Ο κύριος σκοπός της συλλογής των Ιστορικών αυτών κειμένων είναι να χρησιμοποιηθούν στίς φροντιστηριακές ασκήσεις του μαθήματος της Νέας Ελληνικής Ιστορίας, Τα κείμενα αυτά αποτελούν ακόμη την αφετηρία για μια πιο συστηματική και ουσιαστική εξέταση των φοιτητών, γιατί ο καθηγητής, ξεκινώντας απ' αυτά και από το πλήθος των επί μέρους προβλημάτων πού ανακύπτουν, δε θα περιορίζεται μόνο να πιστοποιεί την ικανότητα των νέων ν' απομνημονεύουν τις έτοιμες γνώσεις των παραδόσεων, αλλά και θα ελέγχει τη δυνατότητα τους να προχωρούν βαθύτερα και να κατανοούν τη σημασία και τη χρήση των πηγών, καθώς και το αφανές θεωρητικό έργο του ιστορικού, ώσπου να καταλήξει στη θετική ιστορική γνώση. Τα κείμενα έχουν επιλεγεί κατά τη μακροχρόνια διάρκεια των ιστορικών μου ερευνών, καθώς και της διδασκαλίας μου στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, επομένως έχουν άμεση σχέση με τις επιστημονικές μου εργασίες και το διδακτικό μου έργο. Η επιλογή δηλαδή έγινε ύστερα από προσωπική πείρα και στενή γνωριμία με αυτά. (...) (ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ)
Περιεχόμενα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α' ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΙ ΞΕΝΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (αριθ. 1-7) Β' ΟΙ ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 1204 (αριθ. 8-19) Γ' ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ (αριθ. 20-21) Δ' Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ (αριθ. 22-32) Ε' Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (αριθ. 33-36) ΣΤ' ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ (αριθ. 37-46) Ζ' ΕΛΛΗΝΕΣ ΛΟΓΙΟΙ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (αριθ. 47-53) Η' ΤΑ ΔΕΙΝΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ (αριθ. 54-61) Θ' Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ι. Η οργάνωση της Εκκλησίας (αριθ. 62-69) II. Προνόμια - Κοινότητες (αριθ. 70-78) III. Εμπόριο (αριθ. 79-83) IV. Παιδεία (αριθ. 84-91) V. Αρματολοί και Κλέφτες (αριθ. 92-96) Ι' ΔΥΤΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ (αριθ. 97-99) ΙΑ' ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ (αριθ. 100-108) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΗΓΩΝ
Ο Απόστολος Βακαλόπουλος, ιστορικός, συγγραφέας και πανεπιστημιακός, υπήρξε μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της νεοελληνικής ιστοριογραφίας κατά τον 20ό αιώνα.
Γεννημένος στον Βόλο, εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη με την οικογένειά του το 1914 και σπούδασε στην νεοϊδρυθείσα Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έχοντας από νωρίς εκδηλώσει ζωηρό ενδιαφέρον για την ιστορία και την αρχαιολογία. Ειδικεύτηκε στην υστεροβυζαντινή και νεοελληνική ιστορία και εργάσθηκε αρχικά ως καθηγητής στη Μέση εκπαίδευση κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930.
Διατέλεσε κατά σειρά Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1939), Υφηγητής της Ιστορίας της Νεωτέρας Ελλάδος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1943) και καθηγητής από το 1951 μέχρι την συνταξιοδότησή του το 1974.