Nowolipie. Najpiękniejsze lata

by Józef Hen

Józef Hen - chłopak z Nowolipia - wraca do świata swojego dzieciństwa. Opisuje przedwojenną, wielokulturową Warszawę i żydowski Muranów - krajobraz najmłodszych lat. Wspomina czasy pierwszych miłości, podwórkowych figli, kłopotów w szkole i... debiutanckich artykułów w „Małym Przeglądzie". I wreszcie bombardowania w oblężonej Warszawie.

Siedemnastoletni pisarz trafił na budowę drogi z Lwowa do Kijowa. To był inny świat, okrutny i surowy, ale Hen przekornie nazywa ten okres „najpiękniejszymi latami". To czas, gdy straty i cierpienia mieszały się z psychologicznymi odkryciami, ważnymi dla późniejszego autora, a dramatyczne przygody miał zakończyć powrót do domu, którego już nie było. Na Nowolipie, które legło w gruzach.

Opowieść Hena poddaje się kaprysom pamięci, dystans kondensuje przeszłe wydarzenia, a doświadczenie dodaje do nich zabawne i dramatyczne puenty.

„Nowolipie” i „Najpiękniejsze lata” to dwie opowieści o dzieciństwie i młodości znanego pisarza, nasycone dystansem, cierpieniem, ale i ciepłym dowcipem. Józef Hen zabiera nas w fascynującą podróż.

Genres: Nonfiction, Poland, Polish Literature, Audiobook

480 pages, Hardcover

First published January 1, 1991

Reviews

[Marta Duda-Gryc · Rating 5 out of 5]

Ciężko się pozbierać po takich książkach.
Złota nostalgia "Nowolipia" - przedwojenne, szczęśliwe dzieciństwo chłopca z dość zamożnej rodziny; zabawy podwórkowe i letniskowe, gry w piłkę, porażki i sukcesy szkolne, nauczyciele sprawiedliwi, charyzmatyczni i niesprawiedliwi, nieporadni; przyjaźnie chłopięce i pierwsze zachwyty nad dziewczęcymi profilami. I tylko jak refren powracają, po kolejnych winietach i scenkach rodzajowych, stwierdzenia takie jak: "On i jego córeczki zostali wywiezieni do Treblinki", "Nie wiem, co się z nim stało", "Zginęła z rodziną w Treblince", "Z całego gimnazjum końca wojny doczekało nas kilkunastu".
I ironiczne "Najpiękniejsze lata" - humor widziany w absurdach wojny, pomimo uchodźczej niepewności i nędzy, i w absurdach sowieckiego totalitaryzmu sprawia, że czyta się tę część wspomnień Hena niemal cały czas z uśmiechem na twarzy (i tylko czasem po plecach przechodzi dreszcz grozy).
Ci, którzy przeżyli Zagładę, a potem rzezie na Ukrainie i wywózki na Syberię, jak nastoletni Józef i jego siostra Stella, przeżyli tylko dzięki kolejnym zbiegom okoliczności. Wyborom dokonywanym na
oślep. Ważna lekcja: z wojną nie da się negocjować racjonalnie. Można tylko robić, co się da i liczyć na łut szczęścia (który czasem jest nieoczekiwaną dobrocią bliźniego, a czasem okrutną polityką wywózek totalitarnego władcy, Stalina-batiuszki, która uratowała tysiące Żydów i wielu Polaków z Ukrainy przed zagładą z rąk Niemców i banderowców).
Niezwykłym przeżyciem jest też słuchanie audiobooka "Najpiękniejszych lat", czytanego przez samego Hena, ciepłym, lekko ironicznym głosem - jak jego książki, mimo niekiedy tak straszliwych historii, o których opowiada.

[Alex Baugh · Rating 4 out of 5]

I found this book to be a fascinating and informative look at growing up in a happy, middle class Jewish family in Warsaw, Poland during the 1920s and 1930s, which totally changes one the Nazis begin bombing Poland, and in particular, Warsaw.

Unfortunately, I found it too mature for my target readers - young kids and teens. I highly recommend it to adults who are interested in WWII history, however.

[Marta sans-H · Rating 4 out of 5]

Pisanie czułe, książka bezcenna! Pod względem odtworzonych wspomnień i zachowanych szczegółów. Pozwala na podróż w czasie do świata, który przestał istnieć i w skutek „wydarzeń” pozostał bez szans na odbudowę. Tu, zamknięty między okładkami, odżywa chwilowo, niemniej żywo i barwnie. Gdyby miała płynąć z powyższego dobrodusznie brzmiąca lekcja, streściłaby się w: zapisujcie wszystko!

[Kathleen · Rating 4 out of 5]

An interesting picture of prewar middle-class Jewish life in Warsaw, and how it kept changing the closer it got to World War II. Well-translated.

[Marta sans-H · Rating 3 out of 5]

Same „Najpiękniejsze lata”, czyli mniej udana kontynuacja napisanego z obsesją wręcz szczegółu „Nowolipia”. Z Henem niezmiennie obcuje się przyjemnie (!), bo mimo srogości czasów i losów przywoływanych, to takie „dowcipuszki”. Mnogo odmieniane przez przypadki „kobiety biuściaste” doprowadziły mnie do refleksji, czy pisanie o „mężczyznach fiuciastych” także gwarantuje przejście do kanonu. Jak się domyślacie, drogie siostry, błyskawicznie nadeJszła odpowiedź okazała się: negatywna. Przynajmniej po odsączeniu lektury, na pewno zostanie ze mną „Tadżyczka Luba”, bo tak się składa, że i ja mam „swoją” i realną.

[Beata Olejnik · Rating 3 out of 5]

Pierwsza część, 'Nowolipie', zdecydowanie najciekawsza. Reszta jest dość chaotyczna.

[an.ja13 · Rating 3 out of 5]

3.5

[Yvonne · Rating 4 out of 5]

Telling about a world that no longer exists ...

[Wojtek Konieczny · Rating 4 out of 5]

(Audiobook), 7/10
Lektor - 4/6 (Hen)