Kleine filosofie van de digitale onthouding

by Hans Schnitzler

Wat gebeurt er als je offline gaat in een wereld die altijd online is? Als je je telefoon opzijlegt, wat komt er dan voor in de plaats? Heb je nog vrienden? Besta je überhaupt nog? Filosoof Hans Schnitzler gaat in gesprek met millennials die een digitale detox hebben ondergaan. Hun ervaringen schetsen een even herkenbaar als onthutsend beeld van de worstelingen van de smartphone-mens. We zijn voortdurend bereikbaar en verbonden, maar welke prijs betalen we daar eigenlijk voor?
Kleine filosofie van de digitale onthouding laat van binnenuit zien wat het betekent om in een schermwereld te leven. Dit boek roept op tot bezinning over de eisen die de digitale werkelijkheid aan ons stelt.

Genres: Philosophy, Nonfiction

128 pages, Paperback

First published September 28, 2017

About the author

Hans C. Schnitzler is een Nederlandse filosoof, schrijver en columnist. In zijn werk staat de invloed van de digitalisering op de alledaagse leefwereld centraal. Andere thema’s waarmee hij zich bezighoudt zijn ethiek, onderwijs en burgerschap. Schnitzler studeerde filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Zijn essays en columns verschenen onder meer in de Volkskrant, NRC, De Standaard, De Groene Amsterdammer en bij Follow the Money. In 2021 stond hij met Wij nihilisten op de shortlist voor de Socratesbeker.

Reviews

[Paul Heetebrij · Rating 3 out of 5]

Pamfletformaat boekje met grote letters die ik ook zonder bril kan lezen.

Het boek bespreekt de resultaten van een experiment waarbij studenten van Hans Schnitzler een periode zonder smartphone door het leven te gaan. Daarnaast probeert de auteur het fenomeen te duiden aan de hand van de filosofie. Dit leverde mij een lijstje filosofen op waar ik me toch al meer in wilde verdiepen: Hannah Arendt, Hegel en Heidegger. Alhoewel er in de grote lijn weinig nieuws te lezen valt brengt dit boek een boodschap die niet vaak genoeg gezegd kan worden.

Wat is bijgebleven, al dan niet als bevestiging van eigen ervaring?
- De mens heeft altijd gebruik gemaakt van gereedschappen. In die zin is een smartphone (en zijn social media) ook een stuk gereedschap. Als een functie door gereedschap wordt overgenomen, leert de mens deze functie af (bijvoorbeeld routeplanner versus richtingsgevoel)
- Digitale media kunnen nooit de functie van een echt gesprek overnemen.
- De werkelijkheid ziet er anders uit als je deze niet bekijkt vanuit de de behoefte om het vast te leggen foto/film. Een foto/film is geen representatie van de werkelijkheid.
- Zonder momenten van rust, eenzaamheid en verveling ook geen inspiratie en (verrassend) ook geen gelegenheid om empatisch vermogen te ontwikkelen. Dit zijn ook de momenten van zelfreflectie.
- Versnipperde aandacht put je uit en gaat ten koste van je concentratie.

Als ik zo vrij mag zijn er zelf een conclusie aan te verbinden: Technologische ontwikkelingen gaan verder en leveren handige gereedschappen op. Zoals met wel meer technologische ontwikkelingen is het raadzaam om deze te volgen. De kunst is om je gereedschap de baas te blijven en een gezonde balans te vinden.

[sanne]

het gaat dus over een groep mensen (studenten?) die gedurende een periode aan een digitale detox hebben gedaan. helemaal prima, doe je ding. maar uh, de conclusies die gedaan worden?? wie zijn deze mensen?

om te laten zien wat een leven zonder smartphone je allemaal oplevert is er onder andere een anekdote van een persoon die, na zijn digitale detox, bijna moest huilen om een dikke man in de trein die een hamburger at. hij moest bijna huilen, want 1) die dikke man moet wel heel ongelukkig zijn met zichzelf omdat hij dik is en een hamburger eet en 2) door zijn digitale detox voelde hij nu ineens ~*empathie*~. empathie betekent huilen om dikke mensen die gewoon een hamburger eten blijkbaar.

wat een vreemd boek.

[Arjen · Rating 1 out of 5]

Een boek geschreven door een mijnheer die niet kan meekomen in de digitale wereld en dus besluit dat het een boze donkere wereld is. Er zijn twee kampen: de niet-gebruikers, en de gebruikers die niets anders doen (verslaafden, de term detox wordt veelvuldig gebruikt). Er is volgens dit boek geen mogelijkheid om hier tussenin te zitten.

Als vervolgens ook nog GeenStijl erbij genoemd wordt, wat verder weinig met social media te maken heeft, is het helemaal duidelijk dat de auteur er alles aan doet om zijn visie duidelijk te maken. En kijk eens aan, er is op GeenStijl een artikel te vinden over mijnheer.

https://www.geenstijl.nl/2977011/hans...
https://www.geenstijl.nl/3009971/hans...

[Find me on The Storygraph]

Prima boekje om je eraan te herinneren dat een leven via apparaten geen ‘vita activa’ is. Uiteraard wist je dat al.
Eet je groenten, sport regelmatig, je smartfoon is de satan en je concentratievermogen is een spier die je moet oefenen.
Amen.

[Jaco · Rating 3 out of 5]

Mooie filosofische bespiegelingen over digitale detox. Iets meer ervaringsverhalen hadden wel gemogen.

[Tibbe · Rating 5 out of 5]

Treffend betoog, niet overal even diepgravend uitgewerkt maar dat sluit aan bij titel en omvang van dit boekje. Met het werk van Schnitzler krijg je inzicht in dat wat we kwijt geraakt zijn sinds techbedrijven onze aandacht wisten te vermarkten. Hoe lang nog voordat we kinderen écht eens goed gaan voorlichten over de risico's en schaduwzijden van technologie...?

[Beau · Rating 2 out of 5]

Weinig nieuwe bevindingen.

[Rebecca Schaft · Rating 4 out of 5]

Vlot geschreven boekje over de impact van digital (social media) langs de lat van filosofische perspectieven. Het schets vooral de mogelijke vraagstukken die het raakt en tipt die lichtjes aan. Dit geeft de lezer de mogelijkheid toe te treden in de filosofie en de handvatten om zelf verdieping te zoeken. De basis is een onderzoekje waarin enkele jongeren een digitale detox gedaan hebben en hun ervaringen.

Voor mensen die al iets meer kennis van de filosofische debatten hebben is het denk ik makkelijker en leuker om te lezen omdat je veel meer context hebt en in je hoofd diverse mini hoofdstukjes kunt toevoegen.
Althans dat is wat ik zelf vond en heb enige studie achtergrond (oa studie en scriptie in de politieke filosofie)

Pleidooi in praktische zin is duidelijk: af en toe een detox om bewust te kunnen blijven kiezen voor het gebruik.
Ben benieuwd naar een vervolg experiment 🔬

[Yori · Rating 2 out of 5]

Good thinking about our dependence on digital media - and everything it brings back if you (at least temporarily) step away from everything digital. I like how the author took interviews with millennials as the basis for philosophical discourse and he brings in various well known philosophers.
I think the author sometimes wrote unnecessarily complex and thus could’ve been easier to read at points. Nevertheless it was a quick read!

[Gijs Limonard · Rating 3 out of 5]

2,5 sterren; weinig originele filosofische overpeinzingen bij wat in een zin samen te vatten is als: er is geen digitaal subsituut voor het echte analoge leven; neem een analoge hobby, iets waarbij je daadwerkelijk belichaamde ervaringen hebt; heb eens een echt gesprek met iemand in plaats van te appen, bespeel een fysiek instrument in plaats van passief te streamen van Spotify, ben eens bewust aanwezig zonder je te verliezen in eindeloze digitale verstrooiing.

[Lena · Rating 4 out of 5]

Heel interessant, en confronterend. Het boekje was wel gebaat geweest bij wat meer concrete getuigenissen en wat minder academisch taalgebruik. Desondanks voor mij een effectievere aanzet tot digitale detox dan boeken die uitvoerig de doeken doen hoe techbedrijven ons naar hun producten lokken.

[Puck Gräffner · Rating 2 out of 5]

Een niet zo moeilijke of vernieuwende boodschap in omslachtig moeilijke taal. Had graag meer ervaringsverhalen gelezen en misschien ook wel willen weten waar de studenten tegenaan liepen - los van de positieve effecten van hun detox.

[Joeri Dassen · Rating 4 out of 5]

Sterk geschreven boek, wel pittig om te lezen.

[Ivana · Rating 3 out of 5]

Zeer lastig te lezen

[Jantine Meijer-Hoekstra · Rating 4 out of 5]

Zet mij aan tot nadenken over het gebruik van mijn telefoon.

[Frederik · Rating 4 out of 5]

Hans Schnitzler schrijft beschouwend over een onderwerp waar we stiekem, of niet zo stiekem, mee bezig zijn; in hoeverre neemt de kwaliteit van leven nou af of toe door ons leven via devices?
Zijn kleine filosofie maakt uitstapjes naar grote denkers en minder bekende, maar zeer interessante, huidige denkers. Het boekje is daarmee naast een inhoudelijke reflectie tegelijkertijd een gids.
Ik waardeer zijn schrijfstijl, al is deze bij vlagen nogal ouderwets of.... filosofisch in woordkeuze. Het maakt dat je je waant in de huiskamer te zitten van een denker, denkend over die vreemde wereld daarbuiten.
Toch is het niet een werk wat ik ver-van-m'n-bed zou noemen. Het vraagt de welwillendheid van de lezer, maar voor hen die hun eigen gedrag met device en digitale wereld onder de loep willen nemen, is het een zeer praktisch boekje, zonder dat het ergens beoordelend is.

[Fedor · Rating 3 out of 5]

Een aardig pamflet voor tussendoor en niemand zal ontkennen dat een 'digitale detox' in deze tijd de geest tot rust kan brengen. Mag het alleen ironisch heten dat de auteur van de hak op de tak springt tussen lange citaten van filosofen, meningen van zijn eigen leerlingen en aanverwante conclusies van hemzelf, waardoor je tijdens het lezen alsnog het gevoel krijgt op een drukke tijdlijn van Facebook aan het scrollen bent. Veel opgewonden ideeën, weinig ruimte voor bezinning.

[May · Rating 3 out of 5]

Interessante overdenkingen over digitalisering, benaderd vanuit het perspectief van een paar studenten die een digitale detox hebben gedaan en verschillende filosofische stromingen. De schrijfstijl spreekt mij niet echt aan.