سینمای آزار

by سعید عقیقی

در دنیایی که میان تصاویرِ سرخطِ خبرهای روزانه و فیلم‌های اکشن و وحشتناکش تفاوتی دیده نمی‌شود، دنیایی که یکپارچگی‌اش فریبی بیش نیست و بیشتر آثار هنری معاصرش هجویه‌هایی کم‌مایه و زودگذرند، معمایی که به جای پاسخی قطعی دَم‌به‌دَم پیچیده‌تر می‌شود، نماهای بی‌چشم‌انداز و گاه ساکن و خالی، اعمالی با انگیزه‌ای مبهم و دیریاب و نتایجی شگفت‌آور و هولناک‌، نباید چندان تازه و عذاب‏آور باشد، اما هست. پرسش‌های میشاییل هانکه را پاسخی نیست مگر آگاهی و هشدار: این است راز سینمای آزار.

244 pages, Paperback

Published January 1, 2017

About the author

سعید عقیقی (متولد ۹ آبان ۱۳۴۹ - کرمانشاه) فیلم‌نامه‌نویس، مدرس، منتقد و کارگردان سینما که به خاطر مقاله‌های صریح و تندش شهرت دارد. عقیقی نویسنده سه فیلمنامه هفت پرده و شب‌های روشن و صداها است.

Reviews

[Mehran Khoshbin · Rating 3 out of 5]

داشتم می‌خوندم که یهو برق رفت
دو ساعت گذشت و خبری نشد منم از گرما داشتم تلف می‌شدم
تصمیم گرفتم یه جایی برم و خنک بشم!
خیس عرق تو سالن سینما نشستم
با دیدنِ فیلم تازه فهمیدم سینمایِ آزار چیه!✨

[آوانگارد| معرفی و بررسی کتاب]

اگر بپذیریم سینما گستره‌ی چیزهایی است که توضیح ناپذیرند، بدون شک سینمای میشاییل هانکه یکی از مصادیق توضیح ناپذیری در سینماست. فیلم‌های هانکه بر اساس یک داستان ساده، تخت و بی‌انعطاف پیش می‌روند که جهانی بسته را برای تماشاگر به وجود می‌آورند؛ انگیزه و اهداف کنش‌های بیشتر شخصیت‌های هانکه روشن نیست و در تیرگی روان‌شناسی و ابهام آن‌ها، تماشاگر حیرت‌زده از هانکه می‌پرسد که چرا به پرسش‌های فیلم کامل پاسخ داده نشده است؟ پاسخ هانکه به بینندگانش شاید رمز ورود به جهان توضیح ناپذیر فیلم‌هایش نیز باشد: در جهانی که رسانه‌ها و ابزارهای فرهنگ‌سازی مرز میان واقعیت و مجاز، شوخی و جدی، هنر و آشغال را برایتان از بین برده‌اند تصاویر فیلم‌های من چیزی برای شما تدارک نمی‌بینند مگر آزار.

همین آزار و اذیت کلید سعید عقیقی، منتقد و نویسنده‎ی کارکشته‌ی سینمایی، برای گشودن پیچیدگی‌‌های جهان‌بینی میشاییل هانکه است. عقیقی در کتاب سینمای آزار، که در ادامه‌ی پروژه‌ی انتشار کتاب‌های سینمایی او درباره‌ی فیلمسازان ایرانی و خارجی است، در جستجو برای یافتن ریشه‌های فکری هانکه، ریشه‌های سینمایی این نوع فیلم‌ها و روح زمانه و شرایط جوامعی است که بدون درک آن‌ها ساختن این فیلم‌ها میسر نیست. کتاب با مقاله‌ای طولانی آغاز می‌شود که شرح نویسنده از جهان ذهنی هانکه است؛ عقیقی در این بخش، تعلق خاطر آشکار و نهان هانکه به موضوعاتی چون فلسفه، روان‌شناسی، سیاست و جامعه‌شناسی را واکاوی می‌کند و هانکه را تاثیر پذیرفته از ایدئالیسم آلمانی، اگزیستانسیالسم سارتری ریشه‌دار در فلسفه‌ی هگل، مارکسیسم غربی (آدورنو و بنیامین)، رمانتیک‌های ادبی (گوته و شیلر)، مکتب رفتارگرایی در روان‌شناسی و عناصر پایه‌ای سینمای مدرن می‌داند.

***
بخشی از مرور کتاب «سینمای آزار» که در وب‌سایت آوانگارد به قلم «میثم غضنفری» منتشر شده است.
برای خواندن کامل مطلب به لینک زیر مراجعه فرمایید:
https://avangard.ir/article/369

[Mjkkkjjkjjkjj577 · Rating 4 out of 5]

چند سال پیش به پیشنهاد یکی از دوستان یکی از آثار هانکه، بازی های مسخره، را به تماشا نشستم تجربه دیدن این فیلم یکی از متفاوت ترین و همزمان آزار دهنده ترین چیزی بود که تا آن زمان دیده بودم، در نتیجه نام هانکه در ذهنم به عنوان یک کارگردان مدرنیست دغدغه مند ثبت گشت. زمان گذشت و کم کم اغلب فیلم های هانکه را دیدم و دریافتم که می‌توان به دور از تکنیک های سنگین و تولیدات پر هزینه، درونیات بشر زخم خورده و خسته معاصر را، که در دام رسانه و مدرنیته تو خالی دچار شی شدگی مفرطی گشته است، به پرده سینما منتقل کرد. طبیعتا فیلم های هانکه و جهان هانکه جهان همه پسندی نخواهد بود و هر شخصی در ابتدا به سختی می‌تواند با آثار این مرد اتریشی ارتباط بگیرد. اما در گذر زمان و اندوختن تجربیات بیشتر سینمایی سطح درک آثار هانکه نیز برای مخاطب هموار تر خواهد شد
کتاب بسیار دقیق، زیبا، نکته سنج، و کاملا بی طرفانه نقد و تحلیل آثار هانکه را به مخاطب دغدغه مند ارائه و واکاوی دقیقی از فیلم های او ارائه می‌دهد
هر سینما دوستی باید این اثر را بخواند.......

[Ali · Rating 5 out of 5]

کتاب رو بازخوانی نکردم بلکه به‌جای کتابچه‌ی چگونه فیلم ببینیم که در گودریدز نبود، این کتاب رو به‌عنوان دوبار خوانده شده انتخاب کردم.