Φυλετικές θεωρίες στην Ελλάδα: Προσλήψεις και χρήσεις στις επιστήμες, την πολιτική, τη λογοτεχνία και την ιστορία της τέχνης κατά τον 19ο και 20ό αιώνα

by Έφη Αβδελά (editor), Δημήτρης Αρβανιτάκης (editor), Ελίζα Άννα Δελβερούδη (editor)

Ξαφνιαζόμαστε τα τελευταία χρόνια όποτε συνειδητοποιούμε την απήχηση που εξακολουθούν να έχουν σε ολοένα και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι φυλετικές θεωρίες και οι ρατσιστικές αντιλήψεις. Οι ιδέες που ταξινομούν τις ανθρώπινες ομάδες σε φυλές σύμφωνα με τα εξωτερικά τους φυσικά χαρακτηριστικά, και τις ιεραρχούν ανάγοντας τα χαρακτηριστικά αυτά σε διανοητική ικανότητα, πολιτισμικό επίπεδο και κοινωνική οργάνωση, είναι προϊόν του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Στη Δύση, επί έναν περίπου αιώνα, αποτέλεσαν απολύτως αποδεκτές και έγκυρες επιστημονικές θέσεις με τεράστια απήχηση στο ευρύ κοινό και τροφοδότησαν κρατικές πολιτικές για τη βελτίωση της φυλετικής ποιότητας σε πολλές χώρες, πριν γνωρίσουν τη διεθνή απόρριψη μετά τη σύνδεσή τους με τα εγκλήματα του ναζισμού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τα κείμενα του τόμου συνιστούν μια πρώτη προσπάθεια να μελετηθεί η διάχυση των φυλετικών θεωριών στην Ελλάδα και τα πολλαπλά νοήματα που παίρνει στον χρόνο η έννοια της φυλής: Ιχνηλατούν εξίσου τις διαδρομές μέσα από τις οποίες διαδόθηκαν οι φυλετικές θεωρίες όσο και τις προσαρμογές τους στα ελληνικά ζητούμενα, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα· δείχνουν πώς οι φυλετικές θεωρίες επέδρασαν στη διαμόρφωση νέων εξειδικεύσεων στο ελληνικό πανεπιστήμιο, τροφοδότησαν επιστημονικές και επαγγελματικές αντιπαραθέσεις και στήριξαν επιστημονικές προτάσεις για την υιοθέτηση ευγονικών πολιτικών· διερευνούν πώς ενσωματώνονται φυλετικές θεωρίες ή εκλαϊκευτικές εκδοχές τους σε πολιτικές ιδεολογίες κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα και πώς χρησιμοποιούνται στην προώθηση εθνικών πολιτικών· ανιχνεύουν επίσης στοιχεία της διάχυσης των φυλετικών θεωριών σε λογοτεχνικά κείμενα ή σε κριτικούς, ιστορικούς και θεωρητικούς της τέχνης· τέλος, εξετάζουν επιβιώσεις των φυλετικών θεωριών σε σημερινές εκδοχές της διαπλοκής του εθνικισμού με τον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό, όπως αποτυπώνονται στον νομικό, επιστημονικό, λαϊκιστικό ή θρησκευτικό λόγο.

Genres: Nonfiction

520 pages, Paperback

First published September 5, 2017

About the author

Η Έφη Αβδελά είναι Καθηγήτρια Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952. Σπούδασε Πλαστικές Τέχνες, Ιστορία Τέχνης και Σύγχρονη Ιστορία στο Παρίσι.

Reviews

[Ελεωνόρα Ορφανίδου]

http://www.athina984.gr/2017/09/11/fy...
ΣΤΗΛΗ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ “Φυλετικές θεωρίες στην Ελλάδα”, (επιμ.)’Εφη Αβδελά

Ο τόμος “Φυλετικές θεωρίες στην Ελλάδα” σε επιμέλεια της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Κρήτης Έφης Αβδελά, αποτελεί την επεξεργασία των εισηγήσεων και των συμπερασμάτων του ομότιτλου Συμποσίου που διοργάνωσε το περιοδικό Ιστορικά στο Μουσείο Μπενάκη τον Ιανουάριο του 2016.

Το βιβλίο, απολύτως συμβατό με την αντιληπτική ικανότητα ενός μη ειδικού στις φυλετικές θεωρίες αναγνώστη, διερευνά το φαινόμενο ιστορικά αλλά με σημείο εκκίνησης τη διαπίστωση ότι ένας διάχυτος ρατσισμός έχει αναδυθεί ξανά στην επιφάνεια και ότι τα κοινωνικά προβλήματα απαντώνται πάλι, συχνά, με βιολογικού τύπου εξηγήσεις.

Διερευνά, ακόμη, την παρουσία φυλετικών θεωριών στην Ελλάδα, δυναμική και ανιχνεύσιμη σχεδόν σε όλες τις επιστήμες και την τέχνη ήδη από την εποχή της διαχείρισης και των απαντήσεων στον Φαλμεράιερ και το βιβλίο του «Περί της καταγωγής των σημερινών Ελλήνων».

Και έως σήμερα όπου υπόρρητα οι φυλετικές θεωρίες λειτουργούν προσαρμοσμένες στα ελληνικά ζητούμενα. Ως κρυφή δύναμη του κακού στις διαπλοκές του εθνικισμού με το ρατσισμό και τον αντισημιτισμό.

Ο τόμος “Φυλετικές θεωρίες στην Ελλάδα-Προσλήψεις και χρήσεις στις επιστήμες, την πολιτική, τη λογοτεχνία και την ιστορία της Τέχνης κατά τον 19ο και 20ό αιώνα” κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης και τις εκδόσεις της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου του νησιού.