Αστική Οικία στο Χαλάνδρι

by Ισμήνη Καπάνταη

Σάββατο πρωί και μόλις κυκλοφόρησε η είδηση, τα τηλέφωνα στην Αθήνα είχανε πάρει φωτιά. Στα περίπτερα οι εφημερίδες κρέμονταν ανοιχτές, κρατημένες με δυο μανταλάκια από τις άκρες τους, για να φαίνεται ολοκάθαρα το πρωτοσέλιδό τους με τη φωτογραφία, και από κάτω, με τεράστια γράμματα, λεζάντες του είδους που συνηθίζεται σε ανάλογες περιπτώσεις όπως, «Είπαν πως η Αστυνομία θα προχωρήσει σε συλλήψεις» και, «Λύθηκε το μυστήριο του φόνου της Αρναούτη στο Χαλάνδρι;» και ακόμα, σε κάποιες φυλλάδες, προκλητικά, η ερώτηση, «Ξέρουνε τώρα τι κάνουν ή θα μας πούνε πάλι πως έκαναν λάθος;».

Αθήνα, στα μέσα της δεκαετίας του ‘90. Το χρήμα ρέει, χρήμα άφθονο που, σε αντίθεση με το παρελθόν, είναι κατά το πλείστον ουρανοκατέβατο. Μια κοινωνία που όζει στερημένη παντελώς μνήμης, μια κοινωνία που θεωρεί ότι η ιστορία εκκινεί και σχεδόν εξαντλείται στον Εμφύλιο. Μια κοινωνία που δεν προοιωνίζεται το μέλλον και παρακολουθεί τις εξελίξεις παθητικά· άνθρωποι εγκλωβισμένοι στους τέσσερις τοίχους των σπιτιών τους —μικρών ή μεγάλων, αδιάφορο, στον κόσμο τους όμως—, μέχρι την ώρα που η μοίρα αποφασίζει την «εικονική τους πραγματικότητα» να τη μετατρέψει, απαλείφοντας απλώς το «εικονική».

Genres: Mystery

304 pages, Paperback

First published November 1, 2017

About the author

Ismini Kapàndai

Η Ισμήνη Β. Καπάνταη γεννήθηκε το 1939 στην Αθήνα. Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά· έχει γράψει επίσης κείμενα για τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ. Τιμήθηκε με το Βραβείο Χριστιανικών Γραμμάτων (1990) και με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (1992) για το μύθιστόρημα "Απειρωτάν και Τούρκων".

Reviews

[Maria Bikaki]

Μια εναλλακτική πρόταση της σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας. Διαφορετική μεν not my cup of tea δε. Ενδιαφέρουσα η κατανομή του βιβλίου σε δύο μέρη με το πρώτος μέρος να αφιερώνεται σε ιστορίες και αφηγήσεις συγγενών, φίλων και συνεργατών του θύματος ενώ στο δεύτερο μέρος διαβάζουμε την διαδικασία επίλυσης της δολοφονίας και την εύρεση των εγκεφάλων του στυγερού εγκλήματος. Οι περίσσιες πληροφορίες για πολλά από τα πρόσωπα της ιστορίας με αποτέλεσμα τον αποπροσανατολισμό του αναγνώστη και ή όχι και τόσο κατά τη γνώμη μου εμβάθυνση στο κυρίως θέμα πράγμα το οποίο στέρησε μυστηρίου και έντασης από την ιστορία καθιστούν στα δικά μου μάτια το συγκεκριμένο βιβλίο μέτριο. Έχεις διαβάσει και καλύτερα αλλά σίγουρα έχεις διαβάσει και χειρότερα. 2,5 αστεράκια στην πραγματικότητα το στρογγυλοποιώ όμως προς τα κάτω γιατί τα 3 θα ήταν υπερβολικό με βάση του τι πήρα εγώ προσωπικά από το βιβλίο.

[Πάνος Τουρλής · Rating 3 out of 5]

Η Ασπασία Αρναούτη είναι η Κυρία…ή μάλλον ήταν μέχρι που βρέθηκε δολοφονημένη στην κρεβατοκάμαρά της την ημέρα των γενεθλίων της. Ήταν πάμπλουτη, πανίσχυρη, σαδίστρια και ήθελε να έχει τον έλεγχο σε όλα, είτε στις επιχειρήσεις της, κρυφές και φανερές, είτε στα παιδιά και στα εγγόνια της. Για όλα είχε άποψη, σε όλα ανακατευόταν. Η περιουσία της δε φτιάχτηκε με νόμιμα μέσα, όχι καθ’ ολοκληρίαν τουλάχιστον. Ποιος τη δολοφόνησε; Συγγενής; Φίλος; Εχθρός; Συνεργάτης; Και πώς θα χειριστούν την πολύκροτη υπόθεση οι μικροί και οι μεγάλοι της Αστυνομίας;

Η κυρία Ισμήνη Καπάνταη περιγράφει με σχεδόν προφορικό τρόπο τα έργα και τις ημέρες της πανίσχυρης, κοινωνικά επιφανούς οικογένειας Αρναούτη με πολύ προσεκτικό χειρισμό και αρκετές λεπτομέρειες από τις ζωές όλων των εμπλεκόμενων προσώπων, από τις γραμματείς ως τους αστυνομικούς. Η γραφή της πειραματίζεται με νέες μορφές έκφρασης, καταργώντας το τυπικό συντακτικό. Φράσεις όπως: «Στάθηκε λίγο, πήρε βαθιά ανάσα και, “ο Ηλίας είναι πολύ καλός, πολύ καλός”, είπε» (σελ. 149) αφθονούν στο κείμενο, δίνοντας μια διαφορετική παραστατικότητα και ζωντάνια. Αυτό, σε συνδυασμό με ένα είδος προσωπικών παρατηρήσεων της συγγραφέως προς τον αναγνώστη, η οποία κατά καιρούς σαρκάζει με όμορφο χιούμορ τα δρώμενα, κάτι του στυλ «Η γιαγιά του, βλέπεις, τους παρακολουθούσε όλους συνέχεια» ή «Βλέποντας όμως ότι το τετράποδο ακολουθούσε τη γνωστή, παρά τετραπόδοις, τακτική του “με συγχωρείτε, δεν είναι πως σας αγνοώ, απλώς δεν άκουσα τίποτα”, και παρέμενε κρυμμένο…» (σελ. 131) με έβαλαν για τα καλά μες στο παιχνίδι, με ενέταξε καλύτερα στο περιβάλλον μέσα στο οποίο διαδραματίζονται τα γεγονότα και με βοήθησε να απολαύσω περισσότερο μια ιστορία σκοτεινή με πολλούς ενόχους.

Η ιστορία λοιπόν είναι καλοσχεδιασμένη και ανεπτυγμένη με ένα αρμονικό μείγμα πρωτοτυπίας και στερεοτύπων στην εξέλιξή της. Είναι ξεκάθαρα δομημένη σε δύο μέρη, στο οποίο πρώτο έχουμε τους χαρακτήρες και τα πιθανά κίνητρα για φόνο ενώ στο δεύτερο έχουμε τον φόνο και την αστυνομική έρευνα, με λίγα ακόμη ψήγματα γνωριμίας με τους υπόπτους. Αυτό που παρατήρησα κυρίως στον δρόμο για την επίλυση του μυστηρίου ήταν η επιμονή της συγγραφέως να αφαιρεί τη δράση στο κυριότερο σημείο, δηλαδή αν κάποιος πάει να ομολογήσει τον φόνο δεν έχουμε τη σκηνή της ομολογίας αλλά τις συνέπειές της, με τους αστυνομικούς να προχωράνε στο επόμενο βήμα ή αν βρεθεί άλλο ένα πτώμα περιγράφεται μόνο η αναστάτωση στο Τμήμα. Διαφορετική αφήγηση, δε διαφωνώ, ένιωσα όμως ότι στερούμουν την ένταση ακριβώς που χρειαζόταν ο σωστός ως τότε χειρισμός και εξέλιξη της ιστορίας. Πώς ήταν ο κανόνας στις αρχαίες τραγωδίες να αποφεύγονται μιαρές πράξεις μπροστά στα μάτια του κοινού οπότε Μήδεια και Οιδίποδας π.χ. προέβησαν στις πράξεις τους κατ’ ιδίαν; Ε, έτσι αισθάνθηκα όταν κορυφωνόταν η δράση κι αμέσως κατέπιπτε.

Οι ύποπτοι έχουν όλοι ουσιαστικό κίνητρο, είναι καλά δουλεμένοι χαρακτήρες, ποικίλλουν από τον στυγνό και αδέκαστο ως τον πιο τρυφερό και συνεσταλμένο. Γίνονται πολλά πράγματα, υπάρχει κλιμάκωση της πλοκής, δεν κατάφερα ν’ αγαπήσω κανένα από τα μέλη της οικογένειας, μιας και όλοι είχαν κάποιο κουσούρι (από δίψα για πλούτο μέχρι ανασταλτικούς παράγοντες που τους εμπόδιζαν να ζήσουν τη ζωή τους) και η λύση ήταν αληθοφανέστατη και σωστά αιτιολογημένη.

Η «Αστική οικία στο Χαλάνδρι», γραμμένη σε πολυτονικό, είναι η αποαγιοποίηση χωρίς ακρότητες μιας πανίσχυρης κοινωνικά οικογένειας που δε διστάζει να ξεπουληθεί μπροστά στο χρήμα και τα υψηλά συμφέροντα. Κάποιος απ’ όλους όμως έκανε ένα βήμα παραπάνω και σκότωσε την Κυρία. Ο αναγνώστης καλείται να το ανακαλύψει μέσα από σκηνές έντασης, πολυποίκιλους χαρακτήρες και μια εύκολη αφήγηση που δεν καταντά πουθενά πρόχειρη, αντίθετα προσφέρει ένα εναλλακτικό ταξίδι στον κόσμο της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας.

[Elisso]

Η  Ασπασία Αρναούτη, λίγο πριν κλείσει τα 80 της χρόνια, δολοφονείται στην οικία της στο Χαλάνδρι. Μια ισχυρή προσωπικότητα στον επιχειρηματικό χώρο, αυτοδημιούργητη και τσακάλι όπως θα την αποκαλούσαν οι άνθρωποι της πιάτσας. Παρόλο που η ηλικία της είναι προχωρημένη δεν θέλει να μείνει πίσω στις επαγγελματικές της υποχρεώσεις, παρακολουθεί με πάθος τις εξελίξεις της εποχής της, μπλέκεται σε παράλληλες και κάπως περίεργες δοσοληψίες με εξωτερικούς συνεργάτες και θέλει όλοι να της δείχνουν τον δέοντα σεβασμό. Η Κυρία, όπως την αποκαλούν οι άνθρωποι που εργάζονται για αυτήν, είναι άκρως αυταρχική και θέλει τα πάντα να πηγαίνουν ρολόι. Τους έχει όλους κάτω από το άγρυπνο βλέμμα της και υποχείρια της καθώς ελέγχει τους πάντες και τα πάντα. Οι δικοί της άνθρωποι, τα παιδιά της και τα εγγόνια της, ασφυκτιούν μέσα σε αυτή την κατάσταση της καθημερινότητας τους χωρίς να μπορούν να βρουν μια διέξοδο διαφυγής. Ποιος είχε το κίνητρο για να τη σκοτώσει; Πολλά είναι τα ένοχα πρόσωπα. Πως θα καταφέρει η αστυνομία να φτάσει στην άκρη του νήματος ψάχνοντας βελόνα στα άχυρα σε μια από τις πιο ισχυρές και ίσως άπιαστες οικογένειες της Αθήνας του 1990;

Η Ισμήνη Καπάνταη μετά από πολλά χρόνια συγγραφής στο ενεργητικό της επιλέγει να γράψει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Μια νουάρ ιστορία που διαδραματίζεται στην Αθήνα της δεκαετίας του ’90, της εποχής της ευμάρειας και του χρήματος που έρεε άφθονο και οι μεγάλοι και τρανοί εκείνης της εποχής μοιάζουν να είναι στο απυρόβλητο. Απεικονίζει την περίοδο εκείνη αρκετά ρεαλιστικά δημιουργώντας χαρακτήρες που μένουν ανεξίτηλοι στη μνήμη μας καθώς είναι καθημερινοί άνθρωποι που παλεύουν με τα πάθη τους, τα άγχη τους, τις εξαρτήσεις τους, τις αγωνίες τους και τα ξεσπάσματα τους. Ο καθένας από όλους αυτούς θα είχε σίγουρα κάποιο λόγο ώστε να φτάσει στο έγκλημα. Ένα έγκλημα μιας επιφανούς γηραιάς κυρίας που καταδυνάστευε όσους είχε υπό τη δούλεψη της. Ένα σκάνδαλο για εκείνα τα χρόνια όπως τόσα που είχαν δει το φως της δημοσιότητας. Και μια αστυνομία που τρέχει και δεν φτάνει προκειμένου να ανακαλύψει τον ένοχο. Με μια γραφή παλαιάς κοπής που πλέκει στερεότυπα ανθρώπων και χαρακτήρων και μια «εικονική» πραγματικότητα που δεν αντιλαμβάνεται τι έπεται στα χρόνια που θα ακολουθήσουν και δέχεται παθητικά ότι διαδραματίζεται μπροστά στα μάτια της.

Η συγγραφέας επιλέγει να χωρίσει το βιβλίο της σε δύο μέρη. Δύο μέρη διαφορετικά μεταξύ τους αλλά συνδεόμενα βάσει της εξέλιξης της ιστορίας με πρόσωπα και καταστάσεις. Στο πρώτο μέρος ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με τα μέλη της οικογένειας Αρναούτη και τον περίγυρο της Κυρίας. Η Καπάνταη κάνει την ανατροπή σε σχέση με άλλους συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων και δίνει στον αναγνώστη την δυνατότητα να γνωρίσει τον καθένα από τους πρωταγωνιστές ξεχωριστά. Σαν να μας απαριθμεί τους ενόχους σε μια λίστα προβάλλοντας μας και το κίνητρο του καθενός. Το δεύτερο μέρος αλλάζει τοπίο και εστιάζει περισσότερο στις έρευνες της αστυνομίας και στη λύση του μυστηρίου της δολοφονίας της Ασπασίας Αρναούτη. Εδώ τον πρωταγωνιστικό ρόλο αναλαμβάνουν οι αστυνομικοί Πετρόπουλος, Χρήστου και Θεοφίλου και ορθά η συγγραφέας αναλύει λίγο περισσότερο τους χαρακτήρες τους ώστε να καταφέρει να τους κάνει εξίσου οικείους στους αναγνώστες. Η γραφή του βιβλίου είναι γραμμένη σε πολυτονικό σύστημα κάτι που δεν συναντάμε συχνά, σχεδόν καθόλου θα λέγαμε, στα σύγχρονα μυθιστορήματα κάνοντας το βιβλίο ακόμα πιο ενδιαφέρον. Η άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας το καθιστά ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα και η γλαφυρότητα που το χαρακτηρίζει σε συνδυασμό με τις εκφράσεις που δεν λείπουν από την καθημερινότητα μας δεν κουράζουν κα��όλου τον αναγνώστη.

Η Ισμήνη Καπάνταη φαίνεται να κέρδισε το στοίχημα που έβαλε με τον εαυτό της και παρέδωσε στο αναγνωστικό κοινό ένα συγγραφικό έργο που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από εκείνα των μεγάλων ονομάτων του αστυνομικού νουάρ παλαιότερων δεκαετιών. Μια πολύ καλοδουλεμένη ιστορία που οι λάτρεις του είδους θα την ανεβάσουν ψηλά στις προτιμήσεις τους. Η «Αστική οικία στο Χαλάνδρι» ανοίγει τις πόρτες της και σας περιμένει να την εξερευνήσετε.

[Eva · Rating 2 out of 5]

Αναμφισβήτητα το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της 'Αστικής Οικίας' είναι η φόρμα, ο τρόπος που επιλέγει η συγγραφέας να διηγηθεί την ιστορία της, και κρατάει αμείωτη την περιέργεια για το τι συμβαίνει παρακάτω. Οι χαρακτήρες και η πλοκή παραμένουν εντελώς στην επιφάνεια και στιγμές μοιάζουν βγαλμένα από σενάρια του Φώσκολου. Με έκπληξη έπιασα τον εαυτό μου να σκέφτεται "πω πω ακόμα έτσι ήταν η ελληνική κοινωνία στα 90s". 2,5*

[Ria · Rating 3 out of 5]

Η επαφή μου με την Ελληνική λογοτεχνική σκηνή είναι περιορισμένη και θα έλεγα ότι είμαι και λίγο προκατειλημμένη παρόλα αυτά αγόρασα το βιβλίο. Όντας οπαδός του αντίστοιχου σκανδιναβικού είδους ένιωσα σε κάποιες στιγμές ευχαρίστηση και σε κάποιες άλλες δυσαρέσκεια για το εν λόγω ανάγνωσμα. Οι προθέσεις ήταν καλές η ανάλυση των χαρακτήρων ικανοποιητική ακόμα και η κοινωνικοπολιτική απεικόνιση είχε αληθοφάνεια. Τι μου έλειψε; Το να μην έκλεινε το τέλος βιαστικά. Δεν το βρήκα διόλου χορταστικό. Όσο προσπάθησε στα πρώτα κεφάλαια να μας βάλει στο νόημα και στην λογική των χαρακτήρων τόσο γρήγορα βιάστηκε κατά την γνώμη μου να αποκαλύψει τον δολοφόνο και τα κίνητρα. Ευχάριστο αλλά μέτριο σαν ανάγνωσμα.

[Τάσος Γέροντας · Rating 5 out of 5]

Είναι ένα κομψοτέχνημα! Ένα πανέμορφο ψηφιδωτό. Ή, καλύτερα, ένα υπέροχο, πολύχρωμο υφαντό. Διαβάζοντάς το όλο είναι σαν να το βλέπεις από απόσταση: σε μαγεύει με την ομορφιά του. Όσο όμως το διαβάζεις, είναι σαν να το βλέπεις από κοντά, να παρατηρείς κάθε λεπτομέρεια, κάθε σημείο του, κάθε στοιχείο του. Και είναι και αυτά, το καθένα από μόνο του, πανέμορφα.

https://exostis.gr/article/%CE%BA%CF%...

[Anthoula · Rating 5 out of 5]

"Αστική οικία στο Χαλάνδρι", ένα ακόμη πολύ καλό αστυνομικό μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ίκαρος. Ειλικρινά το απόλαυσα! Της άκρως ρεαλιστικής λύσης του αινίγματος "Ποιος σκότωσε την Κυρία", προηγείται (αλλά και έπεται!!!) μια εξαιρετική περιγραφή των χαρακτήρων - υποψήφιων ενόχων και λοιπών εμπλεκόμενων. Ευσύνοπτη, περιεκτική περιγραφή, χωρίς να κουράζει. Εξτραδάκια στην ατμόσφαιρα του βιβλίου: Το πολυτονικό του κειμένου, αλλά και το "κεντημένο" εξώφυλλο <3

[hibou.with.books · Rating 5 out of 5]

Αν αγαπάς τη δεκαετία του '90 και θες να διαβάσεις ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται τότε , το βιβλίο: "Αστική οικία στο Χαλάνδρι" της Ισμήνης Καπάνταη,θα σε συναρπάσει όχι μόνο για την ατμόσφαιρα του '90 αλλά και για τον συνδυασμό μυστηρίου και τη περιγραφή των χαρακτήρων που θα ταυτιστείς μαζί τους. Είναι ένα απολαυστικό αστυνομικό που θα ψάχνεις να μαντέψεις τον δολοφόνο απο τις πρώτες σελίδες του. Τα κίνητρα είναι πολλά και οι ένοχοι ακόμα περισσότεροι.

[Themis Apostolidis]

Αν υπήρχε μείον ευχαρίστως θα το έβαζα