Elias of het gevecht met de nachtegalen en Winter te Antwerpen

Elias #1-2

by Maurice Gilliams

Twee autobiografisch getinte novellen over de bevindingen van een gevoelige jongen op een landgoed en een jongeman in Antwerpen.

Genres: Belgian, Fiction, Classics

211 pages, Paperback

First published January 1, 1936

About the author

Maurice Guillaume Rosalie Gilliams was een Vlaamse schrijver, dichter en essayist.

Maurice Gilliams in de Nederlandstalige Wikipedia
Maurice Gilliams in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Maurice Gilliams bij "Schrijversgewijs"
Niet-officïele homepage

Maurice Gilliams was a Flemish writer and poet.

He worked and taught as a typographer at the Vakschool voor Kunstambachten in Antwerp. From 1947 until his death in 1982 he was a member of the Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. From 1960 until 1976 he held the position of secretary of the academy in Ghent.

His work, which spans narrative prose, poetry, diary and essays and which he sought to bring together under the title Vita Brevis, is largely autobiographical, and generally concerns his youth, recollections of his family, and his failed first marriage. His most renowned work is the novel Elias of het gevecht met de nachtegalen (Elias or the Struggle with the Nightingales, 1936).

He received a number of nominations and awards for his works:
1980 - Award: 'Prijs der Nederlandse Letteren'
1972 - Award: 'Driejaarlijkse Staatsprijs ter bekroning van een schrijverscarrière'
1969 - Award: 'Emile Bernheimprijs / Prix Littéraire Emile Bernheim'
1969 - Award: 'Constantijn Huyghensprijs'
1939 - Nomination: 'Driejaarlijkse Staatsprijs voor romankunst', for Elias of het gevecht met de nachtegalen
1938 - August Beernaertprijs, for Elias or the Struggle with the Nightingales.

In Belgium he was elevated to the peerage and granted the titel of baron (1980).

Maurice Gilliams in the English Wikipedia

Reviews

[Gert De Bie]

Het moge duidelijk zijn dat mijn aandacht tijdens het lezen soms te verdwaald was om de meanderende zinnen van Maurice Gilliams helemaal tot mij te nemen. Het ietwat zware, soms archaïsche proza uit 's mans romandebuut (hopla, we doen ook al mee ;) ) vergt enige concentratie en die kon ik blijkbaar niet altijd opbrengen.

Maurice Gilliams laat Elias vertellen over zijn kindertijd op het landgoed waar hij opgroeit, omringt door tantes, nonkels, zijn ouders en zijn oudere neef Aloysius naar wie hij heel erg opkijkt. De roman neemt je niet zozeer mee naar gebeurtenissen of anekdotes uit zijn jeugd, maar probeert de stemmingen, gevoelens, onzekerheden of verlangens van Elias tot bij de lezer te brengen. Geen plot of spanningsboog, maar de blik op doorschemerende emoties, ontluikende relaties of beklemmende banden met zijn omgeving maken de kracht van het verhaal uit.

Onze leeservaring was wat ambigue: continu hadden we het gevoel (nog meer in Winter te Antwerpen, waarin Elias vanop nog latere leeftijd terugblikt op zijn leven) dat er nóg meer tussen de regels en in de zinnen stond dan we oppikten, waardoor we rusteloos en onbevredigd verder lazen.

Terugblikkend herkennen we wel de gevoelens waar Elias mee worstelde tijdens zijn jeugd, zijn we vertrouwd met zijn verlangens en zien perfect wie van invloed was op zijn jeugd en wie slechts randfiguren zonder enige impact waren.

Een boek om te herlezen, voelen we aan. Een korte roman die zijn rijkdom verbergt in de densiteit van woorden en zinnen. Straf, maar we zijn er nog niet helemaal klaar mee. Rust, kalmte en een herlezing dringen zich ooit op.

[Katrien Verschueren]

Het einde: kippenvel en een traantje!

[Eleonora Adriaanse]

3,5 ★
Het was even moeilijk om in het verhaal te geraken, maar eenmaal je mee bent, bemerk je de genie van dit boek. Het is een heel interessant verhaal over een jongetje dat de ruwheid van zijn tijd niet aankan en manieren zoekt om hiermee om te gaan. Het is een prachtig en geëngageerd boek dat veel meer is dan enkel esthetisch (waarvoor het, terecht, vaak geprezen word), maar ook aanzet tot nadenken en tot vandaag actueel blijft. De vraag over conservatisme of vernieuwing is er een van alle tijden, dat demonstreert dit boek op mooie wijze.

[Franc ABC]

Dit kleinood is een totaalkunstwerk: een muzikaal werkstuk (allegro, sonatevorm) als Beethovens 5de symfonie, een modernistisch vormexperiment maar bovenal een psychologische bezwerende penseelstreek zoals het beste werk van Spilliaert, maar dan in boekvorm.

[Eva Schoofs]

Eindelijk heb ik dit kakboek uit.

Nee, eigenlijk is 't een heel mooi boek over een heel verwonderd jongetje dat met zijn neef, zijn grote held, iedere avond op maraude ging in de kalme natuurschoon van de Kempen. Intrigerend is ook de relatie die Elias heeft met zijn tante Henriëtte, zijn 'zielsgenote' zoals Luk Adriaens beschrijft: 'Hun relatie is uiteindelijk fundamenteel onbevredigend. De wederzijdse, erotisch getinte aantrekking en de momenten van intense nabijheid wegen niet op tegen het groeiende besef dat echte communicatie tussen hen niet mogelijk is.'
Het is niet zozeer het verhaal dat intrigeert maar Gilliams' prachtige stijl en woordkeuze. Die schrijfwijze kan overigens best zwaar zijn wat het lezen soms een vermoeiende taak maakt. Dat was het trouwens ook, de reden dat ik dit boek las: een taak voor school. Dit boek werd dus een kakboek omdat ik deze opdracht zó lang heb uitgesteld en er op den duur zó hard geen zin meer in had (terwijl de opdracht totaal niet zo moeilijk was ik ben gewoon een sukkel.)
Ik vind het ontzettend jammer dat ik dit zo ervaren heb want dit mooie boek heeft mij helemaal niets misdaan en doch heeft het voor zoveel kwelling gezorgd (nu klink ik trouwens echt als Elias).
Het is wel een feit dat de archaïsche taal en de overpeinzingen van het kindje Elias die 'zijn leven lang met de Nachtegalen strijd leverde, zijn onzalige droomverbeeldingen bevechten ging zooals Don Quichotte de windmolens bestormde' lang niet voor iedereen zo eenvoudig of interessant zijn om te lezen.

Ik geef het 4 sterretjes want het heeft best wel een grote indruk nagelaten. Het liefst zou ik het ooooit nog eens willen lezen en dan zonder druk van niets of niemand want dat zijn uiteindelijk de beste leeservaringen.

[Laurens]

Maurice Gilliams wordt denk ik niet meer zo gelezen. Eens gold hij als een van de belangrijkste Vlaamse auteurs, maar van die status is weinig meer over, zelfs in Vlaanderen. Deze vakantie las ik veel goede boeken, maar geen enkele verbaasde me zo erg als deze korte roman. Gilliams proza heeft de elegantie waarvoor ik viel bij Pessoa, Lispector en Herta Müller. Elias is geen roman, maar een exploratie van wat de belevingswereld van een jonge knul is. Elias woont op een kasteel met zijn vreemde ooms en tantes en geeft enkel om zijn neef Aloysius, tegen wie hij opkijkt. Verval, verval, de constante troop in literatuur is altijd het verval van waarden en de onmogelijkheid van de hoofdpersoon om dingen vast te houden. Het boek is gevuld met de meest vreemde, vergelijkende metaforen en beeldvormingen. Iedere zin is nauwkeurig gezet, maar laat zich niet overweldigen. Voor een roman die in de ik-vorm geschreven is, klinkt de taal zo vreselijk afstandelijk en ver van boven neerkijkend op alle gevoelens en bijzondere gebeurtenissen. Een afstandelijke mystiek, ja, daar houd ik van.

[Stef Smulders]

Maakt deel uit van de Literaire Canon en dat is te begrijpen. Als je eenmaal gewend bent aan de ouderwetse, hoogdravende toon, merk je dat de schrijver heel goed in geslaagd is om de dromerige gedachtenwereld van een jongen stem te geven. Er staan ook prachtige passages in met heel treffende vergelijkingen.

[Wilfried]

Intrigrerend werkje over de zielswereld van een jongetje die zijn oudere broer tracht te begrijpen.

[Moyra Hoflack]

Ik kan niet echt uitleggen hoe hard ik heb genoten van dit boek. Nog nooit eerder een boek als dit gelezen en nog nooit zo van de Nederlandse taal gehouden.

[LW]

de vijf sterren zijn voor het eerste deel.

[Milan Baes]

Ik moet eerlijkheidshalve toegeven dat ik hier meer van had verwacht - of dat aan mij ligt moet ik nog uitdokteren.

[Lieze Doyen]

misschien had ik er iets te veel van verwacht maar ik vond het soms een beetje vaag
(ik had nog een hele eureka hierover om 1 uur 's nachts voor mijn examen en toen vond ik het al veel beter)

[Michiel Bon]

Elias of het gevecht met de nachtegalen krijgt van mij 2 van de 5 sterren. Hoewel de surrealistische wereld die Dimitri Verhulst schetst aanvankelijk intrigerend is, blijft het verhaal vlak en mist het diepgang. De hoofdpersoon, Elias, worstelt met zijn omgeving en zichzelf, maar zijn ontwikkeling voelt ongeïnspireerd en weinig meeslepend. De poëtische schrijfstijl van Verhulst, normaal een van zijn sterke punten, maakt de vertelling eerder verwarrend dan boeiend. De symboliek is soms te vaag, waardoor het moeilijk is om echt in het verhaal te duiken. Hoewel er momenten zijn van mooie taal en sfeer, slaagt het boek er niet in om echt te raken of te beklijven.

[Mips]

Literair erfgoed...

[Danny]

een pareltje uit 1936