Tien op een ezel

by Mohammed Benzakour

Spreekwoorden vertellen ons veel over een volk; over de wortels en waarden van het geloof, de volksaard en eigenaardigheden en de levensfilosofie. In 'Tien op een ezel' doet Mohammed Benzakour een poging de Berbers te ontsluieren aan de hand van hun spreuken en spreekwoorden. Wie zijn de Berbers? Wat spookt er door hun wonderlijke geest?
Maar 'Tien op een ezel' is veel meer dan alleen een taalkundig boek. De vele mooie, dwaze en exotische spreekwoorden voeren de auteur terug naar zijn jeugd en naar Marokko, waar hij kennismaakte met de verhalen en sagen waaruit die ingenieuze spreekwoorden ontsproten. Het resultaat is een wonderschone ode aan een oeroud maar actueel volk, de Berbers, en hun schitterende taal. Een uniek literair project in het Nederlands taalgebied.

224 pages, Paperback

Published April 1, 2018

About the author

Mohammed Benzakour (Marokko, 1972) is naast schrijver ook columnist, essayist, socioloog, schaker, imker, visser en amateur astronoom. Als eigenzinnig opiniemaker stelt hij regelmatig kwesties op het breukvlak van cultuur en religie aan de orde.

Reviews

[Ikram Taouanza]

Ken je die verhalen die je het gevoel geven dat je in een soort tijdmachine zit met teleportatiefunctie? Dat je het ene moment in het dorp van je grootouders zit op het dakterras, gegrilde sardientjes met citroen te eten en ondertussen alle vliegen weg aan het meppen bent die op het eten afkomen? En het andere moment ben je weer in Holland waar je leert wat het spreekwoord 'een gegeven paard moet men niet in de bek kijken' nou vandaan komt?
Dit boek vervaagde voor mijn gevoel de grenzen tussen mijn geboortestreek en thuisland. Ik leerde de mooiste spreekwoorden in het Tmazight kennen en dankzij de toelichting van de schrijver begreep ik ook eindelijk de Nederlandse equivalenten.

Hoe mooi is het om door de Rif te reizen met een ouderwetse bandrecorder en de bewoners gewoon te vragen: 'ghaak izjen awar aqdim?' (heb je een oud spreekwoord voor mij?). De mooiste gezegdes waren het resultaat, zoals 'Thoudhat tsares am tasrith n-wanza; anzar d-tfoucht tichent zwaq' (het leven is als een regenboog, regen en zon scheppen de kleuren). En mijn lievelings: 'Rqahwa ixs ettiri tabberchent am djirreth, tmizzit am rxoux, tsHaraq am thamrarth' ;) (koffie moet zwart zijn als de nacht, zoet als perzik, verzengend als de vrouw).

Het boek is een ode aan ons erfgoed. Benzakour is zich ervan bewust dat de jongere generatie steeds minder het Tmazight beheersen en al helemaal de Riffijnse spreekwoorden niet kent. Des te beter dat een groot deel nu op schrift is vastgelegd, een goed startpunt om verder te communiceren in onze mooie taal.

[Hans Moerland · Rating 3 out of 5]

“Tien op een ezel” behelst een overzicht van door de auteur verzamelde spreekwoorden en gezegden uit de bedreigde Berber-taal van zijn jeugd in Marokko. Als zodanig reeds vormt het boek het resultaat van een initiatief dat als prijzenswaardig mag worden aangemerkt. Mede door de manier waarop Mohammed Benzakour een en ander heeft opgetekend en aan zijn lezers presenteert, slaagt hij erin gevoelens van sympathie en vertedering op te wekken, in ieder geval bij deze lezer. Bovendien is “Tien op een ezel” zeker informatief over het land en de omgeving waar de auteur is opgegroeid, de tekst bevat vele wetenswaardigheden.
Met de elf raadsels die het boek eveneens bevat kan ik niet echt uit de voeten, en bij diverse spreekwoorden en gezegden zou mijn keus toch wel net op een andere Nederlandse evenknie of vertaling zijn gevallen. Zulks doet niet af aan het feit dat ons land, Wilders’ xenofobe gebral ten spijt, alleen maar kan worden verrijkt door zoiets moois van Marokkaanse origine.

[Alike Last · Rating 4 out of 5]

Boeiend om te lezen, al die verschillende soorten spreekwoorden uit het noorden van Marokko, het Rifgebied. Sommige hebben wij ook, maar we gebruiken er weer heel andere woorden voor, die leterlijk iets heel anders betekenen.
Grappig dat elk hoofdstuk eindigt met een raadseltje; de meeste kun je alleen maar oplossen met inside-information...
Leuk van het boek, dat heel veel spreekwoorden ingesproken zijn door Mustapha Ayned en te beluisteren op https://www.amboanthos.nl/tien-op-een...

[Minaa · Rating 4 out of 5]

Super funny om spreekwoorden in het tmazight te leren en horen!! Heel veel lijkend op het nederlands. Wijsheid is overal hetzelfde. Super leuk om het boek te lezen met mijn ouders en zo een beter inzicht te krijgen in de taal en cultuur

[Sara · Rating 5 out of 5]

Geweldig!

[Carlijn Van Der Hart · Rating 2 out of 5]

Niet heel boeiend, wel geinig