Islam in der Krise: Eine Weltreligion zwischen Radikalisierung und stillem Rückzug

by Michael Blume

Der Islam scheint selbstbewusst zu expandieren. Doch das Gegenteil ist der Fall. Der Religionswissenschaftler Michael Blume erklärt das Szenario als Symptom einer weltweiten tiefen Krise des Islams. Er Es ist nicht einmal mehr klar, wie viele Muslime es tatsächlich noch gibt. Blume verweist auf massive Säkularisierungsprozesse in der islamischen Welt. Er benennt, was die einstige Hochkultur in Krisen und Kriege stürzen ließ. Die bis heute reichende Bildungskrise der islamischen Zivilisation wurde im 15. Jahrhundert eingeleitet. Faktisch werden viele arabisch-islamische Staaten nur am Leben erhalten durch den Ölverkauf, der demokratische Entwicklungen erstickt. Mangels einer schlüssigen Erklärung für den Niedergang übernehmen zahlreiche Muslime Verschwörungsmythen aus dem Westen und befördern damit weitere Akte terroristischer Gewalt. Das Buch bietet eine Chance, die Krise des Islams und die Konflikte zwischen den Kulturen besser zu verstehen und gemeinsam zu neuen Lösungswegen zu kommen.

Genres: Religion, Nonfiction

192 pages, Kindle Edition

Published August 28, 2017

Reviews

[Melanie · Rating 5 out of 5]

Über den Autor:
Michael Blume ist Religions- und Politikwissenschaftler und promovierte über Religion und Hirnforschung. 2015 und 2016 war er verantwortlich für das Sonderkontingent des Landes für schutzbedürftige Frauen und Kinder aus dem Nordirak. Er war außerdem der erste Deutsche in einem internationalen Forschernetzwerk der Evolutionary Religions Studies.

Über den Inhalt des Buches:
Der latent emotionale Klappentext verspricht eine realistische Wahrnehmung und Verständnis für die Notsituation des Islam anzustreben. Strukturell dürfen sich die Lesenden auf sechs Hauptkapitel mit mehreren untergeordneten Kapiteln, Einführung, Glossar, Informationen vom Autoren über den Autoren, Anmerkungen und Nachweise freuen. Der emotionale Unterton ist auch bei den Überschriften spürbar.
Michael Blume steigt mit einem gegenwartsbezogenen Verweis auf ein YouTube-Video ein. Dieses ist aktuell (Stand 06.12.2017) noch verfügbar und vertieft den Text und den eigenen Bezug dazu. Es gibt noch weitere aktuelle Fußnoten, die mir beim Lesen große Freude bereiteten. Die Einführung weist einen kleinen Kniff auf, der neugierig auf alle weiteren Kapitel macht.
Der Autor spannt einen umfassenden Bogen über den sich die Thematik für die Lesenden wirklich logisch erschließt. Er erklärt grundlegend was Religionswissenschaft bedeutet und es wird deutlich, dass dieses Buch nicht an Lesende einer bestimmten Konfession gebunden ist. Es finden sich auch interessante Informationen über andere Religionen und Atheisten bzw. Agnostiker. Das gewährleistet eine Eignung für eine breite Leserschaft.
Ebenfalls zu Beginn des Buches erfahren die Lesenden Grundlegendes zu bildungsgeschichtlichen Ereignissen in der arabischen Welt und deren gravierende Folgen. Der gründliche Aufbau und Einstieg ins Thema macht Sinn um zu verstehen was mit der Krise und dem stillen Rückzug des Islams gemeint ist. Zitate aus dem Koran und aktuelle weltpolitische Beispiele lassen einen das Buch kaum aus der Hand legen. Es sind Themen wie Terror, Angst, Verdrängung und Vermeidung die sich in den Beispielen finden lassen und die unterschwellig seit dem 11. September in vielen Menschen gären. Als relativierenden Gegensatz zu den emotionalen Bestandteilen des Buches führt Michael Blume viele
Studien und Statistiken auf, die seine Thesen und Inhalte untermauern.
Er stellt auch spannende Fragen, wie z. B. "Durchlebt der Islam gerade seine >>digitale Reformation<<? Die Lesenden sind permanent eingeladen, mitzudenken und mitzufühlen.

Insgesamt besticht Michael Blume hier durch eine klare, unaufdringliche Vernunft. Diese regt zum Nachdenken an und klärt auch vieles auf. Die beeindruckende Vita des Autors schlägt sich auch im Buch nieder; es wirkt inhaltlich sehr versiert und authentisch. Meiner Meinung nach eine wichtige Lektüre die nichts verschweigt und nichts aufzwingt.

Ein Beitrag zur Aufklärung

[Matthijs · Rating 4 out of 5]

Olie is de vloek voor de islam
De islam bevindt zich in een crisis door te veel geld en te weinig onderwijs

De Duitse godsdienstwetenschapper Michael Blume maakt zich grote zorgen om de islam. Volgens hem bevindt deze wereldgodsdienst zich in een grote crisis. Zijn zorgen beschrijft hij in zijn boek “Islam in der Krise”.

Blume is getrouwd met een moslima van Duits-Turkse afkomst en werkt voor het staatsministerie van Baden-Württemberg als beleidsambtenaar voor interreligieuze zaken en is actief betrokken bij de dialoog tussen christenen en moslims. Vanaf 2014 was hij uitgezonden naar Irak om de Yezidi’s te ondersteunen. Onlangs is hij door dit staatsministerie benoemt om het antisemitisme in Baden-Württemberg te bestrijden.

Crisis
In zijn contacten ontdekte hij dat de islam zich in een diepe crisis bevindt. Deze crisis is er niet alleen in Europa. Blume kwam deze crisis ook tegen in het Midden-Oosten, zoals in de Koerdische gebieden in Irak, Syrië en Turkije en in de Palestijnse gebieden.

Naar beneden bijgesteld
Deze crisis blijft onopgemerkt, omdat het aantal moslims vaak veel te hoog wordt ingeschat. In 2016 schatte een Duits onderzoeksinstituut het islamitische aandeel van de Duitse bevolking op 2,6%. Na de instroom van de vluchtelingen werd dat naar boven gecorrigeerd naar 5,7%. Later werd het aandeel weer naar beneden bijgesteld: 4,4%.

Ex-moslims
Het probleem is namelijk dat iemand geen afscheid kan nemen van de islam. Wie als moslim geboren wordt, blijft dat de rest van zijn leven. Daardoor worden ex-moslims, atheïsten en zelfs bevolkingsgroepen die nooit tot de islam hebben behoord voor moslims aangezien. Dit tot frustratie van vluchtelingen, die aangaven: ‘Wij zijn voor de islam gevlucht en worden in Europa weer tot de moslims gerekend.’

Stille uittocht
Omdat het niet mogelijk is om uit de islam te treden, is er sprake van een stille uittocht: velen staan nog geregistreerd als moslim, maar beschouwen zich niet meer als moslim en houden zich ook niet meer aan de islamitische geloofspraktijken.
In 2009 gaf bij een onderzoek aan dat slechts 33,9% van degenen die voor moslim doorgingen dat zij elke dag een gebed uitspraken. 15,3% gaf aan dat zij enkele keren per jaar baden. 20% gaf aan dat zij nooit meer baden.
Van de Duitsers met een Turkse afkomst gaf 81,4% aan dat zij zich als moslim beschouwen. Van de Duitsers met een Iraanse achtergrond gaf 38% aan dat zij geen godsdienst hadden en 10% beschouwde zich als christen.
Het deel van de moslims dat zich verenigt in een organisatie is erg klein. Die organisaties zijn niet representatief, maar worden wel door de overheid en de media geraadpleegd.

Verbod op boekdrukkunst
De oorzaak van de crisis ligt volgens Blume in het verleden: in 1485 verbood sultan Bayasid II (1447-1512) de boekdrukkunst. Vanaf dat moment verstarde de islam en begon het verval. Het opleidingsniveau daalde, zodat rond 1800 slechts 2-3% in staat was om te lezen.

Onderontwikkeling
De onderontwikkeling is sindsdien gebleven. Doordat er nauwelijks boeken werden gedrukt en gelezen, was er in de islam geen ontwikkeling en wist de islam zich niet van binnenuit te moderniseren en te reformeren.

Staatsislam
Overheden in gebieden met een islamitisch meerderheid begonnen invloed uit te oefenen op de islam, waardoor er een staatsislam ontstond. Dissidente stromingen, vaak juist die stromingen die potentie hadden om de islam te reformeren en te moderniseren, werden door deze overheden verboden. De stromingen die weerstand kunnen bieden zijn vaak radicaliseringen, die gebruik maken van geweld. Het zijn deze gewelddadigheden en de invloed van de overheid op de islam die zorgen voor een (stil) afscheid van de islam.

Samenzweringstheorieën
Wanneer moslims geconfronteerd worden met de extremistische kant van de islam of met de neergang van de islam hebben ze vaak de neiging om de schuld bij anderen te leggen: het is de schuld van het Westen of van de Joden. De aanslagplegers zijn geen echte moslims. De berichten over aanslagen zijn verzonnen door westerse landen om de islam in diskrediet te brengen. Het geloof in samenzweringstheorieën is breed onder moslims verspreid.

Vloek van de olie
Een extra complicerende factor is ‘de vloek van de olie’: de welvaart die de olie opbrengt de prikkel tot democratische vernieuwing achterwege blijft. Doordat de westerse landen deze olie nodig hebben worden ze ook door deze landen niet aangesproken op de schending van de mensenrechten.

Dubbele moraal van westerse landen
Blume sprak veel moslims die vinden dat de westerse landen een dubbele moraal hanteren: de Islamitische Staat wordt door een coalitie bestreden, terwijl met een net zo fundamentalisch regime in Saudi-Arabië vriendschappelijk banden bestaan.

Neergang
Ondanks de vele signalen die wijzen op de neergang van de islam is er in de westerse wereld een angst voor islamisering. Door het grote aantal kinderen dat ze zouden krijgen zouden ze op termijn de meerderheid in het westen krijgen. De islam bevindt zich ook in demografisch opzicht in een neergang.

Daling geboortecijfer
Een van de oorzaken voor de daling van het geboortecijfer is het gebrek aan vrijheid voor organisaties die niet vanuit de overheid zijn opgericht. Daardoor kunnen eigen organisaties die gericht zijn op gezinnen niet tot bloei komen. Ook de emancipatie van vrouwen en de stijging van het opleidingsniveau is een oorzaak. Door emancipatie en de stijging van het opleidingsniveau daalt het geboortecijfer en stijgt de uittocht.

Modernisering
Wat kan er gedaan worden om deze crisis tot stilstand te brengen? Allereerst onze afhankelijkheid van olie afbouwen. Daarnaast het stimuleren van opleiding en leesonderwijs. Een reformatie en modernisering van de islam van overheidswege is geen optie, omdat dan de scheiding van moskee en staat wordt geschonden. Beter is het om moslims in staat te stellen en uit te dagen om van binnenuit de islam te hervormen en te moderniseren.