Μέσα απ' το Γυαλί και άλλες ιστορίες από ημιτελείς Στροφές

by Ευθυμία Ε. Δεσποτάκη

Είκοσι τρεις ιστορίες φαντασίας. Τρεις πρόλογοι.
Έξι εισαγωγές. Έξι χάρτες. Ένα επίμετρο.
Εφτά Στροφές.

Ψηφίδες μιας μεγάλης εικόνας, εικόνας συμπαντικής, που χτίζει μια συγγραφέας στο μυαλό της. Κάποιες φορές, καταφέρνει να παρουσιάσει ένα μέρος της εικόνας, πλήρες και κατανοητό. ʼλλες φορές, έχει μόνο μικρά κομμάτια, αποσπάσματα και σπαράγματα, λαμπρά κοσμημένα με χρυσό και λάπις λάζουλι. Στο τέλος, είτε δεις το σύνολο και το κατανοήσεις είτε μείνεις στα επιμέρους θαύματά του, ένα θα είναι το σίγουρο, το σαφές συμπέρασμα:

Οι άνθρωποι ψάχνουν να βρουν αυτό που θα τους χαρίσει γαλήνη. Κάποιες φορές το βρίσκουν. Κάποιες άλλες όχι. Κι ούτε το ένα ούτε το άλλο τούς εμποδίζει να ζουν.

Genres: Fantasy

200 pages, Paperback

First published October 10, 2017

About the author

Η Ευθυμία Ε. Δεσποτάκη γεννήθηκε το 1975 στην Αθήνα και σπούδασε γεωλογία και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών. Είναι μέλος του sff.gr, του μεγαλύτερου ελληνικού φόρουμ σχετικά με το φανταστικό. Σποραδικά άρθρα και βιβλιοκριτικές της εμφανίστηκαν κατά καιρούς σε free-press έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά, όπως οι Σελιδοδείκτες, οι Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, το amagi.gr, το sff.gr, οι Αλλόκοσμες Ιστορίες και τα Φανταστικά Χρονικά. Διηγήματά της βρίσκονται επίσης σε συλλογές, περιοδικά και fanzine. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου Φίλων του Φανταστικού – ΦantastiCon και της συγγραφικής ομάδας Άρπη.

Reviews

[Nikoleta · Rating 5 out of 5]

Θέλησα να κάνω σχολιασμό του βιβλίου «Μέσα απ' το Γυαλί και άλλες ιστορίες από ημιτελείς Στροφές», αλλά ήμουν αμήχανη. Συνήθως είμαι αμήχανη όταν κάτι δεν μου αρέσει ιδιαίτερα, αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση, μου συνέβη το αντίθετο. Οι ιστορίες που αφηγήθηκε η Δεσποτάκη, μου αρέσουν πολύ, πάρα πολύ.
Και έτσι ταλαντεύομαι· να αναλύσω αντικειμενικά την γλώσσα, την αφήγηση την ροή του κάθε κειμένου κ.α. όπως συνηθίζω; Ή να σταθώ στα συναισθήματα, στην μαγεία που έζησα ως αναγνώστης, που είναι αυτό που πραγματικά θέλω να μεταδώσω σε εσάς; Διότι στο Μέσα απ' το Γυαλί η συγγραφέας δεν στάθηκε και μίλησε ως αφηγητής, αλλά τραγούδησε για εμένα, όπως θα έκανε ο ωραιότερος, ο καλύτερος βάρδος του παραμυθιού, τις ιστορίες της.

Σε ένα κείμενο, πάρα μα πάρα πολύ μεγάλη σημασία δίνω στην αφήγηση. Πάντα ξεκινάω λέγοντας «Θεέ μου κάνε ο αφηγητής να μην μιλάει τόσο περισπούδαστα, νομίζοντας ότι είναι ο Τολστόι, χωρίς να είναι ο Τολστόι» με παραγράφους και προτάσεις γεμάτες βερμπαλισμούς, ενώ από την άλλη πλευρά, απεύχομαι και το ακριβώς αντίθετο, λέγοντας «Καλέ θεούλη μου κάνε ο αφηγητής να μην μιλάει όπως η οχτάχρονη ανηψούλα μου». Φυσικά η ισορροπία βρίσκεται όπως πάντα κάπου στην μέση.
Όταν όμως ο αφηγητής αφηγείται, όχι απλώς έτσι όπως πρέπει, αλλά έτσι όπως σε μία τέλεια λογοτεχνική θεϊκή σύλληψη, θα έπρεπε, όταν ο αφηγητής σε σκλαβώνει, όταν μιλάει με την σοφία της παραμυθούς γιαγιάς και τη δύναμη του ποιητή, τότε ο αναγνώστης βιώνει μια θαυμάσια και σπάνια εμπειρία. Είμαι υπερβολική; Όχι! Καμιά φορά η αφήγηση από μόνη της έχει τόση δύναμη… Μου έχει τύχει πολλές φορές να διαβάσω μία ατάκα και να την επαναλαμβάνω στα χείλη μου, σαν προσευχή mantra, επειδή έχω μαγευτεί, δεν σας έχει τύχει; Ε, αυτό το βιβλίο είναι γεμάτο τέτοιες ατάκες. Συνηθίζω στις παρουσιάσεις μου να βάζω αποσπάσματα από τα βιβλία τα οποία διαβάζω, αλλά το βιβλίο Μέσα απ’ το γυαλί έχει τόσο θαυμάσια αφήγηση, πλούσια γλωσσικά, με πρωτότυπες μεταφορές και λυρικές ατάκες, οι οποίες φαίνονται να κυλούν αβίαστα, πάνω στην ροή ενός αυθόρμητου μονολόγου, που είχα να επιλέξω ανάμεσα σε πάρα πολλά αποσπάσματα.
Η συγγραφέας έχει τη δύναμη του γλωσσικού πλούτου και της πρωτότυπης όμορφης λυρικής μεταφοράς, αλλά και την εμπειρία να μην σκορπίσει αυτή τη δύναμη αλόγιστα. Μας μεταφέρει υπέροχες από άλλους κόσμους εικόνες, εκεί που πρέπει όσο πρέπει. Δημιουργεί στα μάτια του αναγνώστη σκηνές, τις οποίες είναι δύσκολο να τις ξεχάσει. Και εκεί είναι η ουσία. Οι ιστορίες της αποκτούν επιπλέον διαστάσεις και μεγαλύτερη δυναμική. Τι εννοώ; Αν προσπαθούσα να διηγηθώ εγώ μία από αυτές τις ιστορίες… χα… και μόνο που το φαντάστηκα γελάω… Η Δεσποτάκη όμως σου δίνει όλο αυτό το θεσπέσιο περιτύλιγμα, καθώς κατέχει την δύναμη του βάρδου που ανέφερα πιο πάνω. Όταν το συνειδητοποίησα αποφάσισα ότι από το να κάνω μεταφορά του έργου, είναι καλύτερο να κάνω ότι μπορώ για να μιλήσω όσο πιο ξεκάθαρα είναι δυνατόν για την αναγνωστική μου εμπειρία.
Οι κόσμοι που φτιάχνει είναι τόσο πρωτότυποι, τόσο καινούριοι και μακρινοί, τόσο διαφορετικοί αλλά πάρα πολύ οικείοι, γιατί το κάθε τι είναι δουλεμένο, αλλά δεν χρειάζεται αναλύσεις και επεξηγήσεις. Απλώς ο κόσμος της «έτσι είναι γιατί έτσι είναι». Μικρές λεπτομέρειες, οι οποίες δεν εξηγούνται περαιτέρω, διότι πραγματικά, οι εξηγήσεις θα διέλυαν την μαγεία. Η δουλειά που έχει γίνει στις μικρές αυτές ιστορίες, με έχει γεμίσει έκπληξη. Ακόμη και δύο σελίδες διήγημα, έχουνε μέσα τους τόση δουλειά, τόση φροντίδα που θεωρείς ότι ο αφηγητής έχει ξεπηδήσει από κάποια στροφή και σας μιλάει στ’ αλήθεια. Όσο για το αν μου άρεσαν τα διηγήματα – τα οποία ενώνονται μεταξύ τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο, καθώς το καθένα ανήκει σε μια στροφή της γενικότερης ιστορίας, κόσμοι παράλληλοι σε ένα μεγαλύτερο γυάλινο σύμπαν- είναι όλες μία και μία, με σκλάβωναν πάντα από την πρώτη τους παράγραφο! Δείτε την έναρξη ενός διηγήματος:

«Έλεγαν για το κορίτσι στον δυτικό μιναρέ: Καλή κοπέλα, μα, σαν όλους τους Παλιοπολίτες, αγγελοσκιαγμένη, να’ χει στη μοίρα της την τρέλα. Και κουνούσαν το κεφάλι σαν την κοιτούσαν, μακρινή κι ονειροβατούσα, καθώς γυρνούσε ανάμεσα στην αγορά της Νέας Πόλης, να ψάχνει· τι; Κανείς δε ρώτησε, κανείς δεν προσπάθησε να μάθει.»
σ. 68

Εάν αυτή η παράγραφος που επέλεξα τυχαία, δεν σας έκλεψε τη προσοχή από οτιδήποτε άλλο κάνετε, τότε τσάμπα χτυπιέμαι τόση ώρα, να σας μεταφέρω αυτή την μικρή αναγνωστική μαγεία την οποία βίωσα.
Θα κλείσω λέγοντας ότι ένα είναι το αρνητικό της όλης εμπειρίας, με άφησε θέλοντας κι άλλο!

«Τι έγινε μετά;» ρωτάνε οι καβαλάρηδες της στέπας τους περιπλανώμενους τραγουδιστές. Κι εκείνοι δε χαμογελούν, μόνο κοιτούν τον ουρανό, τα αστέρια και τα σύννεφα που χορεύουν στα χάδια των ανέμων.
«Η ιστορία αυτή δεν έχει τελειώσει ακόμα», λένε σε απάντηση.
σ. 107

https://wordpress64426.wordpress.com/...

[Nasia · Rating 4 out of 5]

Τι καλά να υπάρχουν τόσο καλοδουλεμένες συλλογές του φανταστικού εκεί έξω! Εντυπωσιάστηκα από το πόσο καλό worldbuilding γίνεται από την συγγραφέα, τον τρόπο που συνδέει το ένα διήγημα με το επόμενο, όπως και από τους λεπτομερείς χάρτες που συνοδεύουν τις ιστορίες!

[Kyriaki · Rating 4 out of 5]

«Μην κοροϊδεύετε τις ιστορίες των ανέμων και των νεφών. Γιατί είναι γεμάτες αίμα και δάκρυα και θάνατο αγαπημένων προσώπων. Και πολλές φορές κανείς δε μαθαίνει την κατάληξη τους, εκτός από τους νεκρούς και το φεγγάρι».


Στο δημοτικό που λέτε μας πήγαιναν μερικές φορές να δούμε θέατρο. Μια από αυτές τις φορές λοιπόν ενώ μας πήγαν στο θέατρο δεν είδαμε κανονική παράσταση. Στη σκηνή ήταν μόνο μια κυρία η οποία μας αφηγούνταν παραμύθια. Τα σκηνικά δεν άλλαζαν, ούτε αυτή άλλαζε ρούχα. Αυτά που έλεγε δεν τα θυμάμαι, θυμάμαι ότι έκανε διαφορετικές φωνές, πήγαινε πάνω κάτω στη σκηνή και έκανε έντονες κινήσεις με τα χέρια της. Τώρα αυτό κάπως θα λέγεται....δραματοποιημένη αφήγηση παραμυθιών;; Όπως και να λέγεται, μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση και το ξαναθυμήθηκα τώρα, διαβάζοντας αυτό εδώ το βιβλίο.

Η αφήγηση, η γραφή, η επιλογή των λέξεων μου άρεσαν πάρα πολύ! Ο κόσμος που διαδραματίζονταν οι ιστορίες φάνταζε τόσο άρτιος και ολοκληρωμένος παρ'ότι οι ιστορίες ήταν πολύ μικρές, μερικές από αυτές μόνο δυο σελίδες! Εννοείται λάτρεψα το γεγονός ότι είχε χάρτες και θαύμασα την ονοματοδοσία των χαρακτήρων, των τοποθεσιών και ό,τι άλλων όντων κυκλοφορούσαν στις σελίδες του, πραγματικά με εντυπωσίασαν σε σημείο να απορώ με κάθε νέο όνομα!
Υπέροχη φαντασία, ταξιδιάρικη, που σου ανοίγει την όρεξη!

Το ένα αστεράκι έφυγε κυρίως γιατί προσωπικά θα ήθελα λιγότερες ιστορίες που να έχουν να κάνουν με κάποια ωραία νέα που κάποιος την αγάπησε ή κάποιον αγάπησε αυτή. Λίγο περισσότερη ποικιλία ρε παιδί μου! Αλλά εντάξει αυτό είναι καθαρά προσωπική προτίμηση.


«Η μαγεία δεν είναι τίποτε άλλο από τη δύναμη του καθενός. Αν έχεις δύναμη να γιατρευτείς, γιατρέψου. Αν έχεις δύναμη να ξεχάσεις, ξέχασε. Αν έχεις δύναμη να συγχωρέσεις, συγχώρεσε...»

[Marilena ⚓ · Rating 4 out of 5]

Πρώτη φορά διαβάζω βιβλίο της συγγραφέως και μπορώ να πω ότι με εξέπληξε ευχάριστα.Η αλήθεια είναι ότι με τόσο θετικές κριτικές που έβλεπα κρατούσα μικρό καλάθι,γιατί ίσως δεν μου άρεσε όσο σε άλλους.
Πόσο λάθος έκανα..

Θα ξεκινήσω με την γραφή της, η οποία με μάγεψε!Ένιωθα ότι κάποιος μου αφηγούνταν τις ιστορίες και όχι ότι τις διάβαζα εγώ.
Η φαντασία υπήρχε σε όλο της το μεγαλείο,ακόμα και στα ονόματα των χαρακτήρων.
Επίσης μου άρεσε ο κόσμος που δημιούργησε να είναι κοινός για όλες τις ιστορίες,ενώ οι ιστορίες διαφέρουν μεταξύ τους.
Ακόμα ενθουσιάστηκα που υπήρχαν χάρτες με σκοπό να μπαίνουμε περισσότερο μέσα στην κάθε ιστορία.

Είμαι τόσο ενθουσιασμένη,που θα ακολουθώ τη συγγραφέα και θα προσπαθήσω να δίνω ευκαιρίες σε Έλληνες συγγραφείς περισσότερο.

[Michael Kotsarinis · Rating 4 out of 5]

3,5/5

Σε αυτή τη συλλογή ιστοριών βλέπουμε τη φαντασία της Ευθυμία Δεσποτάκη να απλώνεται σε όλο της το μεγαλείο καθώς μας μεταφέρει από Στροφή σε Στροφή και από τόπο σε τόπο! Είναι πραγματικά άξιος θαυμασμού ο πλούσιος και πολυποίκιλλος κόσμος που έχει στήσει η συγγραφέας. Και τι να πει κανείς για τους υπέροχους χάρτες που διανθίζουν το βιβλίο!

Οι ιστορίες που ξεδιπλώνονται στις σελίδες του θυμίζουν παραμύθια (με την καλή έννοια) και μιλάνε με μαγικό τρόπο για μέρη και ανθρώπους. Η γραφή της Ευθυμίας ρέει και θυμίζει αφήγηση και ποίημα ταυτόχρονα.

Δεν υπάρχει μια κοινή πλοκή που να συνδέει τις ιστορίες αν και οι συνδέσεις είναι αρκετές αφού όλες είναι μέρος του ίδιου κόσμου και όλες έχουν στο κέντρο τους τα ανθρώπινα πάθη, που δεν αλλάζουν όσες εποχές και κόσμους και Στροφές αν αλλάξουμε.

Να πω βέβαια ότι θα προτιμούσα μια πλήρη ιστορία με κανονική πλοκή και εξέλιξη από τον πολύ ενδιαφέροντα κόσμο της συγγραφέως καθώς οι συλλογές ιστοριών κλπ δεν είναι το αγαπημένο μου μέσο αλλά αυτό είναι καθαρά προσωπική μου προτίμηση.

[Άννα Σπανογιώργου · Rating 5 out of 5]

Η Ευθυμία μάς ταξιδεύει σε κόσμους μαγικούς. Κάθε διήγημα και μια μοναδική ιστορία, κεντημένη πάνω σε έναν καμβά φαντασίας, με κλώστες άλλοτε πολύχρωμες, φανταχτερές και ενίοτε ζοφερές σαν την άβυσσο. Ξεκινώντας, διάβασα τη φράση: «Μας έχει καταστρέψει ο Μούρκοκ, μας έχει καταστρέψει!». Κάτι στο μυαλό μου έκανε ένα ‘κλικ’. Ήξερα ότι δύσκολα θα απογοητευόμουν από κάποιον που διάλεξε αυτή τη φράση. Και δεν είχα άδικο! Νομίζω ότι το βιβλίο αυτό περιέχει ιστορίες που οι λάτρεις του φανταστικού θα απολαύσουν. Είναι γραμμένο με έναν υπέροχο, λυρικό τρόπο, περιγραφικό και περίτεχνο. Προσωπικά, δεν το διάβασα απνευστί, αλλά απήλαυσα κάθε παράγραφό δίνοντας της τον χρόνο που έπρεπε για να μπορέσω να έχω την μεγαλύτερη απολαβή. Οι κόσμοι είναι ιδιαίτεροι και πολύ θα ήθελα να με πάει και πάλι εκεί η συγγραφέας με νέα διηγήματά της. Πολλοί ήρωες (αλήθεια θαύμασα τα ονόματα!) ο καθένας με τον δικό του ρόλο, τα συναισθήματά του, τα πάθη του. Γιατί τελικά, ακόμη και σε έναν φανταστικό κόσμο, αυτό που προσδιορίζει τους ήρωες είναι η σκέψη, οι αρετές και οι κακίες.

[Μιχάλης · Rating 4 out of 5]

Όταν είχα διαβάσει το Μέσα απ' το γυαλί πίσω το 2007, το ε΄χια βρει ενδιαφέρον, αν και κατώτερο από τις δυνατότητες της συγγραφέα, βάσει άλλων ιστοριών που είχε εκδόσει/γράψει εκείνη την εποχή.

10 χρόνια μετά, η αναθεωρημένη και με πολλές νέες ιστορίες έκδοσή του είναι σαφέστατα πολύ βελτιωμένη από το αρχικό βιβλίο, χωρίς να θυμάμαι το αρχικό είμαι σίγουρος ότι κάποιες έχουν ξαναγραφεί από την αρχή. Κάποιες από τις επιπλέον ιστορίες είναι αυτές που, στην πρώτη ανάγνωση, θεωρούσα καλύτερες.

Το ύφος των ιστοριών θυμίζει Tanith Lee, μπλέκει το παραμύθι με το λυρισμό, μιλάει για καταραμμένους έρωτες και λύτρωση, έχει παραδόξως γερή κοσμοπλασία για το είδος, έχει γερές δόσεις χιούμορ.

Με λίγα λόγια, δε νομίζω ότι η συλλογή αυτή είναι ό,τι καλύτερο θα μας δώσει ποτέ η Ευθυμία Δεσποτάκη, είναι όμως αντάξιο δείγμα της γραφής της.

[Maria Tsiakalou · Rating 5 out of 5]

Πολλά μικρά παραμύθια, πολλές μικρές ιστορίες που θα μπορούσαν να γίνουν η καθεμία τους βιβλίο. Η Ευθυμία Δεσποτάκη σε κάθε διήγημα εναλλάσσει τη γραφή της. Άλλοτε στολισμένη, άλλοτε ποιητική, πάντα όμως πλούσια σε φαντασία. Ιστορίες για τον έρωτα, τη ζήλια, την προδοσία, σκοτεινές, αισιόδοξες, αναπάντεχες. Ποικίλοι συνδυασμοί ερωτικών ζευγαριών, αλκοολισμός, μαγείες, ξόρκια και κατάρες. 195 σελίδες με χάρτες, προλόγους, μικρές ιστορίες και πολύ αγάπη για τον κόσμο του φανταστικού. Ένα όμορφο ταξίδι.

[Γιώργος Μπελαούρης · Rating 5 out of 5]

Κι όπως θα παίρνω τις στροφές, αποτελείωσέ με! (κάποιες σκέψεις για το ‘’Μέσα απ’ το γυαλί και άλλες ιστορίες από ημιτελείς Στροφές’’ της Ευθυμίας Ε. Δεσποτάκη)

Προειδοποίηση: περίπου 1700 λέξεις ποστ!

Πέρα από τον τίτλο που έβαλα –τον οποίο πέρα από το κουτό άσμα τον εννοούσα ειλικρινά για όσα λέει στον συγκεκριμένο στίχο- με πάσα σοβαρότητα τώρα: ήθελα καιρό να πιάσω κάποιο βιβλίο της συγγραφέως. Οι λόγοι σχηματίζουν ένα τρίπτυχο εκτίμησης, οπότε ας το παραθέσω: 1) η συνεισφορά της στην εγχώρια λογοτεχνία του φανταστικού δεν περιορίζεται μόνο εντός σελιδών μα και πέρα από αυτές, 2) είναι μέλος της ΑΡΠΗΣ και ό,τι έχω διαβάσει από την συγκεκριμένη ομάδα μέχρι στιγμής είναι διαμάντι, 3) η γνώση της για την λογοτεχνία του φανταστικού είναι πραγματικά αλλού! Ένας επιπλέον λόγος που την σέβομαι όμως –όπως και όλους όσους γράφουν high fantasy- είναι το γεγονός ότι τόλμησαν να εκθέσουν ένα αντίστοιχο έργο, δίχως να χρυσώνουν το χάπι (αυτός είναι κυρίως προσωπικός λόγος, διότι εγώ αποφάσισα να ξεκινήσω με τα low fantasy έργα μου την εκδοτική μου πορεία, για να το ‘’βαρύνω’’ πιο μετά το θέμα, και αν έπραξα σωστά ή λανθασμένα, μόνο ο χρόνος θα δείξει). Ναι, το τελευταίο θέλει καλαμπαλίκια πιστεύω και όταν μιλάμε για γυναίκα συγγραφέα, στο νου μου, είναι ακόμα πιο θαρραλέα η κίνηση.

Πέρα όμως από την εκτίμηση και τον σεβασμό, ας περάσουμε στα του κειμένου, για να μην μακρηγορούμε άνευ λόγου και για να δούμε αν δικαιώθηκα (αναλυτικά και ομιχλωδώς όπως πάντα):

Μια Στροφή μ’ όλες τις χάρες τ’ ουρανού
‘’Από το Βιβλίο των Συμβάντων: Ένα κάποιο κεφάλαιο, μία κάποια σελίδα’’: πολύ ιντριγκαδόρικο ξεκίνημα, με θεματικές που με ταλανίζουν κι εμένα στα κείμενά μου, μίλησε μέσα μου μεμιάς! Άμεσα, δίχως περιστροφές –στον πυρήνα του- με ύφος ‘’αν θέλετε με διαβάζετε, αν όχι, δεν με νοιάζει’’.
‘’Βίγλα’’: όπως και το προηγούμενο, πέρα από την επιφάνεια της ιστορίας, νιώθω ότι η συγγραφέας μας μιλάει με περίσσια ειλικρίνεια για την αίσθηση που έχει ο κάθε γραφιάς πριν εκθέσει το κείμενό του στον κόσμο. Μία μάχη που μοιάζει εξαντλητική στα μύχια μας και σαν σίγουρη ήττα, με την αγάπη μας για την ίδια την γραφή –στο πρόσωπο της Γιμάρακ- να μην είναι αρκετή για να μας προστατέψει!

Μια Στροφή μέσα απ’ το Γυαλί
‘’Πρόλογος γυάλινος’’: μία εισαγωγή για την δομή των κόσμων, όχι ως προς την γεωγραφία αλλά ως προς τους νόμους τους και πώς λειτουργούν. Όμορφη γλώσσα!
‘’Γγιν’’: μας εξηγείται το ‘’Γυαλί’’, μία πολύ ενδιαφέρουσα σύλληψη, το οποίο αν και θυμίζει κάπως Μούρκοκ –ήμασταν από τον πρόλογο προετοιμασμένοι γι αυτό- έχει κάποιες φιλοσοφικές προεκτάσεις που θα μπορούσαν να γεμίσουν τόμους. Το ταξίδι της Κρέγκαβον για εκδίκηση και λησμονιά, με έκανε να νιώσω οικεία, σα να διαβάζω τις μεγάλες παλιές πένες και νοστάλγησα τις εποχές που διάβαζα Βανς και Ντάνσανυ. Όμορφο.
‘’Τα υπόλοιπα της ευτυχίας’’: ο Μπεκιάρι, η περιπέτεια και ο μύθος του μου έβγαλαν μία θλίψη και η λεπτή γραφή με άγγιξε με την αμεσότητά της. Μου άρεσε πολύ η φράση ‘’πικρότερη για όσους την έζησαν και αδιάφορη για όσους την προκάλεσαν’’.
‘’Μαρμαρένιο κατώφλι’’: ένα λακκάκι στην πέτρα, οι όψεις των ψυχών και οι όψεις της αγάπης. Γλυκούλι.
‘’Ο Εραστής στη Στάχτη’’: (σοκ! Έχω περιοχή ‘’Φλόγια’’ κι εδώ είχε ‘’Φλογία’’ με ίδια χαρακτηριστικά!) η ιστορία μιας πηγής και μίας πόλης, ο μύθος μιας αιμομιξίας. Είχε υφή θρύλου και μου άρεσε πολύ.
‘’Το κορίτσι στον μιναρέ’’: άλλος ένας μύθος για τις ρίζες ενός εθίμου, όμορφη λεπτομέρεια στην όλη κοσμοπλασία.
‘’Το Δώρο των Θεών’’: κάποιου είδους σούκιουμπους η Ντίλμουν; Γλυκόπικρο, άλλη μία φευγαλέα ύπαρξη, καταδικασμένη από την ομορφιά της.
‘’Τα φυτά του κάτω κόσμου’’: ιστορία συγκεκριμένων άνθεων και ο μύθος πίσω από αυτά. Μου θύμισε λίγο Περσεφόνη το ψέμα του ιερέα. Ωραίο κειμενάκι.
‘’Οι γυναίκες στη Σαχάι περπατούν λικνιστικά’’: ο οριενταλισμός του διηγήματος με έκανε να ανατριχιάσω. Ένιωθα σα να διαβάζω Χάουαρντ ή απόσπασμα από τις ‘’χίλιες και μία νύχτες’’. Η περίεργη φύση του κειμένου έχει και λίγο κωμική χροιά, μα έξυπνη ιστορία και συγχαρητήρια στην συγγραφέα για την τόλμη της να το γράψει. (Ναβουδανού μου θύμισε τον Ναβουχοδονόσωρα, ηθελημένο;)
‘’Μοντλιβόλτις’’: στα ίδια πλαίσια με τα προηγούμενα κείμενα, μία τελετουργία και μία ιστορία, δεν με τρέλανε.
‘’Ιστορίες των νεφών και των ανέμων’’: κάτι από αρχαία τραγωδία και κάτι από ιαπωνικό μυστήριο σε έναν κόσμο που θυμίζει Χάουαρντ. Ωραίο.

Μια Στροφή με πολλά ποτάμια σ’ έναν δέλτα
‘’Εισαγωγή: «δέλτα», όπως «διάβασμα»’’: μία αναρώτηση για την φύση της σοφίας και άλλα δύο λόγια από το Βιβλίο των Συμβάντων, διαφορετική εισαγωγή, προϊδεάζει σε ακόμα πιο βαθυστόχαστη –αν και σύντομη- ενότητα.
‘’Ο Σαπενούπιτ γελάει εις βάρος μας’’: άλλη μία ιστορία έρωτα που θυμίζει θρύλο ή παραλογή. Θα προτιμούσα να συνέχιζε σε ίδιο κλίμα με την εισαγωγή, μα μάλλον εγώ εστίασα σε άλλο σημείο απ’ ό,τι ήταν το ηθελημένο να εστιάσω.

Μια Στροφή μ’ όσους ξεχνιούνται διαβάζοντας το Βιβλίο των Συμβάντων
‘’Εισαγωγή στο Βιβλίο των Συμβάντων’’: Το Βιβλίο των Συμβάντων δεν είναι τελικά κάποιου είδους ιερό κείμενο –αλά Νεκρονόμικον- μα μία προέκταση της ίδιας της συγγραφέως, η υλική πα��ουσία της εντός της μυθολογίας. Έξυπνο.
‘’Ερινύες’’: η πτώση μίας χώρας και θρήνος για την ομορφιά που χάθηκε. Είχε ενδιαφέρον, έπειτα από τόσες ιστορίες όμορφων γυναικών που βίωσαν άκαρδη μοίρα, να το βλέπουμε σε ένα θηλυκό ανθρωπομορφισμένο και με την όψη χώρας. Θα μπορούσε να είναι τραγούδι βάρδου.
‘’Το τραγούδι απ’ το σακούλι’’: μου θύμισε λίγο το ‘’αμόνι που τραγουδά’’, την ‘’κόρη του βασιλιά των ξωτικών’’ και –για κάποιο λόγο- τους ασκούς του Αιόλου! Ωραίος συνδυασμός και ωραίο αποτέλεσμα.
‘’Μια βόλτα στον κήπο’’: μου έφερε στο νου την ‘’Βεατρίκη’’ του Χώθορν. Κάτι με τους καταραμένους κήπους πάντα με κάνει να μαγεύομαι. Πολύ σύντομο αλλά όμορφο.
‘’Ασημένια κουδουνάκια να χτυπούν σ’ όλη τη γη’’: μία μύηση, γραμμένη σε δεύτερο ενικό και μία τελετουργία που έχει πολύ μεγαλύτερο βάθος από αυτό που θεωρούν ότι είναι απλά ένα έθιμο οι συμμετέχοντες. Όμορφο.

Μια Στροφή μ’ Ελλανικές ιστορίες
‘’Η ασάλευτη θάλασσα, η αεικίνητη γη’’: όμορφη εναλλαγή προσώπων και μου άρεσε και ο Χορός. Μία ιστορία αγάπης και πάλι, μα ο τρόπος που έχει γραφτεί την κάνει πιο άμεση και με μεγαλύτερο αντίκτυπο από τις περισσότερες που προηγήθηκαν. Ενδιαφέρων πειραματισμός.

Μια Στροφή με μεγάλες απάτες
‘’Εισαγωγή: αλήθεια-παραμύθια’’: μου κλώτσησε κάπως η αναφορά στα του κόσμου μας, μα το νόημα ήταν όμορφο.
‘’Στον γάιδαρο καβάλα’’: μου θύμισε τον συγγραφέα του Γκρέι-Μάουζερ το ύφος του κειμένου. Έξυπνο.
‘’Ο πιο έξυπνος Θεός’’: ένας μύθος για την εξυπνάδα μίας εταίρας. Μου θύμισε την ‘’πριγκίπισσα και τον βάτραχο’’.
‘’Το Ετήσιο Φεστιβάλ Ζυθοκατάνυξης των Πορφυρών Πεδίων’’: μία προφητεία που για να εκπληρωθεί ήθελε έναν θάνατο μα τελικά προέκυψαν δύο. Κάπως αναμενόμενο και κλισέ στο είδος, μα όμορφα γραμμένο.
‘’Πέρα από τη θάλασσα’’: μου θύμισε κάτι από τις συλλογές του Ντάνσανυ –και για κάποιο λόγο ‘’τον άνθρωπο που έκλεψε η θάλασσα’- κι έχω πει πόσο αγαπώ τον Ντάνσανυ, οπότε θεωρώ είναι το μέγιστο κοπλιμάν που μπορώ να κάνω και στην συγκεκριμένη περίπτωση.

Μια Στροφή μ’ όσους πορεύονται ξεστρατίζοντας από τη δημοσιά
‘’Εισαγωγή: Στους δρόμους του κόσμου αυτού’’: δύο λόγια για τους Ραψωδούς και πόσο σημαντικοί είναι στην μυθολογία των Στροφών.
‘’Ο Δρόμος των Ανέμων’’: μου θύμισε πάλι τον Λάιμπερ για κάποιο λόγο αν και θα ήταν πολύ σοβαρό για τον Λάιμπερ. Επικό και γλυκόπικρο.
‘’Η Νοτίτα και η Νόμενα’’: γέλασα δυνατά. Μου άρεσε πάρα πολύ. Αναπάντεχο, ευτράπελο, γεμάτο καρδιά για κάποιο λόγο. Τέλειο!
‘’Εφτά αστερίες’’: περίεργο κειμενάκι για κλείσιμο. Θα ήθελα κάτι πιο πομπώδες ή πιο κρεσέντο, μα αποφάσισε να το κλείσει ήρεμα, οπότε το δέχομαι. Παραμυθένιο κλείσιμο, σα να ήθελε η επίγευση που θα μας μείνει να συνοψίζει την ατμόσφαιρα όλου του βιβλίου!

Δικαιώθηκα λοιπόν ή τσάμπα την είχα σε βάθρο, μαζί με Κεραμίδα και Κόκκινο; Βεβαίως και δικαιώθηκα! Οι Χάρτες που στολίζουν όμορφα κάθε Στροφή ήταν κι ένα κερασάκι στην τούρτα, μα η γλώσσα…

Το ‘’μέσα απ’ το γυαλί’’ είναι βιβλιαράκι γκουρμεδιά! Σαν το ‘’ιδού ο άνθρωπος’’ του Λασκαράτου ή το ‘’Λόγια της πλώρης’’ του Καρκαβίτσα. Δεν είναι μόνο μία συλλογή διηγημάτων, μα μία ανθολογία στοχασμών, παραλογιών, αλληγοριών και κειμένων που κάτω από την ομπρέλα του φάνταζι μασκαρεύονται σαν φανταστικές ιστορίες, μα αν ξύσεις την επιφάνειά τους, το βάθος τους έχει πολλά να σου πει. Σίγουρα όμως δεν είναι για όλους, όπως κάθε γκουρμεδιά, η αποσπασματική φύση του και η αλληγορική πένα της συγγραφέως ίσως σε κάποιους να μην κάτσουν καλά και να τους κάνουν να απελπιστούν ή να το παραμερίσουν.

Καλύτερα όμως, ας μείνει σε λίγους και καλούς, γιατί αυτή η εμπειρία αξίζει να μοιραστεί μόνο με όσους μπορούν να την εκτιμήσουν.

Πριν κλείσω, θα ήθελα να πω τρία πράγματα ακόμα, ένα ακόμα τρίπτυχο αν θέτε: 1) προσπάθησα να είμαι σύντομος, γι αυτό ίσως ο λόγος σε κάποια σημεία να είναι απότομος, μα όπως και σε άλλα παρόμοια κείμενά μου, όταν λέω ότι ένα κείμενο μου θυμίζει κάτι άλλο δεν είναι κακό, αλλά φιλοφρόνηση. Παρθενογένεση δεν υπάρχει, οπότε όσο πιο ψαγμένη η πηγή ή η αναφορά της ομοιότητας τόσο πιο πολύ ενθουσιάζομαι. 2) αύριο θα σκάσει παρόμοιο κειμενάκι για τα ‘’πνεύματα’’, δεν μπορούσα να μην το πιάσω στα καπάκια, μα μη φοβού, δε θα είναι τόσο μεγάλο. 3) μέσα από τις σελίδες και των δύο βιβλίων, ένιωσα μία σύνδεση βαθύτερη με την συγγραφέα. Όχι για τις ομοιότητες που ανέφερα ή για την κοινή μας επιρροή από τον Μούρκοκ, μα –δίχως να φανώ δήθεν ή κλάψας- επειδή με πάσα ειλικρίνεια και με το χέρι στην καρδιά, γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι να θες να γράψεις για το δικό σου πολυσύμπαν. Εμένα μου έχει ‘’φάει’’ 23 χρόνια από την ζωή μου και σε εκείνη –αν υποθέτω σωστά από την κάρτα εισαγωγής στο προφίλ της- 37! Είναι εμμονικό και θέλει πολύ τόλμη όποτε εκθέτεις ένα και μόνο κομμάτι του (ο κόσμος δεν μπορεί να νιώσει την μεγαλύτερη εικόνα, είναι λογικό, ενώ κάθε κείμενο είναι ‘’καταδικασμένο’’ να έχει αποσπασματική υφή). Δεν ξέρω αν όσοι παίζουν με την δημιουργία ενός και μόνον κόσμου τρώνε το ίδιο λούκι, μα Ευθυμία σε νιώθω, συμπάσχω και είθε ο κόπος μας να δικαιωθεί! σ’ ευχαριστώ για τις σελίδες κόσμημα που μας χάρισες και είθε να είσαι πάντα υγιής, δημιουργική και ευτυχισμένη, με τις Στροφές του νου, της φαντασίας και της καρδιάς σου να μην σταματήσουν να περιστρέφονται ποτέ!

[Άννα Μακρή · Rating 5 out of 5]

Ε, ναι: πεντάστερο με το χέρι στην καρδιά.
Το βιβλίο όσο προχωρούσε ανέβαινε, βάθαινε, απλωνόταν. Πόσο ταξίδεψα μέσα στον χρόνο, στον κόσμο, (σε κόσμους), στη φαντασία, με αυτά τα διηγήματα! Πόσα χρώματα και πετράδια γυαλιστερά είδα, πόσες γεύσεις πικάντικες και πικρές δοκίμασα, πόσα αρώματα γαργάλησαν τη μύτη μου (αυτό το βιβλίο ευωδιάζει θάλασσα, αχινούς, παστρικές κουζίνες, ερωτικές αγκαλιές και λαιμούς για φίλημα, ευωδιάζει σεντόνι απλωμένο στην ανοιξιάτικη λιακάδα), πόσα σκοτάδια εξερεύνησα και τι πόνους άφησα να μου μαλακώσουν την καρδιά;
Ένα από τα σπάνια βιβλία, από αυτά που μας κάνουν, αν όχι καλύτερους, τότε σίγουρα πιο αληθινούς ανθρώπους.

[Smassing Culture · Rating 5 out of 5]

Κριτική στο Smassing Culture

Όταν η γυναικεία βιωματικότητα συναντά τη φαντασία

Είκοσι τρεις ιστορίες φαντασίας. Τρεις πρόλογοι. Έξι εισαγωγές. Έξι χάρτες. Ένα επίμετρο. Εφτά Στροφές.
Ψηφίδες μιας μεγάλης εικόνας, εικόνας συμπαντικής, που χτίζει μια συγγραφέας στο μυαλό της. Κάποιες φορές, καταφέρνει να παρουσιάσει ένα μέρος της εικόνας, πλήρες και κατανοητό. Άλλες φορές, έχει μόνο μικρά κομμάτια, αποσπάσματα και σπαράγματα, λαμπρά κοσμημένα με χρυσό και λάπις λάζουλι. Στο τέλος, είτε δεις το σύνολο και το κατανοήσεις είτε μείνεις στα επιμέρους θαύματά του, ένα θα είναι το σίγουρο, το σαφές συμπέρασμα:

Οι άνθρωποι ψάχνουν να βρουν αυτό που θα τους χαρίσει
γαλήνη. Κάποιες φορές το βρίσκουν. Κάποιες άλλες όχι.
Κι ούτε το ένα ούτε το άλλο τους εμποδίζει να ζουν”

Σύμφωνα με τις παραδόσεις πολλών λαών τα ξωτικά είναι πλάσματα που κατάγονται από τη γενιά της Εύας και χορεύουν κυκλικά αφήνοντας στα συγκεκριμένα σημεία λίγη από τη μαγεία τους. Εάν κάποιος αδαής τύχει να περάσει από εκεί , ο θρύλος λέει πως είτε θα οδηγηθεί σε παντοτινή αιχμαλωσία στον κόσμο των ξωτικών, είτε θα χάσει τα λογικά του. Σε μια τέτοια αιχμαλωσία κατέληξα κι εγώ διαβάζοντας τις αφηγήσεις της Ευθυμίας Δεσποτάκη, ιστορίες φτιαγμένες από νεραϊδόσκονη, άγρια γοητεία, μαγική έκσταση και γυναικείο βίωμα.

Η συλλογή διηγημάτων “Μέσα απ’ το γυαλί” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις mamaya μας εισάγει στον πολύπλοκο κόσμο της συγγραφέα, ο οποίος μοιάζει σαν τα κομμάτια ενός σπασμένου καθρέφτη. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για έναν κόσμο που είναι χωρισμένος σε “στροφές”, η οποίες και αντιστοιχούν σε σύμπαντα, που συνυπάρχουν παράλληλα και στηρίζονται στην αγάπη, τη συμπόνια και την ισορροπία. Από την άλλη μεριά, η ανατροπή των θεμελιωδών αυτών αξιών οδηγεί με ντετερμινιστικούς όρους στην αλλαγή της στροφής, δηλαδή στην αλλαγή της ιστορίας. Οι ήρωες, έτσι, βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια κατάσταση άγνοιας των γεγονότων, ενώ η μόνη σταθερά ανάμεσα στους κόσμους είναι ο “Ραψωδός”, ο οποίος κατά κάποιον τρόπο θα μπορούσε να αντιστοιχεί στον δικό μας ιστορικό. Έτσι εμφανίζεται μπροστά μας ένα κλασσικό μοτίβο σύμφωνα με το οποίο ο ιστορικός είναι ο καταλληλότερος αφηγητής.

Από την άλλη μεριά, ο αναγνώστης βρίσκεται και αυτός αντιμέτωπος με τον κατακερματισμό αυτού του κόσμου, ενώ παράλληλα οι ιστορίες τον μεταφέρουν σε διαφορετικές στροφές, όπως είναι η Χαρισματική Στροφή, η Στροφή της Πολυποταμίας, η Στροφή των Συμβάντων, η Απατημένη Στροφή, η Στροφή της Δημοσιάς και, τέλος, η Στροφή του Γυαλιού, η οποία είναι και η πιο ολοκληρωμένη. Όλες οι Στροφές έχουν ιστορίες να μας αφηγηθούν, ανθρώπους αληθινούς και γεγονότα, μέσα από τα οποία προκύπτει η ολότητα του σύμπαντος αυτού μέσα από την πολλαπλότητα των κόσμων του. Έτσι οδηγούμαστε σε μια ολιστική αντίληψη του σύμπαντος, αφού οι διάφοροι κόσμοι -Στροφές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και αλληλοεπηρεάζονται.

Όσον αφορά τη γραφή της συγγραφέα θα έλεγα πως αυτή είναι έντονα γυναικεία, όπως ακριβώς και η θεματική της. Πολύ περισσότερο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα ��άντα στη συλλογή αυτή, από το αξιακό σύστημα πάνω στο οποίο τοποθετεί τους κόσμους της η συγγραφέας, μέχρι τη χρήση παραδοσιακά γυναικείων αντικειμένων συστοιχίας (βλέπε θάλασσα, φεγγάρι, φύση) στοχεύουν στην ανάδειξη μιας περισσότερο γυναικείας οπτικής του κόσμου. Επιπλέον, πασίδηλες είναι οι καταβολές της από το ρομαντικό ρεύμα λογοτεχνίας και τις λογικές του λαϊκού παραμυθιού και της μυθολογίας, αφού οι ιστορίες της επιτελούν μια ιδιαίτερα παιδαγωγική λειτουργία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ευθυμία Δεσποτάκη έρχεται σε μια διαρκή συνομιλία με τη γυναικεία βιωματικότητα και σωματικότητα, όπως αυτή εκδηλώνεται μέσα από τον έρωτα, τη μητρότητα, τη γυναικεία σεξουαλικότητα, ενώ δεν φοβάται να αγγίξει και ζητήματα έμφυλης βίας, όπως είναι ο βιασμός και η γυναικεία κακοποίηση. Με αυτό το τρόπο ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με κλασσικά μοτίβα όπως είναι οι σχέσεις των δύο φύλων, η σχέση του έρωτα με τον θάνατο και την επιθυμία, αλλά και με παραλλαγές των ιστοριών της Περσεφόνης, της Σίβυλλα Βέιν (“Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ”) και άλλων γυναικών, λιγότερο γνωστών, βγαλμένων από τη φαντασία ή την πραγματική ζωή.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η συλλογή διηγημάτων “Μέσα απ’ το γυαλί και άλλες ιστορίες από ημιτελείς Στροφές” συνδυάζει μια ιδιαίτερα πολύπλοκη και αυθεντική φαντασία που φέρει την αποκλειστική σφραγίδα της συγγραφέα με την έκφραση του γυναικείου βιώματος, η οποία βοηθά όχι μόνο στην ενδυνάμωση των γυναικών (empowerment), αλλά και στην αποκάλυψη του γυναικείου κόσμου. Κατά τη γνώμη μου, αυτό το τελευταίο, είναι που κάνει το βιβλίο ιδιαίτερα μοναδικό, αφού φέρνει στην επιφάνεια μια οπτική παραγκωνισμένη και ημιφωτισμένη ακόμα και σήμερα. Η συγγραφή τέτοιων βιβλίων έχει τεράστια σημασία, ενώ κατά τη γνώμη μου αποτελεί το κύριο διακύβευμα του φεμινιστικού κινήματος στο χώρο της λογοτεχνίας και του πολιτισμού εν γένει. Τέλος, η φιλοτέχνηση των χαρτών του κόσμου της Ευθυμίας Δεσποτάκη είναι το κερασάκι που συμπληρώνει την τούρτα ενός πολύ ιδιαίτερου και αξιόλογου αναγνώσματος.

[Χαράλαμπος Δρουκόπουλος · Rating 5 out of 5]

Είμαστε σοβαροί; Που στο καλό κρυβόταν αυτό το βιβλίο και δεν το έλεγες πουθενά ρε Ευθυμία; (Με την Κα Δεσποτάκη είμαστε φίλοι, αλλά μόλις τώρα κατάφερα να διαβάσω το βιβλίο της. Η φιλία μας δεν σημαίνει ότι δεν θα είμαι αντικειμενικός στην κριτική μου. Παίρνω το δρεπάνι)....
Ξαναρωτάω. Είμαστε σοβαροί; Μιλάμε για τον ορισμό του High Fantasy σε λιγοστές σελίδες. Αγαπητέ αναγνώστη στο παρόν βιβλίο πρόκειται να συναντήσεις διηγήματα του Φανταστικού. Κάθε διήγημα αποτελεί απόσταγμα για το συγκεκριμένο είδος. Κάθε διήγημα είναι τόσο ανόμοιο με το προηγούμενο που κάποιες στιγμές απορούσα αν η συγγραφέας ήταν όντως η ίδια. Στις Στροφές έχει καταφέρει να αναπτύξει το πολύπλευρο συγγραφικό ταλέντο. Θες έπος; Πάρε. Θες δράμα; Κόπιασε. Θες σκέψη; Για κοίτα! Θες γέλιο, σάτιρα; Είσαι στο σωστό βιβλίο.
Ένα μικρό σε μέγεθος βιβλίο κι όμως τόσο πλούσιο σε περιεχόμενο. Διαβάζοντάς το συντελέστηκε κάτι μαγικό. Ταξίδεψα πίσω στον χρόνο. Στην εποχή όπου τα μόνα διηγήματα φαντασίας έρχονταν από τα ωροράκια. Εκεί γνώρισα τον Έλρικ, τον Κόναν, τον Κθούλου, τον Ιάσωνα Δούκα μα και πολλούς άλλους. Το βιβλίο με έκανε να νοσταλγήσω το παλιό καλό Fantasy. Πολλά από τα διηγήματα δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από αυτά που γράφτηκαν έως και έναν αιώνα πριν από διάσημους συγγραφείς. Τι να πω για διαμάντια όπως «Ερινύες», «Ο Εραστής στη Στάχτη», «Εφτά Αστερίες», «Μοντλιβόλτις (δυσκολοπρόφερτο, θυμίζει και εταιρία παροχής ενέργειας)», και πολλά ακόμα;
Κάθε φίλος του είδους οφείλει να το έχει στη συλλογή του, κατά προτίμηση δίπλα από όσα ωροράκια έχει καταφέρει να μαζέψει.
Η ποιότητα κάθε διηγήματος βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο. Ισχύει, όντως. Ο αναγνώστης που διαβάζει για πρώτη φορά φαντασία, θα χαμογελάσει. Ο υποψιασμένος όμως, ο ψαγμένος, θα σκεφτεί. Θα αναπολήσει. ίσως και να δακρύσει. Όπως είπαν και άλλοι αναγνώστες δεν πρόκειται για ένα απλό βιβλίο, αλλά για απόσταγμα. Απόσταγμα φαντασίας.
Η συγγραφέας στην εισαγωγή μιλάει για Μούρκοκ, αλλά εμένα μου θύμισε Τζόρνταν και Τροχό το όλο μοτίβο. Κάθε στροφή, ένα γύρισμα του Τροχού του Χρόνου.
Τέλος, ο πιο σημαντικός λόγος για τον οποίο λάτρεψα το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ότι σε κάποια διηγήματα μου φάνηκε ότι είδα τον Κόμπε τον Ντερλικωτή να μου χαμογελάει. Για μένα, πέρα από όσα έχει γράψει αυτό το τυπάκι (όχι γραΐδι mind you), o Κόμπες αποτελεί την επιτομή και η Ευθυμία αποδεικνύει έμπρακτα γιατί είναι μία από τις κορυφές του Φανταστικού στην πατρίδα μας αλλά και η υπέρτατη κορυφή του υποείδους «Φαντασία με Γέλιο», μέσα από τα λίγα διηγήματα τα οποία υπάρχουν και που ανήκουν στον τομέα αυτό. (Διαβάστε το «Οι γυναίκες στη Σαχάι περπατούν λικνιστικά» και μετά να με φτύσετε αν δεν πέσετε κάτω).
Αρνητικά: Δεν υπάρχουν. Είναι καθαρά θέμα γούστου, αλλά κάθε διήγημα είναι πολύ καλογραμμένο. μπορεί να μην απηχεί σε κάθε αναγνώστη, αλλά η αξία του δεν παύει να υφίσταται.
Στην προσωπική μου κλίμακα βαθμολόγησης έχουμε 10/11 όσον αφορά το πόσο μου άρεσε προσωπικά και καθαρά υποκειμενικά. Απλά το λάτρεψα το συγκεκριμένο βιβλίο. Μιλώντας για απήχηση στο μέσο αναγνωστικό κοινό, μάλλον θα έβαζα 1,5-2/3. Η βαθμολογία αυτή περιλαμβάνει και το συνολικό «ίχνος» που αφήνει το βιβλίο αυτό στην ελληνική λογοτεχνία. Τα τελευταία χρόνια ο Γιώργος Ιωάννου έχει εξυψωθεί από την Ακαδημαϊκή Κοινότητα ως ο μέγιστος διηγηματογράφος. Μάλλον όλοι αυτοί δεν διάβασαν κάτι από τις στροφές. Τεχνικά, η Δεσποτάκη είναι καλύτερη, αν και μιλάμε για άλλα είδη( Ρεαλισμός vs Φανταστικό). Τέλος το λεγόμενο value for money. 2/3. Η τιμή του είναι προσιτή. Μην πιείτε δυο καφέδες, πιείτε το συγκεκριμένο βιβλίο. Σύνολο 13,5-14/17.
ΥΓ: Αγαπάμε Φιλάρετο! ( Και η Ευθυμία και εγώ...)

[Γιάννης Σιδέρης · Rating 4 out of 5]

Μερικά πράγματα είναι κλασικά.
Το παλιό καλό κρασί, το φρεσκοψημένο κρέας, το αφράτο γλυκό.
Αυτά τα πράγματα είναι κλασικά. Και ξέρετε τι άλλο είναι επίσης; Το γράψιμο της Ευθυμίας.
Ξέρεις με το που δεις το όνομα της να κοσμεί ένα γραπτό ότι οι λέξεις θα αποκτήσουν άλλο νόημα, άλλο χρώμα, άλλη υφή. Ότι ακόμα κι αν οι ίδιες οι ιστορίες σε μπερδέψουν, σε αφήσουν κάπου μετέωρο ή ανολοκλήρωτο, η γραφή, η ατμόσφαιρα, η πρόζα θα σε ανταμείψουν.
Έτσι ένιωσα και στο Γυαλί. Είχα γνωρίσει την Ευθυμία μέσα από τα Πνεύματα κι άλλα κείμενα που έβρισκα στο Διαδίκτυο κι ήξερα τι να περιμένω - κι ευτυχώς, δεν απογοητεύτηκα. Μπορεί κάποιες ιστορίες να μη με κέρδισαν τόσο, μπορεί άλλες να με άφησαν λίγο προβληματισμένο αλλά σίγουρα, όλος ο κόσμος, όλες οι Στροφές, όλοι οι ήρωες και ηρωίδες της, μου άφησαν μία γλύκα στο τέλος.
Ένα χαμόγελο.
Μία χαρά.
Σαν το παλιό καλό κρασί, το φρεσκοφημένο κρέας, το αφράτο γλυκό.

Και την ευχαριστώ γι' αυτό.

[Κεσκίνης Χρήστος · Rating 5 out of 5]

Είμαι φανατικός αναγνώστης (φανμποι το λέγαμε στο χωριό μου) της Ευθυμίας. ΟΤΙ έχω διαβάσει το λάτρεψα. Λάτρεψα το χιούμορ της, την γραφή της, τις ιδέες της. Και μετανιώνω που δεν είχα διαβάσει αυτό το βιβλίο νωρίτερα. Γιατί το απόλαυσα όσο δεν πάει. Κάθε ιστορία ήταν η αγαπημένη μου μέχρι να ξεκινήσω την επόμενη. Γιατί; Δεν μπορώ να το εξηγήσω ακριβώς! Αλλά καταλήγω στο συμπέρασμα πως η συγγραφέας ξέρει να χειρίζεται με μαεστρία την ελληνική γλώσσα. Και έχει πολύ καλές ιδέες. Έτσι οι ιστορίες της αποκτούν μια ομορφιά παραμυθιού που λίγες ιστορίες έχουν πλέον.
Μου είχε αρέσει και το αλλο βιβλίο της συγγραφέως "Πνεύματα" μα θα τολμήσω να πω πως της ταιριάζει απόλυτα να γράφει διηγήματα. Αλλά ποιος ειμαι εγώ να υποδείξω οτιδήποτε; Θα ακολουθήσω ταπεινά κάθε προσπάθειά της. Είμαι σίγουρος πως θα την απολαύσω.
Τέλος, θα την ευχαριστήσω γιατί στην πιο δύσκολη περίοδο της ως τώρα ζωής μου, μου έδειξε ότι υπάρχουν και άλλοι κόσμοι. Το είχα ανάγκη.

[Αnastasia Neraidoni · Rating 5 out of 5]

Συλλογη ιστοριών-κομψοτεχνηματων που υφαινονται αριστουργηματικα μεταξύ τους με συνέπεια στην πλοκη κι αστείρευτη ευρηματικοτητα fantasy στοιχείων. Έμαθα πολλες λέξεις που δεν ήξερα, λεξεις από λαϊκή παράδοση που πλέκουν τα διηγήματα έτσι ώστε να δημιουργούν ενα εκπληκτικα δομημενο ψηφιδωτο που δεν μπορεις να το καταταξεις σ'ενα συγκεκριμμενο ειδος. Ειναι παραμύθια; ειναι μύθοι; Είναι ενας νεος κόσμος που γεννήθηκε στο μυαλο της συγγραφεος για να ενώσει την λα��κή λαογραφια με το μοντέρνο πολυσυμπαντικο fantasy; Εμένα το βιβλιο μου μοιάζει με υφαντο που συνδιαζει πολλές "στροφές" της παγκοσμιας Ιστοριας και πλέον δηλωνω φανατικη αναγνωστρια της Δεσποτακη!

[Βαγγέλης Ιωσηφίδης · Rating 4 out of 5]

Καιρό είχα να διαβάσω κάτι τόσο εξωτικό, κάτι τόσο παραμυθένιο, όπου τα πάντα -από τα ονόματα ως το λεξιλόγιο- να είναι τόσο αλλόκοσμα μα ζωντανά (το τελευταίο βιβλίο που με είχε κάνει να ζήσω κάτι παρόμοιο ήταν ο Σιωπηλός Μπου του Άγγελου Μπάκα).

Απόλαυσα τις μικρές αυτές ιστορίες και έδωσα στην καθεμία τον χρόνο που της άξιζε (διότι τα διηγήματα πρέπει να διαβάζονται με πιο αργό ρυθμό από τα μυθιστορήματα, κατά την άποψή μου).

Ένα στοιχείο που με τράβηξε πολύ ήταν η απεικόνιση τόσων πρωταγωνιστριών, η καθεμία από τις οποίες είχε τη δική της χάρη, το δικό της μαράζι, τα δικά της πράγματα να πει μέσα από τη ζωή της. Αθωότητα, αισθησιασμός, καημός, ανάγκη, όλα μαζί για ένα όμορφο αποτέλεσμα.

Ας περάσω τώρα στα σημεία που για μένα δε δούλεψαν:

1. Η ιστορία με το Γυαλί (την οποία περίμενα πώς και πώς ακόμα και πριν πάρω το βιβλίο). Υπάρχουν με τη σειρά:
-Α) Αφηγήτρια (Ευθυμία) + μέσο (βιβλίο) = ιστορία της Αγίντ.
Β) Αφηγήτρια (Αγίντ) + μέσο (Γυαλί) = ιστορία της Κρέγκαβον
Γ) Ιστορία Κρέγκαβον

Σίγουρα ήταν αξιόλογη ιστορία. Αλλά όλο το σκηνικό με το Γυαλί με μπέρδεψε και δεν μπόρεσα να αφοσιωθώ ολοκληρωτικά στην ιστορία, όπως συνέβη στις επόμενες, ούτε να καταλάβω πού εξυπηρετεί (κι ας το έκανα εύκολα εικόνα). Κάπου χάθηκα με το Γυαλί και τις δύο κοπέλες. Ίσως ήταν too much για μένα, ίσως το Β μέρος να ήταν αχρείαστο και θα μπορούσε από το Α να πάει στο Γ.

2. Κοσμοπλασία. Ενώ ήταν πολύ πλούσια και ζωντανή, μου φάνηκε πως ασφυκτιούσε μέσα σε τόσο μικρές ιστορίες. Οι ιστορίες που απόλαυσα περισσότερο ήταν εκείνες με τα λιγότερα ονόματα, με τις λιγότερες θεότητες και τοπωνύμια. Και αντιστρόφως: όπου οι χαρακτήρες άλλαζαν ελαφρώς όνομα (π.χ. Μέμνεγια-Μεμνάγια) ή τα ονόματα ήταν πολλά και παρόμοια, ένιωσα πως το πολύ της κοσμοπλασίας δε βοήθησε.

3. Χάρτες. Καλαίσθητοι, όμορφοι, τους χάζεψα αρκετά. Και προσπέρασα. Έξι χάρτες σε ένα τόσο μικρό βιβλίο, με ιστορίες λίγο-πολύ αυτοτελείς, μου φάνηκαν πολλοί. Αν ήταν ένας ο χάρτης, ίσως με βοηθούσε περισσότερο. Βέβαια θα προτιμούσα να μην υπήρχε καθόλου χάρτης, κι ας έχανα τόσο μεράκι και τόση ομορφιά. Όσο σε μεγάλα μυθιστορήματα φαντασίας έχω ανάγκη έναν χάρτη, άλλο τόσο σε μικρές ιστορίες θα μείνω στην πλοκή κι όχι στις τοποθεσίες και στα σημεία του ορίζοντα. Πιο πολύ θα βαραίνει ο χάρτης το βιβλίο, παρά θα με καθοδηγήσει, διότι δεν έχω τον χρόνο να επενδύσω σε αυτόν. Το αν το Βουνό Γίμαρακ είναι βορειότερα του Κάμπου της Άσημης μάλλον δε θα με ωφελήσει σε κάτι ούτε θα θυμάμαι τα τόσα τοπωνύμια στους χάρτες αυτούς. Εξαίρεση αποτελεί ο χάρτης της Πολυποταμίας, τον οποίο βρήκα μοναδικό και θα τον θυμάμαι πιστεύω για πολύ καιρό.

Ως κατακλείδα, θα αναφέρω ότι χάρηκα πολύ που ταξίδεψα σε αυτό το βιβλίο και σίγουρα εντοπίζω μεγάλο ταλέντο και γόνιμη φαντασία. Θα χαρώ να διαβάσω κι άλλα βιβλία της συγγραφέως. Πιθανότατα το μεράκι στην κοσμοπλασία και τη χαρτογράφηση θα μου δουλέψουν καλύτερα σε ένα μεγαλύτερο έργο, όπου θα έχω τον χώρο και τον χρόνο να μελετήσω τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τόπων, ηρώων και παραδόσεων. Εκεί μαντεύω (κοιτώντας μέσα απ' το Γυαλί) ότι θα πέσει πεντάστερο.

(Α! Μην ξεχάσω: το επίμετρο με συγκίνησε).

[Μάριος Μητσόπουλος · Rating 5 out of 5]

Τούτο το βιβλίο είχα σκοπό να το διαβάσω εδώ και αρκετό καιρό. Πάντα ξεπηδούσε κάποια κριτική που μέσες άκρες το εξυμνούσε και το χαρακτήριζε ως κορυφαίο. Και επίτηδες το άφηνα παραπίσω και δεν ασχολιόμουν. Ήξερα ότι πάντα θα βρίσκεται σε μια γωνία ενός βιβλιοπωλείου και θα με περιμένει και η ώρα της αναμονής τελείωσε πια. Τις ιστορίες τις διάβασα αργά γιατί δεν ήθελα να το αφήσω κάτω σε δυο ή τρεις μέρες. Από την πρώτη κιόλας σελίδα με τράβηξε ο παραμυθένιος τρόπος γραφής, η πολύ καλή χρήση της γλώσσας και οι ευφάνταστες ιδέες. Η μεγάλη πλειοψηφία των διηγημάτων έχει να κάνει με τον έρωτα, ίσως την απογοήτευση και την προσμονή. Και όμως μιλάμε για ένα συνονθύλευμα πολύχρωμο και πολυποίκιλο που δεν καταντά ποτέ βαρετό. Για ένα μοτίβο που δεν επαναλαμβάνεται και για ιστορίες που αν και σύντομες είναι κόσμοι ολόκληροι από μόνες τους.
Ήρθε η σειρά μου λοιπόν να πω και εγώ με την σειρά μου ότι η προσπάθεια αυτή είναι κορυφαία. Στην αρχή του βιβλίου η κυρία Δεσποτάκη "αναθεμάτισε" τον Μούρκοκ και στο τέλος κατέληξε να αποδείξει πόσο καλή μαθήτρια είναι. Πήρε κάποια στοιχεία δικά του, τα φίλτραρε σωστά και προσέφερε κάτι εντελώς αυτόνομο, φρέσκο και ενδιαφέρον.
Να κλείσω λέγοντας ένα ευχαριστώ που η συγγραφέας σε ένα άσχετό μου μήνυμα μου απάντησε και ασχολήθηκε όπως θα έκανε ένας ευδιάθετος και καλός χανιτζής σε κάποια από τις στροφές της.

[Γρηγόρης Δημακόπουλος · Rating 5 out of 5]

Και κάπως έτσι γεννιούνται οι μύθοι.

Αυτή ήταν η πρώτη σκέψη που έκανα καθώς ολοκλήρωσα την ανάγνωση της τελευταίας σελίδας κι έκλεισα το βιβλίο. Η Ευθυμία Δεσποτακη διαθέτει -κατά την ταπεινή μου άποψη- την ομορφότερη πένα του Ελληνικού Φανταστικού. Αιθέρια και γήινη ταυτόχρονα, μεστή και πνευματώδης. Πλούσια και απέριττη, εκεί που πρέπει. Γεμάτη αισθαντικότητα και φαντασία.

Αν σας αρέσουν οι μύθοι που υμνούν την αγάπη, που πλέκουν μαεστρικα χιούμορ, ποθο, σκοτεινές κατάρες, λαογραφία, κοσμοπλασια που φέρνει κάτι από Ασία, αυτό το βιβλίο είναι ό,τι πρέπει για εσάς.

Αν προτιμάτε δράση και αγωνία, σασπένς ή ίντριγκα, και πάλι θα πρότεινα να το αγοράσετε, για να το διαβάσετε κάποια στιγμή στο μέλλον όταν τίποτα δεν θα σας εκπλήσσει και θα ψάχνετε να βρείτε ενα έργο βαθιά λογοτεχνικό.

Αδημονω για τη στιγμή που θα πιάσω στα χέρια μου ένα έργο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το magnus opus της συγγραφέως.

[Lefteris Bouros · Rating 5 out of 5]

Η σωστή χρήση της γλώσσας είναι μεγάλη υπόθεση. Η εναλλαγή του ύφους ανάλογα με τον αφηγητή ή την οπτική γωνία - να και ένα δεύτερο σημαντικό ζήτημα. Μα το σημαντικότερο στοιχείο (ή τέλος πάντων αυτό που κρατώ εγώ σαν μεγάλη επιτυχία) είναι το να μπορείς να κλείνεις τις ιστορίες σου, αφήνοντας τον αναγνώστη με ένα μειδίαμα - ή και χαμόγελο - που μαρτυράει μια απολαυστική εμπειρία που μόλις ολοκληρώθηκε.
Οι ιστορίες της Ευθυμίας είναι απολαυστικές, ακόμη και για όσους δεν είναι φαν του είδους.
Υπάρχουν φοβερά κομμάτια που θα θυμάμαι για καιρό, όπως το «Ο Σαπενούπιτ γελάει εις βάρος μας», το «Στο γαϊδαρο καβάλα» και το «Ο πιο έξυπνος Θεός» για το ύφος τους και τις ωραίες τους ηρωίδες, αλλά και το «Η Νοτίτα και η Νόμενα» για εκείνη την όμορφη ανατριχίλα που μου πρόσφερε στο φινάλε του.

[DIMITRA BENISI · Rating 5 out of 5]

Κάπου κοντά στο Κέντρο του Κόσμου, υπάρχει το πρώτο ειδώλιο της θεάς. Και σε αυτό κρεμασμένες, σαν κρυστάλλινα πολύτιμα στολίδια, οι ιστορίες του Γυαλιού και όχι μόνο. Δουλεμένες με εξαιρετική ευφράδεια, με την Τέχνη μιας άλλης Εποχής, περασμένης, αλλά όχι ξεχασμένης από την Ψυχή, από την Πεμπτουσία της Ύπαρξής μας. Ιστορίες που κάτι μας θυμίζουν, μα ναι, είναι αλήθεια. Είναι όλες ψήγματα του Βιβλίου των Συμβάντων, κι ας μην είναι παρά ένας θρύλος αυτό το βιβλίο. Σαν την από χρόνια χαμένη στις κοιλάδες Καστροπηγάδα. Μα πάντα φρέσκια, σαν την δροσερή ευωδιά της λαλίκας-τιμή στη θεά που αγκαλιάζει τους νεκρούς όταν φτάσει η ώρα να περάσουν το Κατώφλι της. Αλλά και ζεστή και μυρωδάτη, σαν το πρώτο ψωμί της Λέλιγια, που το μυστικό του κανείς δεν νιώθει, γιατί κανείς δεν θυμάται τι είναι αυτό που πεθυμά, μα δεν το θέλει πια.

Κι εδώ η Ευθυμία έγραψε ένα βιβλίο αληθινού fantasy, όπως το ονειρεύτηκα. Μόνο πέντε αστέρια μου δίνει το goodreads να βάλω. Κρίμα..., είναι λίγα.

Και θέλω κι άλλες ιστορίες σαν αυτές. Θέλω όλο το ημερολόγιο του Νέφροπη του Α', κι ας ζέχνει μπύρα, κι ας έχει λαδιές από ψητό λουκάνικο, κι ας φάω κλωτσιά από το γαϊδαρέλο της χανιτζούς της Αλισιδώς-μην ακούσω κανέναν να διορθώνει το όνομα, τον έφαγα, είναι αυτό και τέλος, και το αγαπώ-για το θράσος μου να κλέψω ένα φλασκί από το κελάρι της.

Θέλω να ταξιδέψω στις ανείπωτες στροφές, αυτές που ακόμα δεν έχουν φτάσει στα αυτιά της Ευθυμίας. Και εδώ και τώρα με ένα χου-χου-χου, θέλω να τη σπρώξω να γράψει κι άλλα τέτοια. Μας λείπουν, αυτές οι ιστορίες. Μας λείπουν τόσο, που ψάχνουμε μέσα στην γκρίζα πόλη, για το άνοιγμα που θα μας φέρει σε μια από τις Στροφές. Όποια κι αν είναι...

Χίλια μπράβο!

[Χρύσα Αναστασίου · Rating 3 out of 5]

Αυτό το βιβλίο μου έχει προταθεί περισσότερες φορές από όσες μπορώ να θυμηθώ οπότε το πήρα στα χέρια μου με τρομερή ανυπομονησία. Μου άρεσε από την αρχή ο τρόπος που ο επιμελητής και η συγγραφέας αναφέρονταν στις ιστορίες και στα παραμύθια, με ευλάβεια και προσοχή σαν να μιλούσαν για τα ίδια τους τα παιδιά. Τα λόγια τους με έβαλαν σε ένα πολύ όμορφο κλίμα και ο τρόπος γραφής της κ. Δεσποτάκη δεν με άφησε παραπονεμένη λεπτό. Κατέχει μια πανέμορφη πένα με μια ολόδική της ταυτότητα που δεν μπορώ να πω πως έχω διαβάσει ποτέ ξανά.

TW Βιασμός
Τα σημεία στα οποία με έχασε ήταν αυτά που βρήκα αστοχίες στην πλοκή. Οι ιστορίες μας αφορούν τον έρωτα και την αγάπη, είτε στην αγνή τους μορφή, είτε στην πιο δαιμονική τους. Δεν βρήκα, όμως, ποτέ τον λόγο για τόσους βιασμούς γυναικών, τόσες αναφορές στον τρόπο που οι γυναίκες κουνιούνται/λικνίζονται/χρησιμοποιούν το σώμα τους για να καταφέρουν κάτι, να πετύχουν κάποιον σκοπό, να θυσιαστούν χωρίς να φαίνεται στο χαρτί η θυσία τους παρά να προσπερνιέται σαν κάποια πράξη που έκανε η εκάστοτε γυναίκα. Δεν μπορώ να προσπεράσω καμία πράξη βιασμού η οποία γράφεται για να εξυπηρετήσει την πλοκή αλλά δεν σχολιάζεται στον βαθμό που πρέπει. Ο βιασμός δεν είναι ένα εργαλείο, ποτέ δεν ήταν, και πρέπει να πάψει να χρησιμοποιείται σαν να είναι κάτι απλό και «άντε πάμε παρακάτω».

Δεν θα επεκταθώ περαιτέρω μιας και θεωρώ πως φαίνεται καθαρά αυτό που σχολιάζω. Δεν θέλω να κρίνω τη συγγραφική πορεία της κ. Δεσποτάκη από ένα μονάχα έργο (παρόλο που το πρόβλημα με τον βιασμό δεν βρέθηκε σε μία αλλά σε πολλές από τις μικρές ιστορίες που κρατάει αυτό το βιβλίο) αλλά θα κρατήσω ανοιχτό μυαλό και θα δοκιμάσω κάποιο άλλο της βιβλίο στο μέλλον.

[Αταλάντη Ευριπίδου · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο που απόλαυσα πραγματικά πάρα πολύ, από μια μαστόρισσα του διηγήματος (και περισσότερο ακόμη του flash fiction). Έχει χιούμορ όσο πρέπει και δράμα όσο πρέπει, καταπληκτική κοσμοπλασία και φανταστική γραφή, έχει ιστορίες που μοιάζουν γνώριμες και ανατρέπονται απροσδόκητα, μου έφερε Tanith Lee στο μυαλό σε κάποια σημεία - και ποτέ δεν είναι κακό να σε συγκρίνουν με την Tanith Lee. Όλα τα διηγήματα τα βρήκα από καλά έως εξαιρετικά, δεν μου φάνηκε τίποτα μέτριο, πόσο μάλλον κακό. Δουλεμένοι χαρακτήρες με ξεχωριστές φωνές, ορισμένες φράσεις-διαμάντια και μια πραγματικά πολύ καλή παρουσίαση του βιβλίου, με τους χάρτες και χωρισμένο σε ενότητες όπως είναι. Το χόρτασα, αυτό θα πω, εν τέλει. Ήταν μια συλλογή διηγημάτων που τη χόρτασα. Τσιγκουνεύομαι το πέμπτο αστεράκι μου, όχι γιατί δεν το αξίζει, αλλά γιατί θέλω να δω ακόμη περισσσότερα, ακόμη καλύτερα από την Ευθυμία.

[Stefanos Kokkinos · Rating 5 out of 5]

Μέσα Απ’ το Γυαλί: Μια συλλογή ιστοριών, παραμυθιών, θραυσμάτων από κόσμους, κόσμων μέσα σε θραύσματα, στροφών, περιστροφών και επιστροφών, δινών και άλλων δεινών… Αν η Αιώνια Επιστροφή, για την οποία μίλησε ο Νίτσε στον ‘’Ζαρατούστρα’’ του ή όπως τη βίωσαν ο Τολστόι και ο Λέρμοντοφ, είχε έστω κι ένα μικροσκοπικό κοκαλάκι αλήθειας ή αν ένα μικροσκοπικό κοκαλάκι αλήθειας γινόταν να οικοδομήσει στην τρισδιάστατη αντίληψή μας ολόκληρα τεμένη από μνήμες déjà vu, το ‘’Μέσα Απ’ το Γυαλί’’ της Ευθυμίας Δεσποτάκη [εκδόσεις Mamaya/Άρπη, Οκτώβριος 2017] θα μπορούσε άνετα χαρακτηριστεί ως οδηγός ή ευαγγέλιο εκείνης της παράταιρης τρέλας. Όμως το ‘’αιώνιο’’ στο Σύμπαν –ή το Πολυσύμπαν– της Ευθυμίας δεν έχει καθόλου να κάνει με το νιτσεϊκό αναλλοίωτο του Χρόνου και των Συμβάντων. Το αντίθετο μάλιστα. Η Φθορά, η Αλλαγή, η Μεταμόρφωση και η Περιδίνηση τόσο του Κόσμου της όσο και των χαρακτήρων που περιδιαβαίνουν τις Στροφές του είναι πανταχού παρούσες, αυθύπαρκτες, ενσωματωμένες στους Νόμους της Ζωής και της Ύπαρξης: λειαίνουν τις ιστορίες της όπως το πέρασμα χιλιάδων χεριών στιλβώνει την κουπαστή μιας ξύλινης σκάλας, δίνουν φρεσκάδα και ζωντάνια στα πρόσωπα και τα τοπία και αληθινή υπόσταση στους έξοχους χάρτες του Γιώργου Παούρη. Διαβάζοντας τις ιστορίες του ‘’Γυαλιού’’, έχεις την αίσθηση μιας ολοζώντανης φαντασίας που αναδύεται μέσ’ από κάθε σελίδα κι αναμοχλεύει μαζί σου τα πεπραγμένα των ηρώων: εδώ θα συναντήσεις ιστορίες που εξελίσσονται στο φως της μέρας και άλλες, που είναι γεμάτες σκιές, νύχτες και μυστήρια φεγγάρια. Υπάρχουν ιστορίες σχεδόν ξεκαρδιστικές και ιστορίες όπου το γέλιο και το κλάμα βαδίζουν σφιχταγκαλιασμένα ως το τέλος. Η κάθε Στροφή του Κόσμου παρουσιάζει ομοιότητες με την προηγούμενη και την επόμενη. Είναι σαν να βλέπεις κάθε φορά κι ένα διαφορετικό κομμάτι από το σώμα του ίδιου φιδιού – ενός άχρονου ερπετού με παράταιρα μάτια. Ο έρωτας, η προδοσία, η εκδίκηση, ο άντρας και η γυναίκα, τo φιλί της ζωής και το ψιθύρισμα του θανάτου, απασχολούν διαρκώς τη φαντασία της Ευθυμίας μα με έναν τρόπο ώστε, αυτό που διαβάζουμε, μοιάζει την ίδια στιγμή ολοκαίνουριο και πανάρχαιο: ξαναζωντανεμένο, ξαναγεννημένο. Αναγνώστη, πίστεψέ με, δε χρειάζεσαι κάτι περισσότερο ή λιγότερο: το ‘’Γυαλί’’ λειτουργεί ως αυθεντική αίσθηση déjà vu στην γκρίζα καθημερινότητά μας, ως φάρμακο ή μαγικό φίλτρο και ως δημιουργικός πυροκροτητής για τη φαντασία όσων συγγραφέων του Φανταστικού συνηθίζουν να διαβάζουν κάτι πριν ξεκινήσουν τη δική τους ημερήσια παραγωγή. Μα το ίδιο αυτό déjà vu δεν είναι παρά ένα θραύσμα από τον γιγάντιο καθρέφτη του Ενός Κόσμου και των Χιλιάδων Στροφών, του Γυαλιού μέσ’ από το οποίο μπορεί να δει κανείς τον Κόσμο μέσ’ από ατέλειωτες –ολοκληρωμένες κι ανολοκλήρωτες– παραλλαγές, του Βιβλίου που περιλαμβάνει όλα τα Συμβάντα και το οποίο δεν μπορεί να διαβάσει στ’ αλήθεια κανείς… Κι όταν όλα προσφέρονται μέσα σε 200 σελίδες, η επιτυχία του εγχειρήματος ας θεωρηθεί αυταπόδεικτη. Γιατί, κατά τη συγγραφέα, όταν όλα τελειώνουν δεν απομένει παρά η δουλειά ενός ικανού αφηγητή, ενός ευφάνταστου παραμυθά και ραψωδού της Στροφής που τον γέννησε. Κι αν το μυαλό σας τυχαίνει να παλινδρομεί από το Πολυσύμπαν του Μούρκοκ ως τη δική μας Στροφή κι αναρωτιέστε για το ποιος θα μπορούσε να είναι ο κρυφός Ραψωδός της, εγώ προσωπικά έχω μια υποψία, κι επειδή αγαπώ τις υποψίες μ’ έναν τρόπο πολύ ιδιαίτερο και κρυπτικό, σκέφτομαι να μη σας τη φανερώσω…

[Δέσποινα Νομικού · Rating 1 out of 5]

Ευθυμία Δεσποτάκη, Ιδιωτική υπάλληλος που καταφτάνει από απρόσμενες σπουδές και τυπική γραμματειακή σκλαβιά, αναζητά το όνειρο μέσα από το γράψιμο. Το παρελθόν όμως καθρεφτίζεται στο έργο της και την εικόνα που προβάλει με γραφή και παρουσία στα forum που αποκτά μερικές δεκάδες φίλους, όχι όμως για να καλύψει τα τιράζ που θα ήθελε η συμφωνία της με του εκδότες που τυπώνουν 50%-50% και σε φτηνό χαρτί.
Μπορεί η Δεσποτάκη να ξεφύγει από την κόλαση του 9-5 και να ζήσει το όνειρο που την θέλει να γράφει με θέα μια λίμνη η κάποιο βουνό? Από ότι φαίνεται μετά από δεκαετίες προσπάθειας η απάντηση είναι η ίδια με το αν θα συνιστούσα το βιβλίο της. Όχι αγάπη μου.

Γιατί σήμερα, όλοι νομίζουν ότι μπορούν να σε αγγίξουν με ένα βιβλίο, άλλα μόνο λίγοι μπορούν. Η συγγραφή είναι κάτι που γεννιέσαι, δεν το μαθαίνεις. Δεν θέλω να χαλάσω ή αποκαλύψω το τόσο τυποποιημένο περιεχόμενο, αλλά ραγίζει ξ καρδία μου να πέφτουν στα χέρια μου τέτοια κείμενα. Η συγγραφέας μοιάζει να έχει πάρει από χίλιες μεριές μια ιδέα και να την ανακύκλωσε χωρίς φαντασία, χωρίς μεράκι. Αλλά δεν είναι μονο να έχεις ταλέντο, θέλει και τεχνική, και δεν βρίσκει καταφύγιο σε αυτό το μιαλουδάκι μου. Που είναι η κρίσιμες σκηνές, το ερώτημα που δεν έχει απάντηση, που είναι α πάλη του ήρωα? Μοιάζει να ξεκινά αλλά να μην φτάνει πουθενά. Ναι ημιτελείς, μας το είπε ο τίτλος αλλά να μην κάνουμε τέχνη τη μισή δουλεία, γιατί η συγγραφή μην ξεχνάμε είναι τέχνη, όχι στόχος να γεμίσουμε μερικές σελίδες. Θα δώσω μια ευκαιρία στην συγγραφέα που μοιάζει χρόνια να προσπαθεί να γράψει, ίσως είναι μια εξαίρεση αυτό το… αλλόκοτο αποτέλεσμα αλλά μπα... Κρίμα.

[Kiriakos · Rating 3 out of 5]

Το διάβασα μέσα σε δύο μέρες. Κάποιες από τις ιστορίες μου άρεσαν, κάποιες με άφησαν αδιάφορο, λίγες με μπέρδεψαν και κάποιες (στη μέση του βιβλίου) με ψιλοκούρασαν. Αυτά..

[Mamis Marokos · Rating 4 out of 5]

Μια εξαιρετική συλλογή διηγημάτων που δείχνει πόσο μπροστά ήταν η Ευθυμία όταν την πρωτοκυκλοφόρησε. Τώρα, μαζί με μια χούφτα δυνατά διηγήματα έξτρα, είναι ακόμα πιο ολοκληρωμένη.
Παραμένει (και θα παραμείνει) απ' τις καλύτερες συλλογές του Ελληνικού φανταστικού.