What do you think?
Rate this book
Wyspiański. Dopóki starczy życia
Czwarty wieszcz. Autor kilkunastu dramatów, z których jedynie Wesele zyskało miano arcydzieła. Artysta na piedestale, którego życie prywatne pozostaje w półmroku. Mąż, który pisze o żonie w najintymniejszych strofach wierszy. Ojciec, którego zgon złamie życiorysy czworga dzieci. Człowiek, który ściga się ze śmiercią.
"Czy (Panu) w oczy kiedy śmierć zajrzała? – mnie ona w oczy patrzy co dzień" – pisze w jednym z listów. Napiętnowany chorobą, spala się w nierównej walce z przeznaczeniem. Gorączkowo szuka dróg spełnienia artystycznego. W przededniu śmierci czyta o sobie: "największy z żyjących polskich poetów". Wierzy w nieśmiertelność, bo jedynie ona może przynieść wyzwolenie.
Z archiwów, dokumentów rodzinnych, listów i pamiętników Monika Śliwińska rekonstruuje mało znany, prywatny portret Stanisława Wyspiańskiego. Przedstawia dramatyczny zapis życia genialnego malarza, poety, reformatora teatru; artysty u szczytu popularności, który żegna się ze światem.
"Czy (Panu) w oczy kiedy śmierć zajrzała? – mnie ona w oczy patrzy co dzień" – pisze w jednym z listów. Napiętnowany chorobą, spala się w nierównej walce z przeznaczeniem. Gorączkowo szuka dróg spełnienia artystycznego. W przededniu śmierci czyta o sobie: "największy z żyjących polskich poetów". Wierzy w nieśmiertelność, bo jedynie ona może przynieść wyzwolenie.
Z archiwów, dokumentów rodzinnych, listów i pamiętników Monika Śliwińska rekonstruuje mało znany, prywatny portret Stanisława Wyspiańskiego. Przedstawia dramatyczny zapis życia genialnego malarza, poety, reformatora teatru; artysty u szczytu popularności, który żegna się ze światem.
- GenresArtNonfictionBiography
520 pages, Hardcover
First published September 13, 2017
8 people are currently reading
147 people want to read
About the author
Monika Śliwińska
5 books8 followersMonika Śliwińska – dziennikarka i redaktorka, od 2009 roku związana z Ośrodkiem Brama Grodzka - Teatr NN w Lublinie. Autorka książek: Muzy Młodej Polski (2004, Nagroda Klio), biografii Wyspiańskiego Dopóki starczy życia (2017), Panien z „Wesela” (2020, finał Nike) oraz biografii Boya-Żeleńskiego Książę (2024).
Source: Wydawnictwo Literackie
Photo: Natalia Wierzbicka
Source: Wydawnictwo Literackie
Photo: Natalia Wierzbicka
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
December 16, 2018
Książka ta ma naprawdę dobre oceny. Niestety, obawiam się jednak, że będę musiała lekko ściągnąć ją w dół, bo wcale specjalnie z lektury zadowolona nie jestem. Ale powoli.
Od jakiegoś już czasu mam przyjemność pracować w Muzeum Narodowym w Krakowie. Na wystawie Wyspiańskiego spędziłam już naprawdę sporo godzin życia. Początkowo nic mnie w niej nie zachwycało. Z czasem jednak zaczęłam doceniać to, co mogę podziwiać. Fenomenalne portrety. Szczegółowe plenery. Szkice. Projekt Akropolis. Meble i wyposażenie wnętrz. Do tego dramaty i poezje. W niecałe 39 lat życia człowiek ten stworzył tyle, ile wielu mogłoby sobie tylko wymarzyć.
Zainteresowanie sztuką zaczęło wreszcie współgrać z zainteresowaniem człowiekiem. Postać Wyspiańskiego zaczęła mnie intrygować. Miałam jakieś jego wyobrażenie z krótkich biograficznych notek ze szkoły, ale to było zdecydowanie za mało. Postawiłam więc na książkę Śliwińskiej, bo akurat udało mi się właśnie ją znaleźć na Legimi.
Widać, że autorka poświęciła sporo pracy na zdobywaniu informacji o życiu tak samego artysty-poety, jak i jego bliskich. W książce znajdziemy wypowiedzi praktycznie wszystkich znaczących osób w jego życiu, urywki listów, artykułów z codziennych gazet, wywiadów, a także poezje pisaną przez jednego z jego synów. Całość okraszona wcale interesującymi zdjęciami Wyspiańskiego i jego rodziny.
Co więc jest dla mnie nie tak?
W początkowych rozdziałach łatwo można zauważyć ciąg przyczynowo-skutkowy oraz rozeznać się w poszczególnych postaciach. Później jednak jest z tym dużo gorzej. Autorka postawiła na mnogość informacji płynących ze źródeł i w pewnym momencie zaczynamy w nich dosłownie tonąć. Bo oto pojawia się nagle list dobrego przyjaciela Wyspiańskiego pisany do niego. A ja nie mam pojęcia skąd ten przyjaciel się wziął, kim był, jak stał się przyjacielem, skoro zbliżenie się do Wyspiańskiego opisywano jako nad wyraz trudne.
Mam zarzut do autorki, że jej książka nie dała mi historii życia Wyspiańskiego, a była raczej zlepkiem różnego rodzaju źródeł, które w mało umiejętny sposób zostały jakoś wytłumaczone, wyjaśnione etc.
Poza tym – moim zdaniem – autorka za bardzo skupiła się na opisie choroby Wyspiańskiego. Uważam, że mogła znacznie obszerniej i ciekawiej przedstawić jego życie, jego bliskich i pracę twórczą, a darować sobie opisy tego, jak to przy kichaniu wypadł mu kawałek kości, a podniebienie się zapadło. Ale to już tylko moje „ale”, może dla innych te opisy będą wystarczające.
Zdaje się też, że autorka nie do końca poradziła sobie z ukazaniem postaci żony Wyspiańskiego. Cieszę się, że nie starała się przedstawiać wyłącznie jednego z punktów widzenia. Teosia w jej książce nie jest ani demonem, ani aniołem. Ale mam wrażenie, że – ponownie – w zalewie wspomnień różnych postaci jej osoba stała się w tej książce jakąś karykaturą jej samej.
Podsumowując. Moim zdaniem w książce brak dobrej obróbki zebranego materiału. Bo całość jest naprawdę ciekawa, ale ja od biografii wymagam przede wszystkim tego, żeby w interesujący i wyczerpujący sposób zaprezentowała mi życie interesującej mnie postaci. Tutaj dostałam bardziej opinie o człowieku aniżeli fakty o nim. Wiem oczywiście, że pisząc o kimś, kto zmarł ponad sto lat temu zadanie jest utrudnione, ale fenomenalne biografie postaci sprzed setek lat pozwalają przypuszczać, że można takie historie poprowadzić inaczej. Szkoda.
Wiem, że jest jeszcze przynajmniej jedna wydana niedawno biografia Wyspiańskiego i po tę również mam zamiar sięgnąć z nadzieją, że będzie lepsza.
Od jakiegoś już czasu mam przyjemność pracować w Muzeum Narodowym w Krakowie. Na wystawie Wyspiańskiego spędziłam już naprawdę sporo godzin życia. Początkowo nic mnie w niej nie zachwycało. Z czasem jednak zaczęłam doceniać to, co mogę podziwiać. Fenomenalne portrety. Szczegółowe plenery. Szkice. Projekt Akropolis. Meble i wyposażenie wnętrz. Do tego dramaty i poezje. W niecałe 39 lat życia człowiek ten stworzył tyle, ile wielu mogłoby sobie tylko wymarzyć.
Zainteresowanie sztuką zaczęło wreszcie współgrać z zainteresowaniem człowiekiem. Postać Wyspiańskiego zaczęła mnie intrygować. Miałam jakieś jego wyobrażenie z krótkich biograficznych notek ze szkoły, ale to było zdecydowanie za mało. Postawiłam więc na książkę Śliwińskiej, bo akurat udało mi się właśnie ją znaleźć na Legimi.
Widać, że autorka poświęciła sporo pracy na zdobywaniu informacji o życiu tak samego artysty-poety, jak i jego bliskich. W książce znajdziemy wypowiedzi praktycznie wszystkich znaczących osób w jego życiu, urywki listów, artykułów z codziennych gazet, wywiadów, a także poezje pisaną przez jednego z jego synów. Całość okraszona wcale interesującymi zdjęciami Wyspiańskiego i jego rodziny.
Co więc jest dla mnie nie tak?
W początkowych rozdziałach łatwo można zauważyć ciąg przyczynowo-skutkowy oraz rozeznać się w poszczególnych postaciach. Później jednak jest z tym dużo gorzej. Autorka postawiła na mnogość informacji płynących ze źródeł i w pewnym momencie zaczynamy w nich dosłownie tonąć. Bo oto pojawia się nagle list dobrego przyjaciela Wyspiańskiego pisany do niego. A ja nie mam pojęcia skąd ten przyjaciel się wziął, kim był, jak stał się przyjacielem, skoro zbliżenie się do Wyspiańskiego opisywano jako nad wyraz trudne.
Mam zarzut do autorki, że jej książka nie dała mi historii życia Wyspiańskiego, a była raczej zlepkiem różnego rodzaju źródeł, które w mało umiejętny sposób zostały jakoś wytłumaczone, wyjaśnione etc.
Poza tym – moim zdaniem – autorka za bardzo skupiła się na opisie choroby Wyspiańskiego. Uważam, że mogła znacznie obszerniej i ciekawiej przedstawić jego życie, jego bliskich i pracę twórczą, a darować sobie opisy tego, jak to przy kichaniu wypadł mu kawałek kości, a podniebienie się zapadło. Ale to już tylko moje „ale”, może dla innych te opisy będą wystarczające.
Zdaje się też, że autorka nie do końca poradziła sobie z ukazaniem postaci żony Wyspiańskiego. Cieszę się, że nie starała się przedstawiać wyłącznie jednego z punktów widzenia. Teosia w jej książce nie jest ani demonem, ani aniołem. Ale mam wrażenie, że – ponownie – w zalewie wspomnień różnych postaci jej osoba stała się w tej książce jakąś karykaturą jej samej.
Podsumowując. Moim zdaniem w książce brak dobrej obróbki zebranego materiału. Bo całość jest naprawdę ciekawa, ale ja od biografii wymagam przede wszystkim tego, żeby w interesujący i wyczerpujący sposób zaprezentowała mi życie interesującej mnie postaci. Tutaj dostałam bardziej opinie o człowieku aniżeli fakty o nim. Wiem oczywiście, że pisząc o kimś, kto zmarł ponad sto lat temu zadanie jest utrudnione, ale fenomenalne biografie postaci sprzed setek lat pozwalają przypuszczać, że można takie historie poprowadzić inaczej. Szkoda.
Wiem, że jest jeszcze przynajmniej jedna wydana niedawno biografia Wyspiańskiego i po tę również mam zamiar sięgnąć z nadzieją, że będzie lepsza.
July 2, 2024
poprawna biografia – ale czy coś poza tym?
widać ogrom pracy, ogrom researchu, przez całą książkę jesteśmy zasypywani informacjami, relacjami bliskich, przyjaciół. to wszystko oczywiście na plus i bardzo doceniam
czego mi brakuje to jakiś większy porządek, plan. im dalej tym mniej jakiegoś ciągu przyczynowo-skutkowego, coraz trudniej się połapać. mniej jest też wyjaśnień, które byłyby na miejscu, np skąd Wyspiański się z kimś znał, w jaki sposób się do siebie zbliżyli
po drugie, tej książki nie czyta się z jakimś zapałem, nie ma czegoś swojego, czegoś, co by nas przy niej trzymało. i ten brak własnego stylu, własnej duszy bardzo niestety zawodzi
widać ogrom pracy, ogrom researchu, przez całą książkę jesteśmy zasypywani informacjami, relacjami bliskich, przyjaciół. to wszystko oczywiście na plus i bardzo doceniam
czego mi brakuje to jakiś większy porządek, plan. im dalej tym mniej jakiegoś ciągu przyczynowo-skutkowego, coraz trudniej się połapać. mniej jest też wyjaśnień, które byłyby na miejscu, np skąd Wyspiański się z kimś znał, w jaki sposób się do siebie zbliżyli
po drugie, tej książki nie czyta się z jakimś zapałem, nie ma czegoś swojego, czegoś, co by nas przy niej trzymało. i ten brak własnego stylu, własnej duszy bardzo niestety zawodzi
January 8, 2019
Ogromnie doceniam wkład pracy, który włożyła autorka w stworzenie tego dzieła. W książce znajdziemy wiele faktów z życia Wyspiańskiego, jego otoczenia-bliższego, dalszego, rodziny i sąsiadów. Dodatkowo znajdziemy sporo zabawnych anegdot, historii, które nieco uczłowieczają nam „Czwartego Wieszcza”.
Lektura była dla mnie przyjemnością, lecz nieco przytłoczyła mnie formą. Wiele tu źródeł, dużo odnośników. Trochę jednak praca naukowa ;)
Miłośnikom Stanisława-gorąco polecam.
Lektura była dla mnie przyjemnością, lecz nieco przytłoczyła mnie formą. Wiele tu źródeł, dużo odnośników. Trochę jednak praca naukowa ;)
Miłośnikom Stanisława-gorąco polecam.
October 7, 2023
Bardzo dobrze osadzona w źródłach książka, widać duży wkład jaki wykonała autorka w zebraniu wszystkich informacji. Dzięki niej moja praca nad licencjatem stała się o wiele prostsza jednak moje oczekiwania co do niej były bardzo specyficzne. Zgadzam się z innymi opiniami, że dla laika sposób prowadzenia narracji mógł chwilami męczyć. Niemniej jednak kawał dobrej roboty..
This entire review has been hidden because of spoilers.
August 16, 2018
Momentami wkrada się chaos, ale nie dziwi mnie to zważywszy na obszerny materiał. Podziwiam za to skrupulatną pracę przy jego gromadzeniu!
Jeśli chcecie lepiej poznać Wyspiańskiego, to ta książka na pewno warta jest polecenia.
Jeśli chcecie lepiej poznać Wyspiańskiego, to ta książka na pewno warta jest polecenia.
September 20, 2022
Mozna pisac biografie i tak… tylko po co?
March 19, 2022
2.5
Po świetnych, napisanych wartko i jak wciągająca powieść "Pannach z Wesela" tej autorki, które trafiły do mojej życiowej topki, sięgnęłam po biografię Wyspiańskiego. I rozczarowanie było... wielkie. Czułam się, jakbym czytała tekst zupełnie innej autorki, jakby to nie była ta Monika Śliwińska, która z takim humorem, empatią i trafnością komentowała dzieje Mikołajczykówien i ich otoczenia. Tutaj po prostu mamy do czynienia z pozbieraniem w całość mniej lub bardziej interesujących świadectw o Wyspiańskim, i tyle. Żadnego wprowadzenia, komentarzy, jakiegoś autorskiego, osobistego punktu widzenia, stosunku do opisywanych wydarzeń. Tu nawet nie chodzi o obiektywizm, ale "suchość" narracji, czytelnik czuje się jakby czytał beznamiętnie skomentowany i zestawiony stan badań. Pomiędzy zestawionymi cytatami różnych świadków życia Wyspiańskiego nie ma po prostu Moniki Śliwińskiej, która by czytelnikowi jakoś tę narrację organizowała, konkludowała czy w nią wprowadzała. A i przejścia pomiędzy kolejnymi akapitami/cytatami są chaotyczne, brak płynności.
Z książki zostało mi chyba tylko zniechęcenie do Wyspiańskiego jako zadufanej i aroganckiej osoby. Śliwińska przedstawia go w mało interesujący sposób, jakby całe życie przeszło mu na obrażaniu się na wszystkich dookoła.
Słabą stronę edytorską i niepoprawnie wprowadzane cytaty przemilczę z grubsza. Było ich zdecydowanie za dużo, o czym już wspomniałam, jeśli już się jednak na taką ilość decydujemy, to dbajmy o edytorską konsekwencję przytaczania (skrzywienie zawodowe).
Po świetnych, napisanych wartko i jak wciągająca powieść "Pannach z Wesela" tej autorki, które trafiły do mojej życiowej topki, sięgnęłam po biografię Wyspiańskiego. I rozczarowanie było... wielkie. Czułam się, jakbym czytała tekst zupełnie innej autorki, jakby to nie była ta Monika Śliwińska, która z takim humorem, empatią i trafnością komentowała dzieje Mikołajczykówien i ich otoczenia. Tutaj po prostu mamy do czynienia z pozbieraniem w całość mniej lub bardziej interesujących świadectw o Wyspiańskim, i tyle. Żadnego wprowadzenia, komentarzy, jakiegoś autorskiego, osobistego punktu widzenia, stosunku do opisywanych wydarzeń. Tu nawet nie chodzi o obiektywizm, ale "suchość" narracji, czytelnik czuje się jakby czytał beznamiętnie skomentowany i zestawiony stan badań. Pomiędzy zestawionymi cytatami różnych świadków życia Wyspiańskiego nie ma po prostu Moniki Śliwińskiej, która by czytelnikowi jakoś tę narrację organizowała, konkludowała czy w nią wprowadzała. A i przejścia pomiędzy kolejnymi akapitami/cytatami są chaotyczne, brak płynności.
Z książki zostało mi chyba tylko zniechęcenie do Wyspiańskiego jako zadufanej i aroganckiej osoby. Śliwińska przedstawia go w mało interesujący sposób, jakby całe życie przeszło mu na obrażaniu się na wszystkich dookoła.
Słabą stronę edytorską i niepoprawnie wprowadzane cytaty przemilczę z grubsza. Było ich zdecydowanie za dużo, o czym już wspomniałam, jeśli już się jednak na taką ilość decydujemy, to dbajmy o edytorską konsekwencję przytaczania (skrzywienie zawodowe).
June 10, 2023
Miałem dać cztery gwiazdki, ale jednak będą trzy. Książkę czyta się przyjemnie i jest pełna ciekawych i nieznanych zapisów z życia St. Wyspiańskiego i Krakowa w czasach, kiedy tu żył, jednak do pełni szczęścia brakuje mi składnikach tekstu. Często pojawiały się postacie przedstawiane jako ktoś z jego bliskiego otoczenia a były nam okazywane po raz pierwszy.
Dużo faktów i materiałów źródłowych podanych w formie ciągu fabularnego, chociaż w pewnym momencie zbyt wiele było zapowiedzi tego co i kiedy się wydarzy, przez to wkradła się pewien chaos.
Ogólnie polecam, ale na pewno nie jest to najlepsza biografia genialnego Artysty, który zasłużył na genialną biografię.
Dużo faktów i materiałów źródłowych podanych w formie ciągu fabularnego, chociaż w pewnym momencie zbyt wiele było zapowiedzi tego co i kiedy się wydarzy, przez to wkradła się pewien chaos.
Ogólnie polecam, ale na pewno nie jest to najlepsza biografia genialnego Artysty, który zasłużył na genialną biografię.
October 21, 2021
Książka stanowi porządny wkład w streszczeniu historii życia Stanisława Wyspiańskiego. Autorka przytacza wiele zapisków, listów oraz zdjęć, które pozwalają odtworzyć dawne wydarzenia. Bardzo cenna lektura i zastanawiające życie malarza, dramaturga, scenopisarza. Dziękuję za tę biografię.
dnf
January 4, 2024Nie dobrnęłam nawet do 100 strony - ten urywek, który przeczytałam, był niesłychanie nudny.
Dodatkowo, skoro mamy biografię jednego z najznamienitszych twórców polskich, zastanawia mnie dlaczego fotografie jego obrazów są w książce czarno-białe? Wielka szkoda.
Dodatkowo, skoro mamy biografię jednego z najznamienitszych twórców polskich, zastanawia mnie dlaczego fotografie jego obrazów są w książce czarno-białe? Wielka szkoda.
October 28, 2024
Opisać biografię człowieka, którego życie było już tekstem - twórczym, niejednorodnym; wytwarzającym opór dla własnego zewnętrza - trudne. Arcytrudne. Ale chyba Monika Śliwińska wiedziała co robi, skoro nawet mnie się podobało; a nawet trochę więcej.
February 14, 2023
Świetne źródło historyczno naukowe, ale jest wyjątkowo męczące jeśli ktoś chce przeczytać tak jako laik
Displaying 1 - 13 of 13 reviews