Ο φόβος των μαζών: Σπινόζα, Μαρξ, Φουκώ

by Étienne Balibar, Τάσος Μπέτζελος (Translator), Άρης Στυλιανού (Introduction)

Tο παρόν βιβλίο του γάλλου φιλοσόφου Ετιέν Μπαλιμπάρ περιλαμβάνει δύο εκτενή άρθρα, εκ των οποίων το πρώτο αφορά την πολιτική φιλοσοφία του Σπινόζα και το δεύτερο τη θεωρητική σχέση του Φουκώ με τον Μαρξ. Εκ πρώτης όψεως, τα δύο κείμενα δεν σχετίζονται άμεσα, ωστόσο έχουν μεγάλη συνάφεια ως προς τη στόχευσή τους.

Το κοινό στοιχείο τους είναι, βεβαίως, η πολιτική, ενώ το ειδικότερο μοτίβο που τα συνδέει από φιλοσοφική σκοπιά είναι το ζήτημα της διαλεκτικής ή, καλύτερα, το ζητούμενο μιας διαλεκτικής ανοιχτής, εποικοδομητικής και μη τελεολογικής. Σήμερα είναι προφανής η σημασία μιας διαλεκτικής τέτοιου τύπου για μια φιλοσοφία που ενδιαφέρεται να σκεφτεί στον ορίζοντα που χάραξε ο μαρξισμός, ή μάλλον στον ανοιχτό ορίζοντα του μεταμαρξισμού, όπως τον περιγράφει ο ίδιος ο Μπαλιμπάρ. «Μεταμαρξισμός» με τη διπλή έννοια του όρου: αφενός, μετά τον Μαρξ και την παράδοση του μαρξισμού, δηλαδή συνεχίζοντας στην ίδια κατεύθυνση· αφετέρου, μετά την εξάντληση του μαρξισμού, δηλαδή πέραν των ορίων του, εμπλουτίζοντάς τον με διαφορετικές προσεγγίσεις.

Ως προς τα θέματα αυτά, είναι πολύ χρήσιμο να αντιμετωπίσει κανείς με κριτικό τρόπο τα ζητήματα που αναδεικνύει και γονιμοποιεί η προβληματική στοχαστών όπως ο Σπινόζα, ο Μαρξ και ο Φουκώ. Εξ ου και η συνοχή των δύο άρθρων του Μπαλιμπάρ.

Άρης Στυλιανού

Genres: Philosophy, Politics, Nonfiction

126 pages, Paperback

First published January 1, 1994

About the author

Étienne Balibar is emeritus professor of philosophy at Paris X Nanterre and emeritus professor of comparative literature at the University of California, Irvine. He is also professor of modern European philosophy at Kingston University, London, and professor of French and comparative literature at Columbia University. His books include Violence and Civility: On the Limits of Political Philosophy (Columbia, 2015).

Reviews

[Harry · Rating 3 out of 5]

Bizarre sandwich, three crucial essays, surrounded by three on either side of tangential interest or coherence.

[Chelsea Szendi · Rating 3 out of 5]

Please note that I was forced to limit my number of stars simply due to the limits of my own intellect. I found this book very rough going, although I really liked Balibar's discussion of universalism and racism. Too dense to paraphrase, I offer you his conclusion in his own words: “I do not think we can effectively face racism with the abstract motto of universality. Racism has already (always already) occupied this place. So the struggle is inside this place, to transform universalism, not to abandon it – I never said that – for this would amount to surrendering without combat."

[Leonardo]

Generalmente, los análisis provenientes de la Izquierda son los que insisten con más fuerza en que la génesis del Imperio activa las formas “malas” de gobierno. Ver, por ejemplo, Étienne Balibar, La crainte des masses (París: Galilée, 1997), libro que, entre otros aspectos, está extremadamente abierto a los análisis de los nuevos procesos de producción (masiva) de la subjetividad.

Imperio Pág.239