Βιωμένη πραγματικότητα, μαρτυρία και Ιστορία στο νεότερο παιδικό και εφηβικό λογοτεχνικό βιβλίο

by Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

Στη νεότερη ιστορική πεζογραφία της λογοτεχνίας για παιδιά και εφήβους
διαπιστώνουμε μια εντυπωσιακή εξέλιξη από το παραδοσιακό ιστορικό μυθιστόρημα σε
νεοτερικές μορφές λογοτεχνικής ιστορικής αφήγησης. Η στροφή στην επιστήμη της
ιστορίας από τον εθνικισμό στην ανθρωπιστική και ιδεοκεντρική σκοπιά και παράλληλα
η μεταμοντέρνα επιστημονική θεώρηση της Ιστορίας ως αφήγησης με την ανάδειξη της
μικροϊστορίας και της αφήγησης των “αφανών” απελευθέρωσαν τους συγγραφείς από τις
δεσμευτικές συμβάσεις του είδους και έδωσαν ώθηση στη μαρτυρία και στη βιωμένη
ιστορική πραγματικότητα. Tα μυθιστορήματα της Άλκης Ζέη και της Ζωρζ Σαρή με
έμφαση στο ιστορικοκοινωνικό επίπεδο και με διακριτή την παρουσία της πολιτικής
σκέψης πραγματώνουν μια ουσιώδη μετατόπιση του ιστορικού μυθιστορήματος από τη
μυθοπλαστική ανάπλαση της “επίσημης” ιστορίας στη μαρτυρία και στη βιωμένη
ιστορική πραγματικότητα από την πλευρά της αριστεράς. Στη νεότερη λογοτεχνική
αφήγηση η στροφή στη μαρτυρία, στην αυτο/βιογραφία και στη μικροϊστορία ,
αναδιατάσσει και αναμορφώνει τον κόσμο της Ιστορίας στο νεότερο και σύγχρονο
παιδικό και εφηβικό μυθιστόρημα, αναδεικνύοντας την ιστορία στην καθημερινότητα
των απλών ανθρώπων ενώ η ένταξη στις προσωπικές ημερολογιακές αφηγήσεις
ιστορικών ντοκουμέντων περιορίζει τον υποκειμενικό χαρακτήρα των αυτοβιογραφικών
κειμένων.

Unknown Binding

About the author

Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1969 ξεκίνησε μεταπτυχιακές σπουδές στο "Νεοελληνικό Ινστιτούτο της Σορβόνης" στο Παρίσι και το 1973 πήρε Doctorat 3me cycle, από το Πανεπιστήμιο Paris III της Σορβόνης, στη συγκριτική λογοτεχνία. Θέμα της διατριβής της ήταν: "Linfluence des chants populaires sur la langue et sur la poesie de Palamas" ("Η επίδραση των δημοτικών τραγουδιών στη γλώσσα και στην ποίηση του Παλαμά"), Παρίσι 1972. Από το 1972 έως το 1986 εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Έρευνας του Ιστορικού Λεξικού Ελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών. Παράλληλα για δύο χρόνια (1980-1982) δίδαξε στη φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ως ειδική επιστήμονας, ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας και ανάλυση νεοελληνικών κειμένων. Από το 1986 είναι καθηγήτρια -και από το 2013 ομότιμη καθηγήτρια- νεοελληνικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, όπου δίδαξε νεοελληνική φιλολογία και παιδική λογοτεχνία. Στο επιστημονικό, συγγραφικό και ερευνητικό της έργο ασχολείται με θέματα νεοελληνικής ποίησης (ζητήματα ποιητικής τέχνης και κριτικής, 19ος και 20ός αιώνας). Στο χώρο της λογοτεχνίας για παιδιά και για νέους ασχολείται με θέματα ιστορίας, ζητήματα θεματολογίας, υφολογίας σύγχρονων κειμένων για παιδιά και νέους, με τις σχέσεις λογοτεχνίας-εκπαίδευσης, καθώς και με τη φιλαναγνωσία.