Het gebeurt voor je er erg in hebt. Je wordt verliefd, je reist, je krijgt samen een kind, het groeit op, je brengt het naar school, je gaat naar je werk. En ineens is er een kloof. Tussen jou en degene die het dichtst bij je staat. Geruisloos ben je jezelf en je plek in het geheel kwijtgeraakt. Hoe gaat zoiets in zijn werk? Dit is de vraag die Renée van Marissing zich stelt in Parttime astronaut. Haarfijn ontleedt ze de verwijdering tussen een vrouw en haar man.
Een bijzondere roman die eenvoudig lijkt, geen dik boek is, een ruime bladspiegel heeft, totdat je gaat lezen. Vele zinnen of een enkel woord zijn met reden neergezet, directe taal, vooral in de dialogen kan een diepere laag zitten. De gemoedstoestand van de hoofdpersoon is af te lezen aan de manier van schrijven, kortaf of gedetailleerd beschrijvend. Het verhaal verspringt van non-fictie naar fictie en zorgt ervoor dat de lezer tijd en rust moet hebben voor dit verhaal met bijzondere passages en zinnen.
Voor velen zal het herkenbaar zijn, het leven dat ‘gewoon’ zo loopt; een ontmoeting tussen twee mensen, een relatie ontstaat, komt een kind, iets sociaals dat erbij hoort, allerlei organisatorische zaken, werken, moeten, gewoonten, zorgen voor, doorgaan en dan ineens wat dan nu?
Karlijn de denker en Jasper de rationalist, waartussen ooit een zo vanzelfsprekend warme intense relatie opbloeide, zijn op een punt beland om de waakvlam aan te zien houden en om te buigen naar een behaaglijk haardvuur die een liefde voor altijd verdient. Karlijn gaat van de ene gedachte naar de andere, soms onbewust, een soort associatief denken, iets wat observerende personen vaak kunnen doen. Al die beelden, geluiden en woorden moeten bij haar een plaats krijgen en hiervoor is rust nodig in tegenstelling tot Jasper die vooral rationeel handelt maar wel oog heeft voor Karlijn en vragen stelt. De relatie is terechtgekomen in een soort automatisme, ook m.b.t. de zorg voor hun zoontje, veroorzaakt hier en daar irritatie, er is vertrouwen geschonden.
Door gesprekken met verschillende personen, in werkelijkheid en in gedachten, komt uiteindelijk het zelfbewustzijn, de acceptatie, dat men na een jarenlange relatie waarin men ook nog ouder is geworden niet meer dezelfde persoon kan blijven en zijn als in het begin van een relatie.
Aan het eind krijgt Karlijn een mooi advies van een oudere dame en ziet Karlijn het verschil tussen Jasper en haar: Wel over de consequenties nadenken, ze incalculeren maar je er niet door tegen laten tegenhouden, dat is Jaspers kwaliteit. En mijn grote makke. …… Ze heeft gelijk, ik ben een zoutzak. Ik moet in beweging komen, ongeacht de consequenties. … Ga wandelen, heb de moed, onderneem iets, gooi je haren los, ga leven! De hoofdpersoon gaat weer deel uitmaken van de werkelijkheid, de maatschappij, is geland.
In deze psychologische roman met een melancholische, mooie cover is het moeilijk om werkelijk binding te krijgen met de personen en toch als de laatste bladzijde is omgeslagen, komt de neiging boven om terug te bladeren. Hoe zat het nu met The Beanery – beeldend beschreven -, De vrouw van Dumas – word of blijf jezelf - , de interviews met de jonge kunstenaars – zelfreflectie - en waarom in de titel ‘astronaut’? – van bovenaf het werkelijke leven beschouwen, parttime – vrouw, moeder, journalist maar welke volgorde? Het terugbladeren komt doordat herkenbare situaties genoemd worden. Vele ouders zullen vast wel eens gedacht hebben: ‘het is mijn kind, ik bepaal zelf wanneer ik met mijn kind ergens naartoe ga’.
Het aantal citaten groeit vanzelf bij het lezen. Voorbeelden zijn: het ‘Laat maar’, het niet tot last willen zijn, ‘een misplaatst soort bescheidenheid’; ‘Durven is je evenwicht verliezen’; ‘Dame je hebt jezelf buiten spel gezet’; ‘Als je woorden aan een emotie geeft, werd zij overvallen door een gevoel van kwetsbaarheid’; ‘Je zult zelf je breekpunt moeten ontdekken of tot hoever je kunt buigen’
Of de zin: ‘toen we elkaar aankeken zoals zij elkaar aankijken, toen we samen konden verdwijnen in een gedeelde wereld.’ Als twee mensen zoiets overkomt, strijd ervoor, wees er blijvend blij mee en blijf praten!
Dit is de derde roman van Marissing uitgegeven bij Atlas –Contact en is o.a. schrijver van theater- en hoorspelteksten. Een bijzondere drukproef, van De Club van Echte Lezers, die gedachten achterlaat.
3,5. Wat schrijft Van Marissing toch zorgvuldig, zo mooi. Erg knap hoe ze door kleine details en observaties je weet mee te voeren. Je moet ervan houden, dit boek is soms een beetje vaag en zweverig en je zou het filosofisch kunnen noemen met momenten - maar ik ben een beetje fan inmiddels.
Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden.
Men kent Renée van Marissing (1979) waarschijnlijk als theatermaker. Ze studeerde Dramaschrijven aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht en schreef verschillende theaterteksten voor onder andere De Toneelmakerij en De Nederlandse Opera. Maar haar talent ligt niet alleen bij het toneel. In 2009 debuteerde Van Marissing met haar roman Het waaien van mijn oma. Het verhaal gaat over een aantal familieleden die na het overlijden van oma elkaar weer moeten vinden en blijven worstelen met elkaars eigenaardigheden en het verdriet. In 2012 verscheen Van Marissings tweede roman, Strak blauw, over een vrouw die zich staande probeert te houden in een wereld vol met prikkels. Deze roman werd genomineerd voor de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs.
Van Marissing schrijft vaak over alledaagse dingen, maar gaat daarbij altijd een laag dieper. In haar nieuwe roman Parttime astronaut (2017) schrijft ze over een normale familie. Karlijn en Jasper ontmoeten elkaar via vrienden, worden verliefd en krijgen een relatie. Ook krijgen ze een kind en de dagelijkse werkzaamheden gaan gewoon door. Dan ontstaat er opeens een kloof die de vlam in de relatie langzaam laat uitbloeien. Wat moet je doen als de relatie op de automatische piloot gaat? Wanneer is deze kloof ontstaan en hoe komt het dat je daarbij zo snel jezelf verliest? En hoe moeten twee verschillende persoonlijkheden de problemen in een relatie oplossen?
“We hebben een kind, we hebben gekozen, onze keuze is op het kind gevallen en daarmee is mijn keuze voor hem, en zijn keuze voor mij buiten beschouwing komen te staan.”
Van Marissing legt via haar personage Karlijn precies vast hoe het is om niet in staat te zijn iets in je leven te veranderen. Dit heeft te maken met het dromerige karakter van Karlijn dat Van Marissing heeft uitgebeeld door veel te springen tussen Karlijns gedachten en observaties. De hoeveelheid aan beelden, geluiden, woorden en associaties moet door Karlijn allemaal worden verwerkt. Dit in tegenstelling tot haar man Jasper, die rationeel handelt en zijn best doet om Karlijns emotionele handelen bij te houden. Tijdens de mooi uitgewerkte dialogen tussen Karlijn en Jasper komt de kloof steeds pijnlijker aan het licht. Ze weten steeds minder goed met elkaar in gesprek te gaan en Karlijn heeft zelfs tijdens deze gesprekken het gevoel weg te zweven en als een astronaut gewichtloos te worden. Ze beleeft dingen anders en haar fantasie neemt de werkelijkheid regelmatig van haar over.
Van Marissing heeft duidelijk een goed gevoel voor taal. Haar beeldende schrijfstijl komt het best naar voren wanneer Karlijn haar grip op de werkelijkheid verliest. Bovendien zijn Karlijns emoties zo goed beschreven dat je als lezer bijna naast haar leeft. Maar vergeet vooral Jasper niet, waarmee je als lezer toch snel medelijden krijgt. De thematiek van de roman, de kloof in een relatie en het verlies van jezelf, is ook te zien bij Jasper die zijn uiterste best doet om de ruimte tussen hem en zijn vrouw niet te vergroten. Van Marissing schildert in haar roman een pijnlijk en realistisch portret van de verwijdering tussen man en vrouw.
“Durven is je evenwicht verliezen. Niet durven is uiteindelijk jezelf verliezen”.
Hoewel de lezer op verschillende momenten aan het denken wordt gezet, mist het boek een overtuigende boodschap. Van Marissing heeft de momenten waarin de kloof in de relatie ontstaat duidelijk ontleed en ook wanneer Karlijn zichzelf begint te verliezen wordt dat door de schrijfster beeldend verwoord. Maar is het eigenlijk wel zo erg om een periode in je leven enigszins vervreemd te zijn van jezelf? Wat betekent het eigenlijk om jezelf ‘buitenspel’ te zetten? De twijfel en onzekerheid horen bij het leven van nu, maar is er een mogelijkheid om daaruit te komen? Als Marissing deze vragen meer had uitgewerkt, was de thematiek beter overgekomen en had het verhaal meer indruk op de lezer gemaakt. Al met al is Parttime astronaut een mooi en zeer actueel boek om te lezen.
Beklemmend, in het hoofd van de hoofdpersoon is het niet prettig. Ingewikkelde vrouw, gekreukeld, vond het stuk in de kroeg erg goed, kon echter geen sympathie voor de hoofdpersoon opbrengen
Renée van Marissing, een voor mij onbekende Nederlandse schrijfster, schreef de roman 'Parttime astronaut'. Het verhaal gaat over Karlijn, freelance journaliste in de kunst- en cultuurwereld. Karlijn schrijft voor haar werk een reeks over de Hemelbestormers, een aantal jonge beeldende kunstenaars die ze portretteert in een serie artikelen, waaronder Laura en Daan. Daarnaast is Karlijn getrouwd met Jasper en samen hebben ze Lucas, hun 5-jarige zoon. In dit verhaal beschouwt Karlijn haar levenssituatie. Is ze gelukkig in haar relatie, als moeder, leeft ze nog haar eigen leven? Twijfels die toe slaan als je al een aantal jaar de routine hebt opgepikt, en er een kloof tussen jou en je partner ontstaat.
Karlijn lijkt het dromerige type van het koppel te zijn, en Jasper belichaamt dan weer de nuchtere, praktische kant van deze yin en yang. van Marissing beschrijft de twijfels van de moderne vrouw waar het over haar relatie, carrière en moederschap gaat. Je komt te weten welke misstap de man van Karlijn heeft begaan in de loop van het verhaal, wat haar vertrouwen heeft geschonden. Ze weet zelf een tijd niet of ze haar relatie nog wel een kans wil geven, en ontsnapt aan de werkelijkheid in haar dagdromen. Hoewel het een knap relationeel verhaal is dat niet aan de oppervlakte blijft steken, blijven de personages te veel op afstand voor mij door al de kronkels die je moet volgen als lezer. Het verhaal verspringt wat te veel tussen de echte en de fantasiewereld zodat je niet altijd meer weet wat waar is en wat niet.
Het paniekerige aan Karlijn is ook niet echt iets waardoor zij me voor zich inneemt eigenlijk . Enkele irriterende kantjes heeft ze wel, hoewel het toch ook wel herkenbaar is, bijvoorbeeld als ze Laura , de kunstenares, wilt interviewen en ervoor terugschrikt om haar interview uit handen te geven en de controle te verliezen, hoewel ze dit wel van de andere verlangt. Dit is duidelijk een teken van het gebrek aan zelfzekerheid die des mensen is, en zeer herkenbaar. Ook de eeuwige twijfel over 'doe ik het goed' en zich proberen op te trekken aan het pleidooi om het leven vast te nemen en te springen, is zeer menselijk. De uitspraak van Kierkegaard dat het leven alleen achterwaarts begrepen kan worden, maar dat je het enkel voorwaarts kan leven, is dan ook een mooi motto voor dit boek.
De schrijfstijl en het taalregister maken het boek de moeite waard, de thematiek is herkenbaar, het verhaal en de personages beklijven echter niet lang genoeg om het geheel boven het maaiveld te laten uitsteken. Het blijft jammer genoeg allemaal wat te vaag om er mij volledig bij te betrekken.
over vertwijfeling, de verwijdering die stilaan ontstaan tussen een vrouw (Karlijn) en haar man (Jasper) die uiteindelijk gekozen hebben een kind te nemen (Lucas).
Subtiele beschouwingen over hoe het leven/een relatie/moederschap toch niet altijd even gemakkelijk is.
Eerst is er man en vrouw. Als dan je kind geboren wordt, komt die man erbij, als de vader van het kind...