen van een verdwenen eerste wereldoorlog soldaat. Leest als een trein.
August 9, 2018
Rake beschrijving over de kleingeestige interfamiliale relaties binnen de familie Verstappen, vanuit het standpunt van schoonzoon Frans Laarmans verteld. Elsschot was daadwerkelijk een topauteur, die een triviaal verhaal met de juiste balans van cynisme en mededogen weet te brengen, waardoor ik dit meesterwerkje in één ruk uitgelezen heb.
May 26, 2024
De Ridder in het nawoord: “… Elsschots vaardigheid om de humor te vinden in de tragedie van het burgerlijke bestaan”
June 17, 2024
Leest lekker weg. Gaat over wat er moest gebeuren met het pensioen van een overleden soldaat in WO1, waarbij hebzucht centraal staat. Ben wel benieuws geworden naar meer werken van Elsschot
October 17, 2024
Goed maar saai
December 20, 2025
Absurd in typical Elsschot style.
August 19, 2014
"Pensioen", een minder bekende novelle van Elsschot maar heerlijk proza. Alles draait rond het familiale gevecht over de uitkering aan de nabestaanden van krijgsgevangene 2120, omgekomen in Duitse gevangenschap tijdens WO1. Zeeman Willem, schoonbroer van Elsschot's alter ego Frans Laarmans, moet ten oorlog trekken met achterlating van vriendin en buitenechtelijk kind. Machinaties rond de erkenning van dat kind, het "pensioen" van Willem en het erfdeel van de "gesneuvelde" zoon (eigenlijk is hij aan de griep gestorven in de armen van een Duitse boerin) vormen de plot van het verhaal. Maar eigenlijk is het te doen om Laarman's scherpte in de beschrijving van de niets ontziende zorg van de moeder voor haar gevangen en dan "gesneuvelde" zoon. Of de broers en zussen voor wie de grootte van de toekomstige erfenis centraal staat in hun acties. Ironie, Sarcasme, Cynisme, Tongue in cheek. Voor wie een studie in subtiele humor wil maken.
August 27, 2017
Het verhaal bestaat eigenlijk uit twee delen, elk gekenmerkt door Elsschot's cynische humor maar waar het eerste deel vooral grappig is en het tweede deel deprimerend.
De knik in het verhaal komt er tegelijk met de knak in de vader.
WO I is het achtereliggende thema maar dat blijft toch hoofdzakelijk achtergrond. Net zoals de persoon waarom alles draait, Willem, eigenlijk maar een bijrolletje speelt, een soort rekwisiet is feitelijk. Wat hoofdzaak is, is hoe de kleinburgerlijke bourgeoisie de overhand blijft nemen in het dagelijks leven van de meeste mensen, pietluttigheden worden opgeblazen en de grote dingen compleet genegeeerd kunnen worden.
Het boek leest met veel vaart, het eerste deel door de humor, het tweede door de spanning hoe het afloopt. Het is ook niet zo'n lang boek dus wegleggen hoeft eigenlijk niet.
De knik in het verhaal komt er tegelijk met de knak in de vader.
WO I is het achtereliggende thema maar dat blijft toch hoofdzakelijk achtergrond. Net zoals de persoon waarom alles draait, Willem, eigenlijk maar een bijrolletje speelt, een soort rekwisiet is feitelijk. Wat hoofdzaak is, is hoe de kleinburgerlijke bourgeoisie de overhand blijft nemen in het dagelijks leven van de meeste mensen, pietluttigheden worden opgeblazen en de grote dingen compleet genegeeerd kunnen worden.
Het boek leest met veel vaart, het eerste deel door de humor, het tweede door de spanning hoe het afloopt. Het is ook niet zo'n lang boek dus wegleggen hoeft eigenlijk niet.
October 19, 2021
De roman begint een beetje traag en tandeloos maar ontspint zich in de tweede helft tot een gitzwart en helaas heel herkenbare beschrijving van de fixatie op geldelijk gewin en van de opportunistische aard van Vlaamse families. Nu vind ik herkenbaarheid op zich nooit een troef voor literaire creaties, je komt dan al snel op herkenbaarheidsporno à la Eva Mouton of Lize Spit uit, maar dit kruipt zo diep onder de huid, graaft zich zo comfortabel in de etterende plekken van de bourgeois goegemeente in dat het een ander karakter krijgt. De wat simpele en kinderlijke mimese wordt zo een volwassen kritiek.
April 24, 2023
Titel: Pensioen
Auteur: Willem Elsschot
Bibliografisch adres: Elsschot, W. (2017). Pensioen. Klamhout: Polis.
Opdracht a:
Biografie:
Willem Elsschot was een Vlaamse dichter en romanschrijver met een Belgische nationaliteit geboren te Antwerpen in het jaar 1882. Hij komt van een bakkersgezin in Antwerpen en heeft daar ook onderwijs gevolgd, waar hij een diploma voor handelswetenschappen heeft behaald. Toch maakte hij zijn studies niet af omdat hij geschorst werd. Op het Koninklijke Atheneum van Antwerpen begon zijn liefde voor literatuur te bloeien. In zijn jeugd bezocht hij vaak zijn oom in Blauberg waarvan zijn schrijversnaam later ook komt. Willem Elsschot heeft later niet alleen in Antwerpen gewerkt maar ook in Brussel, Parijs, Rotterdam en Schiedam. Zijn collega's steunden hem om de verhalen die hij hen vertelde ook neer te pennen. In 1912 werkte hij voor het tijdschrift “La Revue Continentale illustrée”. Hij schreef over dit bedrijf in zijn roman “Lijmen” waarin hij zegt dat het een wereldtijdschrift wordt terwijl die in werkelijkheid failliet is gegaan tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog is hij in Antwerpen gaan werken als secretaris van het Nationale Comité. Na de oorlog stichtte hij zelf een reclamebureau op waarvan hij de bestuurder was tot aan zijn dood op 31 mei 1960 in Antwerpen. Maar dat betekent niet dat hij ook echt hield van zijn werk. Voor zijn dood zei hij zelfs dat hij walgt van reclame en de commercie in het algemeen. Ondanks dat heeft hij het toch moeten doen omdat hij op dat moment niet van zijn verhalen kon leven.
Bronnen:
Willem Elsschot. (2021). Laatst geraadpleegd op: 23/04/2021, https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_...
Willem Elsschot. (n.d.). laatst geraadpleegt op: 23/04/2021, https://literatuurmuseum.nl/overzicht...
Willem Elsschot: biografie. (2013). Geraadpeegd op 23/04/2021, http://www.weg.be/willem-elsschot-bio...
Opdracht b:
Het boek dat ik gelezen heb, heeft als titel “Pensioen” en het gaat over de Eerste Wereldoorlog. Het boek is in 23 hoofdstukken verdeeld, maar deze hoofdstukken zijn heel erg kort. Het verhaal speelt zich vooral af in Antwerpen en tijdens de oorlog die in België gevoerd werd. Frans Laarmans is de verteller van dit verhaal en het is in de ik- perspectief geschreven. Hij vertelt namelijk wat hij allemaal heeft meegemaakt tijdens deze periode.
Het verhaal gaat over zijn schoonfamilie, namelijk zijn schoonbroer Willem, die oorlog is mee gaan voeren. Frans zelf is niet dienstplichtig en wil er ook niets mee te maken hebben. Willem heeft een vriendin, Bertha. Zijn ouders, of beter gezegd zijn moeder en de vrouw van Frans, komen niet zo goed overeen met haar. Willem en Bertha hebben rond zijn vertrek naar het oorlogsgebied een kind gekregen die Alfred heet, terwijl Berta nog bij haar eigen familie woont. Bertha vraagt financiële hulp aan Frans omdat ze vindt dat ze daar toch wel recht op heeft en dat krijgt ze ook. Na vier jaar krijgen ze het goede nieuws te horen dat de oorlog voorbij is en plannen een groot feest met de gedachte dat Willem terug zou keren. Maar twee soldaten leveren het verdrietige nieuws over dat hij overleden is en begraven hem in Antwerpen. Bertha trouwt opnieuw en op dat moment is haar zoon Alfred rond de 14 jaar. Alfred krijgt een andere naam, die van zijn stiefvader. Hierdoor wordt de moeder van Frans, Bertha’s schoonmoeder, woedend. Het geld dat Willem achter gelaten heeft, krijgt het kind. Ook overleed de vader van Frans en Willem en zo dient de moeder zich altijd twee graven te bezoeken. Ze moet nu ook al het geld, dat ze van Bertha en het kind genomen heeft, terugbetalen en dit is ze te weten gekomen door een brief die ze kreeg. Omdat ze nooit recht heeft gehad op die pensioen, moet ze het volledige bedrag terugbetalen. Ze woont hierna alleen met een non die voor haar zorgt.
Kortom, het hele verhaal draait om geld en de financiële veranderingen die ze ondergaan tijdens deze periode van de oorlog. Ik vind het boek persoonlijk boeiend. Je leert over hoe financiële situaties werden gecontroleerd in families tijdens de oorlogen. Toch vind ik het jammer dat niet wordt uitgelegd hoe Willem is gestorven. Het had interessant kunnen zijn, want zijn laatste woorden hadden een deel van het verhaal kunnen veranderen. Maar dit boek was anders dan de andere boeken over oorlog die ik eerder gelezen heb. Het ging deze keer niet typisch over een personage die aan het front stond te vechten maar eerder over wat het gezin ondertussen meemaakte, wat een perspectief is dat zelden wordt getoond. Het was toch nog een aangenaam boek, zeker voor mensen die in financiële zaken en oorlog geïnteresseerd zijn. Het boek was best moeilijk te lezen door de complexe schrijfwijze van de auteur. Dit is misschien te wijten aan het feit dat het boek in 1937 werd geschreven en dat het Nederlands van vroeger niet precies hetzelfde is als het Nederlands van nu. Daarnaast kun je ook ironie terugvinden in het verhaal: Het gaat over een oude gierige vrouw die al het geld van haar gestorven zoon wil hebben en de rest van de familie die er ook achter aan zit.
Dit boek is een aanrader voor mensen die graag meer over financiële onderwerpen tijdens oorlogstijden willen weten. Het boek kan ook helpen bij het verrijken van de woordenschat door de complexe schrijfstijl die Willem gebruikt.
Auteur: Willem Elsschot
Bibliografisch adres: Elsschot, W. (2017). Pensioen. Klamhout: Polis.
Opdracht a:
Biografie:
Willem Elsschot was een Vlaamse dichter en romanschrijver met een Belgische nationaliteit geboren te Antwerpen in het jaar 1882. Hij komt van een bakkersgezin in Antwerpen en heeft daar ook onderwijs gevolgd, waar hij een diploma voor handelswetenschappen heeft behaald. Toch maakte hij zijn studies niet af omdat hij geschorst werd. Op het Koninklijke Atheneum van Antwerpen begon zijn liefde voor literatuur te bloeien. In zijn jeugd bezocht hij vaak zijn oom in Blauberg waarvan zijn schrijversnaam later ook komt. Willem Elsschot heeft later niet alleen in Antwerpen gewerkt maar ook in Brussel, Parijs, Rotterdam en Schiedam. Zijn collega's steunden hem om de verhalen die hij hen vertelde ook neer te pennen. In 1912 werkte hij voor het tijdschrift “La Revue Continentale illustrée”. Hij schreef over dit bedrijf in zijn roman “Lijmen” waarin hij zegt dat het een wereldtijdschrift wordt terwijl die in werkelijkheid failliet is gegaan tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog is hij in Antwerpen gaan werken als secretaris van het Nationale Comité. Na de oorlog stichtte hij zelf een reclamebureau op waarvan hij de bestuurder was tot aan zijn dood op 31 mei 1960 in Antwerpen. Maar dat betekent niet dat hij ook echt hield van zijn werk. Voor zijn dood zei hij zelfs dat hij walgt van reclame en de commercie in het algemeen. Ondanks dat heeft hij het toch moeten doen omdat hij op dat moment niet van zijn verhalen kon leven.
Bronnen:
Willem Elsschot. (2021). Laatst geraadpleegd op: 23/04/2021, https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_...
Willem Elsschot. (n.d.). laatst geraadpleegt op: 23/04/2021, https://literatuurmuseum.nl/overzicht...
Willem Elsschot: biografie. (2013). Geraadpeegd op 23/04/2021, http://www.weg.be/willem-elsschot-bio...
Opdracht b:
Het boek dat ik gelezen heb, heeft als titel “Pensioen” en het gaat over de Eerste Wereldoorlog. Het boek is in 23 hoofdstukken verdeeld, maar deze hoofdstukken zijn heel erg kort. Het verhaal speelt zich vooral af in Antwerpen en tijdens de oorlog die in België gevoerd werd. Frans Laarmans is de verteller van dit verhaal en het is in de ik- perspectief geschreven. Hij vertelt namelijk wat hij allemaal heeft meegemaakt tijdens deze periode.
Het verhaal gaat over zijn schoonfamilie, namelijk zijn schoonbroer Willem, die oorlog is mee gaan voeren. Frans zelf is niet dienstplichtig en wil er ook niets mee te maken hebben. Willem heeft een vriendin, Bertha. Zijn ouders, of beter gezegd zijn moeder en de vrouw van Frans, komen niet zo goed overeen met haar. Willem en Bertha hebben rond zijn vertrek naar het oorlogsgebied een kind gekregen die Alfred heet, terwijl Berta nog bij haar eigen familie woont. Bertha vraagt financiële hulp aan Frans omdat ze vindt dat ze daar toch wel recht op heeft en dat krijgt ze ook. Na vier jaar krijgen ze het goede nieuws te horen dat de oorlog voorbij is en plannen een groot feest met de gedachte dat Willem terug zou keren. Maar twee soldaten leveren het verdrietige nieuws over dat hij overleden is en begraven hem in Antwerpen. Bertha trouwt opnieuw en op dat moment is haar zoon Alfred rond de 14 jaar. Alfred krijgt een andere naam, die van zijn stiefvader. Hierdoor wordt de moeder van Frans, Bertha’s schoonmoeder, woedend. Het geld dat Willem achter gelaten heeft, krijgt het kind. Ook overleed de vader van Frans en Willem en zo dient de moeder zich altijd twee graven te bezoeken. Ze moet nu ook al het geld, dat ze van Bertha en het kind genomen heeft, terugbetalen en dit is ze te weten gekomen door een brief die ze kreeg. Omdat ze nooit recht heeft gehad op die pensioen, moet ze het volledige bedrag terugbetalen. Ze woont hierna alleen met een non die voor haar zorgt.
Kortom, het hele verhaal draait om geld en de financiële veranderingen die ze ondergaan tijdens deze periode van de oorlog. Ik vind het boek persoonlijk boeiend. Je leert over hoe financiële situaties werden gecontroleerd in families tijdens de oorlogen. Toch vind ik het jammer dat niet wordt uitgelegd hoe Willem is gestorven. Het had interessant kunnen zijn, want zijn laatste woorden hadden een deel van het verhaal kunnen veranderen. Maar dit boek was anders dan de andere boeken over oorlog die ik eerder gelezen heb. Het ging deze keer niet typisch over een personage die aan het front stond te vechten maar eerder over wat het gezin ondertussen meemaakte, wat een perspectief is dat zelden wordt getoond. Het was toch nog een aangenaam boek, zeker voor mensen die in financiële zaken en oorlog geïnteresseerd zijn. Het boek was best moeilijk te lezen door de complexe schrijfwijze van de auteur. Dit is misschien te wijten aan het feit dat het boek in 1937 werd geschreven en dat het Nederlands van vroeger niet precies hetzelfde is als het Nederlands van nu. Daarnaast kun je ook ironie terugvinden in het verhaal: Het gaat over een oude gierige vrouw die al het geld van haar gestorven zoon wil hebben en de rest van de familie die er ook achter aan zit.
Dit boek is een aanrader voor mensen die graag meer over financiële onderwerpen tijdens oorlogstijden willen weten. Het boek kan ook helpen bij het verrijken van de woordenschat door de complexe schrijfstijl die Willem gebruikt.
July 15, 2023
Grote klasse. Bitter portret van kleinzieligheid, niet alleen de schoonmoeder maar ook de schoonfamilie, en eigenbelang. Fijn getoonzet is het zelfportret van Frans Laarmans, altijd in de weer om het goede na te streven en altijd verkeerd begrepen. De afstand die tot de personages wordt bewaard, gaat soms wat hinderen, het wordt dan voorspelbaar. Ontmoetingen met Peeters, met de pensioenrechtbank, het is allemaal onvergetelijk precies en venijnig opgeschreven, heel geestig bovendien.
January 16, 2022
Pensioen is een heerlijk cynisch relaas over een hebberige schoonfamilie, verteld door de sympathieke klungel Frans Laarmans. Elsschot beschrijft zoals alleen hij dat kan de kleine kantjes van de burgerij die altijd en overal uit is op een beetje profijt. Maar natuurlijk zitten er addertjes onder het gras; het venijn zit altijd in de staart.
July 5, 2021
Een komiek verhaaltje over de schoonfamilie van Frans Laarmans tijdens en na WO I.
Het schijnt gebaseerd te zijn op waargebeurde feiten. Je bent geneigd dat te geloven, want sommige dingen zijn zo gek dat je ze nauwelijks kan verzinnen. Bepaalde passages doen kafkaiaans aan.
Het schijnt gebaseerd te zijn op waargebeurde feiten. Je bent geneigd dat te geloven, want sommige dingen zijn zo gek dat je ze nauwelijks kan verzinnen. Bepaalde passages doen kafkaiaans aan.
October 18, 2020
pg 99: “O verveling, voorbode der radeloosheid.”
August 26, 2023
Oh, wat hou ik toch van Elsschot. Het cynisme, het laconieke ‘gelukkig zijn mijn familie analfabeten’… Fantastisch!
December 18, 2023
geestig, maar ook weer niet zo heel geestig
July 1, 2024
Administratief gedraai en gekonkel
June 8, 2021
Een vlijmscherpe roman over mensen die voor het geld alle medeleven, als ze daar al over zouden beschikken, overboord gooien.
January 29, 2021
Novelle
November 1, 2020
Een uitmuntende Elsschot. Het boekje is zo dun en bevat tegelijkertijd zoveel - uitgewerkte herkenbare personages, plottwisten en intriges. Je begint je af te vragen waarom andere schrijvers 5 keer zoveel pagina’s nodig hebben om maar de helft te vertellen.
De stijl van Elsschot is zowel heel herkenbaar als onnavolgbaar: vlot leesbaar en altijd aanschurend tegen humor en cynisme.
Elsschot op zijn best. Verbazend dat dit boek meestal onder de radar blijft als het over Elsschot gaat.
De stijl van Elsschot is zowel heel herkenbaar als onnavolgbaar: vlot leesbaar en altijd aanschurend tegen humor en cynisme.
Elsschot op zijn best. Verbazend dat dit boek meestal onder de radar blijft als het over Elsschot gaat.
Displaying 1 - 30 of 35 reviews