Attilâ

by Peyami Safa

Attilâ Peyami Safa'nın yegâne tarihî romanıdır. 1940'lı yılların başlarında yazılmıştır. Yazar bu esriyle, Attilâ gibi büyük bir Türk cihangirinin devrine ve kişiliğine ilk defa bir Türk gözüyle bakmış, Batı dünyasının geçtiği yerde ot bitmez diye karaladığı bir devlet adamı ve kumandanı Türk gözüyle değerlendirmiştir. Yazar, yabancı kaynaklardan ve özellikle Bizans tarihçilerinin verdiği bilgilerden yola çıkarak eserini yazmıştır. Çelik iradeli, demir disiplinli bu Türk hakanının, şahsî ilişkilerde yumuşak huylu, zengin gönüllü, engin merhametli, kendisine sığınanlara karşı hassas yürekli bir insan olduğunu ortaya koymuştur. Romanda Türk cihan hâkimiyeti ülküsünün izlerini ve bozulmuş bir dünyaya yeniden nizam verme iradesini de görmekteyiz...

Genres: Fiction

288 pages, Paperback

First published January 1, 1977

About the author

1899 yılında İstanbul’da doğar. Servet-i Fünun dönemi şairlerinden İsmail Safa'nın oğludur. Sivas'a sürgüne gönderilen babasının orada ölmesi üzerine 1901 yılında iki yaşında yetim kalmış, bu yüzden "Yetim-i Safa" adıyla anılmıştır. Babasız büyümenin acılarının yanı sıra, sekiz dokuz yaşlarında yakalandığı bir kemik hastalığı dolayısıyla çocukluk ve ilk gençlik yılları hastane koridorlarında geçmiştir. Bilahare bu günlerini eserlerine soğukkanlı bir ciddiyetle yansıtacaktır.

Hastalık ve savaşın yol açtığı maddî sıkıntılar dolayısıyla öğrenimini sürdüremez, babasının arkadaşı olan Recaizade Mahmut Ekrem Marif Nazırlığına veda edince onu Galatasaray Lisesi'nde okutma vaadini yerine getiremez. Peyami hayatını kazanmak ve annesine bakmak için Vefa İdadisi'ndeki öğrenimini yarıda bırakır. Keaton Matbaası'nda bir süre çalıştıktan sonra açılan sınavı kazanarak Posta - Telgraf Nezareti'ne girer; Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasına kadar orada çalışır. Daha sonra Boğaziçi'ndeki Rehber-i İttihat Mektebi'nde öğretmenlik yapmaya başlar. Dört yıl çalıştığı bu okulda kendi çabasıyla Fransızcasını ilerletir.

1918 yılında ağabeyi İlhami Safa'nın isteğine uyarak öğretmenlikten ayrılır ve birlikte çıkardıkları "20. Asır" adlı akşam gazetesinde "Asrın Hikâyeleri" başlığı altında yazdığı öykülerle gazetecilik yaşamına başlar. İmzasız olarak yazdığı bu hikâyelerin tutulması üzerine Server Bedi takma adını kullanır. Peyami Safa halk için yazdığı edebî değeri olmayan romanlarını "Server Bedi" imzası ile yayınlar. Sayıları 80'i bulan bu eserler arasında; Cumbadan Rumbaya romanıyla, Cingöz Recai polis hikâyeleri dizisi en ünlüleridir. Ayrıca ders kitapları da yazar.

1921'de Son Telgraf gazetesinde ve bilahare Tasvir-i Efkâr'da yazar. Nihayet Cumhuriyet gazetesine geçer, 1940 yılına kadar bu gazetede fıkra ve makalelerini yayınlar; roman tefrika eder. Kültür Haftası (21 sayı, 15 Ocak-3 Haziran 1936) ve Türk Düşüncesi (63 sayı, 1953-1960) adlarında iki de dergi çıkarır. Fıkra yazarı olarak Peyami, gazetelerin tirajlarını değiştirecek bir tesire sahiptir. Vefatında Son Havadis Gazetesi başyazarıdır.
Çok sevdiği oğlu Merve'yi askerliğini yaptığı sıra kaybetmesi Peyami Safa'yı çok sarsar. Bu olaydan birkaç ay sonra 15 Haziran 1961’de İstanbul'da ölür. Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilir. Peyami Safa kendi kendisini yetiştirmiş ender şahsiyetlerden biridir. Fransızcayı Fransızca gramer kitabı yazabilecek kadar ve tıp ilmini bir doktor kadar öğrenmiştir. 43 yıl hiç durmadan yazar. Güçlü bir fikir adamı, romancı ve polemikçidir. Nâzım Hikmet Ran, Nurullah Ataç, Zekeriya Sertel, Muhsin Ertuğrul, Aziz Nesin'le polemiğe girmiştir.

Kudretli kalemi ile kısa zamanda Bâb-ı Âli’de yıldızlaşan Peyami muharrirlik yönünün yanında usta bir nazariyatçıdır. Çağdaş Türk Edebiyatının roman tekniğini en çok geliştirmiş romancısıdır. Fıkra ve makalelerinde sağlam bir mantık dokusu ve inandırıcılık görülür. Romanlarında olaydan çok tahlile önem verir. Toplumumuzdaki ahlâk çöküntüsünü, medeniyetin yarattığı bocalamayı, nesiller ve sosyal çevreler arasındaki çatışmayı dile getirir. Zıt kavramları, duygu ve düşünce tezadını ustaca işler.

Reviews

[Yasemin Macar · Rating 3 out of 5]

1940'ların başlarında yazılmış Peyami Safa'nın tek tarihi romanıymış. Merak edip okumak istedim. Storytelde yeni Türkçeyle dinlerken, ben eski Türkçe haliyle takip ettim ☺️ İki türlü de keyifliydi bence. Savaşcı kişiliğinin yanında daha mitolojik unsurlarla bezeli ve aşk adamı haliyle zikredilmiş. Kraliçe Kerka başının tacı, Güzeller güzeli Onorya'ysa kalbinin sahibi ve canına mal olan İldiko.. Tabi aralarda başka hatunlarda var😁 Biri yorumlarda Muhteşem Yüzyıla benzetmiş; hiçte haksız değil bence 😅 okurken film şeridi gibi geçti gözümün önünden.
Tarihi kaynaklarda Attila'nın ölümüyle ilgili net bir bilgi yok ama Peyami Safa; İldiko'nun gerdek gecesinde öldürmesiyle bitirmiş kitabı ama nasıl? 😄 Biraz 💩 yoluna gitmiş gibi olmuş.
Hem okuyup hem dinlediğim için ben keyif aldım, seslendirme de iyiydi; canınız Hürrem Sultan gibi entrikalı tarihi dizi çekerse şans verin derim ☺️☺️☺️

[Arsimunal · Rating 3 out of 5]

Beklentiyle ve kitabı araştırmadan okumaya başladığımdan olsa gerek beni tatmin etmedi. Ben daha çok Atilla'nın hayatı nasıl başladı, nasıl geçti gibisinden biyografik bir eser beklerken karşıma 'Muhteşem Yüzyıl'dan hallice bir kitap çıkınca hayal kırıklığına uğramadım değil. Olay örgüsü genelde Atilla, Atilla'nın eşi ve Atilla'nın sevgilisi arasında gidip geliyor. Okuyacak arkadaşlar bunu göz önünde bulundurarak okurlarsa benim çektiğim sıkıntıyı çekmeyeceklerini umuyorum.

[Şevki · Rating 5 out of 5]

Attilâ’yı mitolojik ve romantik bir şekilde tasvir eden bir romandı. Oldukça sürükleyici başarılı bir kitap fakat içerisinde çok fazla eski kelime olduğunu düşünüyorum. Sanırım kitabın orijinalliğini bozmamak amacıyla çevirileri aşağıya koymuşlar.

[Mehmet Koç · Rating 3 out of 5]

Peyami Safa'nın kitabı, dilin kullanımı açısından fevkalade, ama kurgu ve içerik açısından vasat bir uzun öykü. Yine de Attila üzerine Türkçede doğru düzgün bir şey yokken, dil lezzeti açısından bu nefis metin okunmalı

[Akın Ergi · Rating 3 out of 5]

attilâ'nın çılgın aşk maceraları.

[Hakan Guveli · Rating 4 out of 5]

Güzel bir tarihi roman.

[Begum Sacak Sarilar · Rating 5 out of 5]

Bu kitabı beğenmemin nedenlerinden biri Attila’yı farklı bir bakış açısından değerlendirmiş olması. Normalde tarihi konu alan kitapları tercih etmememe rağmen, bu kitabın akıcılığı ve canlı betimlemeleri çok hoşuma gitti. Kitabın sonunda insan zarflarının ve duygularının en güçlü hükümdarları ve toplumları dahi nasıl etkilediğini görmek mümkün.