Krimp

by Justine le Clercq

Lina Hersenvoort bereidt zich voor op de tachtigste verjaardag van haar vader, die een befaamd Frans restaurant runt in Den Haag. Ze kan inmiddels prima overweg met het leven. Maar terwijl ze bezig is met de feestelijkheden, dringen de herinneringen aan haar jeugd zich toch weer op. En dit keer is het eten van kalfshersenen niet voldoende om haar woede te stillen.
Met haar eigen, literair doorleefde stemgeluid besluipt Justine le Clercq de diepgewortelde agressie van Lina. Komt die voort uit plezier, sensatie of ligt er iets anders aan ten grondslag? Krimp is een huiveringwekkende zoektocht naar de oorsprong van vrouwelijk geweld.

144 pages, Paperback

Published October 1, 2017

Reviews

[De Ongeletterde · Rating 4 out of 5]

Soms zijn dagen die iets markeren (verjaardagen, feestdagen,...) de triggers voor wat in mensen al lang ligt te sluimeren: onverwerkt verleden, gevoelens van verdriet, kwaadheid of teleurstelling,... Heel soms leidt dat zelfs tot daden, in extreme gevallen tot drastische daden. Zo is het ook in dit boek van Justine le Clercq, een Nederlandse schrijfster die hier het verhaal vertelt van de relatie tussen een dochter en haar 80-jarige vader. Diens verjaardag is de aanzet tot reflecties over en herinneringen aan een jeugd die rauwer, harder,... blijkt dan het succesvolle heden zou laten vermoeden.
De schrijfster slaagt erin die pijn en die manco's in de verbinding tussen vader en dochter heel scherp bloot te leggen. De duidelijke schrijfstijl, waarin amper een woord of zin teveel neergepend wordt, benadrukt hoe open de wonden zijn, laat de lezer meevoelen omdat je er gewoon niet aan kunt ontsnappen.

[Wim Van den Brink · Rating 4 out of 5]

Als Lina 15 wordt heeft haar excentrieke, op zichzelf gerichte vader, een uitbater van een goedlopend restaurant, een bijzonder cadeau voor haar; zelfstandigheid. Geen zelfstandigheid in de vorm van een beetje extra vrijheid en een begeleide introductie in de wereld der volwassenen. Nee, Lina krijgt de sleutel van een kamer en wordt gesommeerd het huis te verlaten. Vader, die alleen maar het beste van zijn dochter verwacht, heeft een bijzondere kijk op die dingen. Alexander de Grote veroverde de wereld op die leeftijd en een mens moet nu eenmaal z'n voorbeelden hebben. Van de ene op de andere dag staat Lina er alleen voor. Dat moet natuurlijk fout gaan en dat gaat het ook. En goed ook.

Lina leert Rick kennen die haar introduceert in zijn criminele leven. Samen trekken zij er al rovend op uit en neemt hun leven een steeds gewelddadiger wending totdat het onvermijdelijke moment daar is en ze tegen de lamp lopen. Een wilde achtervolging door de politie die eindigt in hun arrestatie maakt een einde aan hun Nederlandse versie van Bonnie en Clyde. Het is alleen te danken aan Lina's minderjarigheid en Rick's zelfopoffering dat Lina de dans ontspringt en vrijuit gaat. Ze krijgt een tweede kans.

Maar kan een mens vrijuit gaan als boosheid en schuldgevoel een leven gaan bepalen? Lina doet een dappere poging en we vinden haar terug op de tachtigste verjaardag van haar vader. Jaren nadat haar wilde avonturen hebben plaatsgevonden. Lina heeft geprobeerd de draad van haar leven weer op te pakken maar blijft kampen met haar onverwerkte verleden. Agressie en woede, schaamte en schuldgevoel blijven haar achtervolgen om tot een climax te komen op de dag dat haar vader 80 wordt. De vaste klanten van zijn restaurant willen vader eren met een groot feest. Het wordt een feest om nooit te vergeten. Omdat Lina niet kan vergeten.

Justine le Clercq heeft met deze kleine roman een poging gedaan de oorsprong, aard en reikwijdte van vrouwelijke agressie te onderzoeken. Een zeer geslaagde poging. In een stijl die gespeend is van iedere vorm van sentimentaliteit, effectbejag of zucht naar sensatie beschrijft le Clercq een leven dat na te zijn ontspoort maar niet meer lopen wil. In compacte zinnen wordt de lezer meegenomen in een wereld die maar al te herkenbaar is. Een vader die te druk is met zichzelf, een meisje dat aan haar lot wordt overgelaten, vriendjes die de koers van een leven rampzalig beïnvloeden, hulpverleners die de plank volledig misslaan, de reddeloosheid na een avontuurlijk door adrenaline gedreven bestaan en het falen om het verleden te laten rusten, Justine le Clercq beschrijft het allemaal in een stijl die welhaast droog te noemen is. Droog maar nooit afstandelijk, hier en daar met een zweem van ironie waardoor het boek precies de adem krijgt om de zware thematiek toch met een zekere luchtigheid te brengen.

Naar het einde van het boek raakt Lina steeds verder verstrikt in zichzelf. De zinnen worden compacter, de hoofdstukken kleiner, de witregels groter. je waant je in het hoofd van iemand wiens blik steeds nauwer wordt, wiens oplossingen voor het probleem steeds beperkter worden en wiens grip op de rede verloren gaat. Uiteindelijk krimpt zij tot samengebalde woede en rest slechts het noodlot...

[Dorien · Rating 2 out of 5]

Krimp gaat over Line, dochter van een restauranteigenaar in Den Haag. Als haar vader 80 wordt, kijkt ze terug op haar eigen leven, dat tot dan toe niet bepaald over rozen is gegaan.

Line is een belangrijk deel van haar leven onderdrukt. Eerst en vooral door haar vader, die haar probeert te veranderen in iets wat ze niet is, in het bijzijn van gasten denigrerend konijntje noemt en haar roemt om haar afwaskwaliteiten. Ze moet allerlei sporten en hobby's proberen, om elke keer helaas te moeten concluderen dat ze er niet in uitblinkt. Vermoedelijk is het allemaal uit onmacht van haar vader, haar moeder is niet in beeld.
Op haar 15e wordt ze, zonder enige mentale voorbereiding, het huis uit gezet. Ze vervalt in de kleine criminaliteit, gaat uit stelen in opdracht van anderen.

Dan komt ze Rick tegen. Hij onderdrukt haar op een andere manier en hij sleept haar dieper mee de criminaliteit in. Er is geen ontsnappen aan voor haar. Hij leert haar onder meer hoe je met wapens moet omgaan, hoe je bedrijven en mensen berooft en hoe je ervoor zorgt dat je je slachtoffers niet als mensen ziet. Als Rick de bak in draait, probeert hij haar te chanteren door middel van brieven etc, want hij wil dat ze bij hem op bezoek komt en op hem wacht tot hij weer vrijkomt. Dat ze dat allebei weigert, vind ik opmerkelijk en bewonderenswaardig. Daar ligt m.i. het omslagmoment dat ze haar leven in eigen hand gaat nemen.

Eigenlijk is Krimp het verhaal van schrijfster Justine Le Clercq zelf. Ze maakt veel gebruik van flashbacks. Er is geen wisselend vertelperspectief, we blijven stug bij Lina. Het tempo ligt erg hoog. Korte zinnen, weinig wollig taalgebruik. Ritme heb ik niet echt kunnen ontdekken. De lengte van de hoofdstukken valt op, soms heel kort, soms wat langer. De woordkeus/opbouw van zinnen vind ik goed, er staan mooie zinsneden in, zoals 'Hoe ik mijn ziel oprolde en vertrok.' Ergens in het boek zit een onverwachte uitbarsting over vrouwen, gegoten in een pleidooi dat Line op haar werk houdt. Zo snel als het stukje opkomt, is het ook weer verdwenen. Een oprisping die niets toevoegt.
De bladspiegel en het lettertype vind ik prettig. Het omslag blijf ik lelijk vinden. Als me de vraag niet was gesteld of ik een boek met zo'n omslag zou pakken, had ik het inderdaad niet gepakt.

Tot slot is Justine te veel doorgeschoten in het uitbenen van de tekst. Er is zo vreselijk weinig overgebleven dat er alleen maar meer en meer vragen worden opgeroepen en losse eindjes worden gecreëerd. Is het restaurant van haar vader echt zo succesvol? Waarom werkt hij dan nog op zijn 80e? Ook de afwezigheid van de moeder speelt geen grote rol, er wordt nauwelijks aandacht aan besteed. Line stelt zich geen vragen over waar haar moeder is, of waarom ze er niet is. De vragen die ik juist belangrijk vind om het verhaal te kunnen doorgronden, te begrijpen. Daarbij kan ik me werkelijk niet voorstellen dat een kind zich die vragen niet stelt.

Nou vind ik weinig tekst en (enkele) losse eindjes normaal gesproken niet zo'n probleem, maar in Krimp is het wel heel erg. Zo erg dat ik het maar twee sterren toeken...

[Hendrik Dejonckheere · Rating 4 out of 5]

Hoe ga je om met de situatie dat je op 15-jarige leeftijd door je vader als volwassen wordt beschouwd, omdat zulks hem goed uitkomt en zijn opvoedende taak als afgerond kan beschouwen.
Het verhaal is meeslepend geschreven met een vergaande nonchalance over het crimineel C.V.
In de aanloop hiertoe wordt nog even een loopje genomen met de diagnose behoefte van hulpverleners in de jeugdzorg. Wat blijft hangen is de troosteloze eenzaamheid van het niet begrepen worden en het zelf niet begrijpen van de oorsprong van de eigen woede.

[Hetty van den Brink · Rating 2 out of 5]

Het verhaal kon me niet pakken.

[Lotte Kok · Rating 4 out of 5]

Very te gek.

[Vera Endeman · Rating 4 out of 5]

Luchtig geschreven maar tussen de regels door een pittig verhaal

[Brigitte · Rating 3 out of 5]

Een bijzonder verhaal, het schuurt aan alle kanten. Een prettige schrijfstijl met mooie zinnen.