What do you think?
Rate this book
Harnas van Hansaplast
Harnas van Hansaplast is een indrukwekkende zoektocht naar Charlotte’s enige broer: een kluizenaar die te slim en onaangepast voor deze wereld was, met Fisherman als zijn enige overgebleven vriend. Bij het leegruimen van zijn huis - dat tevens hun ouderlijk huis was - treft Charlotte een volledige chaos aan, maar niet alleen dat: tientallen boekjes waarin haar broer elke genuttigde maaltijd opschreef, eindeloos veel porno en uiteindelijk een mannetje van Hansaplast, met daaronder een hartverscheurende tekst: ‘IK’. Harnas van Hansaplast is Charlotte Mutsaers op haar best; een onderzoek naar haar meest nabije familielid van wie ze ondanks hun sterke verwantschap in vele opzichten verschilde. Een zelfportret in diapositief.
Charlotte Mutsaers (winnaar P.C. Hooftprijs en de grande dame van de NL literatuur) wordt dit jaar 75 jaar, dit vieren we groots met deze prachtige uitgave.
Charlotte Mutsaers (winnaar P.C. Hooftprijs en de grande dame van de NL literatuur) wordt dit jaar 75 jaar, dit vieren we groots met deze prachtige uitgave.
306 pages, Paperback
First published October 19, 2017
23 people are currently reading
719 people want to read
About the author
Charlotte Mutsaers
28 books38 followersCharlotte Mutsaers (1942) is schrijfster en beeldend kunstenaar, maar ook dierenliefhebber en forever young. Voor haar oeuvre kreeg zij in 2010 de P.C. Hooft-prijs. Ze woont afwisselend in Amsterdam, Oostende en Frankrijk.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 125 reviews
January 1, 2018
Je leest een boek en je blijft op een paar vragen kauwen. Vreemd genoeg worden die vragen door het boek dat je daarna leest beantwoord.
Het is me weer eens overkomen. Ik kon in deze feestperiode een paar dagen ontsnappen aan de eindejaarsdrukte. Ik las ‘Vergeet de meisjes’ van Alma Mathijsen. Het hoofdpersonage uit dat (overigens sterke) debuut, schrijfster Iris Kouwenaar, zegt op een bepaald moment: ‘Veroordeel geen boek om de daden van de schrijver.’
Ik dacht: ja. En ik bleek een antwoord te krijgen op iets van de vorige dag.
Een dag eerder had ik ‘Harnas van Hansaplast’ van Charlotte Mutsaers gelezen. Door een paar nieuwtjes die ik via social media had binnengekregen was ik bezoedeld, nog voor ik aan het boek was begonnen. Bezoedeld vind ik in het geval van dit boek een goed woord.
Je moet zelf maar uitmaken wat je met je oordeel, de literatuur als begrip of met dit boek doet. Zie maar of je nu eerst Google wilt combineren met de titel van het boek en de naam van de schrijfster, om uit te vinden wat er juicy is, om dan ook bezoedeld aan het boek te beginnen.
Zestien jaar geleden, uitgerekend in deze periode, sterft de enige broer van Charlotte Mutsaers. Ze reist vanuit Oostende af naar het ouderlijk huis in Utrecht, waar Barend dood is aangetroffen. Haar enige zus komt vanuit Friesland ook naar Utrecht toe. Als lezer stap je samen met de dames binnen in hun verleden. Die jaren hebben ze duidelijk op een heel verschillende manier verteerd. Hoofdstuk na hoofdstuk en kamer na kamer ordent Charlotte de herinneringen.
Het bepaald lidwoord kies ik niet toevallig. De schrijfster vertelt de herinneringen natuurlijk vanuit haar standpunt, en dat neem je als lezer mee — ook als je bezoedeld bent. Je begrijpt al snel hoe moedig dit boek is: een auteur bouwt haar broer opnieuw op. Ze doet dat vanuit — ik kan het niet anders verwoorden — puin. Van de bloedverwant waarmee ze weinig contact heeft gehad gaat het bloed weer stromen, omdat ze een kamer betreedt, een kast openmaakt, een voorwerp in haar handen neemt.
In de tijd van een roman heb ik niet alleen Charlotte Mutsaers en haar overleden broer leren kennen, maar verder legt ze onder andere ook haar gevecht met perfectionisme en haar visie op anders-zijn bloot. En ze verplicht me ook nog eens na te denken over de waarde van fictie (namelijk: groot). In dit boek heb ik haar nog nooit zo heftig meegemaakt. Als in: te nemen of te laten.
Als je nog altijd niet gegoogeld hebt zou ik het nu gewoon laten. Denk na over literatuur. Lees ‘Harnas van Hansaplast’ en graaf na de laatste bladzijde in je eigen ziel voor je iets zegt.
Deze bespreking en andere tips vindt u onder TIP op www.bartmoeyaert.com.
(P.S. Zowel ‘Vergeet de meisjes’ als ‘Harnas van Hansaplast’ zijn boeken over schrijvers.)
Het is me weer eens overkomen. Ik kon in deze feestperiode een paar dagen ontsnappen aan de eindejaarsdrukte. Ik las ‘Vergeet de meisjes’ van Alma Mathijsen. Het hoofdpersonage uit dat (overigens sterke) debuut, schrijfster Iris Kouwenaar, zegt op een bepaald moment: ‘Veroordeel geen boek om de daden van de schrijver.’
Ik dacht: ja. En ik bleek een antwoord te krijgen op iets van de vorige dag.
Een dag eerder had ik ‘Harnas van Hansaplast’ van Charlotte Mutsaers gelezen. Door een paar nieuwtjes die ik via social media had binnengekregen was ik bezoedeld, nog voor ik aan het boek was begonnen. Bezoedeld vind ik in het geval van dit boek een goed woord.
Je moet zelf maar uitmaken wat je met je oordeel, de literatuur als begrip of met dit boek doet. Zie maar of je nu eerst Google wilt combineren met de titel van het boek en de naam van de schrijfster, om uit te vinden wat er juicy is, om dan ook bezoedeld aan het boek te beginnen.
Zestien jaar geleden, uitgerekend in deze periode, sterft de enige broer van Charlotte Mutsaers. Ze reist vanuit Oostende af naar het ouderlijk huis in Utrecht, waar Barend dood is aangetroffen. Haar enige zus komt vanuit Friesland ook naar Utrecht toe. Als lezer stap je samen met de dames binnen in hun verleden. Die jaren hebben ze duidelijk op een heel verschillende manier verteerd. Hoofdstuk na hoofdstuk en kamer na kamer ordent Charlotte de herinneringen.
Het bepaald lidwoord kies ik niet toevallig. De schrijfster vertelt de herinneringen natuurlijk vanuit haar standpunt, en dat neem je als lezer mee — ook als je bezoedeld bent. Je begrijpt al snel hoe moedig dit boek is: een auteur bouwt haar broer opnieuw op. Ze doet dat vanuit — ik kan het niet anders verwoorden — puin. Van de bloedverwant waarmee ze weinig contact heeft gehad gaat het bloed weer stromen, omdat ze een kamer betreedt, een kast openmaakt, een voorwerp in haar handen neemt.
In de tijd van een roman heb ik niet alleen Charlotte Mutsaers en haar overleden broer leren kennen, maar verder legt ze onder andere ook haar gevecht met perfectionisme en haar visie op anders-zijn bloot. En ze verplicht me ook nog eens na te denken over de waarde van fictie (namelijk: groot). In dit boek heb ik haar nog nooit zo heftig meegemaakt. Als in: te nemen of te laten.
Als je nog altijd niet gegoogeld hebt zou ik het nu gewoon laten. Denk na over literatuur. Lees ‘Harnas van Hansaplast’ en graaf na de laatste bladzijde in je eigen ziel voor je iets zegt.
Deze bespreking en andere tips vindt u onder TIP op www.bartmoeyaert.com.
(P.S. Zowel ‘Vergeet de meisjes’ als ‘Harnas van Hansaplast’ zijn boeken over schrijvers.)
January 20, 2018
Eerst. Charlotte Mutsaers is tot in het allerkleinste detail zichzelf, ze kan niet anders, en dat maakt voor mij haar verhaal uitermate fascinerend om te lezen. Je begint en wordt gewoon meegenomen in haar gedachten en gevoelens, in een heel eigen en erg fijne schrijfstijl.
Dan. Haar broer, zijn leven. Een leven in totale eenzaamheid, onvermogend om zich te verbinden met de wereld om hem heen en al zeker niet met zichzelf. Het makkelijkst is misschien een oordeel over hem vellen, maar dat doet ze niet. Ze voelt pijn, verdriet, onmacht & onvermogen, angst (veel angst) en zeker ook afschuw over alles wat ze tegenkomt bij het opruimen van zijn huis (tevens het huis waar ze als kind opgroeide). Om haar broer te begrijpen (en in zekere zin ook zichzelf), of in elk geval een oprechte poging daartoe, vangt ze alles wat ze voelt en denkt in woorden, maar veroordeelt nergens. Dat is denk ik ook een wezenlijk onderdeel van iets willen begrijpen, dat je het oordeel achterwege laat.
Naast het willen begrijpen van haar broer is het boek ook een pleidooi voor eigenzinnigheid, zelfs als dit heel ver gaat en ook als dit niet altijd goed uitpakt. Ik vond het een mooi boek, en ondanks alle pijn toch ook liefdevol.
Dan. Haar broer, zijn leven. Een leven in totale eenzaamheid, onvermogend om zich te verbinden met de wereld om hem heen en al zeker niet met zichzelf. Het makkelijkst is misschien een oordeel over hem vellen, maar dat doet ze niet. Ze voelt pijn, verdriet, onmacht & onvermogen, angst (veel angst) en zeker ook afschuw over alles wat ze tegenkomt bij het opruimen van zijn huis (tevens het huis waar ze als kind opgroeide). Om haar broer te begrijpen (en in zekere zin ook zichzelf), of in elk geval een oprechte poging daartoe, vangt ze alles wat ze voelt en denkt in woorden, maar veroordeelt nergens. Dat is denk ik ook een wezenlijk onderdeel van iets willen begrijpen, dat je het oordeel achterwege laat.
Naast het willen begrijpen van haar broer is het boek ook een pleidooi voor eigenzinnigheid, zelfs als dit heel ver gaat en ook als dit niet altijd goed uitpakt. Ik vond het een mooi boek, en ondanks alle pijn toch ook liefdevol.
"Ze zeggen weleens dat iemand het leven heeft verlaten. Maar het ligt omgekeerd. Het leven verlaat ons, en meestal niet gracieus. Het sluipt uit je weg zonder afscheid te nemen, vraagt nooit of het schikt en laat je barsten middenin de shit.Elk leven is qualitate qua een Unvollendete; voltooide levens bestaan niet."
November 9, 2017
Probeer dit maar eens te lezen zonder een onstilbare honger naar kroketten te ontwikkelen.
December 2, 2017
Ik heb een zwak voor het volkomen eigenzinnige proza van Charlotte Mutsaers, vooral voor haar essaybundels (m.n. "Kersenbloed"). Ook "Harnas van hansaplast" beviel mij: omdat het een mooi in memoriam is voor Charlotte Mutsaers jaren geleden in treurige omstandigheden overleden broer, maar vooral omdat het een volkomen eigenzinnig in memoriam is. Het is namelijk in mijn ogen vooral een onaangepast boek van een onaangepast persoon over een onaangepast persoon, waarin het gemankeerde leven en einde van de broer op ontroerende wijze worden betreurd, maar waarin elk voor de hand liggend moreel oordeel wordt vermeden en zelfs bestreden, en waarin het volstrekt nergens in willen passen en bij willen of kunnen horen van de broer op even hartstochtelijke als onconventionele wijze wordt verdedigd.
Vroeg in het boek wordt de begrafenis beschreven, op even trieste als Mustaersiaans eigenzinnige wijze: "Er waren maar vier mensen en een hond aanwezig: mijn man, mijn zus, een neef, onze hond Koert en ikzelf. Voor een dode van eenenvijftig jaar is dat schrikbarend weinig. Wegens plaatsgebrek werd hij ter aarde besteld boven op de eikenhouten kisten van onze ouders. Na twintig jaar bleken die nog steeds intact. 'Tok, tok' deed de ene kist tegen de andere, alsof daarbeneden een kipje smachtte naar een langverwachte haan. 'Te laat, te laat', zei Winnetou. Waarop Koert op zijn Mexicaans begon te huilen, wat hij anders enkel deed bij volle maan. Tok tok, whoehoe, dat was de uitvaartmuziek". Dat is wel een heel erg associatieve wijze om te schrijven over een nochtans heel treurige begrafenis. Sommige lezers zullen misschien vinden dat Mutsaers hier associatieve grappen maakt in een situatie waarin dat helemaal niet hoort. Wat zeker niet onbegrijpelijk of onverdedigbaar is. Maar deze ongewoonheid is volgens mij wel een bewuste keuze: ook in haar rouw blijft Mutsaers haar associatieve en onaangepaste zelf, ook in de beschrijving van het afscheid van haar zo onaangepaste broer houdt ze vast aan haar eigen onaangepastheid. Daarin gaat ze zelfs ad fundum, zoals haar broer dat ook altijd deed: allebei hadden ze, aldus Charlotte, "een hekel aan vrijblijvendheid, een matige gemeenschapszin [...], de neiging om alles ernstig te nemen en de neiging om ad fundum te gaan". En in verband met dat laatste spreekt Mutsaers later fraaie woorden over haar en haar broers zoektocht naar "sublieme ervaringen" , waarin "opperst geluk en grote ramspoed eendrachtig samengaan". Want: "Pas op de rand van een ravijn immers kan het gevoel opkomen dat men boven zichzelf wordt uitgetild. Zonder dat ravijn, denkbeeldig of niet, zou niemand dat gewaarworden. Sublieme ervaringen zijn derhalve niet louter grandioos en luisterrijk maar ook ipso facto levensbedreigend. En ofschoon reëel onttrekken ze zich aan elke vorm van empirische waarheid". Het alledaagse, conventionele of gewone was voor Charlotte en broer Barend volmaakt oninteressant: hen interesseerde alleen de ervaringen van het volstrekt buitenissige en buitengewone, en in het zoeken en verlangen naar deze tegelijk heel bedreigende en heel euforiserende ervaringen gingen ze volkomen ad fundum. En ook in het niet bij de normale wereld met zijn normale getemperde ervaringen kunnen of willen horen. Ze gingen kortom beiden tot op de bodem in de onaangepastheid. Met dit verschil dat Charlotte er als schrijfster nog enige vorm aan geven kon, terwijl Barend er echt kapot aan ging.
Het grootste deel van het boek volgen we hoe Charlotte Mutsaers, samen met haar zus A., de enorme rotzooi van broer Barend opruimt. Dat is tegelijk een onttakeling van hun beider enorm grote ouderlijk huis, want daar was broer Barend gaan wonen, en daar heeft hij monumentale stapels rotzooi met bijna ongelofelijk dikke lagen stof nagelaten. Dat alles zet Charlotte aan tot allerlei fraaie en vaak erg associatieve gedachten over Barends verleden, haar verleden, hun beider ouders, hun onaangepaste gezin, en de onbeantwoordbare vraag waarom Barend zo totaal versmeerd raakte en zijzelf niet. Die gedachten leveren een fraai en respectvol portret op van broer Barend, een fraai en ontroerend zelfportret van Charlotte, en een wat minder fraai portret van Charlottes moeder. Maar wat mij vooral frappeert is de ongewoonheid van die portretten: de wijze waarop Charlotte Mutsaers ons middenin tragische scenes ineens met associatieve zijsprongen op het verkeerde been zet, de wijze waarop ze ons met opmerkelijk pregnante en eigenzinnige beelden verrast, en de wijze waarop feit en fictie worden vermengd. Zo is er de - inmiddels geruchtmakende- passage waarin Charlotte hele ladingen porno en vooral kinderporno vindt. Zeer walgelijke kinderporno, wat fraai wordt onderstreept met de zin "Voor het eerst in mijn leven zie ik kinderogen kokhalzen". Maar die porno vindt ze dan in..... de enige echte boekenkist van Hugo de Groot, die volgens Charlotte Mutsaers al jaren in het bezit van haar familie is. Want de boekenkist die in het museum staat is een kopie, die al jarenlang miljoenen toeristen misleidt! Zo'n passage geeft dan behoorlijke kortsluiting in mijn hoofd: dat Mutsaers ladingen porno vond in de nalatenschap van haar broer schijnt waar te zijn, maar die kist van Hugo de Groot is natuurlijk een verzinsel, net zo goed als het redelijk scandaleuze en zelfs provocerende gegeven dat zij en haar zus die hele lading kinderporno zouden hebben verkocht. Wat een strafbaar feit zou zijn geweest, en tamelijk immoreel, alleen: het is niet waar. Kortom, bij het vertellen van een reeds behoorlijk heftige ware geschiedenis kiest Mutsaers ervoor om die heftigheid nog verder uit te vergroten met behoorlijk provocerende fictie, waardoor ze meteen twijfel oproept wat nou in dit verhaal allemaal waar is gebeurd en wat nou verzonnen is door fictieschrijfster Mutsaers. Zij zoekt daarmee behoorlijk de grenzen van het onbetamelijke op, gaat er soms zelfs overheen, doet in elk geval iets wat eigenlijk in een in memoriam 'niet zo hoort'. Maar ja, het past wel bij een boek van een onaangepaste zus over haar onaangepaste broer: ook Charlotte gaat ad fundum, juist in passages als deze.
Ik geef direct toe dat dit MIJN persoonlijke interpretatie is, die misschien uit MIJN onaangepastheid voortkomt. Wat ergens in mijn grijze burgerlullen-voorkomen schuilt ook een onaangepaste, die wanhopig bang is voor ontdekking en tegelijk krijst om aandacht en begrip. Die verdrongen onaangepaste in mijn burgerlullenborst herkent zich zeer in zus Charlotte en broer Barend. En vanuit DAT mogelijk aanvechtbare perspectief doet het er niet veel toe wat waar is en wat niet in dit boek. Het raakt mij, en DAT telt. Zou broer Barend echt een poppetje van hansaplast hebben nagelaten als zelfportret? En zo ja, zou Charlotte dat dan terecht interpreteren als een gemankeerd harnas dat allerlei levenswonden niet voorkomt maar alleen voor de buitenwereld deels verbergt? Ik weet het niet, maar ik vind het een pregnant beeld, alleen al door de zo paradoxale combinatie van weerbaarheid en kwetsbaarheid. Net als de sneeuwwitte vacht van de sneeuwantilope, die het als sneeuw zo bleke kind Charlotte een zachte, ontoereikende, en vooral gefantaseerde bescherming biedt tegen de bedreigende conventionele buitenwereld. En zou het zo deplorabele einde van Barend tegelijk ook allerlei spranken van zelfredzaamheid en eigen dappere keuzes bevatten, zoals Charlotte wanhopig hoopt? Zou ze dat trouwens ECHT denken en hopen? Ik weet het niet, maar ook DIT vind ik weer treffend opgeschreven. Is het portret van de door zijn onaangepastheid even tragische als heroïsche Barend waarheidsgetrouw? Ik weet het niet, maar ik vind het wel prachtig.
De onaangepaste schrijfster Charlotte Mutsaers heeft naar mijn smaak dus een mooie verdediging geschreven van de onaangepastheid: die van haar broer en die van haarzelf. En dat in een passende, volkomen eigenzinnige stijl. Een stijl die veel mensen te tegendraads zal zijn, te provocerend, te flauw. Maar ik genoot.
Vroeg in het boek wordt de begrafenis beschreven, op even trieste als Mustaersiaans eigenzinnige wijze: "Er waren maar vier mensen en een hond aanwezig: mijn man, mijn zus, een neef, onze hond Koert en ikzelf. Voor een dode van eenenvijftig jaar is dat schrikbarend weinig. Wegens plaatsgebrek werd hij ter aarde besteld boven op de eikenhouten kisten van onze ouders. Na twintig jaar bleken die nog steeds intact. 'Tok, tok' deed de ene kist tegen de andere, alsof daarbeneden een kipje smachtte naar een langverwachte haan. 'Te laat, te laat', zei Winnetou. Waarop Koert op zijn Mexicaans begon te huilen, wat hij anders enkel deed bij volle maan. Tok tok, whoehoe, dat was de uitvaartmuziek". Dat is wel een heel erg associatieve wijze om te schrijven over een nochtans heel treurige begrafenis. Sommige lezers zullen misschien vinden dat Mutsaers hier associatieve grappen maakt in een situatie waarin dat helemaal niet hoort. Wat zeker niet onbegrijpelijk of onverdedigbaar is. Maar deze ongewoonheid is volgens mij wel een bewuste keuze: ook in haar rouw blijft Mutsaers haar associatieve en onaangepaste zelf, ook in de beschrijving van het afscheid van haar zo onaangepaste broer houdt ze vast aan haar eigen onaangepastheid. Daarin gaat ze zelfs ad fundum, zoals haar broer dat ook altijd deed: allebei hadden ze, aldus Charlotte, "een hekel aan vrijblijvendheid, een matige gemeenschapszin [...], de neiging om alles ernstig te nemen en de neiging om ad fundum te gaan". En in verband met dat laatste spreekt Mutsaers later fraaie woorden over haar en haar broers zoektocht naar "sublieme ervaringen" , waarin "opperst geluk en grote ramspoed eendrachtig samengaan". Want: "Pas op de rand van een ravijn immers kan het gevoel opkomen dat men boven zichzelf wordt uitgetild. Zonder dat ravijn, denkbeeldig of niet, zou niemand dat gewaarworden. Sublieme ervaringen zijn derhalve niet louter grandioos en luisterrijk maar ook ipso facto levensbedreigend. En ofschoon reëel onttrekken ze zich aan elke vorm van empirische waarheid". Het alledaagse, conventionele of gewone was voor Charlotte en broer Barend volmaakt oninteressant: hen interesseerde alleen de ervaringen van het volstrekt buitenissige en buitengewone, en in het zoeken en verlangen naar deze tegelijk heel bedreigende en heel euforiserende ervaringen gingen ze volkomen ad fundum. En ook in het niet bij de normale wereld met zijn normale getemperde ervaringen kunnen of willen horen. Ze gingen kortom beiden tot op de bodem in de onaangepastheid. Met dit verschil dat Charlotte er als schrijfster nog enige vorm aan geven kon, terwijl Barend er echt kapot aan ging.
Het grootste deel van het boek volgen we hoe Charlotte Mutsaers, samen met haar zus A., de enorme rotzooi van broer Barend opruimt. Dat is tegelijk een onttakeling van hun beider enorm grote ouderlijk huis, want daar was broer Barend gaan wonen, en daar heeft hij monumentale stapels rotzooi met bijna ongelofelijk dikke lagen stof nagelaten. Dat alles zet Charlotte aan tot allerlei fraaie en vaak erg associatieve gedachten over Barends verleden, haar verleden, hun beider ouders, hun onaangepaste gezin, en de onbeantwoordbare vraag waarom Barend zo totaal versmeerd raakte en zijzelf niet. Die gedachten leveren een fraai en respectvol portret op van broer Barend, een fraai en ontroerend zelfportret van Charlotte, en een wat minder fraai portret van Charlottes moeder. Maar wat mij vooral frappeert is de ongewoonheid van die portretten: de wijze waarop Charlotte Mutsaers ons middenin tragische scenes ineens met associatieve zijsprongen op het verkeerde been zet, de wijze waarop ze ons met opmerkelijk pregnante en eigenzinnige beelden verrast, en de wijze waarop feit en fictie worden vermengd. Zo is er de - inmiddels geruchtmakende- passage waarin Charlotte hele ladingen porno en vooral kinderporno vindt. Zeer walgelijke kinderporno, wat fraai wordt onderstreept met de zin "Voor het eerst in mijn leven zie ik kinderogen kokhalzen". Maar die porno vindt ze dan in..... de enige echte boekenkist van Hugo de Groot, die volgens Charlotte Mutsaers al jaren in het bezit van haar familie is. Want de boekenkist die in het museum staat is een kopie, die al jarenlang miljoenen toeristen misleidt! Zo'n passage geeft dan behoorlijke kortsluiting in mijn hoofd: dat Mutsaers ladingen porno vond in de nalatenschap van haar broer schijnt waar te zijn, maar die kist van Hugo de Groot is natuurlijk een verzinsel, net zo goed als het redelijk scandaleuze en zelfs provocerende gegeven dat zij en haar zus die hele lading kinderporno zouden hebben verkocht. Wat een strafbaar feit zou zijn geweest, en tamelijk immoreel, alleen: het is niet waar. Kortom, bij het vertellen van een reeds behoorlijk heftige ware geschiedenis kiest Mutsaers ervoor om die heftigheid nog verder uit te vergroten met behoorlijk provocerende fictie, waardoor ze meteen twijfel oproept wat nou in dit verhaal allemaal waar is gebeurd en wat nou verzonnen is door fictieschrijfster Mutsaers. Zij zoekt daarmee behoorlijk de grenzen van het onbetamelijke op, gaat er soms zelfs overheen, doet in elk geval iets wat eigenlijk in een in memoriam 'niet zo hoort'. Maar ja, het past wel bij een boek van een onaangepaste zus over haar onaangepaste broer: ook Charlotte gaat ad fundum, juist in passages als deze.
Ik geef direct toe dat dit MIJN persoonlijke interpretatie is, die misschien uit MIJN onaangepastheid voortkomt. Wat ergens in mijn grijze burgerlullen-voorkomen schuilt ook een onaangepaste, die wanhopig bang is voor ontdekking en tegelijk krijst om aandacht en begrip. Die verdrongen onaangepaste in mijn burgerlullenborst herkent zich zeer in zus Charlotte en broer Barend. En vanuit DAT mogelijk aanvechtbare perspectief doet het er niet veel toe wat waar is en wat niet in dit boek. Het raakt mij, en DAT telt. Zou broer Barend echt een poppetje van hansaplast hebben nagelaten als zelfportret? En zo ja, zou Charlotte dat dan terecht interpreteren als een gemankeerd harnas dat allerlei levenswonden niet voorkomt maar alleen voor de buitenwereld deels verbergt? Ik weet het niet, maar ik vind het een pregnant beeld, alleen al door de zo paradoxale combinatie van weerbaarheid en kwetsbaarheid. Net als de sneeuwwitte vacht van de sneeuwantilope, die het als sneeuw zo bleke kind Charlotte een zachte, ontoereikende, en vooral gefantaseerde bescherming biedt tegen de bedreigende conventionele buitenwereld. En zou het zo deplorabele einde van Barend tegelijk ook allerlei spranken van zelfredzaamheid en eigen dappere keuzes bevatten, zoals Charlotte wanhopig hoopt? Zou ze dat trouwens ECHT denken en hopen? Ik weet het niet, maar ook DIT vind ik weer treffend opgeschreven. Is het portret van de door zijn onaangepastheid even tragische als heroïsche Barend waarheidsgetrouw? Ik weet het niet, maar ik vind het wel prachtig.
De onaangepaste schrijfster Charlotte Mutsaers heeft naar mijn smaak dus een mooie verdediging geschreven van de onaangepastheid: die van haar broer en die van haarzelf. En dat in een passende, volkomen eigenzinnige stijl. Een stijl die veel mensen te tegendraads zal zijn, te provocerend, te flauw. Maar ik genoot.
October 5, 2025
geen behoefte aan het schudden van een hand? doe een handstand!
February 3, 2024
ach, het begon zo sterk. de laatste 50 (?) pagina’s zijn dan toch wel jammer. ik wil graag iets schrijven over het controversiële stuk (zoek maar op als je wilt). laat ik het erbij laten dat ik het erg smakeloos vond en daarna niet meer zo goed van het boek kom genieten. daarnaast eindigt het boek heel neerslachtig. dus het boek toch met een bepaalde teleurstelling weggelegd.
tegelijkertijd: fantastische schrijfstijl en prachtige nuance en humor in het grootste deel van het boek. toch maar vier sterren dus.
tegelijkertijd: fantastische schrijfstijl en prachtige nuance en humor in het grootste deel van het boek. toch maar vier sterren dus.
April 10, 2022
Beetje treurig na het uitlezen van dit boek...
December 31, 2020
Twee jaar geleden wilde ik het boek niet lezen omwille van wat er allemaal over werd geschreven -ik lees net (dus na het lezen van het boek) dat @bartmoeyaert schreef dat het boek bezoedeld was, dat was het dus effectief ook bij mij. Maar intussen was dat naar de achtergrond verschoven en raadde iemand me het boek aan - en schoof het naar boven op mijn to-read stapel. Ik las het in de perfecte periode waarin het past. Dit kan je niet in de zomer lezen denk ik.
En ik werd ondersteboven gehaald - van het lachen en door de krasjes die je doen denken en graven en soms ook een beetje bloeden. Dit boek leert je zeer veel over mensen, over openheid en over zachtheid.
En ik werd ondersteboven gehaald - van het lachen en door de krasjes die je doen denken en graven en soms ook een beetje bloeden. Dit boek leert je zeer veel over mensen, over openheid en over zachtheid.
May 10, 2018
Over het leegruimen van het huis van haar gestorven broer die nog woonde in het ouderlijk huis. De herinneringen die naar boven komen. Maar ook hoe ze nu na zijn dood langzaam aan haar broer leert kennen en begrijpen. En over hoe spullen hun waarde verliezen als de context ontbreekt. Mooi!
November 4, 2017
Onverbloemde ode aan een verloren ziel. Diep geraakt.
Read
September 25, 2024Ik dacht even leuk mijn boekje uit te lezen op deze mooie woensdagochtend. Ondertussen meerdere verkreukelde zakdoekjes en ogen gevuld met tranen (hoezo bij een boek?) later hebben de woorden zelfredzaamheid en zachtheid andere definities gekregen dan voor deze mooie woensdagochtend.
Een ode aan de afhankelijkheid graag.
Een ode aan de afhankelijkheid graag.
November 16, 2019
Charlotte Mutsaers is van een innovatieve schrijver snel afgedaald tot een bazelende bejaarde vrouw die je maar gelijk geeft omdat je haar niet al te veel wil kwetsen. Ze heeft, meestal irritante, meningen over alles en het boek heeft een zeer hoog "ok boomer" gehalte. Was ze een debutant met dit boek, er was geen uitgever die het wilde publiceren, wat niet veel zegt, maar wel iets. Los van de inhoud, als dat ooit kan in de literatuur, kan ze wel nog altijd schrijven, sommige zinnen zijn zeer mooi, maar daarvan alleen wordt mijn broek niet nat.
December 19, 2019
Wat een fantastisch boek. Zo fijn en gelaagd geschreven, liefde en walging in dezelfde passage.
January 15, 2023
‘Als ik groggy over de zolder terugloop om schoon beddengoed te halen, ontdek ik alweer iets waar ik steil van achteroversla: een geslachtloos mannetje zo roze als een big. Het is tegen een dwarsbalk geplakt en opgebouwd uit stroken Hansaplast. Zijn armen hangen neer, zijn gelaatsuitdrukking is sip en onder zijn voeten staat in zwarte kapitalen: IK’
Review : ,Na de dood van hun broer Barend is het aan Charlotte Mutsaers en haar zus A. om het ouderlijk huis, waar hun broer na het overlijden van vader en moeder Mutsaers is blijven wonen, te ontruimen. Hoewel er veel van hun gezamenlijke verleden bewaard is gebleven in het huis aan de Utrechtse Nieuwegracht, heeft Barend het in de twintig jaar dat hij zijn ouders overleefde in bezit genomen en er zijn sporen achtergelaten.
Dwalen door een deels bewaard en deels terzijde geschoven verleden ontstaat voor Charlotte Mutsaers dé vorm voor het boek over haar broer dat ze moest schrijven, maar dat ze heel moeilijk uit haar pen kreeg. In Harnas van Hansaplast kamt Charlotte Mutsaers het huis en haar geheugen uit en dat levert een groepsportret op waarin de schrijvende zus een minstens even belangrijke plaats inneemt als de eenzaam en alleen gestorven broer.
Want hoe autobiografisch de basis van Harnas van Hansaplast ook is, het is een roman. Charlotte Mutsaers heeft over de vorm nagedacht, veroorlooft zich heel veel dichterlijke vrijheden en wikt en weegt haar woorden.
Met open vizier treedt ze het verleden tegemoet. Het verleden waarin ze deel uitmaakte van een gezin in goeden doen waarin de kinderen deels door de mores van de tijd en deels door het onvermogen van de ouders op afstand gehouden werden. Een gezin waarin van onvoorwaardelijke liefde en spreekwoordelijke nestwarmte nauwelijks sprake was.
Aan de hand van zijn (on)hebbelijkheden reconstrueert de auteur het leven van haar broeren en ze portretteert hem. Dat doet zij heelgewetensvol. Ze is zich er voortdurend van bewust dat zij als het om aangeboren en aangeleerd gaat niet wezenlijk van elkaar verschillen, maar hij liet kansen liggen, terwijl zij haar talenten gebruikte.
‘Harnas van Hansaplast’, is het verslag van een boedelruiming, en een heel doorleefd portret van een eenzaam, onbekend leven.
Het boek is geworteld in de werkelijkheid, maar volkomen in fictie verder geboetseerd door het grote literaire talent van Charlotte Mutsaers.
Review : ,Na de dood van hun broer Barend is het aan Charlotte Mutsaers en haar zus A. om het ouderlijk huis, waar hun broer na het overlijden van vader en moeder Mutsaers is blijven wonen, te ontruimen. Hoewel er veel van hun gezamenlijke verleden bewaard is gebleven in het huis aan de Utrechtse Nieuwegracht, heeft Barend het in de twintig jaar dat hij zijn ouders overleefde in bezit genomen en er zijn sporen achtergelaten.
Dwalen door een deels bewaard en deels terzijde geschoven verleden ontstaat voor Charlotte Mutsaers dé vorm voor het boek over haar broer dat ze moest schrijven, maar dat ze heel moeilijk uit haar pen kreeg. In Harnas van Hansaplast kamt Charlotte Mutsaers het huis en haar geheugen uit en dat levert een groepsportret op waarin de schrijvende zus een minstens even belangrijke plaats inneemt als de eenzaam en alleen gestorven broer.
Want hoe autobiografisch de basis van Harnas van Hansaplast ook is, het is een roman. Charlotte Mutsaers heeft over de vorm nagedacht, veroorlooft zich heel veel dichterlijke vrijheden en wikt en weegt haar woorden.
Met open vizier treedt ze het verleden tegemoet. Het verleden waarin ze deel uitmaakte van een gezin in goeden doen waarin de kinderen deels door de mores van de tijd en deels door het onvermogen van de ouders op afstand gehouden werden. Een gezin waarin van onvoorwaardelijke liefde en spreekwoordelijke nestwarmte nauwelijks sprake was.
Aan de hand van zijn (on)hebbelijkheden reconstrueert de auteur het leven van haar broeren en ze portretteert hem. Dat doet zij heelgewetensvol. Ze is zich er voortdurend van bewust dat zij als het om aangeboren en aangeleerd gaat niet wezenlijk van elkaar verschillen, maar hij liet kansen liggen, terwijl zij haar talenten gebruikte.
‘Harnas van Hansaplast’, is het verslag van een boedelruiming, en een heel doorleefd portret van een eenzaam, onbekend leven.
Het boek is geworteld in de werkelijkheid, maar volkomen in fictie verder geboetseerd door het grote literaire talent van Charlotte Mutsaers.
June 17, 2024
Dit boek voelde raar genoeg heel comfortabel aan. Charlottes vertelstem voelde vertrouwd, alsof ze schreef in mijn taal. Ze weidde zoveel uit dat veel stukken eigenlijk overbodig waren, en toch zou ik oneindig lang met haar gedachten mee willen lezen. Een boek voor in mijn hartje.
October 6, 2025
Het feit dat Charlotte Mutsaers in haar verhaal het gedicht ‘Het lied der dwaze bijen’ van Martinus Nijhoff, een van mijn lievelingsgedichten, heeft verwerkt, vind ik bijzonder vervelend. Nijhoff verdient beter.
October 18, 2025
Hele fijne schrijfstijl, heb meermaals hardop moeten lachen en dat in een context die ook zo beklemmend, zo eenzaam is. Ik hou van de boeken met zo'n goede beschrijving van kamers dat ik het hele huis nu in mijn hoofd heb. Wat ik me wel afvroeg: wat is dat met die kroketten?
June 20, 2020
" 'Leefde ik maar in de achttiende eeuw,' fluister ik in mijn kussen, 'zodat ik me sluimerend kon verheugen op mijn dood in de overtuiging dat tenminste mijn gepoederde pruik me overleven zou.' "
September 3, 2023
Bij vlagen sterk boek, soms hele mooie passages, maar ik voelde t niet helemaal.
December 14, 2025
interessante terugblik op opgroeien in een gezin dat ' anders' is. dat dat opgroeien gebeurt in een huis op de Pausdam in Utrecht maakt het extra interessant voor voorm Utrechters.
September 23, 2019
Hansaplast staat niet garant voor een stevig pantser. Pleisters dienen om wonden af te dekken, niet om ze te voorkomen (119) en toch maakt de broer van Charlotte Mutsaers een zelfportret van Hansaplast. In het boek gaat Mutsaers op zoek naar haar broer met volgens mij als één van de belangrijkste uitgangspunten het verklaren en begrijpen van de eenzaamheid van Barend.
Wat ik sterk vond aan het verhaal is de eerlijkheid van Mutsaers. Ze schroomt niet om te schrijven over jaloers zijn op de manier waarop Barend het leven heeft verlaten. Ze beschrijft nauwkeurig haar ervaringen over haar kille opvoeding.
Een mooie passage vind ik die waarin ze schrijft dat ze toch wel van haar broer gehouden heeft, ondanks dat ze niet altijd met hem meeleefde. Ze refereert daarbij aan het Franse woord craquer: ergens kapot van zijn maar ook weg zijn van iemand.
Wat ik sterk vond aan het verhaal is de eerlijkheid van Mutsaers. Ze schroomt niet om te schrijven over jaloers zijn op de manier waarop Barend het leven heeft verlaten. Ze beschrijft nauwkeurig haar ervaringen over haar kille opvoeding.
Een mooie passage vind ik die waarin ze schrijft dat ze toch wel van haar broer gehouden heeft, ondanks dat ze niet altijd met hem meeleefde. Ze refereert daarbij aan het Franse woord craquer: ergens kapot van zijn maar ook weg zijn van iemand.
November 25, 2017
Jammer dat er zo’n heisa is ontstaan rondom een verder toch zo mooi en kwetsbaar familieverhaal. Door Charlottes ogen leren we haar broer kennen, die zich overigens eigenlijk niet echt liet leren kennen. Prachtig geschreven, met gepast cynisme en een gepaste eigenaardigheid die je direct toe kunt schrijven aan de manier waarop Charlotte en haar broer zijn grootgebracht. Mooi, pijnlijk, herkenbaar. Aanrader!
December 8, 2017
Ik geraak niet in het boek. Was mij te langdradig.
January 24, 2025
"Een mens kan maar beter zo min mogelijk terugkeren naar plekken waar hij ooit gelukkig is geweest. Zoiets pakt altijd verkeerd uit, leidt tot mistroostigheid en heeft de smerige neiging om zich in de hersens te nestelen als een inktvis met wel duizend armen." (239)
October 7, 2025
"boeken over verliefd worden kopen?" (pagina 162)
"Enkele eenzame figuren leggen in dit boek uit hoe het is om eenzaam te zijn en hoe ze daarmee trachten om te gaan. Maar daar is niet mee om te gaan. De eenzame wil met ménsen zijn en niet met zijn eenzaamheid." (pagina 240)
"Enkele eenzame figuren leggen in dit boek uit hoe het is om eenzaam te zijn en hoe ze daarmee trachten om te gaan. Maar daar is niet mee om te gaan. De eenzame wil met ménsen zijn en niet met zijn eenzaamheid." (pagina 240)
February 15, 2018
Twijfel tussen 3 en 4....een erg eenzaam boek dat je echt wel raakt.
October 1, 2023
Dit is een heel bijzonder boek. Tragisch, verbijsterend, mooi, ontzettend slim en komisch geschreven, kunstig opgebouwd. Ik heb er erg van genoten (hoewel die woordkeus wel een beetje vreemd is bij een boek dat over zo'n tragische waargebeurde geschiedenis gaat, maar ja.)
May 12, 2024
Hansaplast? Wat een gek woord. lekker gek, net als Charlotte Mutsaers zelf, in de beste zin van het woord.
December 24, 2024
2.5 ⭐️
‘Genot, geluksgevoel en plezier laten zich niet opleggen en onttrekken zich derhalve aan elke imperatief’ (192)
‘Genot, geluksgevoel en plezier laten zich niet opleggen en onttrekken zich derhalve aan elke imperatief’ (192)
Displaying 1 - 30 of 125 reviews