«Μια φορά και έναν καιρό ήταν ο άνθρωπος...» Κάπως έτσι θα μπορούσε να αρχίζει τούτη η ιστορία, που παρακολουθεί την πορεία του ανθρώπου πάνω στη Γη από την προϊστορία ως περίπου τα μέσα του 20ού αιώνα. Μια ιστορία που γράφτηκε για παιδιά αλλά αφιερώνεται στους μεγάλους και μπορεί να διαβαστεί σαν παραμύθι αλλά και ως κείμενο που θα δώσει τροφή για σκέψη. Για αναγνώστες από 10 έως 110 ετών.
Italian journalist and writer, particularly famous for his children books, which have been translated in many different languages but are not well known in the English speaking world. In 1970 he was awarded the Hans Christian Andersen Medal for children's literature.
Η θαυμαστή ιστορία του Ανθρώπου, του ανθρώπινου είδους, του ανθρώπινου πολιτισμού. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να λέγεται και "Ιστορικός υλισμός για παιδιά". Μια πραγματικά τέλεια εισαγωγή στον ιστορικό υλισμό, χωρίς να μεταχειρίζεται φιλοσοφικές έννοιες και χωρίς να προϋποθέτει κανένα γνωστικό επίπεδο από τον αναγνώστη: εξάλλου, όπως αναγράφεται και στο εξώφυλλο, απευθύνεται σε αναγνώστες από 10 έως… 110 ετών (λυπάμαι αλλά αν είστε 111 ή παραπάνω δεν μπορείτε να το διαβάσετε… :-)
Αγαπημένο μου κομμάτι είναι το κεφάλαιο για τη Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση όπου εξηγεί την επανάσταση ως κοινωνικό φαινόμενο, ως μηχανισμό που σπρώχνει μπροστά τις κοινωνίες. Δεν θα άλλαζα ούτε κόμμα από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει την ιστορία. Εντυπωσιακό πώς ενσωματώνει έννοιες όπως τα μέσα παραγωγής και οι παραγωγικές δυνάμεις χωρίς όμως να δίνει ορισμούς.
Ίσως το μόνο σημείο στο οποίο πέφτει έξω είναι πως "ο σοσιαλισμός είναι αρκετά δυνατός ώστε να επιβάλει στον ιμπεριαλισμό τη συνύπαρξη και τον αγώνα για την ειρήνη". Τελικά ο ιμπεριαλισμός αποδείχτηκε πιο δυνατός (και πιο ύπουλος θα πρόσθετα εγώ) από ότι ήθελαν να πιστεύουν τα σοσιαλιστικά κράτη, και τα περί ειρηνικής συνύπαρξης ήταν όνειρα θερινής νυκτός.
Στην εισαγωγή στην ιταλική έκδοση ο εκδότης κάνει μια παγαποντιά. Ξεκινάει λέγοντας ότι ο συγγραφέας "δείχνει τον ενθουσιασμό του για τη Ρωσική Επανάσταση, για την οργάνωση και τις σοβιετικές κατακτήσεις" παρόλο που δύο χρόνια πριν γράψει το βιβλίο "η Σοβιετική Ένωση είχε εισβάλει στην Ουγγαρία για να πνίξει τα αιτήματα για δημοκρατία και ελευθερία" και "ο Νικήτα Χρουστσόφ είχε ήδη καταγγείλει το σταλινισμό". Στη συνέχεια, βέβαια, λέει οτι ο Ροντάρι ήταν σπουδαίος συγγραφέας και πως ο αναγνώστης πρέπει να σχηματίσει τη δική του άποψη. Αλλά μου θυμίζει την παροιμία "να σε κάψω Γιάννη, να σε αλείψω λάδι" ή τη φράση του Φλωράκη: "παινεύουν τους πεθαμένους για να θάψουν τους ζωντανούς"...
Ο Έλληνας εκδότης δεν έχει τέτοιους ενδοιασμούς. Με αστερίσκους και παραπομπές δεν ξεχνά να σημειώνει ότι επί υπαρκτού σοσιαλισμού έγιναν "αληθινά εγκλήματα: η καταστολή της διαφωνίας, οι σταλινικές εκκαθαρίσεις, οι πολιτικές δίκες", μην τυχόν και σχηματίσει ο αναγνώστης θετική άποψη για τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό.
ΥΓ: Το παράρτημα για την βυζαντινή περίοδο μου φάνηκε στην καλύτερη περίπτωση αδιάφορο. Στη χειρότερη μου θύμισε τα σχολικά βιβλία: ο Ιουστινιανός έχτισε την Αγία Σοφία που ξεπέρασε σε φήμη τον Ναό του Σολομώντα, η Κωνσταντινούπολη σώθηκε από τους Αβάρους χάρη στη θαυματουργή επέμβαση της Παναγίας, κτλ. Άσε που δεν είδα τον εκδότη να βάζει καμία υποσημείωση για το ότι ο Ιουστινιανός έσφαξε μερικές χιλιάδες στη στάση του Νίκα ή ότι ο Βουλγαροκτόνος τύφλωνε τους αιχμαλώτους…
Καλό βιβλίο για εφήβους από έναν αριστερό Ιταλό δάσκαλο. Δεν χρειάζεται ιστορική ακρίβεια και ακαδημαϊκή αυστηρότητα πηγών διότι απευθύνεται σε νέους, που έχουν ανάγκη να σκιαγραφούν τις μεγάλες ιστορικές περιόδους. Είναι μια καλή εισαγωγή με γλαφυρότητα στο ύφος του λόγου. Το τελευταίο είναι και το δυνατό του σημείο.
In this book Gianni Rodari tells the story of humanity from the beginning until around the middle of the 20th century. It reads like a fairytale and it's written in a way everyone can read it despite their level of knowledge. I really enjoyed reading it and I believe that it will be great for middle grade children