Ivoren Wachters

by Simon Vestdijk

Hoofdpersoon van deze roman is de negentienjarige lyceumleerling Philip Corvage, die in een grote Nederlandse stad door zijn oom wordt opgevoed. Deze jongeman bezit alle karaktereigenschappen van een geniale adolescent: hij schrijft opvallende gedichten, is gevat, geestig, charmat en extravagant; hij beheerst door zijn rijpe intelligentie zijn klasgenoten en voelt zich eigenlijk in de benepenheid van zijn omgeving een verdwaalde Romein. Met een afgrijselijke onverschilligheid verwaarloost hij zijn gebit en in deze omstandigheid schuilt de kiem van het drama dat zich aan hem voltrekt.

Naast de tragedie van Philip Corvage vraagt de geschiedenis van de leraar Nederlands en diens verloofde Lida Veldkamp de aandacht. In enkele dagen voltrekt het drama zich, maar de schrijver ontwikkelt het langs zoveel lijnen, de verhouding tussen de verschillende personen wisselt zo verrassend, het verhaal is zo'n boeiend spel en tegenspel van velerlei krachten, dat de gecondenseerde weergave der uiterlijke feiten het boek nauwelijks kan typeren.

Genres: Dutch Literature, Fiction, Literature, 20th Century, School, Roman, Novels

243 pages, Paperback

First published January 1, 1951

About the author

Born in the small town of Harlingen, Vestdijk studied medicine in Amsterdam, but turned to literature after a few years as a doctor. He became one of the most important 20th-century writers in the Netherlands. His prolificity as a novelist was legendary, but he was at least as important as an essayist on e.g., literature, art, music and religion. He also wrote poetry and short stories. His work has been translated into most Western European languages.

Reviews

[Marco · Rating 1 out of 5]

Wat groteske leeservaring met veel lange zinnen, bijzinnen, komma’s. De stijl van dit schrijfwerk kan mij niet bekoren. “Niet dat hij meer praatte dan gewoonlijk, hij praatte minder. Hij praatte anders. Hij dacht na, terwijl hij praatte”. Praatte hij maar niet langer, dacht ik toen. En klapte het boek toe.

[Stef Smulders · Rating 5 out of 5]

Een zeer aangename verrassing! Behoorlijk barok verhaal maar ook intrigerend en bij tijd en wijle meeslepend. Vooral erg goed verteld met scherpe karaktertekeningen, beeldende beschrijvingen en feilloze timing. Ook een onnadrukkelijke humor ontbreekt niet. Enige minpunt vormen de zeer vele en vaak zinloze komma’s die Vestdijk gebruikt.

‘Enige ogenblikken raasde de boor (vd tandarts, ss) zachtjes tegen de kies aan, muisachtig knabbelend, een nachtelijk papieren geknaag. Een muisje beet zich door dun behangsel, een wit, scherpzinnig diertje, vol zelfbedwang, bijna een huisdier. Maar plots, met een hap en een snap en een knars, veranderde de muis in een gloeiende pook.’

‘Hij was vlekkig rood; zijn aderen waren gezwollen; en de rimpels in het voorhoofd en naast de ogen gehoorzaamden niet meer aan de bedoelingen van het sarcastisch wetende masker, maar waren een eigen leven gaan leiden, drukten woede en hulpeloosheid zelfstandig uit, zonder samenhang met de rest, alsof zijn gezicht subtiel was gebarsten tot een mozaïek van menselijke hartstochten.’

‘Daarachter leek de straat niet veel meer dan een onophoudelijk van lantaren tot lantaren ingeslikt perspectief,...’

‘Niet dat hij meer praatte dan gewoonlijk: hij praatte minder. Hij praatte anders. Hij dacht na, terwijl hij praatte.’

‘Zij waren nu op de buitensingel gekomen, waar zij nog ruim honderd nummers hadden af te leggen. Daar de bomen hier gedeeltelijk al kaal waren, waren de lantarens de gehele bocht langs te volgen, zwak weerkaatst in het olieachtig deinende water. Er liepen dienstmeisjes gearmd met soldaten, er liep een stil groepje opgeschoten jongens in een vuurgesproei van sigaretten. Het was het uur tussen licht en donker, het uur van de korte ontmoetingen, de karige woorden, en de wachtende open deur,...’

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Dit is een boeiende roman over een begaafde gymnasiast, Philip Corvage, die erudiet is maar ook zijn ondergang tegemoet gaat, gesymboliseerd in de verwaarlozing van zijn gebit, zijn ivoren wachters die een kerkhof lijken. In de confrontatie met een leerkracht loopt het niet goed met hem af. Ook deze leraar, Schotel de Bie gaat aan de confrontatie ten onder. Het is een van de indrukwekkende boeken die Vestdijk schreef, ook na meer dan zeventig jaar na verschijnen nog goed leesbaar en boeiend.

[Fabian · Rating 5 out of 5]

Ivoren wachters van ‘t maagdarmkanaal & een prettige eerste schooldag.

[Arina · Rating 5 out of 5]

Hersenvoedsel, geen spiekbrief.

[Jan Dronkers · Rating 5 out of 5]

Eerste kennismaking met Vestdijk, hooked.

[Ronny De Schepper · Rating 3 out of 5]

Al tamelijk vlug (p.12) komen we de betekenis van de titel te weten: de "ivoren wachters" is immers een poëtische benaming voor onze tanden. Volgens de flaptekst schuilt in het verwaarlozen hiervan "de kiem van het drama" dat zich aan de hoofdpersoon, een 19-jarige student, voltrekt...
Dit is het derde boek van Simon Vestdijk dat ik ter hand heb genomen en het eerste dat ik heb uitgelezen. De verdienste ligt echter eerder bij mij dan bij de schrijver. Nog steeds heb ik geen "bewijsmateriaal" gevonden om zijn reputatie te bevestigen...

[Gijs Grob · Rating 3 out of 5]

Roman over de fatale afloop van een erudiete en arrogante schooljongen met evenzoveel rotte tanden als kennis van latijn. Niet vlot geschreven, maar wel sterk in beschrijving van volledig Nederlandse troosteloosheid.

[Ekmef · Rating 4 out of 5]

Heerlijk boek. Wel typisch Nederlandse literatuur (de smerigheid en vuilheid van het bestaan worden uitvergroot) maar Vestdijk schrijft zo goed dat je dat gewoon accepteert. Heerlijk hoe die man met woorden speelt.

[Lucas Meyer · Rating 1 out of 5]

Ik ben bang dat ik te veel Gen-Z ben voor dit boek. Onleesbaar.

[Anne Bergsma · Rating 5 out of 5]

Volgens mij is dit boek een proeve van Vestdijk op de toppen van zijn kunnen. Van mijn eerste lectuur, lang geleden, waren mij veel motieven, thema’s en gebeurtenissen nauwelijks bijgebleven. Een grote prestatie vind ik de karaktertekening van het boek. Vestdijk sympathiseert met de middelbare scholier, de jongeling, zoals hij dat vaker in zijn romans doet. Neem een zichzelf overschreeuwende, pedante, dentaal ernstig verwaarloosde scholier en probeer die met overtuigend neer te zetten als iemand in wie de lezer zich wat herkent. Dat lukt Vestdijk naar mijn idee heel goed. Philip Corvage is een prachtige creatie. En dat is Frits Schotel de Bie ook, pedant, oppervlakkig en alleen empatisch voor zichzelf. Ook Lida Feltkamp is een personage dat de lezer bijblijft, evenals Nel, de huishoudster van Philip’s oom. Het moordaspect van de roman was ik totaal vergeten. Wellicht komt dat door de titel en doordat wanneer deze roman ter sprake komt het slechts over het het gebit van Corvage gaat. Sommige recensenten vinden dat Vestdijk had kunnen en wellicht moeten stoppen bij het te water raken van Corvage, maar dat lijkt me een aanvechtbaar standpunt. Vooral omdat de verloving van Schotel de Bie en Feltkamp onder grote spanning komt na de dood van Corvage.

Ivoren wachters

[Opgedragen aan den heer L.P. Brandt, tandarts te dezer stede, ter gelegenheid van het trekken van een kies].

Ivoren wachters van 't maagdarmkanaal,
Uw teugelloos verdwijnen in galop
Maakt mijn kop tot minder dan een doodskop,
Die blikkerlacht, van huid en spieren kaal.

Ik offerde u aan kluif en notenschaal,
Aan zuurtjes, noga, chocola en drop.
Mijn oom zei: ‘Jou verdomde galgenstrop,
Dacht jij, dat ik de tandarts nog betaal?’

Ivoren wachters, 'k draag mijn tegenspoed.
Aan vroege ouderdom of diabetes
Is uw betreurd verscheiden niet te wijten.

't Komt enkel door dat tomeloze bijten
En door 't gesabbel op wat suikergoed
Dat gij ontbreekt zo breed als mijn bek breed is.

Philip Corvage

[Willemijn Dekker · Rating 4 out of 5]

Philip leer je kennen als een jongen met een lastige thuissituatie die super goed is in Latijn, veel weet van klassieke schrijvers en redenaars en in het verhaal bewijst zelf ook aardig een indruk op mensen te kunnen achterlaten met zijn retoriek, een dichter en een denker. Na een opstoot tussen zijn pleegvader en hij krijgt zijn pleegvader een beroerte. Terwijl Philip vlucht overdenkt hij lang of en hoe schuldig hij nou is en hij gaat dan naar een vrouw die hij wel mag. Zij schijnt een niet zo goeie en gezonde band te hebben met haar man, een chauffeur. Uit m'n hoofd gezegd lees je geen reden van de chauffeur om Philip op het einde in het water te knokken (alhoewel dit verhaallijn afgekapt wordt op het moment dat de man zijn vuist opheft, wekt dit wel de suggestie). Daarna lees je namelijk hoe zijn omgeving reageert op zijn 'zelfmoord'. Als lezer ben je blij dat er tenminste iets van de waarheid doorschemert wanneer één docent erover begint dat hij bijna zeker is dat het geen zelfmoord was. Maar goed, de reden voor die chauffeur weet je dus niet echt, misschien uit jaloezie, op Philips slimheid en het feit dat zijn vrouw hem mag, uit het verhaal eerder komt hij voor als niet al te snugger. Wel vind ik het sowieso raar dat die chauffeur z'n wagen kuren krijgt en waar hij precies naartoe aan het rijden was is ook niet duidelijk.

[Reginald Rosema]

Took me back to my own schooldays , all very familiar .
A time to survive all the steps you take ,or not taken .
Confronting in every sense, fights with boys, girls you have to speak.
to , classroom presentation ,lessons to learn ,it aal comes rushing at you
like a tiger and you must run or deal with it ,wonderful book !.
All thoughts that Philip thinks are very recognizable .
I must read again !

[André · Rating 4 out of 5]

Mooie vertelling van Vestdijk. Prachtig hoe het karakter van Philip Corvage is opgetekend. Niet iemand die veel sympathie oproept. Echter niet te dik aangezet. Met een opzienbarende ontknoping. En toch wel weer passend bij het verhaal. Vestdijk is gewoon een groot schrijver!

[Jan Peter van Kempen · Rating 5 out of 5]

In deze fenomenale, hoewel enigszins barokke vertelling met heerlijk archaïsch taalgebruik is iedereen verliezer. Philip Corvage is een eeuw te laat geboren. Deze briljante, erudiete dichter, die je soms liefst zijn plaats zou willen wijzen is de held tegen wil en dank. Aanrader!

[Bram De longhi · Rating 4 out of 5]

Mooie dialogen. De mensen doen netjes tegen elkaar, maar ondertussen denken ze iets heel anders.

[Femke · Rating 4 out of 5]

Ik denk dat er iets van de prismadiscussie inzit.
Het verhaal wist me te boeien en de couleur locale werd naar mijn mening goed beschreven.

[Eli Idsart · Rating 3 out of 5]

mooi geschreven, ontroerend, soms wat moeilijk te volgen

[Charlotte Cerutti · Rating 4 out of 5]

een boek voor de lijst dat me oprecht boeide en zelfs af en toe raakte! damn

[Julia Jacobs · Rating 4 out of 5]

wat een top boek - al had ik weinig aan mijn jaren latijn

[Ben De Smet · Rating 5 out of 5]

Vierde leesbeurt, om te verifiëren of het nog steeds mijn absolute lievelingsroman is. En inderdaad.
Van alle zacht magisch-realistische verhalen met sullige, maar sympathieke hoofdrollen die dieptragische gebeurtenissen laten volgen uit doodeenvoudige, schijnbaar banale incidenten (cf. Elsschot, Ibsen, ...) is dit wat mij betreft het beste. De dialogen en beschrijvingen zijn messcherp met een mild ironische ondertoon, de personages dynamische maar koppige, feilbare mensen, de plot een spitsvondig en stevig raamwerk.
Niet kunnen ontkomen aan jezelf en je lot is een thema zo oud als de literatuur en dit is een van haar beste, meest empathische uitingen.

[Lia · Rating 5 out of 5]

Iedereen die op het gymnasium heeft gezeten, had willen zitten of dat hele wereldje juist veracht zou dit boek moeten lezen. Philip Corvage is de perfecte uitvergroting van de arrogante, hufterige en tegelijk charmante en uiterst intelligente jongeling, waarvan er in elke klas wel één leek te zitten.

Herlezen. Virtuoos verhalend vanaf de openingszin.

[Jasja · Rating 2 out of 5]

Gelezen voor mijn HAVO eindexamen (lang lang geleden). Literair gezien wellicht een goed boek, maar ik kon geen greintje sympathie opbrengen voor de hoofdpersoon van dit boek, iets dat het mij onmogelijk maakte plezier te beleven aan het lezen van dit boek.

[Wilco · Rating 4 out of 5]

In deze roman uit 1951 komt een geniale gymnasiast met verwaarloosd gebit tragisch aan zijn einde door een bijzondere relatie met een vrouw. Genoten van statig en heel bijzonder taalgebruik, vol Latijnse spreuken en sarcastische humor. Deed me denken aan De Avonden van Reve.

[Sophie Boer · Rating 3 out of 5]

Niet zijn beste boek. Wel origineel.

[Lenny · Rating 4 out of 5]

Malle jongen

[Chan · Rating 3 out of 5]

Persoonlijk vind ik van dit boek de analyse interessanter dan het boek zelf, maar het was wel interessant om te lezen.

[Rick]

Ik heb dit boek ooit gelezen voor mijn boekenlijst op de middelbare school; nu, 40 jaar later weer. Ik had een positieve herinnering over dit boek maar ben kennelijk alle overvloedige Latijnse spreuken en overdreven taal in de tussentijd vergeten. De 'draad' van het verhaal vind ik nog wel amusant maar alle extra bombast verveelt.