ایدئولوژی چیست؟

by Jean Baechler, علی اسدی (Translator )

Qu'est-ce que l'idéologie ? Ni une insulte ni un concept passe-partout mais la manière dont les hommes pensent, parlent et écrivent dès qu'ils font de la politique. Jean Baechler, chargé de recherches au C.N.R.S. et auteur du Suicide et des Origines du capitalisme, montre qu'il ne saurait y avoir de vie politique sans idéologie et que l'idéologie change avec les sociétés. Jadis l'idéologie pouvait accomplir ses fonctions par un simple parasitage de la mythologie, de la religion ou de la morale. Aujourd'hui , avec la disparition de toute langue commune, l'idéologie s'est transformée en système totalisant qui cesse de servir la politique pour asservir tout à la politique. Somme toute, l'idéologie est le prix que les hommes doivent payer pour pouvoir forger leur destinée au milieu des conflits et des incertitudes. Il arrive que ce prix soit excessif lorsque l'idéologie envahit et corrompt tout.

364 pages, Unknown Binding

First published May 26, 1976

Reviews

[Peiman E iran · Rating 2 out of 5]

‎دوستانِ گرانقدر، این کتاب از 364 صفحه و 8 فصل تشکیل شده است و موضوع آن از عنوان کتاب پیداست, به ماهیت ایدئولوژی و کاربرد آن و نظام های ایدئولوژیکی پرداخته است
‎شاید چکیده نویسی از این کتاب و نوشتنِ واژگانِ سیاسی و حزبی و فلسفی برای شما عزیزان مفید نباشد، لذا با خواندنِ این کتاب تصمیم گرفتم تا از موضوعات بیان شده در کتاب استفاده کنم و ریویوِ تقریباً مفیدی در مورد ایدئولوژی در سرزمینمان ایران، برایتان بنویسم... دوست داشتم تا فرصت بدست آمده بود، بیشتر از اینها مینوشتم.. امّا ممکن بود ریویو خسته کننده شود.. امیدوارم تا پایان بخوانید و در آن اندیشه کنید... سپاسگزارم
---------------------------------------
‎اگر انقلابی در کشوری روی می دهد بخاطرِ این نیست که مردم طرفدار ایدئولوژی انقلابی هستند، یا عده ای انقلابی حرفه ای در جامعه وجود دارند، کسانی که انقلاب کرده اند، اگر پیروز شوند، پس از انقلاب دیگر کسی حق ندارد در همان کشور انقلاب کند و او را ضد انقلاب قلمداد میکنند که بسیار ابلهانه است.. تأکید میکنم که اینها طرفدار ایدئولوژی انقلابی نیستند، بلکه بدین سبب است که شهوات جمعی به حدی رسیده است که با بقایِ نظامِ سیاسیِ موجود، ناسازگار است.. قدرت طلبی، حسادت، مال پرستی، جاه طلبی و غیره.. جزیی از سرشتِ بشری هستند و گاهی بر او چیره می شوند. ولی بطورِ تصنعی نمی توان آن را در اشخاص ایجاد کرد.. حداکثر اینکه ایدئولوژی میتواند شهواتِ خفته را بیدار کند.. همانطور که در روانشناسی هر محرکه ای میتواند یک عکس العمل شرطی در انسان ایجاد کند.. شعارهایِ ناسیونالیستی نیستند که شهوتِ ملی گرایی را ایجاد میکنند. پرچم و سرودهای مارسیز تنها این احساسات را تحریک میکنند... نه تنها در سیاست، بلکه در تمام زندگی، شهوت ها بر کلیهٔ فعالیت هایِ انسانی، حاکم هستند.. به خصوص در انسانهایی که احساساتشان بر خردشان غلبه میکند
‎دوستانِ خردگرا، این را بخاطر داشته باشید که، هر زمان که پایه هایِ ایدئولوژیِ حاکمیتی در جامعه بر مبانی اصولِ عقلانی و بر پایهٔ خردِ انسانی استوار نباشد، تردید نداشته باشید که پریشانیِ شعورِ ادبی و فلسفی در چنین جامعه ای به وجود خواهد آمد و نتیجه اش حال روزِ این روزهایِ سرزمینمان ایران است
********************
‎ایدئولوژی های غیرمنطقی آنهایی هستند که در آنِ واحد، همهٔ ارزش ها را میخواهند و دچار این توهم هستند که میتوان جامعه ای درست کرد که در آن همهٔ ارزش ها در کنار یکدیگر همزیستی مسالمت آمیزی داشته باشند... دوستان و عزیزانِ من، به عنوان مثال مشخص است که اگر بخواهیم احترام بگذاریم و مذهب را ارزش قلمداد کنیم، دین و مذهب نمیتواند در کنار علم و دانش که ارزشمندترین داراییِ انسانهاست، باشد و بطور مسالمت آمیز همزیستی داشته باشند... مذهبی ها برای اثبات هر چیزی، میگویند: این خواست خداوند است و یا این قضا و قدر الهی میباشد و یا رجوع میکنند به کتب به اصطلاح مقدسشان، که به هیچ عنوان با دانش روز مطابقت ندارد و تمامی گفته هایشان تنها خرافات است و داستان های قوم یهود و تازیان و متوسل شدن به موهومات... امّا در مسیر علم و دانش حرکت نمودن با دین و مذهب متفاوت است، چراکه مسیر دانش به جای توسل به خرافات و موهومات و قضا و قدر الهی، به خرد انسانی رجوع میکند و با آزمایش و تجربه همه چیز را بررسی میکند و دیر یا زود به نتیجه میرسد
‎دین و مذهب و یا هر ایدئولوژیِ حاکم بر تفکرِ جمعی، میتواند عقیده و نظرِ جمعیِ جامعه را در تمامی جهت ها به نفعِ خویش مصادره کند. و حاکمیتِ خود را بر اساسِ تک فکری بر جامعه، تحمیل نماید
********************
‎رهبرانِ رژیمهایِ توتالیتر همچون جمهوریِ اسلامی، مردمِ عوامی هستند که به دلیلِ بی فرهنگی، تواناییِ درکِ ظرافت هایِ آداب و رسومِ ظریف و دلپذیر را ندارند... این نوع رژیم ها تنوع آداب و رسوم را نمیپذیرند و کمک به آداب و رسومِ غیرِ متعارف از نظرِ آنها، نشانهٔ مخالفت است. پس باید آداب و رسوم آنها یکسان باشد و از آنجا که آنها نمیتوانند رسم و رسوم جدیدی را ابداع کنند، لذا رسم و رسومِ منسوخ شدهٔ مذهبی و سنتی را به زور بر همگان تحمیل میکنند.. آنها هرزگی را مختص به نظام های اشرافی میدانند، ولی همین هرزگی در رأسِ حکومت هایِ آنها وجود دارد و در میان تمامی سرانِ آن رواج پیدا میکند... سرانِ حکومت و رژیم های توتالیتر، نیک را آن چیزی میدانند که به آنها سود میرساند و بد را آنچیزی میدانند که به آنها زیان میرساند. به این ترتیب راه را برایِ هر نوع جنایتی باز میکنند و اخلاقِ انسانی را به فساد و کثافت میکشانند.. این نوع حکومتها برای زندگی انسانها خطرناک است و هر روز تهدید جدی برای مردم خارج از نظام خودشان هستند.. این نوع تهدید میتواند قتل و اعدام و ترور کردن باشد... آنها مانع علم و دانش هستند و به نوعی ایدئولوژی آنها انگلِ علم و دانش است
‎دوستانِ من، بنیانگزارانِ ایدئولوژی هایِ تک فکر و مذهبی، بسیار هولناک میباشند
******************
‎عزیزانم، تمامی حاکمیت هایِ به اصطلاح ایدئولوژیکی جهان، همچون حکومتی که این روزها سرزمینمان را تبدیل به بیماری واگیردار کرده است، همواره دوامِ خود را به زور و همچون انگل در اذهان عمومِ جامعه رسوخ میدهند. تا نگذارند توده هایِ فقرزدهٔ ذهنی، به تحلیل و اندیشه های نو و خردگرایانه تجهیز شوند. این به اصطلاح پیروان کورکورانهٔ ایدئولوژی، مدام با تشییعِ جنازه هایِ پی در پی از بازماندگانِ انقلابشان، که تمامی آنها دروغی کثیف است، و با ایجادِ سوگواری های تشریفاتی، از عفونی شدنِ زخم هایِ ناشی از انقلابشان جلوگیری میکنند، تا جماعتِ بیچاره و زخم خورده را مدام مشغولِ دردهایشان کنند...گاهی نیز، با بر پاییِ جشن هایِ مسخره و تکراری و بی محتوا و بر قراری مجالس کسل کننده که بیشتر با تجلیل از مقامِ رهبری و القابِ دهن پُرکنِ گردانندهٔ حکومت رقم میخورد، ابزاری را طراحی میکنند تا بتوانند با اخته کردنِ شعور مخاطبانِ خود، که همان مردمِ ساده لوح و زودباور و احساسی هستند، نه تنها کشتار و شکنجه و زندانی کردنِ مخالفانِ خود را در اذهانِ عموم موجه و خوب جلوه دهند، بلکه با این اعمالِ دروغین و نمایشی و تبلیغاتِ فریبکارانه، مخالفانِ خود را نیز منزوی و موردِ ترورِ شخصیتی و هویتی قرار دهند
‎عزیزان و نورِ چشمانم.. هر انقلابِ ایدئولوژیکی، به قیام توده هایی محتاج است که گرفتارِ شورِ عاطفیِ فاقدِ شعور شده باشند... بدانید که پاسخِ تمامیِ رنجها و مشکلات و دردهایِ ناتمامِ انسان ها را، تنها علم و دانش و خرد، پاسخ خواهد داد، نه خدا و هر موجودِ موهوم دیگر و نه هر مراسمِ مسخره و پُر بلوایِ ایدئولوژیکی که عده ای شیّاد و حرامی با آن دکّان باز کرده اند
‎انسانها هرچه کمتر گرایش به سمتِ دانش و علم داشته باشند، به همان نسبت و بلکه بیشتر، گرایش به سمتِ ایدئولوژی های گوناگون دارند... شاید نتوان ایدئولوژی ها را از بین برد، ولی میتوان تناقضات و فساد آنها را ثابت کرد و به دیگران نشان داد.. شاید بسیاری از موهوم پرستانِ خرافی و متعصب آنقدر نادان باشند که سخن درستِ شما را نفهمند. امّا بازهم باید در این اجتماعِ فاسد شده تلاش کرد... اگر از بین آنها یک تن آگاه شود برای خردگرایی نوعی پیروزی به حساب می آید.. درست است که با یک تن جامعه از فساد و تباهی حکومت و بیخردیِ پیروانِ آنها نجات پیدا نمیکند، امّا آن یک تن نشانه و شاهدی برایِ خرد و عدالت است... با تلاش خردگرایان و پیروانِ علم و دانش است که انسانیتِ معنایِ خود را از دست نداده و نخواهد داد... این را فراموش نکنید... به نظرِ من در این روزها انقلاب و اغتشاش، چارهٔ درد سرزمینمان و ساکنینِ آن که بسیاری از آنها به بیماری خطرناک خرافات و عرب پرستی مبتلا شده اند، نمیباشد، من میدانم و مطمئن هستم که کتابخوانی میتواند کلید نجاتِ سرزمین پاکمان از خرافات و موهومات و بیخردی ها باشد
--------------------------------------------
‎امیدوارم این ریویو برای فرزندانِ خردگرایِ سرزمینم مفید بوده باشه
‎<پیروز باشید و ایرانی>