Lagum

by Svetlana Velmar-Janković

R160017541. DANS LE NOIR. 2001. In-12. Broché. Bon état, Couv. convenable, Dos satisfaisant, Intérieur frais. 242 pages.. . . . Classification Dewey : 890-Littératures des autres langues

Genres: Historical Fiction, Serbian Literature, Novels

280 pages, Paperback

First published January 1, 1991

About the author

Svetlana Velmar Janković je rođena 1933. godine u Beogradu. Njena majka Milica Mimi Vulović je bila ćerka inženjera, ministra i nekadašnjeg predsednika opštine Beograd Velislava Vulovića. Milica se školovala u Parizu, a pre udaje objavila je nekoliko književnih dela. Svetlanin otac, Vladimir Janković je bio pomoćnik ministra prosvete u vladi Milana Nedića. Osim toga, pisao je drame, eseje i književne kritike. Svom imenu i prezimenu dodao je nadimak Velmar, nastao kao kovanica imena njegovih roditelja Velimira i Marije Janković. Po završetku Drugog svetskog rata i dolaskom komunista na vlast u Beogradu, Vladimir je pobegao iz zemlje. Deo detinjstva Svetlana je provela u Vučju kod svog tetka, slavnog Laze M. Teokarovića, koji je svojim ulaganjima ovu varošicu vratio u život. Posle rata pohađala je Četvrtu žensku gimnaziju u Beogradu, a nakon toga upisala francuski jezik i književnost na beogradskom Filološkom fakultetu. Profesori su joj bili dr Miodrag Ibrovac i dr Nikola Banašević. Latinski jezik je učila od doktora Miloša Miše Đurića. Novinarstvo i književnost 1.oktobra 1953. godine, ubrzo nakon što je diplomirala zaposlila se kao pripravnik – novinar u „Dečjoj štampi“, a 10. oktobra se udala za novinara Miodraga Protića. U jednom intervjuu priznala je da je to bilo malo slavlje za uži krug njima dragih ljudi. Iz te ljubavi rodio se njihov sin Đorđe. Nakon „Dečje štampe“, počela je da radi u dečjem listu „Pioniri“. Oduvek se družila s knjigama, pa je bilo logično da ponešto i napiše. Ipak, ono čemu se niko nije nadao je da će prvi roman pod nazivom „Ožiljak“ objaviti sa samo 24 godine. Još veće iznenađenje je bilo to što je te godine bila jedan od najozbiljnijih kandidata za osvajanje prestižne NIN-ove nagrade. Ubrzo je postala urednik u časopisu „Književnost, gde je objavljivala dečje priče i bajke. Nakon toga postala je jedan od urednika u Izdavačkoj kući „Prosveta“. Osnovala je i biblioteku „Baština“. U tom periodu pisala je eseje, a jedan od najpoznatiji objavljen je 1967. godine pod nazivom „Savremenici“. Vodila je „rasprave“ sa uglednim književnicima poput Umberta Eka (Umberto Eco), Antonija Tabukija (Antonio Tabucchi) i Margerit Jursenar (Marguerite Yourcenar). Godine 1969. je nakon dvadeset godina ponovo videla svog oca. Sreli su se u Firenci, a Vladimir se nakon dugogodišnjeg skrivanja po Evropi, konačno skrasio u Barseloni. Sedamdesete su bile izuzetno teške za književnicu. Prvo je 1974. godine preminuo njen suprug Miodrag, a godinu dana kasnije i njena majka Milica. Godine 1976. preminuo je i Vladimir Velmar Janković. Ovi nesrećni događaji ostavili su dubok trag na književnicu, pa Svetlana osam godina nije smogla snage da napiše ni jedno delo. Godine 1981. objavila je zbirku pripovedaka pod nazivom „Dorćol“ koju su kritika i publika vrlo dobro prihvatile. Osam godina kasnije izašao je njen roman „Lagum“ koji je 1992. godine osvojio nagradu Narodne biblioteke Srbije za najčitaniju knjigu te godine. Za ovo delo nagrađena je i nagradom „Meša Selimović“. Knjiga je nešto kasnije prevedena na francuski jezik. Nekoliko godina kasnije svrstana je među 20 najboljih knjiga objavljenih 1997. godine. Kako je posle priznala ovaj roman pisala je skoro 20 godina. Napisala je tri potpune verzije dela, svaka je bila različita, a ni jednom od njih nije bila zadovoljna. Uništila je sve tri verzije, a na kraju je četvrta verzija ugledala svetlost dana. „Lagum“ je doživeo čak 17 izdanja. 1993. godine je objavila esej „Ukletnici“, a sledeće godine dramu „Knez Mihailo“. Iste, 1994. godine u štampi se pojavila njena druga zbirka pripovedaka i zapisa pod naslovom „Vračar“. Treći roman bio je još uspešniji. Objavljen 1995. godine pod nazivom „Bezdno“, osvojio je NIN-ovu nagradu za roman godine. To joj je dalo još više motiva i inspiracije da nastavi da piše, pa su u tom periodu nastala tri značajna dela – zbirke pripovedaka i zapisa „Glasovi“ iz 1997. godine, i „Knjiga za Marka“ iz 1998. godine, te knjiga „Svetilnik“, takođe iz 1998. godine

Reviews

[Nikos79 · Rating 4 out of 5]

After reading "Dungeon" I found myself wondering how many "unknown" books like this go unnoticed to wide audience of literature, how many books are underprivileged because they are coming from countries and languages which are not translated enough.. It is perhaps sometimes matter of luck, or coincidence, or if you wish personal obsession to come in touch with some works. An excellent book that I wouldn't have read if I didn't have a personal connection and empathy for Serbia.

This is one is set in Belgrade before, during and after WWII and revolves around Pavlovic family, especially Dusan and Milica, a professor-historian and art critic and a teacher of literature. The plot is not linear, goes back and forth in time from the 30's till 80's, and it is written like a form of text in which an old lady in her 80's writes down thoughts over her life and events over the years. So we are following the story of Pavlovic's family, which belonged to Serbian aristocracy, an extremely educated, elegant and great couple with all the privileges of that era, year by year over those dark times, found themselves in front of weird, difficult and uncomfortable situations. Dark times which bring them in front of ideologies, wondering if they have to remain faithful to their believing or to revise some or all of them, while we notice the fall of Serbian aristocracy, rise of Nazi's, madness of war, beginning of the communist era in Serbia. All these bring distance between them and the great couple of the past which received so much wide respect is now under disfavor while strong moral and ideologically dilemmas are so powerful and highlighted.

Svetlana Velmar Jankovic wrote a great story, a real story over those times, with strong political and historical background. Very powerful and the same time written in an elegant prose, portrays superbly a whole era while she tries in a uniquely way to approach art of era in general something I really enjoyed. And her hero, Milica, what a character.. a woman that any male would love to meet in life. Excellent reading, absolutely satisfying.

[Ria · Rating 4 out of 5]

I like looking for extremely cheap books because i'm broke and because i find weird/unknown books.i didn't expect to like this but it's actually really interesting.it's also only 260pages and you can read it in like a day.the reason it took me this long to read was because i was constantly out

[Bezimena knjizevna zadruga · Rating 5 out of 5]

Poslednja velika domaća spisateljica bila je ujedno i poslednja dama velikog grada, koji je na nju još uvek nedovoljno i nejako ponosan, tek nakon ovog čitanja shvatam koliko i kako nedovoljno. Beograd će tek vremenom otkrivati kako je i koliko lep i važan u jednom književnom opusu, kako je svetski i svoj. Veličanstveno pisanje, velika žena.

https://bezimenaknjizevnazadruga.word...

[Milan Trpkovic · Rating 4 out of 5]

4+
Sasvim dovoljno da vam se pod kožu uvuku brojna životna pitanja i da vas protrese ona jeza (samo)spoznaje da je u ratu (a i miru) "čovek čoveku vuk".

[Anastasja Kostic · Rating 5 out of 5]

Pa roman je o torturi gradjanske porodice za vreme komomunizma i iako me je naslov upozorio na marak opet sam se iznenadila mračnom atmosferom kojom oslikava dvadeseti vek i njegov najkrvaviji rat. Iznenadio ne je i postupak kojim je priča ispričana u fragmentima i sećanjima iz nekoliko godina koji se smenjuju. Inače ova knjiga je bila proglašena za 20 najboljih romana izdatih te godine 1991 u Francuskoj , zanimljivo je to da je promakao komisiji koja daje Ninovu nagradu te godine , pa su je dodelili naknadno prvom prilikom koja im se ukazala da isprave grešku i to da je knjiga savremenom čitalaštvu skoro potuno nepoznata što se nažalost ne da tako lako ispraviti.

[Jadranka · Rating 5 out of 5]

Uzivanje u lepoti recenica koje su pisane na prelepom srpskom jeziku. Istinski prikaz posleratnog zivota u Beogradu i odnosa komunisticke vlasti prema kulturnim vrednostima.

[Boris Laketić · Rating 2 out of 5]

Naratorkina uobraženost i nadmenost je dosta odbojna, a slično dejstvo ima i izveštačenost u opisima raspoloženja i emotivnih stanja. Ipak roman postiže emocionalni intenzitet u prikazu naratorkine egzistencijalne drame: u njenoj dosta uspešnoj borbi da u svom stanu ostane distancirana od prezrenog sveta, u uspešnom nastojanju njenog grandioznog Ega (produženog na nameštaj i umetničke slike u stanu, a ranije na muža) da održi osećaj svoje moralne nadmoćnosti nad društvenom okolinom, zaključno sa završnom scenom koja realizuje fantaziju o konačnom trijumfu nad onima koji su joj za sve krivi. Povremeni kratki zapisi komentatora osnovnog teksta nažalost ne služe kao korektiv ograničenostima (jednostranost, nesposobnost dubljeg pronicanja) naratorkinog doživljaja ljudi, već kao potvrda da je naratorka u pravu. U misaonom sloju romana ima aktuelnih i vrednih uvida o društveno-istorijskim kretanjima, ali roman u celini ipak nema značajniji domet.

[Marija Milošević · Rating 4 out of 5]

Da sam bila fokusiranija, verovatno bi i ocena bila viša. Stil je izuzetan, priča jako realistična (iako tamna), a period onaj o kome volim da čitam. Sava Šumanović kao odličan motiv koji se provlači kroz priču. Imajte u vidu da dosta prepliće radnju i putuje iz sadašnjosti u prošlost, pa u neku drugu prošlost, da bi se vratilo u sadašnjost, formirajući pun krug.

[Ruza Minić · Rating 3 out of 5]

Тешка за читање...

[Teodora Miceva · Rating 4 out of 5]

Pre svega, preporučujem svakome ko voli da čita ili želi više i kvalitetnije da čita, da pročita barem nekoliko knjiga godišnje koje su izvorno pisane na srpskom. Prevođene knjige retko izbegnu jak uticaj izvornog jezika i ne mogu u potpunosti da očuvaju duh našeg jezika. Negujmo naš jezik. :)
Trebalo mi je nekoliko meseci da završim ovu knjigu, ali ne zato što je dosadna, već zato što sam pravila pauzu u čitanju zbog porođaja i brige o bebi. Knjiga mi je zanimljiva jer ovakve knjige nismo čitali kao lektire u osnovnoj i srednjoj, verovatno zbog uticaja komunističkog nasleđa. Ovo je priča u kojoj stičemo mali uvid u to kako je bilo biti na drugoj strani u II sv. ratu, pripadati srpskoj građanskoj porodici koja je sa dolaskom komunista lišena svega bez obzira na pozitivne doprinose kako u ratu, tako i pre njega. Patnja porodice se nastavlja i posle rata, a završava se kratkom emotivnom scenom barem delimičnog iskupljenja jednog od onih koji su doveli do te patnje, i bili nemilosrdni u tome.

[Radmila · Rating 5 out of 5]

Šta je prvo što pomislite kada kažete lagum?

Priča nas vodi u Beograd u vreme kada u Evropi počinje Drugi svetski rat.
Rat podjednako utiče na sve ljude i na imućne i siromašne.
Roman priča o stradanju porodica koje su živele u to vreme i stvaranju klasa, a najviše prati stradanje porodice Pavlović.
Svetlana Velmar-Janković ovaj roman objavila je 1990. godine što je bilo pravo otkriće na književnoj sceni ako uzmemo temu o kojoj piše. Pisala ga je punih dvadeset godina, sa manjim pauzama.
Svetlana je za lik gospođe Pavlović pozajmila ponešto od osobina svoje majke i bake, a samu radnju romana smestila je u onaj kraj Dorćola gde je živela.

Roman je prožet ličnim iskustvima jer tokom čitanja ne možete, a da ne razmislite o svemu onome što vas roman "pita":
Zašto stradaju porodice? Zašto je rat tako nemilosrdan?
Zašto se osobama slava obije o glavu i zaborave one koji su im pomagali? Šta nas tera da se otuđimo od drugih?

"Zar strah nije najstrašnija nužnost?"

[Mirjana Domanovic · Rating 5 out of 5]

Boze kakva knjiga! Savrsena.

[Nataša · Rating 4 out of 5]

Događaji jači od likova, veze jače od jedinki. Profesionalne deformacije negde su potpuno promenile osobu, negde su samo iritantni mali postupci. Beograd magičan.

[Milan/zzz · Rating 5 out of 5]

"Dungeon" won among others, Prize for the most read novel in 1992 (and is still on the top 10 list) in Serbia and in 1998 it was on 10th place on the list of twenty tittles reviewed as the best books written by French and foreign authors made by Editorial Board of Parisian magazine "Lire".

This is story about power of self-destruction feed by one ideology. The plot is settled in a dawn of World War II, during the War and then in the period of communism. It is one story about fall of Serbian aristocracy, about insignificance of knowledge, of reputation even of merit if you're not under the same (this time) red star. It is one powerful autopsy of mentality blinded with one idea so mighty that destroys friendship, love, tradition, religion; that becomes religion by itself.
But also Svetlana Velmar-Jankovic is one magnificent historian and everything about she wrote could be connected with some (unfortunately many) events in our recent past. She is writing about famous Serbian painter Sava Sumanovic, Slobodan Jovanovic-great Serbian historian and politician who can be seen on 5000-dinar bill, about Serbian Royal family and situation on the court, about Sigmund Freud, Hitler ... but also about numerous heroes from this dark age of our history.
This is also autobiographical novel; the main character and the author are almost the same and also Velmar-Jankovic is one old and very respectable Belgradian family and her father, also writer and prominent citizen was victim of ideology too; he was taken one night and never came back. She dedicated this novel to her parents.
Actually this is one magnificent portrait of art, nobility and proud confronted by primitivism and mediocrity. But the worst thing is that we've live that; unfortunately there are no lies here, no matter if she's writing about concentration camps under Nazism or concentration camps in your own flat under Communism.

[Marjana Simic · Rating 3 out of 5]

Lagum je knjiga iz koje sam naucila nesto o predratnom Beogradu i gospodi koja ja u njemu zivela.

Malo mi smeta sto vecina knjige opisuje materijalne predmete umesto da oblikuje igrace i njihove veze.

Sve u svemu, dobro proucena tema koja je ujedno i ljubavno pismo srpskom jeziku.

[Kristina Vlajinac-Deletić · Rating 4 out of 5]

Knjiga opisuje stradanje jedne ugledne porodice u vreme i posle Drugog svetskog rata. Dobar deo knjige je posvećen i sećanju na Savu Šumanovića.
Strašno je šta se sve dešavalo obrazovanim i uglednim ljudima pred kraj i posle rata. I sve je to dobro opisano.
Knjigu sam sada čitala po drugi put, posle tridesetak godina. Ono što mi je sad smetalo, a ne sećam se da mi je smetalo tada, je stil pisanja. Ne stalno, ali je bilo delova gde su rečenice predugačke, sa dosta apozicija, povremeno i dodataka u zagradama. Kad dođeš do kraja rečenice, moraš da se vratiš i ponovo pročitaš. Možda je i do moje koncentracije, ali mi je to na momente baš smetalo. I umelo je da mi smeta to stalno prebacivanje iz jedne u drugu godinu, sa naglašavanjem datuma i veze među tim datumima.
Ali knjiga je u svakom slučaju za preporuku.

[Dragan Nanic · Rating 5 out of 5]

Beograd, teške posleratne godine i nezaboravni likovi, sobe, zgrade, ulice... Jedna od onih priča u kojima mora da se čita između redova, u kojoj ništa nije crno ni belo, u kojoj život nosi nezaustavljivo kroz uspone i padove.

Naizmence ekspresivna i suptilna, priča o ljudskosti, ljubavi, izdaji, o umetnosti koja nalazi svoj put uprkos svemu, prepletena sa ratom i preživljavanjem, novonastalim poretkom i šta je on doneo. Karakteristična za podneblje, uspeva da se uzdigne do univerzalnih razmera.

Slike Save Šumanovića, trke automobilima oko Kalemegdana i Dorćol prevazilaze čak i Pariz i ostaju zauvek u sećanju.

[Marijana · Rating 5 out of 5]

Odličan roman.

[Kristina Vukovic · Rating 1 out of 5]

Iseckano, dosadno i zaudara na vlagu. Čisto gubljenje vremena.

[Kaarsic]

Najbolja uvek i zauvek❤️

[Annie Papadopoulou · Rating 5 out of 5]

A masterpiece. A fascinating,brilliant book.

[Victoria · Rating 4 out of 5]

How do time, political and social ideology and events impact who we are and how we relate to people?

[Sadig · Rating 5 out of 5]

Very very dark, perhaps, darker than a dark night. I would especially put an emphasis on the distorted time line of the book.

[Slovanska · Rating 5 out of 5]

Odličen prevod v slovenščino.
Slogovno zelo zahteven roman, ampak vreden vsake minute branja.