Ik, robot van Isaac Asimov is een futuristische raamvertelling rond hoofdpersoon Susan Calvin (1982), robotpsycholoog in 2057, die terugblikt op haar leven.
'Voor u is een robot een robot. Raderwerk en metaal, elektriciteit en positronen…Een brein en ijzer! Door mensen gemaakt. Als het nodig is, ook weer door mensen te vernietigen! Maar u hebt niet met ze gewerkt, dus u kent ze niet. Ik zeg u dat ze een zuiverder en beter soort zijn dan wij zijn.’
Calvin ontmoette in haar leven allerlei soorten robots. Het gaat in de 9 verhalen over de menselijke trekken bij robots die ontstaan door de mazen in de wetten van de robotica. Hoewel sommige verhalen in de bundel al meer dan een halve eeuw geleden geschreven werden zijn ze qua inhoud, stijl en humor nog steeds actueel. Een spannend boek met ook nog echte breinbrekers!
Isaac Asimov (1920 – 1992) geldt als misschien wel de grootste science fictionauteur aller tijden. Hij was de grondlegger van de robotica en kwam met drie belangrijke wetten die nog steeds als basis dienen voor het denken over robots.
Het tiende verhaal 'De robot van de Machine is de mens' in deze speciale Nederland Leest uitgave van Ik, robot is geschreven door Ronald Giphart in samenwerking met een robot ontwikkeld door Folgert Karsdorp (Meertens Instituut, Amsterdam), Enrique Manjavacas, Ben Burtenshaw en Mike Kestemont (Universiteit van Antwerpen).
Works of prolific Russian-American writer Isaac Asimov include popular explanations of scientific principles, The Foundation Trilogy (1951-1953), and other volumes of fiction.
Isaac Asimov, a professor of biochemistry, wrote as a highly successful author, best known for his books.
Asimov, professor, generally considered of all time, edited more than five hundred books and ninety thousand letters and postcards. He published in nine of the ten major categories of the Dewey decimal classification but lacked only an entry in the category of philosophy (100).
People widely considered Asimov, a master of the genre alongside Robert Anson Heinlein and Arthur Charles Clarke as the "big three" during his lifetime. He later tied Galactic Empire and the Robot into the same universe as his most famous series to create a unified "future history" for his stories much like those that Heinlein pioneered and Cordwainer Smith and Poul Anderson previously produced. He penned "Nightfall," voted in 1964 as the best short story of all time; many persons still honor this title. He also produced well mysteries, fantasy, and a great quantity of nonfiction. Asimov used Paul French, the pen name, for the Lucky Starr, series of juvenile novels.
Most books of Asimov in a historical way go as far back to a time with possible question or concept at its simplest stage. He often provides and mentions well nationalities, birth, and death dates for persons and etymologies and pronunciation guides for technical terms. Guide to Science, the tripartite set Understanding Physics, and Chronology of Science and Discovery exemplify these books.
Asimov, a long-time member, reluctantly served as vice president of Mensa international and described some members of that organization as "brain-proud and aggressive about their IQs." He took more pleasure as president of the humanist association. The asteroid 5020 Asimov, the magazine Asimov's Science Fiction, an elementary school in Brooklyn in New York, and two different awards honor his name.
I read the book "I, Robot" by Isaac Asimov in Dutch, in a buddy read with Reinier. We read the same text, because it was by the same translator, Leo H. Zelders. We found it a mutually enriching experience. Below, I'll incorporate Reinier's comments. Reinier's comments are in italics.
As a kind of preamble, the book begins with 'The Three Laws of Robotics', as formulated by Asimov himself. To address this directly, I'll say the following: Reinier: What I find very interesting is the mathematical approach to those three laws. Ultimately, this would mean that all actions can be mathematically reduced or calculated, including for humans. However, this isn't explored much further. What really hinders me while reading is that mathematics is often mentioned without actually being used. It feels like an effort to enhance the story, but that's inherent to the time in which it was written. In older science fiction (which many scientists dismiss as fantasy), it's often about new gimmicks or inventions. And it's precisely all those fantastic inventions that make it a bit old-fashioned.
I find it remarkable that Asimov wrote this in 1950. It's not quite Jules Verne, so to speak. In this context, Reinier notes halfway through the reading that technology has partly overtaken the book. Terminology is sometimes thrown around to give it a scientific flavor, but that also makes it a bit flat. I (Reinier) also find the characters very flat. The robots sometimes seem more like humans than the humans themselves.
The series of nine stories is carefully structured, in which not only are the robots themselves developed to an ever-increasing degree of perfection, but the interactions between robots and humans also become increasingly difficult—as does the interaction between humans themselves.
It's a nice observation by Reinier, after reading the first story, that the reaction to robots in the story is the same as how people generally react to strangers: initially it's new, interesting, "exotic," and later fear begins to dominate.
Some tension builds here and there, and there are arguments in which the behavior of robots is examined against Asimov's own "Three Laws of Robotics." These people are becoming increasingly concerned about the degree to which robots are becoming autonomous. It even becomes self-willed. I find it striking that the engineers should realize, more than the text suggests, that ‘only what goes in comes out’ in terms of software instructions. But then again, I probably haven't fully factored in the self-learning capacity of robots.
Perhaps the character Susan Calvin can be considered an alter ego of the author, in the sense that she has a positive opinion of the value of robots for humans, not only for industrial applications, as they have been in use in reality for decades, but also for exercising government decision making. Behind this, considerations likely lie the ability to form more objective judgments. A slight retreat: in my opinion, Asimov is searching for a balance between man and machine in this coherent series of stories, albeit with grand ambitions, such as political stability, an efficient economy, and so on. For now, a warning tone is discernible in the background: humanity has saddled itself with a growing problem, if and insofar as it gets out of control with the consequences of the (not categorically wrong) application of robotics. A few words about the story of the robot and its Master (Reinier calls it hilarious): it reminded me of current deniers of scientifically based facts, with slogans like ‘what you call facts is just an opinion’ —horrible from a rational perspective, but as a scene, it demonstrates a remarkable sense of humor.
Incidentally, the last story reminded me of Ray Kurzweil's statement that AI is the last human invention, because all future inventions will be made by AI itself. Kurzweil was two years old when this book came out, so who knows, maybe he got it from Asimov.
Story 8 reminded me of the Turing Test, even though Turing wasn't necessarily about a robot, but about interaction via a machine/ computer. In this, I thought the author did offer a positive argument for robots/ machines. Because if we don't notice, what difference does it make?
In this paragraph, halfway through the book—I had progressed to story 6 at the time—I respond to several comments from Reinier. I indeed didn't encounter any mathematics, more logic. Of course, an enormous amount of mathematics goes into fabricating the brains of robots, not only for the basic zeros and ones, but also for devising a translation of the Three Laws of Robotics into robot behavior. And let's face it, you can't possibly translate those imperatively and limitatively into mathematical behavioral codes. In my opinion, there will always be room for interpretation, and discrepancies will arise; well, we already see that happening in the first six stories, in all sorts of ways. Nevertheless, I think it's a brilliant idea on Asimov's part to incorporate a kind of reassuring safety guarantee in this way. And speaking of flat, I agree with you that the characters of humans are quite flat, and that robots, in contrast, are becoming increasingly developed, deriving more and more authority and power from their greater and more readily applicable knowledge, skills, and insights. For the time being, I assume that this progression is the author's intention. I've been familiar with the term positron for quite some time; long before Houellebecq published his novel ‘Elementary Particles’, I read a physics book by Frisch and Thorndike with the same title around 1970. In it, the positron is described as the positively charged equivalent of the electron. I don't know if Asimov intended it that way, but just as positrons can be seen as the counterpart of electrons, while the latter particles are particularly common in the real world, i.e., in people, you can perhaps see a kind of reflection in them between robots and humans. And nowadays, (the properties of) positrons are used in medicine. The PET of PET scan stands for Positron Emission Tomography. Fantasy is a genre that feels very distant to me… until I realized that several novels by Haruki Murakami are labeled that way and contain fantasy elements. In that work, I ‘can handle it’; I recently read Murakami's ‘The Wind-Up Bird Chronicle’ with great pleasure. The book is just as relevant as conclusions in the realm of artificial intelligence, with all the accompanying discussions. That robot and its Master, as logical as that relationship is, yes, entertaining. I think Asimov cleverly handled the aspect of what is logical and what kind of conclusions one reaches by association (in psychology, almost opposite ways of thinking). And as a writer, you can use it to briefly throw readers off track. So much for my interim musings. I'll continue with story 7 shortly.
In a valuable, coherent aside, Reinier states: The biggest problem we currently have with artificial intelligence (AI), I think, is that the rules/ algorithms AI uses, contain human biases and reveal systemic problems. Jeanette Winterson writes about this in her essay collection ‘Twaalf bytes’ (Twelve Bytes): there is a shortage of women in the programming world, and a lack of diversity at the top. Also about the Turing Test: in Winterson’s book Frankisstein, a character also describes a reverse Turing Test: when a machine doesn't realize whether it's communicating with a human or a machine. I thought that was an interesting angle. The whole thing between the characters Quinn and Byerley in Asimov's ‘I, Robot’ seems similar.
I've read Winterson's Twaalf bytes, so I wholeheartedly agree with what Reinier writes about it. In response to Reinier's AI comments, I'll write the following. Yes, AI might not be so bad; it could have had far worse consequences long ago already, but personally, I'm not reassured. I can't easily imagine a world where robots spontaneously start exhibiting feelings—it would be quite a spectacle... Entities that derive their existence primarily from clever mathematics will, I imagine, at most manifest it based on programmed reactivity. Humanly speaking, and evolutionarily speaking, fear is of course explainable and often useful, however rudimentarily it sometimes manifests itself, but we should always try to transform that fear into a form of positive activity or productivity. I, too, see the technical duo Greg and Mike as little more than hard-working specialists, who thankfully often end up with creative ideas, but that doesn't necessarily give them a multifaceted character. You can see that, especially in each story on itself. That aspect doesn't bother me too much in this case, because all things considered, it's more of a novel of ideas (given the coherence between the stories, I think that genre designation is appropriate) than a psychological novel. Reinier agrees with the last remark of mine. We both find the humor generally a bit dull, perhaps a bit old-fashioned.
In my edition, after Asimov's stories, there's a tenth, written by Ronald Giphart in collaboration with a robot. It's a 2017 CPNB publication as part of the "Nederland leest" (The Netherlands Read) campaign. Don't be sad that you, Reinier, don't have that Giphart story in your edition. I find it a rather depressing substitute for Asimov's last story, and therefore completely unnecessary.
Now that I've seen the film ‘I, Robot’, I can compare the two. Well, even though the film has characters who appear in Asimov's stories and this author collaborated on the film's production, you can hardly compare the film to the book or any part of it, because it's not based on a specific story. It rather gives an impression of how things can get out of hand. In that respect, I find the film a bit like chicken soup with a chicken flown over it, to borrow an expression my grandfather used over sixty years ago, which Frans Pointl elevated to the title of his almost eponymous collection of short stories. I didn't find the film particularly culturally enriching, but that could easily be me.
Regarding the star rating for GR, I'm a bit of a wavering voter. The book has important content, it's thought-provoking, but in my opinion, the stylistic quality is inferior. That's why I think the 3.5* I'm considering will translate to 3 stars for GR.
Reinier: I think I'll end up with 3.5 as well, so I'll give it 4 stars, averaging 3.5 together, which is only fair.
This collection of interconnected stories was my bedtime reading for the past month, but after the first few stories, which were OK, I was never really motivated to pick it up. Last night, about halfway through the book, I decided life was too short, or in other words (allegedly Frank Zappa's), so many books, so little time.
This morning I skimmed the rest including the extra in this edition, "De robot van de Machine is de mens", co-written by Dutch author Ronald Giphart and a robot, and didn't get the impression I missed much.
I'm not a big fan of science fiction unless it is really humorous (think Hitchhiker), and I also found the writing style pretty bad (the translation didn't help). (The Three Laws of Robotics, on the other hand, are genius.)
Ik las Ik, Robot door Isaac Asimov, de klassieke bundel met robotverhalen die vorig jaar tijdens Nederland Leest door de bibliotheek cadeau werd gedaan. Ik wist niet meer zeker of ik het al ooit had gelezen. Ik heb vroeger wel al het nodige van Asimov gelezen, maar na lezing van Ik, Robot denk ik dat dat alleen de Foundation-serie was. Hoe dan ook is dat ook al zeker 20 jaar geleden (als het niet meer is…).
Maar goed, Ik, Robot dus. Een bundel korte verhalen, bij elkaar gehouden door een flinterdunne raamvertelling (journalist interviewt bejaarde robotpsychologe over de geschiedenis van de robotica). Ik sta een beetje ambivalent tegenover de verhalen. Daarbij heb ik het dan niet eens over het feit dat de meeste beschreven technologie natuurlijk hopeloos verouderd is. Sommige science fiction-auteurs hebben een visionaire blik als het gaat om het verzinnen van toekomstige technologie (William Gibson, Philip K. Dick), maar Asimov niet echt. Zijn robots werken nog altijd met transistors, en computers zijn een zeldzaamheid. Hilarisch af en toe, maar daar is wel doorheen te kijken.
Wat me al meer stoorde was het nogal middelbare-witte-mannenstandpunt van Asimov. En dan kun je zeggen dat hij nou eenmaal een witte man van middelbare leeftijd was, en dat je het in zijn tijd (1950) moet zien, maar er zijn genoeg boeken uit die tijd, en ouder, die hier een stuk minder last van hebben. Het stoorde mij dat de hoofdpersoon die in bijna elk verhaal terugkwam – een vrouwelijke wetenschapper, dat dan weer wel – elke keer opnieuw wordt omschreven als een onaantrekkelijke, verzuurde oude vrijster. Oke, Isaac, we vatten hem, ze was alleen maar een briljant wetenschapper omdat ze geen man kon vinden. Ook de slaafse houding van de robots stoorde me, en de manier waarop ze steeds werden aangesproken als ‘jongen’. Een beetje een nare segregatievibe.
Maar oke, afgezien daarvan waren het onderhoudende verhalen. Van karakterontwikkeling of levensechte personages moesten ze het niet hebben, maar het waren wel interessante filosofische puzzels over de gevolgen van AI. Elk verhaal ging weer iets anders in op de drie wetten van de robotica (1. Een robot mag een mens geen kwaad doen. 2. Een robot moet een mens gehoorzamen, tenzij regel 1. 3. Een robot mag zichzelf niet beschadigen, tezij regel 1 of 2.) en dat leverde aardige puzzels op. En dat was het ook wel. Een serie aardige puzzels, die op steeds dezelfde wijze werd afgehandeld: Probleem! Roep de experts. Dit? Nee. Dit? Ja! Triomf! Zzz…
Ik heb het op zich best met plezier gelezen (al heb ik vooral tegen het einde toe wel wat pagina’s monoloog diagonaal gelezen), maar een topper is het wat mij betreft niet. Zo’n boek dat best lekker weg leest, maar dat als je er daarna over nadenkt toch steeds slechter wordt.
In 2017 was Ik, Robot het cadeau van de Bibliotheek, tgv de actie Nederland Leest. Bijna twee jaar lag het op mijn stapeltje te lezen boeken en steeds belandde het weer onderaan de stapel: ik kon er geen zin in krijgen en voelde zelfs een soort tegenzin in het onderwerp. Nu moest het er toch van komen en ik las, met enige tegenzin, het boek uit. Het kostte me nog meer moeite dan verwacht. Het is misschien goed geschreven, maar het onderwerp kon me niet voldoende boeien, de opbouw in verschillende verhalen leidde me af, technische toekomstfantasieën wisten me niet bij het verhaal te houden. Daarbij was het boek uitgevoerd in superkleine lettertjes en op zulk dun papier, dat ik steeds meer dan één bladzijde omsloeg en me afvroeg, waarom ik het verhaal nu al helemaal niet meer begreep. Het is wel knap om zo’n toekomstbeeld te schetsen (ik bleef aan Jules Verne denken), maar ik lees liever iets anders.
De verhalen vond ik echt interessant, vooral verhalen 2-6, maar de personnages niet. Dat viel te verwachten, ik heb eerder Asimov gelezen: iedereen is irritant en ruziet alsmaar. De wat minder formele interacties voelen niet realistisch aan. Susan Calvin vond ik wel cool, maar zij en de (twee?) andere vrouwen in het boek werden niet altijd netjes behandeld door Asimov. Ik denk niet dat ik dit boek aan anderen aan zou raden, maar voor mijzelf was het wel min of meer het lezen waard.
De verhalen zijn goed, verrassend actueel, en geven de mens stof tot nadenken over de toenemende mate van automatisering en robotisering in onze huidige samenleving. Het is bijna alsof Asimov een kijkje had in de tijd van vandaag de dag, minus de interstellaire sprong en de mijnkolonies op de andere planeten van ons zonnestelsel, maar aangezien we zelf de Eerste Wet al aardig overtreden en hard op zoek zijn naar materialen die op Aarde richting de bodem gaan, kan dat ook niet heel lang meer duren. Daar zal een knap brein dan misschien nog wel een Brein voor moeten ontwikkelen, maar soit. Het tiende verhaal is geschreven door de voorganger van ChatGPT. Giphart is misschien straks niet meer nodig als we een robot de vraag kunnen stellen: wat is een mogelijk einde van dit verhaal? Deze vertaling stelt helaas teleur. Regelmatig zijn stijlbreuken in de tekst terechtgekomen die niet in de brontekst gestaan kunnen hebben, en keuzes die de tekst misschien wat meer science fiction-achtig moeten doen overkomen, maar niet slagen (zo kennen wij X-Straal (in het Engels zal hier X-Ray hebben gestaan) gewoon als röntgenfoto/scan; misschien 'normaler', maar de nu ontstane bevreemding is niet nodig en had anders opgelost kunnen worden). Dat maakt de leeservaring van deze editie van dit klassieke SF-verhaal minder positief dan van te voren gedacht.
Eu nu sunt mare amatoare de ficțiune, mai ales, din asta futuristă, dar, cel mai tare mi-a plăcut prima poveste. Despre Robot și prietena lui, care e o fetiță, umană. Ultimele povești le-am citit mai cu forța.
Am rămas fascinată cu viziunile futuriste ale autorului, mai ales că pe vremea când a scris povestirile nu se pomenea atâta digitalizare și atâtea posibilități virtuale.
Scrie bine Isacov și cred că ar fi mai indicat să îl citesc în original, mai ales că știu limba. Am citit cartea în olandeză pentru că particip la un club de lectură pentru cei care sunt în curs de învățare a acestei limbi "ușoare".
Interesting stories with concepts that are still thought-provoking today, although Asimovs worldviews are far from modern now. The bonus chapter, which was written by a dutch author and a robot trained on Asimkvs as well as Gipharts writings, proves we still have some time before robots take over all creative jobs.
Ik ben positief verrast door dit boek. Ik kreeg dit boek ooit een keer gratis bij de bibliotheek vanwege Nederland leest. Omdat ik niet zo van sciencefiction houd, stond het sindsdien ongelezen in mijn kast. Ik ben erin begonnen vanwege een challenge van een Goodreads-groep. Ik vind het boek leuker dan verwacht. Het zijn losse verhalen die draaien om robots. Al is er wel een soort samenhang tussen de verhalen. De verhalen waren soms grappig om te lezen. Sommige details vond ik echter wat te technisch. Ook vond ik het op en gegeven moment wel genoeg. Daarom ben ik blij dat het boek niet dikker is. Ik zal dus niet snel weer een boek van deze schrijver lezen.
Interessant hoe de psychologie van robots belicht wordt. Elk verhaal is een voorbeeld waar de grens wordt opgezocht. In hoeverre kan een robot voor zichzelf denken? Wat doet een robot als hij moet kiezen tussen twee kwaden? Boeiende verhalen. Het laatste verhaal was misschien een leuk schrijf-experiment, maar veruit het minst leesbare verhaal van de bundel.
Het eerste verhaal (Robbie) vond ik erg mooi. De rest is wel aardig als gedachte-experiment maar ook slecht geschreven en slecht vertaald, met weinig sympathieke personages en een sterk verouderd wereldbeeld.
Cadeau van Nederland leest, met extra verhaal door robot Asibot onder leiding van Ronald Giphart. Fijn, klein boekje. Onvoorstelbaar dat deze verhalen al zo oud zijn! Tijdloos onderwerp én insteek!
Jaren geleden las ik de Foundation trilogie van Isaac Asimov, mijn inwijding in de science fiction-literatuur, die gevolgd werd door het verslinden van de complete reeks van Meulenhof SF witte boekjes. Maar "Ik Robot" had ik nog nooit gelezen. In dit boek schildert Asimov de dilemma's rond het gebruik van intelligente robots in het jaar 2058 of daaromtrent. Het boek is een feuilleton van korte verhalen, gecentreerd rond de figuur van Susan Calvin, robotica-psycholoog die vertelt wat ze heeft meemaakt in haar carrière bij US Robots. Ik verbaasde me over de scherpe inzichten van Asimov. Dit boek verscheen nota bene voor het eerst in 1950, in een tijd dat computers nog nauwelijks bestonden en toch kun je de dilemma's die Asimov aansnijdt linea recta extrapoleren naar de huidige discussie over kunstmatige intelligentie. Maar de schrijfstijl van het boek is vreselijk; de verhalen worden volledig verteld via dialogen, op dezelfde manier als in een thriller. Ik ben bang dat ik nu hetzelfde zou vinden van de Foundation trilogie. P.S. Ronald Giphart voegde er voor deze editie (2017) met behulp van een chatbot een verhaal aan toe: een scenario voor de toekomstige wereldorde, met vier sferen in plaats van landen en het bestuur volledig uitbesteed aan 'machines', even origineel en dilemmarijk als Asimov.
Dit boek kreeg ik gratis in de bibliotheek bij de landelijke actie Nederland Leest in 2017. Ik, Robot is een raamvertelling waarin robotpsycholoog Susan terugblikt op haar leven. Het boek is oorspronkelijk in 1950 beschreven. Vanuit Susans ogen volg je de ontwikkeling van de robotica tot aan het jaar 2058. In ieder verhaal zijn de robots weer een stukje geavanceerder dan in het vorige verhaal. Het begint met een onschuldige speelgoedrobot, maar gaandeweg krijgen de robots steeds meer verantwoordelijkheden. Voorin het boek zijn de drie wetten der robotica opgenomen, waarin o.a. staat dat een robot een mens geen letsel mag toebrengen of door passief et blijven, hem letsel mag laten overkomen. In meerdere verhalen zorgt dit voor conflicten. Ook zijn er verhalen waarin de robots bijna menselijke trekjes gaan vertonen. Hebben ze daarmee ook rechten? Wat is een mens eigenlijk? Sommige verhalen zijn inmiddels door de werkelijkheid ingehaald. Zo hebben we (nog) geen seleniummijnen op Mercurius, maar ondanks dat zijn de verhalen angstwekkend actueel. Hoeveel macht willen we toekennen aan machines en robots?
Robotpsycholoog Susan blikt in 2058 terug op haar leven. In de diverse verhalen neemt de mogelijkheden per robot toe (van speelgoedrobot tot bijna filosofische menselijke verantwoordelijkheden). Grappig is dat er rond 2050 wordt gerekend met een rekenliniaal en tabellenboeken terwijl Asimov wel een vorm van beeldbellen voorziet. :-) Ook algoritmen zijn voorzien, alleen de zelflerende machine denkt anders dan de mens.... Omdat het een Nederland Leest-boek betreft is door Ronald Giphart samen met schrijfrobot Asibot een hoofdstuk aan de verhalenbundel toegevoegd, een voorloper van AI en m.i. niet een echte toevoeging. Van zijn KIJK-column kon ik destijds smullen.... Alle verhalen achter elkaar lezen is geen optie, er gaat dan finesses verloren.
Negen verhalen over robots. Deze verhalen zijn reeds verschenen in 1950 en derhalve behoorlijk gedateerd. Opvallend zijn de menselijke eigenschappen die deze robots toegedicht worden. De hebben een ingebouwde persoonlijkheid en er is zelfs een robotpsychologe die overigens de verbindende factor is tussen al deze verhalen. Door alle achterhaalde kennis en de hier en daar rammelende vertaling leest het boek niet fijn.
"En naarmate de onzichtbare hand (der propaganda) zijn druk op de stad geleidelijk aan vergrootte, werd het gelach wat meer gedwongen, er begon een gevoel van vage onzekerheid in door te klinken en het brak af; men begon zich dingen af te vragen." (Ik Robot, p. 211).
Een klassieker. Goed vertaald. Het laatste verhaal stelt een interessante vraag: Wil men het beste of wil men zelfbeschikking? Het Giphart Azibot verhaal heb ik gelaten voor wat het is.
I "read" this over the course of a month while supervising a group of 16 year olds who were being forced to concentrate for 30 minutes so I hope you can imagine I didn't take in most of this book
Ik had best veel zin in deze 'leesmaand', in dit boek bedoel ik. Deze zin kwam echter vooral voort uit een belangstelling voor robotisering als actueel onderwerp, en enig doordacht realisme was dus gewenst. Dit ontbrak al meteen in het eerste verhaal ('Robbie').
Robbie (een robot van de eerste generatie) was niet alleen al meteen volledig bewust, maar het was ook al het soort bewustzijn dat je bij een mens verwacht, of misschien een hond of een varken o.i.d. Niet erg logisch, aangezien ons (ik bedoel ons mensenhondenvarkens-) bewustzijn, voor zover ik kan bedenken althans, volledig in ons lichaam is geworteld: d.w.z. ál onze sensaties, gevoelens, en gedachten hebben uiteindelijk te maken met onze lichamelijke behoeften, die op hun beurt overleving en voorplanting beogen. Dus dat een machine überhaupt ooit bewust zal kunnen worden is al twijfelachtig, ook al is in theorie misschien mogelijk, maar dat dit bewustzijn menselijke of zoogdierlijke emoties als liefde, trouw, ongeduld, chagrijn, etc. zal ervaren (Robbie vertoont deze emoties), is zo goed als uitgesloten. Dus ik knapte meteen al af op de onrealistische 'robotpsychologie' in het eerste verhaal. Misschien leuk als verhaal, maar filosofisch gezien niet erg interessant. Het minste wat Asimov daarvoor had moeten doen is uitleggen waaróm zijn 'positronische' robots zo mense(hondevarke)lijk zijn geworden.
Het tweede en derde verhaal waren al niet beter. Naast de slechte robotpsychologie valt hier bovendien af te knappen op de bespottelijk slechte menselijke psychologie. De menselijke hoofdpersonen in deze twee verhalen zijn ene Powell en een Donovan, en dit moeten wetenschappelijke onderzoekers en robot-experts voorstellen. Dat vooral Donovan het ondanks deze expertise toch voor elkaar krijgt om voortdurend stampvoetend jaloers te worden op deze robots, is te belachelijk voor woorden. Stel je iemand voor die een seksrobot voor de markt aan het ontwikkelen is, om halverwege het werk neer te leggen om jaloers in een hoekje te gaan zitten sippen omdat deze seksrobot een grotere piemel heeft dan hij. Dat is ongeveer hoe Donovan in elkaar steekt.
Ik heb hierna alleen nog de overkoepelende 'raamvertelling' van Susan Calvin een beetje proberen te volgen, en daarna nog het laatste verhaal gesnelleesd (als dat een woord is). Eerlijk gezegd lijkt daar toch nog wel wat leuke en interessante ontwikkeling in te zitten, waardoor ik toch weer wat zin kreeg om de rest ook te lezen, maar omdat de verhalen die ik wel gelezen heb zo irritant slecht zijn, kan ik het gewoon niet meer opbrengen ...
Een negental korte verhalen waarin steeds de robots geavanceerder, het gemak groter, maar ook de sociale problemen met betrekking tot de robots complexer worden. In eerste instantie lijkt het nog relatief onschuldig: een meisje dat heel ongelukkig wordt en met niemand meer wil praten wanneer haar robot, die op dat moment nog niet geavanceerd genoeg is dat hij kan praten, van haar wordt weggenomen. De problemen nemen echter snel een grotere schaal aan en worden lastiger te beheersen. De robots zouden zich moeten houden aan de drie regels van de robotica, maar doen ze dat echt?
De concrete verhalen zijn wat verouderd — alle robots, zeker in de eerste verhalen, zijn humanoïde; het is wel heerlijk om je voor te stellen dat in de verhalen jaren-50-scifi-robots rondlopen — maar de ideeën erachter nog zeker niet! Ook al heeft kunstmatige intelligentie tot nu toe andere vormen aangenomen dan humanoïde robots, de sociale problemen die erbij komen kijken zijn nog vrijwel dezelfde.
De verhalen beginnen na verloop van tijd wel wat op elkaar te lijken. In elk verhaal wordt een nieuwe generatie robot geïntroduceerd, waar dan, in het oog van de mensen die ermee werken, altijd iets mee aan de hand blijkt te zijn. Wat er dan aan de hand is, is wel elke keer anders, en schetst elke keer een relevant dilemma, maar de vorm van de verhalen wordt wat eentonig.
Het extra verhaal, geschreven door Ronald Giphart met hulp van Asibot, breekt met de stijl van alle andere verhalen. Een leuk experiment, en een eventueel spannend begin van een vervolg, maar het laat in de huidige vorm wel heel erg veel open.
Zelfs 60 jaar later blijken de problemen op het gebied van kunstmatige intelligentie die in dit boek worden geïntroduceerd nog actueel. Erg knap, en alleen daarom al een aanrader!
Isaac Asimov is de bedenker van de drie wetten der robotica: drie ‘leefregels’ die verwerkt worden in de programmatuur van de robots in zijn fictieve werelden. 1. Een robot mag een mens geen letsel toebrengen, noch, door passief te blijven, letsel laten overkomen. 2. Een robot moet de door mensen gegeven orders gehoorzamen, behalve als die orders in strijd zijn met de Eerste Wet. 3. Een robot moet zichzelf beschermen zolang of in zover dat niet in strijd is met de Eerste of de Tweede Wet.
Deze drie wetten zijn sindsdien overgenomen door vele scifi-schrijvers. In dit boek verkent hij aan de hand van negen korte verhalen een aantal manieren waarop deze wetten tot onverwachte uitkomsten kunnen leiden.
In deze editie is bovendien in het verlengde van de raamvertelling een aanvullend verhaal van Ronald Giphart opgenomen. Helaas leest het voor mij alsof Giphart een jas heeft aangetrokken die hem niet helemaal lekker zit, hoewel hij zijn best doet om er toch in te passen.