Ιστορία και κομμουνισμός

by Περικλής Παυλίδης

Η Οκτωβριανή Επανάσταση, το πλέον συγκλονιστικό γεγονός του 20ού αιώνα, άνοιξε ένα πρωτόγνωρο δρόμο ιστορικής ανάπτυξης συνυφασμένο με τεράστιους αγώνες και προσπάθειες των εργαζομένων για τη χειραφέτηση της εργασίας και της κοινωνίας από όλες τις σχέσεις εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Η νικηφόρα έκβασή της σε συνδυασμό με το σοβιετικό καθεστώς που προέκυψε από αυτήν αλλά και με την ιστορική πορεία του επηρέασαν βαθύτατα την εξέλιξη των κοινωνικών σχέσεων παγκοσμίως, αναδεικνύοντας με αποφασιστικό τρόπο μια ριζικά νέα αντίληψη της κοινωνικής προόδου.

Συγχρόνως η ίδια η υλοποίηση των στόχων της επανάστασης και η κοινωνία που αυτή δημιούργησε –κυρίως οι αντιφάσεις της τελευταίας– προκάλεσαν και προκαλούν πολλά ερωτηματικά, θεωρητικές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις σχετικά με το χαρακτήρα του νέου καθεστώτος και τους παράγοντες που καθόρισαν την εξέλιξή του.

Σκοπός του βιβλίου δεν είναι η παρουσίαση της ιστορίας της Οκτωβριανής Επανάστασης και της ΕΣΣΔ. Η αναφορά στην ιστορική πορεία της τελευταίας γίνεται μόνο στο βαθμό που είναι αναγκαία για τη διατύπωση μεθοδολογικών συμπερασμάτων αναφορικά με τις αντικειμενικές δυσκολίες και αντιφάσεις που σημάδεψαν το σοσιαλιστικό εγχείρημα στη χώρα αυτή, συνέβαλαν στη διαμόρφωση των ιδιότυπων χαρακτηριστικών του και οδήγησαν εντέλει στην ήττα του.

Στο τελευταίο μέρος εξετάζεται ο κομμουνισμός ως ιστορική προοπτική της κοινωνίας και επιχειρείται η εξέταση ορισμένων κομβικών πλευρών του σοσιαλιστικού / κομμουνιστικού μετασχηματισμού της εργασίας, όπως αυτές μπορούν να γίνουν αντιληπτές στις σύγχρονες συνθήκες, με έμφαση στο ζήτημα της αντιμετώπισης των εμπορευματικών-χρηματικών σχέσεων.

376 pages, Paperback

First published October 20, 2017

About the author

Ο Περικλής Παυλίδης γεννήθηκε το 1967 στη Θεσσαλονίκη. Είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Κρατικού Πανεπιστημίου Λομονόσοφ της Μόσχας. Εργάζεται ως συμβασιούχος καθηγητής στην ΣΕΛΕΤΕ/ΠΑΤΕΣ Αθηνών και στο Γενικό Τμήμα του Πολυτεχνείου Κρήτης. Τα τελευταία χρόνια υπηρετεί ως μέλος ΔΕΠ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΑΠΘ· από το 2010 στη βαθμίδα του Επίκουρου καθηγητή.

Επιστημονικές εργασίες του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ρωσικά περιοδικά.

Reviews

[thekar · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο αυτό, παρότι ασχολείται και φιλοσοφικά με την μαρξιστική θεωρία, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως Οικονομική Ιστορία της ΕΣΣΔ. Έτσι, ο συγγραφέας αφηγείται ολη την οικονομική πορεία της Σοβιετικής Ένωσης, την οποια βλέπει ως μια διαρκή παλη για την εξαφανιση των εμπορικών-χρηματικών σχεσεων στην ανθρωπινη κοινωνια. Η ΕΣΣΔ παλινδρόμισε σε αρκετες φασεις της μεταξύ σχεδιασμένη οικονομίας και αγορας (κοντρα στην κοινη πεποίθηση, στην χωρα επιβίωνε η αγορα, το χρημα και καποιες μορφες ιδιοκτησιας καθολη την ζωη του σοσιαλιστικου κρατους), μεχρι που οι δυνάμεις του εμπορίου και του χρήματος γίναν ανεξέλεκτες, αποσυντόνησαν την χώρα και έδωσαν την ευκαιρια στις δυναμεις της διεφθαρμένης μεσαιας γραφειοκρατίας και της παραοικονομιας/λαθρεμπορίου να παλινορθώσουν τον καπιταλισμο. Παροτι ο συγγραφεας ανηκει στην κομμουνιστικη αριστερα, δεν ωραιοποιεί την ζωή στην ΕΣΣΔ και αναφερει σε καθε περιπτωση τις δυσκολίες και τις βίαιες στιγμες του σοσιαλιστικου εγχειρηματος.

Αντιθετα με αρκετους κομμουνιστες, ο συγγραφέας δεν θεωρει απλα οτι η αιτία της ανατροπης στην ΕΣΣΔ ηταν η απομακρυνση απο τις οικονομικες αρχες της περιοδου του Σταλιν. Ισα ισα αναγνωρίζει οτι οι "αγοραιες" μεταρρυθμίσεις του Χρουστσωφ ηταν μια προσπάθεια διεξόδου απο τις αντιφασεις της πρωιμης σοσιαλιστικης κοινωνίας, η οποια προσπαθουσε να εξαφανισει την ιδιοκτησια, την αγορα και το χρημα, αλλα αδυνατούσε. Ο συγγραφεας , μαθητης του Βαζιουλιν, προτεινει πως η λύση βρισκεται στην κατεύθυνση της ανα πτυξης απο μια σοσιαλιστικη κοινωνια των τηλεπικοινωνιών, της αυτοματοποιησης και της πληροφορικής, ωστε να διευκολυνθει ο Κεντρικός Σχεδιασμος και σιγα σιγα να αιρονται οι διαφορες στον κοπο μεταξύ εργαζομενων, να "ενοποιηθει η κοινωνία".


Ενα πολύ χρησιμο βιβλιο, γιατι δεν μπορει κανείς να σχεδιασει ρεαλιστικά το μέλλον , αν δε μελετησει πρωτα τις προσπαθειες του παρελθόντος.

[Nikos Alexo · Rating 5 out of 5]

Αντίδοτο στην ψυχροπολεμική προπαγάνδα, την οποία αν είσαι γεννημένος σε χώρα που άνηκε στο δυτικό στρατόπεδο και είσαι ανυποψίαστος μπορεί να πέσεις στην παγίδα να την θεωρήσεις 100% πραγματικότητα. Ο συγγραφέας, αν και ιδεολογικά εντάσσεται στην κομμουνιστική αριστερά, καταφέρνει μια ψύχραιμη , και πολλές φόρες σκληρή, κριτική για το εγχείρημα της σοβιετικής ένωσης καθώς και την αδυναμία και τα όρια της μαρξιστικής θεωρίας στην πράξη.