What do you think?
Rate this book
Een Spiegel voor Narcisten
Wat is de overeenkomst tussen Pim Fortuyn, Zlatan Ibrahimovi, Steve Jobs, Nina Brink en Neelie Kroes? Volgens Martin Appelo zijn ze alle vijf narcistisch. Daarmee is ook bijvoorbeeld de Apple-computer een narcistisch product; een kloon van zijn geestelijke vader. Beroemdheden in de spiegel Met de levensverhalen van deze beroemdheden en zijn eigen ervaring houdt Appelo de lezer een spiegel voor. Narcisme is hierin haarscherp te herkennen: een verslavend patroon van jezelf opblazen en anderen afstoten. Een instabiele psychische basis ligt hieraan ten grondslag. Houd ook jezelf de spiegel voor Het eerste deel van dit boek gaat over de psychische ontwikkeling van ieder mens en presenteert `de narcistische cirkel, een model om narcisme beter te begrijpen. In deel twee laat Appelo zien hoe de levensverhalen van Pim Fortuyn, Zlatan Ibrahimovi, Steve Jobs, Nina Brink en Neelie Kroes hierin passen. Het derde deel geeft praktische richtlijnen en laat zien hoe je beter met je narcisme kunt omgaan. Op basis van kennis over de 'oersoep', waaruit je je als mens hebt ontwikkeld, kun je technieken toepassen om je gedrag bij te sturen en te leren leven in wederkerigheid. Een spiegel voor narcisten is een eerlijk boek over de desastreuze werking van narcisme. Voorbeelden uit de therapeutische praktijk van de auteur laten zien dat hier echt iets aan te doen is.
312 pages, ebook
First published March 1, 2013
12 people are currently reading
118 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
March 21, 2019
Narcisme is een verslaving aan jezelf opblazen om innerlijke leegte niet te hoeven voelen; geeft gevoel van macht.
Narcisme volgens Appelo is een categorie: je bent het, of niet. Veel psychologen denken dat het een dimensie is: iedereen is het in een bepaalde mate.
Hoofdkenmerken van narcisme:
1. Instabiele basis
2. Jezelf opblazen. Om instabiele basis niet te voelen. Hierdoor neem je veel meer ruimte in dan mensen normaalgesproken doen. Kenmerken: dominantie, eigenliefde, gevoelloosheid.
3. Gebrek aan wederkerigheid in relaties. Je leeft op een éénrichtingsweg: weg van jezelf en van anderen. Kenmerken: grenzen overschrijden, geen rekening houden met anderen, arrogantie.
4. Anderen afstoten. Als tegenaanval tegen mensen die vinden dat je teveel ruimte inneemt. Mensen voeden je wantrouwen en daarmee je instabiele basis. Kenmerken: lage frustratietolerantie, fout bij de ander leggen, minachten, woede.
Drie typen narcisme:
1. Depressief narcistisch type
2. Angstig narcistisch type
3. Angstig-depressief narcistisch type
Balanceren van symbiose en autonomie is levenslange uitdaging. Het mechanisme is als volgt: eerst een heftig verlangen naar symbiose en bevrediging daarvan; naarmate bevrediging vordert, neemt behoefte aan symbiose af en maakt plaats voor behoefte aan autonomie; naarmate autonomiebehoefte bevredigd raakt, voel je leegte en behoefte aan symbiose met de ander; etc.
Frustratietolerantie: als kind leer je verdragen dat je niet direct krijgt waar je om vraagt. Als dat gepaard gaat met het vertrouwen dat de frustratie niet té hoog oploopt en op tijd wordt ingelost, is sprake van veilige hechting. In dat geval kan iemand goed alleen zijn én duurzame relaties onderhouden én omgaan met tegenvallers én vertrouwt erop dat hij moeilijke situaties aankan en daarbij hulp zal ontvangen van anderen.
Narcisme kan ontstaan als:
- Een kind te weinig symbiose krijgt van zijn ouders in de vroege fase dat daar juist behoefte aan is. Gefrustreerde symbiotische behoefte leidt tot depressief narcisme.
- Een kind teveel symbiose krijgt in de latere fase dat het juist behoefte heeft aan autonomie. Frustratie van autonomiebehoefte leidt tot angstig narcisme.
- Krijg je eerst frustratie van symbiose én daarna van autonomie, dan leidt dat tot angstig-depressief narcisme.
Bron narcisme is instabiele basis:
- Wantrouwen jegens anderen.
- Opblazen: ontkennen van eigen instabiele basis: overdreven zelfliefde, overmatig zelfvertrouwen, overdreven positief zelfbeeld dekken onzekerheid en negatief zelfbeeld af. Dit is het meest cruciale kenmerk van de narcist.
- Door wantrouwen en opblazen heeft narcist uiteindelijk geen contact meer met zijn gevoelens en geen normale relatie meer met anderen.
- Narcist reageer vaak als een klein kind: driftig.
Biologische invloed op ontwikkelen narcisme: veel narcisten hebben weinig serotonine en reageren met veel cortisol op frustratie.
Sociale invloed op ontwikkelen narcisme: narcist krijgt incidenteel waardering voor opblazen en niets aantrekken van anderen, waardoor hij wordt gemotiveerd om door te gaan (verslavend).
Depressief narcisme
- Instabiele basis = ik wil me verbinden maar er is niemand voor mij.
- Opblazen: ik heb niemand nodig. Ik doe het alleen en perfect.
- Gebrek wederkerigheid: bewonder mij, geef applaus of ga weg.
- Afstoten: weg jij, want jij miskent mij.
Solisten, hard werken, onvermoeibaar, prestatiegericht, perfectionistisch.
Woede-uitbarstingen uit frustratie: oud zeer dat door je verdediging naar buiten komt.
Bindingsangst.
Angstig narcisme
- Instabiele basis = ik wil het zelf doen maar dat mag niet
- Opblazen: omdat ik zo speciaal ben, gaat de ander alles voor me doen (prins princessengedrag)
- Gebrek aan wederkerigheid: bevredig mij.
- Afstoten: weg jij, want je bent er niet voor mij.
Uiterlijk vertoon, aandacht, bewondering, erkenning. Wetten en regels gelden niet voor jou, je verdient een speciale behandeling. Anderen zijn er om je te dienen. Overdreven symbiotisch, bezitterig, zuigend, dwingend. Gunt geen ruimte, gaat over grenzen van anderen. Niet dankbaar. Autoritair. Haalt graag gelijk via de rechter. Zijn vaak met een partner die heeft geleerd om er voor een ander te zijn. Kent paniek bij angst voor verlating.
Verlatingsangst.
Angstig-depressief narcisme
- Instabiele basis = ik doe er niet toe
- Opblazen: ik ben nummer 1, het moet op mijn manier
- Gebrek aan wederkerigheid: bewonder en bevredig mij
- Afstoten: weg jij, want jij voldoet niet
Depressieve narcist is eenzaam, angstige narcist kan niet alleen zijn. Depressieve komt niet dichtbij, angstige eist teveel nabijheid, neemt alle ruimte in. Angstig-depressieve narcist voelt zich alleen en depressief, én ervaart dat anderen naar zijn pijpen dansen; houdt telkens de regie en gaat er vanuit dat anderen altijd klaarstaan, helpen en zich wegcijferen. Verwacht applaus én bevrediging. Als ze dat niet krijgen volgt woede (drift als klein kind) en paniek (angst voor verlating). Verslaafd aan solisme en het gebruiken van anderen.
Vrouwelijk narcisme
Freud heeft begrip narcisme geïntroduceerd, dacht dat het vooral vrouwelijk was. Tegenwoordig denkt men vooral mannelijk. Slechts 25% van alle autobiografieën is van vrouwen...
Kenmerken vrouwelijk narcisme:
- Woede richt zich op zichzelf. Zelfdoding, eetstoornissen.
- Vooral angstige variant (verlatingsangst).
- Gek op onderdanige mannen die voor haar knielen en werken.
- Is minder zichtbaar dan bij mannen; gedragen zich geraffineerder, femme fatale.
Verandering
Duurzame gedragsverandering alleen mogelijk door:
1. Innerlijke drang: lijdensdruk en aanwezigheid van een alternatief
2. Discipline: nodig voor onderdrukken reflexen en automatismen, stoppen waar je mee bezig bent
3. Interne attributie: je legt bij tegenslagen de fout bij jezelf
Verandering alleen mogelijk als alledrie aanwezig zijn.
Narcisten hanteerbaar maken:
1. Hard: grenzen stellen, niet wegvluchten, weerwoord geven.
2. Zacht: behoefte aan symbiose invullen, vertrouwen uiten, waarderen, laten zien dat je verder wilt.
Bij alleen ‘hard’ activeert de narcist het programma ‘afstoten’.
Waar beginnen? Bij voorkeur bij ‘instabiele basis’. Dat kan te moeilijk zijn of er is een acuut probleem, dan eerst ‘afstoten’ onder controle brengen.
Narcisme hanteerbaar maken
1. Innerlijke rust. Ademen, visualiseren, conditioneren (een ritueel of gebaar met rust)
2. Minder opblazen in combinatie met meer wederkerigheid. Vrije ruimte voor ‘anders zijn’ laten tussen jou en anderen, niet innemen of beheersen. Vijf instrumenten: (a) Jezelf inhouden. Ontwenningsverschijnselen trotseren. Alternatieve activiteit voor weggelaten verslaving zoeken. (b) Geef ruimte en waardering. (c) Een gunst aan een ander vragen. (d) Verdraag frustratie (risico op afwijzing aangaan). (e) Vertaal een klacht in een wens, en een wens in concreet gedrag; de klacht houd je voor jezelf, de wens uit je, om gedrag moet je vragen.
3. Minder afstoten door impulscontrole. Narcist kan het minst goed tegen kritiek, afwijzing en gecommandeerd worden. Aangaan fobie voor intimiteit of alleen zijn door het op te zoeken. Aanpak: herkennen fysieke waarschuwingssignalen (hartslag, geagiteerd gevoel, fronsende wenkbrauwen, zweten, verkrampen), time out (de situatie verlaten, evt met mededeling), focus op iets anders (hardlopen). Mentale time out als je fysiek niet weg kunt: mond houden, aandacht naar binnen, focus op andere gedachten dan de aanval.
Psychoanalyse niet zinvol voor narcisten. Dan draait het allemaal weer om hem. Plus geeft allemaal redenen waarom hij is zoals hij is, en niet kan veranderen.
Omgaan met narcisten
Narcisme is vooral een relatieprobleem. Aandachtspunten voor mensen in de omgeving van de narcist:
- Waarom ga je ermee om, wat brengt het je?
- Ken je het verhaal van de instabiele basis?
- Draag je zelf bij aan het in stand houden?
- Wees realistisch, beide benen op de grond. Bescherm jezelf. Verwacht niet teveel.
- Maak (relatie)afspraken.
- Combineer kritiek met waardering.
- Als je iets geeft, vraag er iets voor terug.
- Wees duidelijk. Onduidelijk leidt tot opblazen en afstoten.
- Bescherm je vrije ruimte. Je eigenheid. Geef je grenzen aan. Geen medelijden. Toon kracht. Bescherm je autonomie.
- Realiseer je: narcisme is een stoornis die niet over gaat, maar wel hanteerbaar kan zijn.
Narcisme volgens Appelo is een categorie: je bent het, of niet. Veel psychologen denken dat het een dimensie is: iedereen is het in een bepaalde mate.
Hoofdkenmerken van narcisme:
1. Instabiele basis
2. Jezelf opblazen. Om instabiele basis niet te voelen. Hierdoor neem je veel meer ruimte in dan mensen normaalgesproken doen. Kenmerken: dominantie, eigenliefde, gevoelloosheid.
3. Gebrek aan wederkerigheid in relaties. Je leeft op een éénrichtingsweg: weg van jezelf en van anderen. Kenmerken: grenzen overschrijden, geen rekening houden met anderen, arrogantie.
4. Anderen afstoten. Als tegenaanval tegen mensen die vinden dat je teveel ruimte inneemt. Mensen voeden je wantrouwen en daarmee je instabiele basis. Kenmerken: lage frustratietolerantie, fout bij de ander leggen, minachten, woede.
Drie typen narcisme:
1. Depressief narcistisch type
2. Angstig narcistisch type
3. Angstig-depressief narcistisch type
Balanceren van symbiose en autonomie is levenslange uitdaging. Het mechanisme is als volgt: eerst een heftig verlangen naar symbiose en bevrediging daarvan; naarmate bevrediging vordert, neemt behoefte aan symbiose af en maakt plaats voor behoefte aan autonomie; naarmate autonomiebehoefte bevredigd raakt, voel je leegte en behoefte aan symbiose met de ander; etc.
Frustratietolerantie: als kind leer je verdragen dat je niet direct krijgt waar je om vraagt. Als dat gepaard gaat met het vertrouwen dat de frustratie niet té hoog oploopt en op tijd wordt ingelost, is sprake van veilige hechting. In dat geval kan iemand goed alleen zijn én duurzame relaties onderhouden én omgaan met tegenvallers én vertrouwt erop dat hij moeilijke situaties aankan en daarbij hulp zal ontvangen van anderen.
Narcisme kan ontstaan als:
- Een kind te weinig symbiose krijgt van zijn ouders in de vroege fase dat daar juist behoefte aan is. Gefrustreerde symbiotische behoefte leidt tot depressief narcisme.
- Een kind teveel symbiose krijgt in de latere fase dat het juist behoefte heeft aan autonomie. Frustratie van autonomiebehoefte leidt tot angstig narcisme.
- Krijg je eerst frustratie van symbiose én daarna van autonomie, dan leidt dat tot angstig-depressief narcisme.
Bron narcisme is instabiele basis:
- Wantrouwen jegens anderen.
- Opblazen: ontkennen van eigen instabiele basis: overdreven zelfliefde, overmatig zelfvertrouwen, overdreven positief zelfbeeld dekken onzekerheid en negatief zelfbeeld af. Dit is het meest cruciale kenmerk van de narcist.
- Door wantrouwen en opblazen heeft narcist uiteindelijk geen contact meer met zijn gevoelens en geen normale relatie meer met anderen.
- Narcist reageer vaak als een klein kind: driftig.
Biologische invloed op ontwikkelen narcisme: veel narcisten hebben weinig serotonine en reageren met veel cortisol op frustratie.
Sociale invloed op ontwikkelen narcisme: narcist krijgt incidenteel waardering voor opblazen en niets aantrekken van anderen, waardoor hij wordt gemotiveerd om door te gaan (verslavend).
Depressief narcisme
- Instabiele basis = ik wil me verbinden maar er is niemand voor mij.
- Opblazen: ik heb niemand nodig. Ik doe het alleen en perfect.
- Gebrek wederkerigheid: bewonder mij, geef applaus of ga weg.
- Afstoten: weg jij, want jij miskent mij.
Solisten, hard werken, onvermoeibaar, prestatiegericht, perfectionistisch.
Woede-uitbarstingen uit frustratie: oud zeer dat door je verdediging naar buiten komt.
Bindingsangst.
Angstig narcisme
- Instabiele basis = ik wil het zelf doen maar dat mag niet
- Opblazen: omdat ik zo speciaal ben, gaat de ander alles voor me doen (prins princessengedrag)
- Gebrek aan wederkerigheid: bevredig mij.
- Afstoten: weg jij, want je bent er niet voor mij.
Uiterlijk vertoon, aandacht, bewondering, erkenning. Wetten en regels gelden niet voor jou, je verdient een speciale behandeling. Anderen zijn er om je te dienen. Overdreven symbiotisch, bezitterig, zuigend, dwingend. Gunt geen ruimte, gaat over grenzen van anderen. Niet dankbaar. Autoritair. Haalt graag gelijk via de rechter. Zijn vaak met een partner die heeft geleerd om er voor een ander te zijn. Kent paniek bij angst voor verlating.
Verlatingsangst.
Angstig-depressief narcisme
- Instabiele basis = ik doe er niet toe
- Opblazen: ik ben nummer 1, het moet op mijn manier
- Gebrek aan wederkerigheid: bewonder en bevredig mij
- Afstoten: weg jij, want jij voldoet niet
Depressieve narcist is eenzaam, angstige narcist kan niet alleen zijn. Depressieve komt niet dichtbij, angstige eist teveel nabijheid, neemt alle ruimte in. Angstig-depressieve narcist voelt zich alleen en depressief, én ervaart dat anderen naar zijn pijpen dansen; houdt telkens de regie en gaat er vanuit dat anderen altijd klaarstaan, helpen en zich wegcijferen. Verwacht applaus én bevrediging. Als ze dat niet krijgen volgt woede (drift als klein kind) en paniek (angst voor verlating). Verslaafd aan solisme en het gebruiken van anderen.
Vrouwelijk narcisme
Freud heeft begrip narcisme geïntroduceerd, dacht dat het vooral vrouwelijk was. Tegenwoordig denkt men vooral mannelijk. Slechts 25% van alle autobiografieën is van vrouwen...
Kenmerken vrouwelijk narcisme:
- Woede richt zich op zichzelf. Zelfdoding, eetstoornissen.
- Vooral angstige variant (verlatingsangst).
- Gek op onderdanige mannen die voor haar knielen en werken.
- Is minder zichtbaar dan bij mannen; gedragen zich geraffineerder, femme fatale.
Verandering
Duurzame gedragsverandering alleen mogelijk door:
1. Innerlijke drang: lijdensdruk en aanwezigheid van een alternatief
2. Discipline: nodig voor onderdrukken reflexen en automatismen, stoppen waar je mee bezig bent
3. Interne attributie: je legt bij tegenslagen de fout bij jezelf
Verandering alleen mogelijk als alledrie aanwezig zijn.
Narcisten hanteerbaar maken:
1. Hard: grenzen stellen, niet wegvluchten, weerwoord geven.
2. Zacht: behoefte aan symbiose invullen, vertrouwen uiten, waarderen, laten zien dat je verder wilt.
Bij alleen ‘hard’ activeert de narcist het programma ‘afstoten’.
Waar beginnen? Bij voorkeur bij ‘instabiele basis’. Dat kan te moeilijk zijn of er is een acuut probleem, dan eerst ‘afstoten’ onder controle brengen.
Narcisme hanteerbaar maken
1. Innerlijke rust. Ademen, visualiseren, conditioneren (een ritueel of gebaar met rust)
2. Minder opblazen in combinatie met meer wederkerigheid. Vrije ruimte voor ‘anders zijn’ laten tussen jou en anderen, niet innemen of beheersen. Vijf instrumenten: (a) Jezelf inhouden. Ontwenningsverschijnselen trotseren. Alternatieve activiteit voor weggelaten verslaving zoeken. (b) Geef ruimte en waardering. (c) Een gunst aan een ander vragen. (d) Verdraag frustratie (risico op afwijzing aangaan). (e) Vertaal een klacht in een wens, en een wens in concreet gedrag; de klacht houd je voor jezelf, de wens uit je, om gedrag moet je vragen.
3. Minder afstoten door impulscontrole. Narcist kan het minst goed tegen kritiek, afwijzing en gecommandeerd worden. Aangaan fobie voor intimiteit of alleen zijn door het op te zoeken. Aanpak: herkennen fysieke waarschuwingssignalen (hartslag, geagiteerd gevoel, fronsende wenkbrauwen, zweten, verkrampen), time out (de situatie verlaten, evt met mededeling), focus op iets anders (hardlopen). Mentale time out als je fysiek niet weg kunt: mond houden, aandacht naar binnen, focus op andere gedachten dan de aanval.
Psychoanalyse niet zinvol voor narcisten. Dan draait het allemaal weer om hem. Plus geeft allemaal redenen waarom hij is zoals hij is, en niet kan veranderen.
Omgaan met narcisten
Narcisme is vooral een relatieprobleem. Aandachtspunten voor mensen in de omgeving van de narcist:
- Waarom ga je ermee om, wat brengt het je?
- Ken je het verhaal van de instabiele basis?
- Draag je zelf bij aan het in stand houden?
- Wees realistisch, beide benen op de grond. Bescherm jezelf. Verwacht niet teveel.
- Maak (relatie)afspraken.
- Combineer kritiek met waardering.
- Als je iets geeft, vraag er iets voor terug.
- Wees duidelijk. Onduidelijk leidt tot opblazen en afstoten.
- Bescherm je vrije ruimte. Je eigenheid. Geef je grenzen aan. Geen medelijden. Toon kracht. Bescherm je autonomie.
- Realiseer je: narcisme is een stoornis die niet over gaat, maar wel hanteerbaar kan zijn.
March 21, 2023
Wonderlijk boek. Aan de ene kant is het superinteressant dat een narcistische psycholoog over narcisme schrijft. Als je dat weet lees je het toch anders. Aan de andere kant doet het soms heel onwetenschappelijk, willekeurig, subjectief en zelfhulperig aan en aan de andere kant wordt er wel geschermd met wetenschappelijke modellen en kaders. De conclusie die je erg makkelijk kunt trekken uit het boek is: Blijf weg van Narcisten. Ze zijn gevaarlijk, ze zuigen je leeg, ze zijn alles wat je niet wilt. Als je per ongeluk wel in een relatie terecht komt met een narcist, dan zal er met jezelf ook wel wat mis zijn.Maar bedenk dan: het zal nooit veranderen, dus stel een reglement op met elkaar, een soort leefregelsdocument waar je op terug kunt vallen. De voorbeelden van bekende mensen die voldoen aan het beeld van een narcist zijn zo divers qua herkomst dat je bijna het idee hebt dat narcisme heel zeldzaam is, maar de bedoeling daarachter is meer dat van de vijf je er altijd wel een kent of bewondert.
March 31, 2015
Wat ik goed vind aan dit boek is dat het een helder en herkenbaar beeld schetst van narcisme. De voorbeelden zijn goed gekozen en Martin Appelo heeft een 'vlotte pen'. In de verklaringsmodellen leunt hij veel op de psychodynamica en daar heb ik wel iets meer moeite mee. Daarmee zijn de verklaringen slecht toetsbaar en bijna altijd 'waar' voor degenen die daarin geloven. Narcisme ziet hij ook als iets dichotooms: je hebt het of je hebt het niet. Ik heb de indruk dat het veel meer het uiterste van een continuüm is. Er bestaat toch wel zoiets als 'narcistische trekjes', lijkt me. Goed is weer het gegeven dat een narcist niet in in uitzichtloze wereld leeft en diens naasten ook niet. De adviezen om ermee om te gaan, zowel voor de narcisten zelf als diens naasten, zijn helder en praktisch.
April 23, 2024
Interessant boek. Vooral omdat narcisme uitgelegd wordt door een narcist. Maar ik heb meerdere boeken van Appelo gelezen en heb hem hoog zitten.
Echter, het voelt wel een beetje als "wij van wc-eend, adviseren wc-eend". Natuurlijk is er een kwetsbaar, getraumatiseerd deel dat compassie verdiend. Maar in relaties, wat voor relaties dan ook, maar vooral romantische relaties, gaat Appelo voorbij aan het allerbelangrijkste deel. Gedrag kan je veranderen. Zeker. Als je een hond kan leren te zitten met voldoende beloning, dan kan je een narcist ook gedragsveranderingen aanleren, mits deze voldoende gemotiveerd is. Dit is wat Appelo ook schets in het laatste deel van dit boek. Maar, mocht je als partner hopen op onvoorwaardelijke en wederzijdse liefde, dan kom je waarschijnlijk bedrogen uit. Als partner zal JIJ de relatie moeten dragen, meer geven dan (kunnen of mogen) nemen. En is dat wat je wilt? Kan je dat volhouden?
In een ander boek werd beschreven dat Appelo zelf zou hebben gezegd geen romantische relaties meer aan te gaan, omdat hij dat zijn partners niet meer aan zou willen doen. Ik heb geen fact checking uitgevoerd, maar dit zegt wellicht voldoende...
Echter, het voelt wel een beetje als "wij van wc-eend, adviseren wc-eend". Natuurlijk is er een kwetsbaar, getraumatiseerd deel dat compassie verdiend. Maar in relaties, wat voor relaties dan ook, maar vooral romantische relaties, gaat Appelo voorbij aan het allerbelangrijkste deel. Gedrag kan je veranderen. Zeker. Als je een hond kan leren te zitten met voldoende beloning, dan kan je een narcist ook gedragsveranderingen aanleren, mits deze voldoende gemotiveerd is. Dit is wat Appelo ook schets in het laatste deel van dit boek. Maar, mocht je als partner hopen op onvoorwaardelijke en wederzijdse liefde, dan kom je waarschijnlijk bedrogen uit. Als partner zal JIJ de relatie moeten dragen, meer geven dan (kunnen of mogen) nemen. En is dat wat je wilt? Kan je dat volhouden?
In een ander boek werd beschreven dat Appelo zelf zou hebben gezegd geen romantische relaties meer aan te gaan, omdat hij dat zijn partners niet meer aan zou willen doen. Ik heb geen fact checking uitgevoerd, maar dit zegt wellicht voldoende...
August 19, 2025
Een moeilijk boek op te recenseren. Martin is zelf een narcist en psycholoog het is heel bijzonder om het van te andere kant bekijken. De eerste helft van het boek is dan ook erg goed. Het tweede deel, over hoe een narcist behandeld moet worden, lijkt een beetje op whitewashing van deze stoornis. Het lijkt allemaal een stuk minder erg als je het zo leest en het lijkt goed behandelbaar (zeer zeldzaam). Jammer dat de kwaliteit van de eerste helft niet doorgetrokken wordt naar de rest.
May 31, 2023
Interessant met een aantal handige tips. Het ophangen aan de ‘oersoep’ spreekt mij echter niet aan. Ik vind het zorgelijk dat narcisme wordt opgehangen aan de jeugd, de ouders. Die aanpak doet mij te veel denken aan de afwijzende moeder bij het ontstaan van autisme; een zgn oorzakelijk verband dat ook niet terecht is.
May 14, 2021
Wat een hoopvol en realistisch boek.
Als je wilt is er iets te doen aan narcisme. Niet dat het weg gaat, maar wel dat er beter mee te leven is. Waardoor anderen beter kunnen leven met de narcist.
Als je wilt is er iets te doen aan narcisme. Niet dat het weg gaat, maar wel dat er beter mee te leven is. Waardoor anderen beter kunnen leven met de narcist.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews