De comfortabele routine van Olivier, professor in de kunstgeschiedenis aan de Sorbonne, raakt ontwricht wanneer zijn baas hem vraagt om als mentor van een uitwisselingsstudente op te treden. De stugge Nederlandse rakelt een geschiedenis op die Olivier had willen vergeten, maar die tegelijk het kostbaarste is dat hij bezit.
Tegen beter weten in zoekt hij toenadering tot de studente, en geeft haar een advies dat hij zelf nooit heeft opgevolgd. Maar Fie heeft haar eigen leven. Zij worstelt met een onmogelijke keuze: streven naar het allerhoogste, en eraan kapot gaan – of nooit beginnen om niet te falen. Ze voert koppig verzet tegen haar eigen levensangst en daagt Olivier uit hetzelfde te doen.
De hemel boven Parijs gaat over de leugens die wij voor onszelf bedenken om niet te hoeven doen wat we het meest verlangen. Bovendien is het een van de meest opvallende liefdesverhalen van de Nederlandse literatuur van nu, en een betoverende entree van een jonge auteur.
Bregje Hofstede (Ede, 1988) woont en werkt in Brussel, studeerde kunstgeschiedenis en Frans in Utrecht, Parijs en Berlijn, en sloot haar studie af met een onderzoeksmaster in 2012. De Hollands Maandblad aanmoedigingsbeurs werd haar in 2012/2013 toegekend voor haar korte verhalen en essays. Ze doceerde kunstgeschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en werkt als redactrice.
Ze debuteerde in 2014 met de roman De hemel boven Parijs.
This debute novel, telling the story of a young woman who goes to Paris to study Art history who mysteriously falls pregnant and how her novel intersects with that of an older man teaching art history in Paris who finds that the young woman looks exactly like a woman with whom he had a relationship when they were both students who went on to have an abortion, is not striking for its originality. At first two other novels overshadowed my reading of this; the history man and homo faber, it took possibly two-thirds of this novel for it to assert itself in my consciousness as an independent story even without any formal nods in the texts towards those other books. It is certainly a competently written novel with a couple of interesting moments if I may continue to damn it with faint praise. I wondered if the author was a bit uncertain whose story to focus on - I assume that the paternity of the child was meant to be some kind of mysterious mystery, there certainly is a reveal towards the end of the book, but I was not myself curious or engaged instead I was daydreaming of reading the Laxness book Paradise Reclaimed and remembering a character's pregnancy there and how funny the description was as the authorities were determined to find out who the father was while the woman though her extreme modesty frustrates their desires. I felt that I hadn't spent enough time with the character to be very bothered. The author instead spends more time with the older man. I was very disturbed by something silly which is that when the student writes essays she writes them in Dutch - reasonably enough as that is the language of narration but I had a powerful feeling that they needed to be in French, ideally an imperfect French with various mistakes. Obviously this is crazy but when the older man's partner bursts into his apartment and discovers a pregnant student in the shower she swears and curses in French, which is logical but inconsistent, plainly I am dreaming of multilingual novels of which the reader might only understand part, presumably they would have to be written by teams of authors... However the author photograph showing off a snazzy pair of two tone shoes is fun. I would not have read this if I had not started to read some of this author's non-fiction - starting with Bergje and then followed my curiosity back into her novels, however I see that I much prefer her non-fiction so far. Did I mention that this novel is set in Paris? Ah, only once so far, despite quite concrete settings I didn't have a great sense of place or of the character of that city, but I am fussy.
Het nieuwe jaar is goed begonnen met “De Hemel Boven Parijs” van debutante Bregje Hofstede. Dit boek vertelt het verhaal van Olivier, docent kunstgeschiedenis, die op een dag de studente Fie (kort voor Sofie) tegenkomt, die sprekend op Olivier’s eerste liefde Mathilde lijkt. Olivier draagt nog steeds de littekens van deze relatie, dus het liefst wilt hij Fie zoveel mogelijk ontwijken, maar via verschillende wegen komt Fie steeds dichterbij. Terwijl bij Olivier heden en verleden langzaam steeds meer door elkaar gaan lopen, probeert Fie te beslissen hoe zij haar leven betekenis wilt geven, en hoe Olivier daarbij een rol speelt.
Het thema van “Oude man (leraar) wordt verliefd op jong meisje (leerling)” is zeker niet nieuw, maar Hofstede’s elegante schrijfstijl is een welkome verrassing. Met haar levendige beschrijvingen van de stad Parijs kan je de straten en parken zo voor je zien, en haar soepele metaforen voelen nooit te wollig. De avondlucht boven de Montparnasse is als “een explosie die is stilgezet.” En Fie loopt “met een soort stilte om zich heen, alsof de wereld haar niet raakte.” Haar karakterbeschrijvingen hadden echter wat sterker gekund. De vrouwen in het verhaal – Mathilde, Fie, en Sylvia, Olivier’s huidige vriendin – worden nooit zo levensecht als de stad Parijs. Zo beschrijft Olivier Mathilde tijdens hun eerste ontmoeting als “mooi zonder knap te zijn, met roodblond haar, een klein, beweeglijk gezicht en een lijf waaraan geen vlees ontbrak, al kon ze niet meer van vijftig kilo wegen.” Hoe veelzeggend is deze zin?
Het kat-en-muis spel tussen Olivier en Fie is wel intrigerend. Je voelt als lezer aan dat dit niet goed kan aflopen, en Olivier zelf beseft dit ook, maar hij laat zich toch meeslepen in het leven van Fie. Van dit meisje (en haar gevoelens) krijg je weinig hoogte – het boek is voor het grootste deel beschreven vanuit Olivier’s gezichtspunt – maar net als Olivier blijf je benieuwd naar haar en naar haar relatie met Olivier. Fie lijkt namelijk dé mogelijkheid voor Olivier om zijn fouten uit het verleden te herstellen. Mathilde heeft hij uit zijn handen laten glippen, maar Fie zou een boel goed kunnen maken. Fie worstelt ook met het grijpen van kansen totdat ze zich laat beïnvloeden door Olivier’s verhalen over Mathilde. Langzaam gaan haar verleden en heden ook in elkaar vloeien, wat uiteindelijk leidt tot een vilein einde van het boek.
De Hemel Boven Parijs is dus een zeer volwassen debuut, opvallend door de licht poëtische-schrijfstijl van de auteur en de mooie beschrijvingen van Parijs. De vrouwelijke personages komen echter nooit uit de verf, en hoewel het einde van het verhaal tot laat spannend blijft, had het meer impact gehad als Olivier niet het enige sterke karakter was.
Dit verhaal is geschikt voor alle lezers, maar extra leuk voor kunstgeschiedenis-liefhebbers en studenten (present!) gezien de mooie, historische verhalen over de stad Parijs.
Wow weer zo’n mooi boek! Zulke mooie zinnen, boeiend verhaal en interessante vraagstukken. Haalt het verleden je altijd in? Kan doen alsof je iemand bent? Welke keuzes zijn de goede keuzes! Mooi boek en dat voor debut!
Het las lekker weg maar voor de rest vind ik het een gênant voorspelbaar boek. Zoals besproken in de boekenclub ‘het doet wat met je’ dus á la, maar na Drift was dit zo’n teleurstelling.
Het is boeiend om een debuut te lezen met de opvolger in het achterhoofd. Bregje Hofstede heeft zich tussen dit boek en 'Drift' enorm ontwikkeld als auteur. Ik ben niet ondersteboven door het verhaal. Het was zelfs een beetje voorspelbaar en langdradig met momenten. Ook de hoofdpersonages konden me niet helemaal overtuigen. Maar de kiemen van een getalenteerd auteur zijn er zeker en vast.
Een debuut om van te genieten. De woorden vliegen voorbij terwijl de emotie onheilspellend blijft hangen, een sterke combinatie. Minder sterk? Het einde.
Taaltechnisch werd ik volledig meegesleept in dit boek en door het mooie taalgebruik wilde ik ook zeker doorlezen. Het verhaal zelf is echter weinig verrassend en her en der vooral erg vlak, plat en zeer voorspelbaar.
Toch 3 sterren, omdat Hofstede de taal wel heel mooi weet te gebruiken.
De review in Whatsappberichten: 23:07 Ik heb mixed feelings 23:08 Het is erg goed geschreven en ze laat je denken hoe ze wil dat je denkt over de personages, maar het is een stom verhaal 23:08 En dat is het goede eraan 23:08 Maar ben wel boos nu
Ik kan niet overweg met de schrijfstijl van deze auteur, teveel kortsluitingen. Vind het vaak onhandig geformuleerd en er zijn gedachtesprongen die ik niet kan volgen. Het zijn typische beginnersfouten.
P.7: op pcscherm verschijnt een foto van Olivier en Fie, Olivier ziet zichzelf en denkt ‘... en voor het eerst, ondanks alle kleine tekens onderweg, zag hij dat hij er nu was.’ Tekens onderweg? Dat hij er nu is? De schrijfster bedoelt waarschijnlijk dat Olivier tijdens het downloaden wel zag dat hij het was die op de foto stond maar dat hij het nu pas echt ziet. Heel knullig geformuleerd! P.7. ‘Dag in dag uit had hij zich achter computers, in inbouwkeukentjes, in de metro gepropt.’ Ik zie hem helemaal zitten, opgevouwen in een keukenkastje. P.9 ‘Sylvie wist inderdaad altijd wat ze moest dragen, en wat ze moest zeggen. Wat ze moest doen. Een wit boeket en een mand met rozenblaadjes, had ze gezegd toen hij zijn moeder moest begraven. Goddank dat hij die bij zich had.’ Dus Sylvie zei wat hij moest meenemen naar de begrafenis en o wonder, laat hij dat boeket en die mand nou net bij zich hebben!??? P.13 ‘ ... een oude schoenendoos op de hoek van de boekenkast.’ Op de hoek? Welke hoek? P.16 Olivier gaat naar een straat waar hij herinneringen van vroeger aan heeft, hij kijkt er aan het begin van de straat naar en denkt ‘Nu is het nog de straat van vroeger. Als hij verder liep, nam hij het heden mee.’ In zijn hoofd is het nog de straat van vroeger ja, maar de straat waar hij naar kijkt is die van het heden. Als hij verder loopt, dringt het heden het beeld in zijn hoofd binnen, maar hij neemt zelf het verleden mee. Weer erg onhandig verwoord. P.24 ‘Op dinsdagochtend verzamelden ze zich... Het was de eerste excursie van het semester. Olivier was er al en stond boven aan de trap te wachten.’ Dit wordt verteld vanuit het perspectief van een onafhankelijke waarnemer, maar we zitten verder altijd in het hoofd van Olivier. Kan niet. Fout. P.28 ‘Sinds ze teamgenoten waren, had Jacques een kind gekregen en Olivier een leerstoel.’ Een kind ‘krijgen’ is iets anders dan een leerstoel ‘krijgen’. Je kunt het zo niet formuleren. P.38 ‘Een paar keer, tussen de langs waaiende vrienden door, besloot hij naar haar toe te gaan.’ Besluiten tussen vrienden door? P.48 ‘Ze had een nieuwe hobby nodig. Een jongen misschien, die lekker rook. Al kon ze zich dat in deze kamer eigenlijk niet voorstellen. Het was hier zo schoon.’ Past een lekker ruikende jongen niet in een schone kamer? Een stinkende jongen misschien niet, maar een lekker ruikende? Of is hier weer een onuitgesproken gedachtesprong: jongen, seks, vies, past niet? P.49 skypen: ‘Ik zie wel. Ik regel wel wat. Dag,mam!’ ‘Dag, Fie!’ En weg was haar moeder, voor ze nog wat zeggen kon.’ Maar wat had ze anders verwacht, wat zou ze nog willen zeggen, ze had zelf immers al dag gezegd? P.50 ‘Sommige gevels herbergden een archiefkast aan herinneringen.’ Lelijke beschrijving. Zit er een gat in die gevels waar de archiefkast in staat?
En neem het hoofdstukje 13 over de onverwachte zwangerschap van de vroegere geliefde van Olivier: is ze nu blij of niet? Is ze expres zwanger geworden of niet? Is hij verrast of niet? Ik kan het niet volgen.
Ook de karakters kunnen me niet boeien, ze blijven op afstand, hebben iets mechanisch.
Olivier keek naar haar en het beeld op zijn netvlies schokte, als bij een diaprojector die wordt aangestoten; er schoof een oude dia over de huidige, zodat hij even niet wist waar hij naar keek, naar nu of naar lang geleden.
Olivier keek naar haar en het beeld op zijn netvlies schokte, als bij een diaprojector die wordt aangestoten; er schoof een oude dia over de huidige, zodat hij even niet wist waar hij naar keek, naar nu of naar lang geleden. Review : Bregje Hofstede (1988) ontving de aanmoedigingsprijs van Hollands Maandblad voor haar korte verhalen en essays. Haar debuutroman De hemel boven Parijs werd genomineerd voor de Bronzen uil 2015.
We volgen Sofie, kortweg Fie, is een Nederlandse uitwisselingstudente kunstgeschiedenis van eenentwintig in Parijs. Olivier is een van haar professoren die meteen door haar betoverd is omdat ze lijkt op de verloren jeugdliefde Mathilde, om wie hij eigenlijk nog dagelijks treurt. Olivier heeft echter een latrelatie met zijn collega Sylvie. Maar Olivier blijkt de breuk met Mathilde absoluut niet goed verwerkt te hebben en de ontmoeting met Fie rijt de oude wonde open. Hij besluit de jonge studente te helpen op de vraag van zijn baas in wiens huis ze een kamer betrekt.
Hij huurt een flat en zet daar de zoon van een rugbymaat in en hoopt Fie zo een beter onderkomen te verschaffen. Ze voelde zich ongemakkelijk in het huis van de bestuursvoorzitter Paul Bonnard en de man bleek ook nog ooit iets met haar moeder gehad te hebben. Maar met Fie komen ook alle herinneringen terug, en opent zich de doos met foto’s, verhalen en gebeurtenissen waarin Mathilde een rol speelde. De straten in Parijs worden weer à la Modiano de straten van zijn jeugd en de straten van de herinnering aan Mathilde. Bregje Hofstede verbindt kunstgeschiedenis, door middel van Fie's essays en liefde op meerdere niveaus met elkaar en laat de afstand tussen studente en leraar versmalen en verweeft daar heel geraffineerd kleine intriges doorheen. Twee dolende figuren vinden elkaar zonder het eigenlijk goed te beseffen. Een erg mooi en origineel debuut dat af en toe iets strakker mocht maar on zijn totaliteit zeker weet te bekoren.
Wow... Wanneer je dit boek begint denk je: "Nee hè, toch niet weer een boek gesitueerd in Parijs waar een oudere man een affaire begint met een jonge vrouw." Dit boek loopt anders dan je verwacht. Zo veel beter dan je verwacht. Tot het eind aan toe blijft het boek je verbazen. Een prachtig debuut van Bregje Hofstede!
3.5*. Een intrigerend (en vervreemdend?) boek waarbij ik soms iets teveel negatieve associaties had met een lezen voor de lijst boek: zoals de affaire in Parijs tussen een oude man en een jonge vrouw, de ongelukkig geschreven zinnen waardoor je soms niet helemaal begrijpt wat er bedoeld wordt en de soms langdradige passages. Uiteindelijk neemt het boek wel een iets andere wending dan verwacht maar is het plot best wel voorspelbaar.
We hebben nog geen vijf bladzijden omgeslagen in ‘De hemel boven Parijs’ en we hebben al drie vrouwen leren kennen die in Oliviers hoofd spoken. Er is Sylvie, zijn huidige vriendin met wie hij gezapig Britse misdaadseries bekijkt op de bank. Er is de herinnering aan Mathilde, de onstuimige waaghals die op de daken van Parijs klauterde en waar zijn ballen van schrokken - of kwam dat door de koude die nacht? En er is Fie. Sofie. De Nederlandse uitwisselingsstudente die in Oliviers colleges zit en die als twee druppels water lijkt op Mathilde. Hofstede heeft het haar hoofdpersonage niet gemakkelijk gemaakt onder de hemel van de stad der liefde.
‘Hij moest gewoon niet te veel aandacht besteden aan dat meisje. Dan liep het wel los.’ Tja. Door haar gelijkenis met Mathilde heeft Fie een doos van Pandora geopend. Een oude schoendoos vol vergeelde foto’s. Fie en Mathilde overlappen voor Olivier als twee dia’s in een oude projector. Het verwart en intrigeert hem terwijl zijn hoofd volloopt met herinneringen. Van de eerste ontmoeting met zijn Grote Liefde tot de grote leegte na een abortus.
Dat Olivier zich enigszins aangetrokken voelt tot Fie heeft niets met het meisje zelf te maken. Integendeel, ze vindt zichzelf hol. Dat heeft niet zozeer met de vlakheid van haar personage te maken dan wel met het onderwerp van haar essay: het onafgewerkte meesterwerk. In de papieren van Fie lezen we over Balzac en zijn Frenhofer, maar ook over John Cage en Robert Rauschenberg. Artiesten die in de leegte zoeken naar het ware, naar een geest of een ziel voor hun kunstwerk. Die leegte weet Hofstede heel pakkend te vatten in woorden: in de cursor die de letters opeet, in de tijd die herinneringen uitwist en in medische toestellen die schrapen en zuigen om een ongeboren kind weg te halen.
Ze schrijft als een Parisienne: met zwier en met elegantie. Jong, hip en fris. Als debutante heeft ze geprobeerd om heel wat ideeën en vondsten in dit boek te krijgen. Vaak resulteert dat in mooie metaforen maar die stroken niet altijd met het ritme van het verhaal. Ook het spel met de perspectiefwissels had wat verder mogen rijpen. Toch verdient Hofstede veel meer dan een zesje voor lef: onderscheiding voor kennis van de stad, voor sfeerschepping en voor het inleven in een personage dat met zijn logge mannenlijf en zijn grijze, verwarde professorhoofd mijlenver van de auteur zelf af staat.
Voor het tweede jaar op rij kon ik begin april niet met leerlingen op excursie naar Parijs. Dankzij Bregje Hofstede kon ik wel 200 bladzijden lang rondwandelen onder de hemel van Parijs. Ik ben er haar erg dankbaar voor.
2015-16 was een sterk seizoen voor liefhebbers van goede, jonge, Nederlandse schrijfsters en debutantes. Zo stonden Niña Weijers, Nina Polak, Esther Gerritsen en Franka Treur regelmatig op dezelfde lijstjes waar ook Bregje Hofstede zich op bevond: de Opzij, Libris, Debutantenprijs, Gouden Boekenuil en ga zo maar door. Stuk voor stuk sterke kandidaten in een talentvol jaar. De verleiding is dan al snel om te vergeten dat de niet-winnaars nog steeds erg goed zijn.
Erg goed is De hemel boven Parijs zeker. In veel recensies wordt de roman beschreven als een (ontluikende) onvermijdelijke liefdesrelatie en dat is het zeker. Maar daarop focussen zou het boek tekort doen. Allereerst vond ik het niet zo onvermijdelijk: de genegenheid die Olivier en Fie voor elkaar voelen is zo overduidelijk niet op elkaar gericht, maar op zichzelf, dat het aannemelijk wordt dat de genegenheid hun eindpunt is. Precies zoals ik dat verwacht van een professor en zijn leerling.
Nee, schoner is de uitwerking van het thema durven en gemiste kansen en verleden en toekomst die de ruggengraat van het verhaal is. Zowel Olivier als Fie durven weinig ondanks hun grote dromen. Olivier heeft zelfs een lichte vorm van spijt. Als Sofie, "Fie", dan zijn pad kruist, lijkt hij zijn verleden te kunnen herschrijven. Hofstede beschrijft met veel gevoel voor taal en stijl deze stapjes vooruit.
Metaforen worden niet geschuwd. Dat ze soepel in de tekst verweven zijn -- i.t.t. de oneliners die zo populair zijn in de hedendaagse literatuur en bedoeld lijken de lachers op de hand te krijgen -- en de spijker op de kop slaan, verrijkt de verder sobere rustige schrijfstijl.
Zo vaak dacht ik bij het omslaan van de pagina dat ik eigenlijk nog een zin, een passage, zou willen bewaren. Desalniettemin deed ik het niet, doordat dit ingetogen originele verhaal met haar oog voor detail me voort stuwde. 4,5 ster!
Bregje schrijft met een uitzonderlijk intieme stem, die je gaat missen elke keer als je het boek terzijde moet leggen. Haar observaties zijn vaak prachtig en verrassend en met name het lot van Mathilde, en de pijn die voortvloeit uit een beslissing die ze nam, wordt hartverscheurend mooi weergegeven. Een boek over hoe het lot je soms tot verkeerde beslissingen brengt én hoe het je soms ook de kans geeft om te herbeginnen.
Hoewel dit boek me niet direct wist mee te slepen, werd ik halverwege toch gegrepen. Een heel degelijk debuut, dat het tempo er goed inheeft. Soms vond ik beschrijvingen iets te gekunsteld, dialogen te stram, de hoofdlijn (oudere man in machtspositie met fixatie op jonge studente) te voorspelbaar, maar toch had ik wel sympathie voor de personages en vond ik hun acties herkenbaar, heel menselijk gemaakt.
Poëzie in prozavorm! Wat kan Bregje schrijven en welke hemelse zinnen laat ze op papier dwarrelen. Een debuutroman die niet aanvoelt als een debuut omdat de toon zo juist is en de personages bijzonder volwassen uitgewerkt zijn. Een verhaal over de liefde - en dus over pijn. Een verhaal dat zich afspeelt in Parijs - need to say more?
Dit wordt weer zo’n typisch geval van een gemiddelde drie sterren. Ik vind geen woorden om te beschrijven wat ik van dit boek vond. Het is niet slecht, maar ook niet echt goed? De taal is niet verbluffend origineel, de thematiek ook niet. Professor verliest zich in het verleden en het verleden wordt het heden. Ik vond dat het verhaal maar wat vooruit bleef rollen tot een climax op de laatste twintig pagina’s. Ook toen pas was er spanning. Wel goed: de setting, want je waant wel daadwerkelijk in ‘t romantische Parijs.
Als ik niet zo teleurgesteld zou zijn over het einde, zouden het er denk ik 4 zijn geweest. Ik heb het met veel plezier gelezen, liet mij graag meeslepen door Parijs en het verleden van Olivier. Wat ik echter moeilijk vond is dat er op het einde steeds meer vanuit Fie geschreven werd. Ik had het idee dat ik haar niet moest leren kennen, omdat ze een soort als ´body double´ fungeert. Nu krijg je flarden van haar waar ik niks mee kon. Had ik daar iets uit moeten halen? Ik weet het niet. Zonde ook hoe het verhaal wordt afgerond. Ik verbaas mij erover dat mensen er zo lyrisch over zijn hier. Heb ik iets gemist?
Goed eerste boek om te lezen op het randje van de herfst. De schrijfstijl is lekker meeslepend, echter vond ik het verhaal soms wat voorspelbaar. Gewoon echt een goed debut, maar vond Drift een stuk sterker.
“Ik heb gewoon heimwee, naar dit moment, deze stad, deze tijd.” “Nu al?” “Juist nu. Nu ik het zie, weet ik dat ik het zal gaan missen.”
Ik dacht dit verhaal goor en creepy te gaan vinden, maar kreeg halverwege hoop op een ontroerend einde. Mijn eindoordeel is helaas dat het allemaal toch behoorlijk goor en creepy was. En Olivier is een waailap.
Flink met mijn ogen gerold om de cliché's, maar soms is dat ook wel lekker. Hofstede kan wel echt schrijven; mooie metaforen en zinnen die raakten.
Het verhaal boeit tot de laatste bladzijde. Over een verloren liefde wat nooit verwerkt is en waar de hoofdpersoon zich aan vast blijft klampen in het heden. Verfijnde schrijfstijl. Mooi debuut van de auteur.
Beetje clichématig uitgangspunt: oudere professor met een studente in Parijs. Het plot is ook een beetje voorspelbaar. Maar toch met veel plezier gelezen. Dat komt voor een groot deel door de prettige schrijfstijl.
3,5 sterren. Dankzij Irene die mij Drift tipte op het spoor van Bregje Hofstede gezet. Dit boek was eveneens mooi geschreven, maar het verhaal en de ontwikkelingen spraken mij wat minder aan dan in Drift.