«گزیده اشعار علی معلم دامغانی عنوان کتابی است که به کوشش «محمد نوراللهی»، «محمدکاظم کاظمی،» و «سید ابوطالب مظفری» گردآوری و از سوی انتشارات «سپیده باوران» منتشر شده است.
این مجموعه بسیاری از شعرهای علی معلم دامغانی را که پس از انتشار «رجعت سرخ ستاره» سروده شدهاند، گردآوری کرده است، به گونهای که میتوان گفت، بیش از نیمی از این اشعار تاکنون در هیچ مجموعهای منتشر نشدهاند.
این اثر که شامل 600 صفحه است، کاملترین مجموعه از شعرهای علی معلم است که تا به حال منتشر شده است.
«محمد نوراللهی» شرح و توصیفهای مفصلی بر اشعار معلم نگاشته است، وی در شرح خود هر جا که لازم دیده از پاورقی بهره گرفته است، به گونهای که بیش از هزار پاورقی بر این اشعار ذکر شده است. شرح و توصیف لغات دشوار و گرهگشایی از معانی از دیگر کارهایی است که نوراللهی بر این اثر انجام داده است.
ویراستاری این اثر نیز بر عهده «محمد کاظم کاظمی» و «سید ابوطالب مظفری» بوده است.
محمدعلی معلم دامغانی مشهور به «علی معلم» زادۀ ۱۳۳۰ دامغان، شاعر، ترانه سرا، ادیب و یک مدیر هنری ایرانی است.
وی در سال ۱۳۸۰ در نخسین همایش چهرههای ماندگار به عنوان چهره ماندگار درعرصه شعر و ادب فارسی برگزیده شد. منتقدان او را جزو برترین شاعران روزگار پس از انقلاب و مبدع روشی تازه در مثنوی سرایی عنوان میکنند که پیش از این در شعر فارسی سابقه نداشته است
بسیاری از خوانندگان سرشناس شعرها یا ترانه های او را در موسیقی خود خوانده اند، از آن جمله میتوان به محمدرضا شجریان، شهرام ناظری، علیرضا افتخاری، محمد اصفهانی، علیرضا عصار و مجید اخشابی اشاره کرد . «ببار ای بارون» شجریان و «جماعت یه دنیا فرقه» اصفهانی از مشهورترین ترانه های اوست
یک با کمی جرات و جسارت میتوان گفت: معلم، شاعر شاعران است.به این معنی که مخاطب شعریش بیشتر شاعران یا مخاطبان حرفه ای و بسیار حرفه ای شعر هستند، از این نوع شاعران در تاریخ ادبیات قابل شناسایی هستند. شاعرانی که شعرشان بین توده ها نفوذ نکرده است ولی بین خواص شعر آشنا طرفدار دارد، نمونه بارزش خاقانی بزرگ. حالا برخورد ما با این شاعران باید چگونه باشد؟ به نظر من دو نوع برخورد مفروض است یک اینکه ما به درجه ای از فهم ادبی رسیده ایم که شعر این بزرگان را میفهمیم، خب بنا به ذوق و سلیقه مان یا خوشمان می آید یا نه، دو اینکه مطالعات ادبیمان به این میزان نیست که به محدوده شعری این بزرگان نزدیک بشویم، توصیه بنده به خودم و گروه دوم این است که یا مطالعات ادبیمان را به آن درجه برسانیم وه شعر ایشان را بفهمیم بعد نتیجه بگیریم که خوشمان می آید یا نه! یا حداقل کاری که میتوانیم بکنیم این است که بی مطالعه به این شاعران به خاطر سبک خاصشان ناسزا نگوییم
دو بی شک علی معلم دامغانی یکی از بزرگترین شاعران بعد از انقلاب و حتی بعد از نیماست ولی خب کمتر کسی به دلیل رسانه ها جرات میکند چنین کلامی را بگوید از طرفی روشنفکرها با رسانه های قوی مطبوعاتی و نوشتاریشان نفیت میکنند و این فرضیه را مطرح میکنند که فلانی شاعر حکومتی ست و از طرفی رسانه های منتسب به حکومت با سیاستهای نادرست (این بخش نیاز به یک یادداشت جدا دارد) به این فرضیه دامن میزنند ولی به نظر من طبع سلیم با قضاوتی عادلانه بر مبنای شعرهای معلم او را بزرگترین مثنویسرای بعد از نیما میداند
سه خب چگونه شعر معلم را بخوانیم؟ همانطور که در قسمت اول گفتم فهم و نتیجتا لذت از شعر امثال معلم منوط بر پیش زمینه مطالعاتی نسبتا قوی ست. فی المثل در شعر کهن اگر کسی میخواهد قصیده خواندن را به طور حرفه ای شروع کند نباید اول کار سراغ خاقانی برود، اول باید فرخی، ناصرخسرو و انوری بخواند بعد به سراغ خاقانی برود یا پیش از مطالعه بیدل باید شعر صائب و کلیم را بفهمد. پس اگر کسی مطالعه خوبی بر روی شاعران بزرگ معاصر ندارد فعلا سراغ مجموعه شعر معلم نرود. البته این نکته ناگفته نماند همانطور که شعر خاقانی به خاطر پیچیده گویی هیچ امتیازی بر ناصرخسرو ندارد شعر معلم هم بر شعر امثال قیصر امینپور هیچ امتیازی ندارد
چهار حالا اگر همه چیز درست بود به نزدیکترین کتابفروشی نزدیک منزل مراجعه کنید و گزیده اشعار علی معلم دامغانی انتشارات سپیده باوران را خریداری نمایید
پنج بخشی از مثنوی غربت
سخت دلتنگم، دلتنگم، دلتنگ از شهر بار کن تا بگریزیم به فرسنگ از شهر
بار کن، بار کن، این دخمه طراران است بار کن، گر همه برف است اگر باران است
ببار ای بارون ببار با دلُم گریه كن، خون ببار در شبای تیره چون زلف یار بهر لیلی چو مجنون ببار ای بارون
دلا خون شو خون ببار بر كوه و دشت و هامون ببار دلا خون شو خون ببار بر كوه و دشت و هامون ببار به سرخی لبای سرخ یار به یاد عاشقای این دیار به داغ عاشقای بی مزار ای بارون
ببار ای بارون ببار با دلُم گریه كن، خون ببار در شبای تیره چون زلف یار بهر لیلی چو مجنون ببار ای بارون
ببار ای ابر بهار با دلُم به هوای زلف یار داد و بیداد از این روزگار ماهُ دادن به شبهای تار ای بارون
ببار ای بارون ببار با دلُم گریه كن، خون ببار در شبای تیره چون زلف یار بهر لیلی چو مجنون ببار ای بارون
دلا خون شو خون ببار بر كوه و دشت و هامون ببار دلا خون شو خون ببار بر كوه و دشت و هامون ببار به سرخی لبای سرخ یار به یاد عاشقای این دیار به داغ عاشقای بی مزار ای بارون
ببار ای بارون ببار با دلُم گریه كن، خون ببار در شبای تیره چون زلف یار بهر لیلی چو مجنون ببار ای بارون
با دلُم گریه كن، خون ببار در شبای تیره چون زلف یار بهر لیلی چو مجنون ببار ای بارون
اشعار غالبا پیچیده و دیریاب هستند ولی با فرورقتن و تامل در آن ها لذتی را تجربه خواهید کرد که در اشعار معاصر کمتر می توان یافت. برای آشنایی بیشتر با اشعار توضیحات ابتدایی راهگشاست. «گزیده اشعار علی معلم دامغانی» را از طاقچه دریافت کنید https://taaghche.com/book/9191
خب همه اشعار را نخوانده ام و سخت هم هست برایم. با این وجود موسیقی حماسی اش بی اندازه به وجدم می آورد در همانها که خوانده ام و همان اندکی که فهمیده ام. آنها که درمی یابند و انس دارند چه حظی می برند...