Ιστορία χωρίς όνομα: Το κρυφό πάθος της Πηνελόπης Δέλτα

by Στέφανος Δάνδολος

Το ξέρω πως είμαι τρελή∙ μα η αγάπη κάποιον τρελαίνει…

Ιούνιος του 1908. Η Πηνελόπη Δέλτα βρίσκεται σε ένα σανατόριο στα περίχωρα της Βιέννης. Είναι μια γυναίκα με κηλιδωμένη ζωή. Σε αυτό το άσυλο των ταλαιπωρημένων ψυχών, μακριά από τις κόρες της, την έστειλαν για να ξεχάσει τον Ίωνα Δραγούμη, τον γοητευτικό διπλωμάτη που αγάπησε παράφορα, τον άνθρωπο που έγινε η αιτία να κλυδωνιστεί ο γάμος της. Όμως η επίσκεψή του εκεί τα αλλάζει όλα. Με φόντο τις καταπράσινες ερημιές και τα μεσαιωνικά πλακόστρωτα της κεντρικής Ευρώπης θα παλέψει για τη λύτρωση της καρδιάς της, ζώντας μαζί του τρεις μέρες που θα τη σημαδέψουν για πάντα.

Τριάντα τρία χρόνια αργότερα, τον Απρίλιο του 1941, οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα, και εκείνη, καθηλωμένη στο σαλόνι του σπιτιού της στην Κηφισιά, επιχειρεί τον τελευταίο απολογισμό της ζωής της, έχοντας πάρει μια μοιραία απόφαση. Να ανταμώσει στον ουρανό τον άντρα που στερήθηκε κάποτε.

Το Ιστορία χωρίς όνομα είναι ένα βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για το πάθος και την απώλεια, για τον έρωτα και τη μνήμη, για τις δεσμεύσεις της οικογένειας, για το σκοτάδι του πολέμου και τις πιο δραματικές στιγμές της Ελλάδας.

Βασισμένος στα ημερολόγιά της, ο Στέφανος Δάνδολος αποτίει φόρο τιμής στον εύθραυστο ψυχισμό της σπουδαιότερης Ελληνίδας συγγραφέως του εικοστού αιώνα.

Genres: Romance, Historical, Historical Fiction, Fiction

344 pages, Paperback

First published November 23, 2017

About the author

Ο Στέφανος Δάνδολος γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Εικοσιέξι χρόνια αργότερα εκδόθηκε το πρώτο του μυθιστόρημα "Υπνοβάτες του Σεπτέμβρη" και ακολούθησαν τα μυθιστορήματα "Ο περίγελος των αγίων" (1997), "Και φόρεσαν χειροπέδες στα πουλιά" (2000) και η συλλογή διηγημάτων "Αγάπη σε δυο σταγόνες όνειρο" (1999) που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις "Πατάκη". Είναι διευθυντής της εφημερίδας "Βραδυνή".

Reviews

[Skorofido Skorofido · Rating 4 out of 5]

Στην εποχή μου, οι «σπασίκλες» και οι «ξενέρωτες» δεν είχαν καν περάσει τον προγεννητικό έλεγχο, κι έτσι εμείς τα διαβαστερά ‘παιδιά – σκορόφιδα’ τη βγάζαμε με Έκτορα Μαλό και «Χωρίς Οικογένεια», καμιά «Καλύβα του Μπαρμπα Θωμά» και φυσικά με την εγχώρια Πηνελόπη Δέλτα. Η Πηνελόπη Δέλτα σ’εκείνα τα άγουρα και αθώα χρόνια (δεν είχε ακόμα εμφανιστεί η χολερική φύση μου) φάνταζε κάτι το άπιαστο και το θεϊκό, με άλλα λόγια ποτέ δεν μου πέρασε από το μυαλό πως πίσω από αυτό το όνομα υπήρχε ένας άνθρωπος, μια γυναίκα με όλα τα ‘πάνω και τα κάτω’ ενός συνηθισμένου ανθρώπου. Μαζί με την ενηλικίωσή μου, έπεσε κι αυτή η αυταπάτη (τουλάχιστον ήταν πιο αθώα από τις αυταπάτες του Τσίπρα) πως η Δέλτα, όχι απλώς ήταν άνθρωπος αλλά είχε κι ερωτικό δεσμό (καλά τώρα για τη λέξη δεσμός είναι ολόκληρη κουβέντα) με τον Ίωνα Δραγούμη (τον γνωστό, ντε), παντρεμένη ούσα, μητέρα τριών παιδιών ούσα και μεγαλύτερή του ούσα (το ‘χτυπησε το πιπινάκι…)
Αυτόν λοιπόν τον έρωτα έρχεται να μας ξαναθυμήσει ο Δάνδολος και στήνει το νέο του μυθιστόρημα ‘Ιστορία χωρίς όνομα’ που κάνει απ’ευθείας σύνδεση με το εμβληματικό της έργο ‘Παραμύθι χωρίς όνομα’. Ο συγγραφέας στήνει την πλοκή του σε δυο χρονικούς άξονες, ένα τριήμερο σε μια νευρολογική κλινική της Βιέννης όπου η Δέλτα βρίσκεται μαντρωμένη από την οικογένειά της για να ξεπεράσει αυτό τον μεγάλο έρωτα και το τελευταίο 24/ωρο της ζωής της, λίγο πριν οι Γερμανοί μπούνε στην πρωτεύουσα και η Δέλτα πιει το φαρμάκι και πει ‘έχε γεια καημένε κόσμε’! (κοινώς αυτοκτονεί).
Από τη μια ο απελπισμένος έρωτας και η στιγμή της μεγάλης απόφασης (τα παρατάω όλα σύξυλα και πάω να μείνω με τον έρωτα της ζωής μου ή παραμένω μια καλή αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα;;;) και από την άλλη η απελπισία μιας ματαιωμένης ζωής. Η έρευνα του Δάνδολου εμφανής, ‘κομμάτια’ από τα ημερολόγια της Δέλτα παρελαύνουν αυτούσια στο βιβλίο, αποσπάσματα εφημερίδων και ραδιοφωνικών διαγγελμάτων, λίγες σταγόνες ιστορίας και μια αληθινή ιστορία πλατωνικού εν τέλει έρωτα που κι αν είναι μελοδραματική ωστόσο είναι αληθινή. Μέσα σ’όλα να μην ξεχάσω να πω πως πέρα από τους δύο πρωταγωνιστές του δράματος, βλέπουμε και την τραγική φιγούρα του Στέφανου Δέλτα που δεν ξέρω γιατί αλλά μου ήρθε η εξής φράση και «κερατωμένος και δαρμένος».
Με τούτα και με τ’άλλα, ήρθε και η ώρα της βαθμολογίας και εδώ έγκειται τώρα το υποκειμενικόν του πράγματος…
Εάν ήμουν σκορόφιδον νεώτερης ηλικίας, θα το βαθμολογούσα μ’ένα εννιαράκι γιατί θα είχα πέσει από τα σύννεφα και θα είχα μάθει πολλά… επειδή όμως πλέον δεν είναι λίγα τα αναγνώσματα μου γύρω από τη Δέλτα, νομίζω πως με ένα οχταράκι είμαι δίκαιο προς τον εαυτό μου και προς τον συγγραφέα για τον τρόπο που χειρίστηκε το θέμα και τη γραφή του…

[Maria Bikaki · Rating 3 out of 5]

« Πως το έγραψε ο Κικέρων? Ο έρωτας και η λογική μοιάζουν με τον ήλιο και το φεγγάρι. Όταν ανατέλλει το ένα, δύει το άλλο. Το ξέρει και η ίδια από πρώτο χέρι».

Ο Στέφανος Δάνδολος μέσα από το τελευταίο και πολύ πετυχημένο μυθιστόρημα του ξαναζωντανεύει μέσα από τις σελίδες τον απαγορευμένο έρωτα της αγαπημένης συγγραφέως των παιδικών μας χρόνων με τον Ιωνα Δραγούμη. Μέσα από το βιβλίο βλέπουμε μια Πηνελόπη Δέλτα τρωτή, με αδυναμίες, με πάθη και κρυφά μυστικά, μια Δέλτα που βιώνει τη δική της ματαιότητα ζωής και θα βρεθεί ανάμεσα στο τεράστιο ηθικό δίλημμα να ακολουθήσει τον έρωτα της ζωής της ή να παραμείνει πιστή και αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα μέχρι που τελικά η βασανισμένη της ψυχή δεν αντέχει και αυτοκτονεί.
Ο κύριος Δάνδολος κάνει πραγματικά μια ζηλευτή δουλειά στο κομμάτι της έρευνας ενώ ακόμα και τα μυθοπλαστικά στοιχεία που ο ίδιος προσθέτει ως συμπλήρωμα της ιστορίας και αποτελούν προϊόν της φαντασίας του θα μπορούσαν κάλλιστα να αποτελούν μέρος της πραγματικότητας. Ο απόλυτος σεβασμός που έχει ο συγγραφέας του βιβλίου στην ηρωιδα φαίνεται σε κάθε σελίδα του βιβλίου. Στο βιβλίο αυτό θα γνωρίσει κανείς μια άλλη Πηνελόπη Δέλτα μάλλον την Πηνελόπη, τη γυναίκα πέρα από το μύθο που η ζωή της άφησε πολλά χρωστούμενα και βάρη στην ψυχή.
Εδώ κάπου σταματάει για μένα η ταύτιση με τις απόψεις των υπολοίπων αναγνωστών και η βαθμολογία μου θα περιοριστεί στα 3 αστεράκια. Δυστυχώς παρά τα όσα έγραψα παραπάνω δεν κατάφερα να συγκινηθώ και να πάρω όσα πήρε η πλειοψηφία του κόσμου που το διάβασε και το βράβευσε. Δεν ξέρω μάλλον παραμεγάλωσα για να διαβάζω για τέτοιων ειδών απαγορευμένους έρωτες όχι γιατί δεν πιστεύω ότι υπάρχουν, το αντίθετο δυστυχώς υπάρχουν απλά δεν ξέρω μάλλον ακόμα και τώρα δε μπορώ να καταλάβω ή αρνούμαι να δεχτώ ότι η ανθρώπινη ζωή μετράει λιγότερο από έναν έρωτα με ημερομηνία λήξης.

«Μη σε πτοήσουν ποτέ οι επιθυμίες των άλλων της είχε πει κάποτε η κυρία Δέλτα. Προσπάθησε να ζήσεις αυτό που νιώθεις, αυτό που θέλεις πραγματικά. Και αν δεν τα καταφέρεις, πάλι μην το βάλεις κάτω. Φτιάξε με το μυαλό σου δύο φτερά και ζήσε το με τη σκέψη, χωρίς να το ξέρουν οι άλλοι. Αρκεί να φτιάξεις με το μυαλό σου δύο φτερά».

Τι θα γινόταν άραγε αν το είχε κάνει και η ίδια;

[Anastasia · Rating 5 out of 5]

Μην κουραστείς να με αγαπάς και να πιστεύεις σε αυτό που έχουμε, της έλεγε ξανά και ξανά.
Ναι είναι βάσανο και θα μας ταλανιζει πάντα, όμως πρέπει να το προσέχουμε σαν φυλαχτό...

Απίστευτη γραφή, το αρχίζεις και δεν καταλαβαίνεις ποτέ έφτασε η τελευταία σελίδα!

[Πάνος Τουρλής · Rating 5 out of 5]

Πηνελόπη Δέλτα και Ίωνας Δραγούμης. Ένας έρωτας ανολοκλήρωτος, καταστροφικός, ρομαντικός, δυνατός, αυθεντικός, που παλεύει ν’ ανθίσει σε μια εποχή πολέμων, σε μια κοινωνία μαχών. Συναντήθηκαν το 1905. Η απλή γνωριμία εξελίχτηκε σε βαθιά φιλία κι αυτή με τη σειρά της σε έναν αδιέξοδο έρωτα. Η Πηνελόπη Δέλτα, παντρεμένη μεγαλοαστή με τον Στέφανο Δέλτα, με τρεις κόρες, κάνει δύο απόπειρες αυτοκτονίας. Τα αποκαλύπτει όλα στον άντρα της. Το μαθαίνει η οικογένειά της. «Πόσοι άντρες για να λυγίσουν μια γυναίκα;», αναρωτιέται η Δέλτα. Ο σύζυγος απειλεί να της στερήσει τα παιδιά της αν τον εγκαταλείψει. Τελεσίδικη απόφαση: μόλις μετακομίσουν στη Φρανκφούρτη, σε νέα θέση εργασίας του συζύγου της, η Πηνελόπη θα κλειστεί σε ίδρυμα για να θεραπεύσει «την άτιμη καρδιά της», στο σανατόριο του δόκτορος Φρίντμαν στο Γκάινφαρν. Κι εκεί αρχίζει αυτό το μυθιστόρημα.

Η αφηγηματική ευρηματικότητα και η συγγραφική δεξιοτεχνία είναι στο απόγειό τους. Ο κύριος Δάνδολος μελέτησε αρχειακό και έντυπο υλικό, συγκρότησε μέσα του τους ήρωες και την εποχή και άρχισε να γράφει. Δεν είναι όμως μόνο η αποδεδειγμένη ικανότητά του στο γράψιμο ούτε η δύναμή του να αποδώσει σωστά δύο πασίγνωστα ιστορικά πρόσωπα τα στοιχεία που με κέρδισαν από την πρώτη λέξη του βιβλίου αλλά η μυθιστορηματική έμπνευση να κινηθεί αυτό σε δύο άξονες και ταυτόχρονα να εμπλουτιστεί φαντασιακά με άκρως μυθιστορηματικούς κανόνες ώστε να γίνει το κείμενο προσιτό, ενδιαφέρον και πλούσιο. Η ζωή της Πηνελόπης Δέλτα ξετυλίγεται ταυτόχρονα στα 1908, όπου είναι κλεισμένη στο σανατόριο κοντά στη Βιέννη, και στις 26 Απριλίου 1941, παραμονή της εισόδου των Γερμανών στην Αθήνα. Έχουμε δηλαδή μια γυναίκα που παλεύει με τον έρωτα για να ζήσει αλλά και με τους δαίμονες της ανθρωπότητας πριν πεθάνει. Μια τριαντατετράχρονη κοπέλα που αγνοεί τους καθωσπρεπισμούς της κοινωνικής και οικογενειακής της θέσης για να αφήσει την καρδιά της λεύτερη να χαρεί ό,τι στερήθηκε από τον στείρο γάμο της αλλά και μια εξηκονταετής κυρία, καταξιωμένη συγγραφέας παιδικών μυθιστορημάτων, που νιώθει το βάρος της ιστορικής αποτυχίας τόσων και τόσων λογοτεχνών, φιλοσόφων και πνευματικών εν γένει ανθρώπων, μιας και οι βάρβαροι έρχονται. Μάλιστα, φοβάται πως οι Γερμανοί θα παραμείνουν κυρίαρχοι για περισσότερα από τους Τούρκους χρόνια! «Αποτύχαμε όλοι μας. Ο Χίτλερ και το σινάφι του αποδείχτηκαν πιο ικανοί από τους καλλιτέχνες» (σελ. 138).

Στο σανατόριο, η Πηνελόπη Δέλτα ζει ερωτικές στιγμές με τον Ίωνα Δραγούμη που ήρθε να τη βρει ενώ ο καθηγητής Φρίντμαν αποτελεί το αποκούμπι της και τον εξομολογητή της. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που την αγάπησε από την πρώτη στιγμή και κατάλαβε αμέσως την τραγωδία που ζούσε η ασθενής του. «Υπέκυψε στα χάδια αλλά όχι στην ένωση… Θέλει να φύγει απ’ τον γάμο της με το κεφάλι ψηλά» (σελ. 153-154). Γύρω τους κινείται ο άκαμπτος, παρθένος, πιστός στο καθήκον και αυστηρός στις ηθικές του αρχές γ��αμματέας Πφένιχ, που θεωρεί μιαρή και αποκρουστική τη συμπεριφορά της Δέλτα απέναντι στην οικογένειά της. Πόσο σημαντικό ρόλο θα παίξει αυτός ο άντρας στις αποφάσεις και στο κρίσιμο μέλλον της συγγραφέως; Πόσο μακριά μπορεί να τον παρασύρει η βδελυγμία που νιώθει «για το γύναιο αυτό»; Θα πάρει επιτέλους η Πηνελόπη Δέλτα το θάρρος να αφήσει τα πάντα, ακόμη και τις κόρες της, για να ζήσει αυτό που πραγματικά θέλει;

Ταυτόχρονα, το πιο τραγικό και ανατριχιαστικό κομμάτι του μυθιστορήματος είναι το τελευταίο εικοσιτετράωρο αυτής της λαμπερής προσωπικότητας. Με αφορμή τις συζητήσεις και τη φροντίδα της αγαπημένης της οικονόμου, της Μαριάνθης, η συγγραφέας ξαναζεί τις στιγμές της Βιέννης και τα ρομαντικά σκηνικά με τον Ίωνα και χαμογελάει ικανοποιημένη: «Θυμάμαι τα πάντα. Ό, τι συνέβη εκείνες τις τρεις μέρες. Δεν ξέχασα τίποτα. Και σε λίγες ώρες που θα σε δω, θα τα ξαναθυμηθούμε μαζί» (σελ. 33). Είναι άκρως συγκινητικές οι στιγμές που περνάνε με τις αναμνήσεις της οικογένειάς της, καθώς και η αντίστροφη μέτρηση για την κάθοδο των Ούνων, που προσμετράται λέξη προς λέξη από τα έκτακτα ανακοινωθέντα του ραδιοφωνικού σταθμού, σε μια προσπάθειά του να κρατήσει το φρόνημα του λαού υψηλό κι ας ηττήθηκε στη μάχη. Και όσο η στιγμή πλησιάζει, τόσο ο συγγραφέας εφευρίσκει πρωτότυπους τρόπους αφήγησης. Στις τελευταίες σελίδες, μαζί με τη συγγραφέα που ψυχορραγεί (και η οποία κατέληξε στις 2 Μαΐου 1941) πεθαίνει και η πόλη της Αθήνας, με την πλήρη καταγραφή των κυβερνητικών κτηρίων που επιτάχτηκαν, τη σταδιακή κατοχή των γερμανικών δυνάμεων και τον μοιρασμό των κρίσιμων θέσεων στους Γερμανούς στρατιωτικούς.

Μέσα από τριτοπρόσωπες και πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, με την επιλογή του ενεστώτος διαρκείας αντί αορίστου ή παρατατικού να δίνει ασύλληπτη ζωντάνια και ενέργεια στο κείμενο και ειδικό βάρος στα δρώμενα, με τον παραλληλισμό της παράδοσης των Αθηνών στο καφενείο που βρισκόταν στη συμβολή των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας απέναντι από το κτήμα Θων, στο ίδιο σημείο όπου σταμάτησαν το 1920 τον Ίωνα Δραγούμη, ύποπτο για συμμετοχή του στην απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου στο Παρίσι, κι όπου ο Αντώνης Μπενάκης δεν παρενέβη για να γλυτώσει το λιντσάρισμα και αργότερα την παράνομη εκέλεση αυτού του ήρωα (κρατούσε άραγε ακόμη μνησικακία στον Ίωνα που εξαιτίας του παραλίγο να τιναχτεί στον αέρα ο καθωσπρεπισμός της οικογένειάς του και κυρίως της παντρεμένης κόρης του, Πηνελόπης Δέλτα;), αποδίδονται με ακρίβεια και μυθιστορηματική δεινότητα σχεδόν όλα τα γεγονότα των δεκεαετιών 1910-1920, το ψυχογράφημα του Έλληνα που πολέμησε για ενότητα της φυλής μόνο και μόνο για να δολοφονηθεί από Έλληνες και της γυναίκας και συγγραφέως που κατάφερε να μετουσιώσει τον πόνο της από τον χωρισμό σε δημιουργικότητα, αφιερωμένη στην παιδική ψυχή και νοοτροπία, γαλουχώντας με τα έργα της γενιές και γενιές μικρών αναγνωστών.

Η «Ιστορία χωρίς όνομα» είναι μια συγκλονιστική μυθοπλασία, άρτια συνδυασμένη με την ιστορικότητα και ταυτόχρονα μια δυνατή, ολοζώντανη αναπαράσταση εποχής και ανθρώπων, που φωτίζει κάθε πτυχή, όσο δύσκολη και ντροπιαστική κι αν ήταν, γραμμένη με μαεστρία από έναν συγγραφέα που αγάπησε τους ήρωές του με την ίδια ένταση που αγαπήθηκαν κι αυτοί μεταξύ τους και με τέτοιο τρόπο που ούτε το συναίσθημα εκβιάζει ούτε θυσιάζει την αγνότητα και την ακεραιότητα στον βωμό του στυγνού κουτσομπολιού παρά ενσκήπτει πάνω του με αγάπη, αφοσίωση, πείσμα, αντικειμενικότητα και τον σεβασμό που απαιτεί η ΣΙΩΠΗ.

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 5 out of 5]

Παραφράζοντας το δικό της, πολυδιαβασμένο και πολυλατρεμένο, "Παραμύθι χωρίς όνομα", ο Στέφανος Δάνδολος επέστρεψε μ' ένα βιβλίο που είναι κάτι περισσότερο από ένα απλό μυθιστόρημα, από ένα χρονικό της ζωής της αείμνηστης συγγραφέως Πηνελόπης Δέλτα, κάτι βαθύτερο από μια προσπάθεια εκλογίκευσης του μεγαλύτερου και πιο παράφορου πάθους της, αυτό που είχε για τον Ίωνα Δραγούμη και που την σημάδεψε. Είμαι μια "Ιστορία χωρίς όνομα", όπως μαρτυρά και ο τίτλος του, όχι γιατί ο συγγραφέας αδυνατεί αν του δώσει έναν, αλλά γιατί, όσο πιο μεγαλειώδες και δυνατό είναι κάτι, είτε γεγονός είτε συναίσθημα, τόσο πιο δύσκολα μπορείς να το περιγράψεις με λίγες μόνο λέξεις. Δεν μπορείς να του προσδώσεις ταυτότητα ούτε χαρακτήρα απλά και μόνο τοποθετώντας του μια λεζάντα. Γιατί, η αλήθεια της ζωής και της καρδιάς βρίσκεται κάπου βαθύτερα κρυμμένη, και μόνο αν βουτήξεις στ' άδυτα αυτής μπορείς να την ανακαλύψεις.

Ο Στέφανος Δάνδολος, με απαράμιλλο σεβασμό και αγάπη, απέναντι στο πρόσωπο της Πηνελόπης Δέλτα, αποτίει τον δικό του φόρο τιμής στη μεγάλη λογοτέχνιδα που σημάδεψε τα παιδικά χρόνια γενιών και γενιών -πράγμα που είμαι βέβαιη πως θα συνεχίσει να κάνει και στο μέλλον. Αντλώντας υλικό και έμπνευση από τα ημερολόγιά της, μα και από αρχεία και έγγραφα που αναφέρονται στην εποχή όπου εκείνη έζησε -και που στέκονται στη ζωή και στον βίο της-, μας μιλάει για το "κρυφό της πάθος", όπως μαρτυρά και ο υπότιτλος του ίδιου του βιβλίου, το παράνομο πάθος της για τον Ίωνα Δραγούμη, ένα πάθος μέσα στο οποίο εγκλωβίστηκε και που την καταδίκασε σε μια ζωή δυστυχισμένη, την οποία εγκατέλειψε με μεγάλη προθυμία όταν πλέον της ήταν αδύνατον να ζήσει μόνο με τη θύμηση αυτού που τόσο λαχτάρησε και που δεν πραγματώθηκε ποτέ.

Ο συγγραφέας, μοιράζοντας την αφήγησή του ανάμεσα στο τρίτο και στο πρώτο πρόσωπο, δίνοντας φωνή στην Πηνελόπη Δέλτα για να να μπορέσει να εκφράζει τις βαθύτερες και πιο κρυφές της σκέψεις, τα πιο πηγαία συναισθήματά της, καταδύεται στον ψυχικό της κόσμο με τρόπο βαθιά ρεαλιστικό, συγκινητικό και ανθρώπινο. Με τον τρόπο αυτό καταφέρνει ν' αγγίξει τις πιο ευαίσθητες χορδές μας, να προκαλέσει την κατανόησή και να κερδίσει την συμπάθειά μας, μα και να μας αφήσει με την γλυκόπικρη εκείνη γεύση που μονάχα το απραγματοποίητο αφήνει, που ακόμα κι αν δεν μπορεί να ταιριάξει μέσα στα στενά πλαίσια της ηθικής -της όποιας ηθικής, της όποιας εποχής-, μπορούμε να το καταλάβουμε, να το νιώσουμε, ακόμα και να το δικαιολογήσουμε, γιατί η αγάπη είναι κάτι που δεν ελέγχεται, δεν ορίζεται, δεν υπακούει σε κανόνες, μα μονάχα στα "θέλω" τις καρδιάς.

Μέσα απ' τις σελίδες της ιστορίας αυτής, αντιλαμβανόμαστε πόσο βαθιά ευαίσθητος και ευάλωτος άνθρωπος υπήρξε η Πηνελόπη Δέλτα, πόσο ειλικρινής μα την ίδια στιγμή, πόσο εγκλωβισμένη σ' έναν κόσμο που την έπνιγε, σ' έναν γάμο απ' τον οποίο δεν μπορούσε να ξεφύγει, όχι γιατί δεν είχε την τόλμη να παραδεχτεί τον έρωτά της για έναν άλλον άντρα, αλλά επειδή εκείνος που την στεφάνωσε στην εκκλησία τής αρνήθηκε αυτό που λαχταρούσε. Μια γυναίκα που όσο δυνατή κι αν φαινόταν μέσα από το λογοτεχνικό της έργο, τόσο αδύναμη στεκόταν μπροστά στη διεκδίκηση του δικαιώματος του εγώ της, που μπροστά στους ρόλους της ως γυναίκα μιας κάποιας τάξης, μιας συγκεκριμένης, αυστηρής εποχής, ως μητέρα και σύζυγος, πολύ μικρή σημασία και αξία είχε. Και αυτό είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο τη δυστυχία της, αλλά και το ν' αρρωστήσει το μυαλό της, να φθαρεί η ψυχή της και, τελικά, να μην ζει για κανέναν άλλον λόγο, παρά μονάχα για να θυμάται εκείνον που έμελλε να είναι ο ένας.

Δύο οι βασικοί χρονικοί άξονες της αφήγησης του Δάνδολου. Από τη μία, ο Ιούνιος του 1908, η εποχή που η Δέλτα νοσηλευόταν στο σανατόριο του Γκάινφαρν, ήδη βαριά μελαγχολική από τότε. Η εποχή όπου κλήθηκε να ζήσει μαζί με τον Ίωνα, τον δικό της Ίωνα, τρεις μέρες που θ' άλλαζαν τη ζωή της και θα καθόριζαν το μέλλον της για πάντα. Τρεις μέρες περιθώριο για ν' αποφασίσει αν μπορούσε να πάει κόντρα στην κοινωνία, στην οικογένειά της, ακόμα και στον Θεό τον ίδιο. Τρεις μέρες που θα την σημάδευαν με τρόπους που ποτέ δεν περίμενε. Από την άλλη, ο Απρίλιο του 1941. Ο Απρίλης που τα γερμανικά στρατεύματα εισήλθαν στην Αθήνα. Ο Απρίλης που ξεκίνησε η Κατοχή με ό,τι τρομακτικές συνέπειες αυτή έφερε μαζί της. Ο τελευταίος Απρίλης της ζωή της, με την ίδια να δίνει τέρμα στη ζωή της. Οι πολλοί είπαν πως την απόφασή της αυτή ενίσχυσε η φιλοπατρία της, κάποιοι άλλοι πως έφταιγε το διαταραγμένο της μυαλό. Κι όμως, η αλήθεια βρισκόταν στο ότι ακόμα και 20 ολόκληρα χρόνια μετά τον άδοξο θάνατό του, ο Ίωνάς της ποτέ δεν έσβησε από μέσα της. Και όταν τα τελευταία του γράμματα και χειρόγραφά του έφτασαν στα χέρια της, εκείνη ολοκλήρωσε το έργο του και πήγε να τον συναντήσει. Τόσο απλά, τόσο αθόρυβα.

Απλή και ρέουσα, μα βαθιά τρυφερή και συναισθηματική, η γραφή του Δάνδολου μάς παρασέρνει για μία ακόμα φορά, επιβεβαιώνοντας πως είναι μία απ' τις σημαντικότερες πένες της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας. Με τόλμη και ομορφιά ψυχής, δημιουργεί το τελειότερο ψυχογράφημα ενός ανθρώπου βαθιά πολύπλοκου, ζωντανεύοντάς τον μπροστά στα μάτια μας, με τόση μαεστρία που δυσκολεύεσαι να πιστέψεις πως αυτά που διαβάζεις δεν είναι πράγματι λόγια της Δέλτα, μα αυτά που κάποιος άλλος εμπνεύστηκε από τις γραπτές -και όχι μόνο- εξομολογήσεις εκείνης. Και πραγματικά, νιώθω βαθιά συγκινημένη, και πολύ ευλογημένη, που έγινα κοινωνός ενός τόσο αξιόλογου έργου, μα και της τραγικής αλήθειας μιας τόσο σπουδαίας προσωπικότητας, που αναγκάστηκε ν' ανέβει έναν Γολγοθά που δεν της άξιζε, μα και που δεν μπορούσε να τον αποφύγει. Μία ιστορία που πρέπει οπωσδήποτε να διαβάσετε και, γιατί όχι, να διδαχτείτε απ' αυτήν για τα "θέλω" και τα "πρέπει" της ζωής, που μπορεί να γίνουν λυτρωτές μα και δεσμώτες της ευτυχίας μας, την ίδια ακριβώς στιγμή.

[Evangelia · Rating 2 out of 5]

Μέτρια γραφή, τα ιστορικά στοιχεία μηδαμινά, το ερωτικό μαρτύριο αναμασαται άτεχνα. Είχα πολλές προσδοκίες από ένα τόσο βραβευμένο βιβλίο κ απογοητεύτηκα

[Nikos · Rating 3 out of 5]

Ωραίο μυθιστόρημα!Όμορφη και παραστατική γραφή.Ενδιαφέρον το θέμα του βιβλίου και πολύ έξυπνη η σύλληψη της ιδέας.Πιστεύω ο χωρισμός σε ενότητες με βάση το αποκορύφωμα του έρωτα της Δέλτα με τον Δραγούμη και του τέλους της ζωής της δίνει άλλη αίσθηση στο βιβλίο.Γενικά είναι ένα βιβλίο που δεν με συγκλόνισε αλλά οπωσδήποτε διαβάζεται ευχάριστα και το μόνο σίγουρο είναι πως δεν περνάει απαρατήρητο.

[Nof*cking Antoinette · Rating 3 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία ανενδιαφέροντα ειπωμένη. Με το ζόρι δύο για τις συγγραφικές χάρες (βιβλίου κ συγγραφέα) κι ένα για την Πηνελόπη που δεν τόλμησε ποτέ

[Maritina Mela · Rating 4 out of 5]

Disclaimer for my non-greek speaking followers: As you may have noticed, I write all of my reviews in english, even when I review greek books. But with this one, I'm gonna write it entirely in greek, since most of the thoughts that were coming into my head while I was reading it, were in my native tongue. In case you're curious to learn what this book is about, you can ask me of course and I will give you my thoughts in a language that you can understand.

Στα δικά μας τώρα...

Μέρα των ερωτευμένων σήμερα και τι πιο ταιριαστό, να γράψω μια κριτική για ένα βιβλίο το οποίο πραγματεύεται έναν καταδικασμένο έρωτα. Όσο όμως και να υπονοεί άλλα ο τίτλος, αυτό δεν είναι το μοναδικό θέμα του βιβλίου.

Κεντρικοί ήρωες της ιστορίας, είναι δύο προσωπικότητες που πραγματικά υπήρξαν, ο Ίων Δραγούμης και η Πηνελόπη Δέλτα. Ή, για να το πω και πιο απλά, ένας διπλωμάτης που σχεδόν δεν αναφέρεται στα βιβλία ιστορίας και που εγώ προσωπικά τον ξέρω μόνο σαν όνομα, και μια συγγραφέας της οποίας τα βιβλία -όχι όλα τους για να είμαι ειλικρινής- συντρόφευσαν την παιδική μου ηλικία και την είχα συνδιάσει με πολύ τρυφερές αναμνήσεις. Και η σύνδεδή μεταξύ τους, ο καταδικασμένος και ανεκπλήρωτος έρωτάς τους.

Η πλοκή εξελίσσεται σε δύο διαφορετικούς χρόνους, που εναλλάσσονται ανα κεφάλαιο. Τα μισα κεφάλαια διαδραματίζονται στο παρελθόν, στη Βιέννη, όπου η Δέλτα είναι κλεισμένη σ'ένα σανατόριο, όπου την επισκέπτεται ο Δραγούμης για να περάσουν λίγο χρόνο μαζί και να σχεδιάσουν το κοινό τους μέλλον, αφού φύγουν μαζί, και τα άλλα μισά, διαδραματίζονται στην Αθήνα 30+ χρόνια αργότερα, όπου η Δέλτα, αφού δεν κατάφερε να φύγει με τον Δραγούμη τότε, αποφασίζει με την είσοδο των Γερμανών, να δώσει τέλος στη ζωή της και να πάει να συναντήσει τον αιώνιο αγαπημένο της.

Αρχικά, ήμουν κάπως διστακτική για αυτό το βιβλίο και πραγματικά δεν ήξερα αν θα μού άρεσε. Ναι, είναι μυθιστόρημα εποχής, ναι η κεντρική του ηρωίδα είναι μια αγαπημένη συγγραφέας των παιδικών μου χρόνων, αλλά, έχει γραφτεί από έναν συγγραφέα ο οποίος έχει γράψει κι ένα από τα ελάχιστα βιβλία που παράτησα γιατί ένιωθα πως δεν έπαιρνα τίποτα από αυτό μαντέψτε ποια έχει γράψει τη μόνη αρνητική κριτική στο Η Χορεύτρια του Διαβόλου Τι να κάνουμε, δεν μπορούν να αρέσουν σε όλους τα ίδια.

Για να του βάλω όμως 4/5, μαντεύετε πως κάποια ήρθε μπροστά σε μια απρόσμενη έκπληξη!

Κι εδώ να σας πω πως με τέτοια πλοκή και ένα τόσο βαθύ και δραματικό υπόβαθρο από πίσω, άνετα θα μπορούσε ένα τέτοιο βιβλίο να πάρει 5/5.

Όμως όσο καλό και να ήταν, σίγουρα είχε τα ελαττώματά του.

Πρώτα απ'όλα, οι περισσότεροι διάλογοι ανάμεσα στο ζευγάρι ήταν ελαφρώς, πώς να το πω, δεν τους ένιωθα όπως και τις περιγραφές για το πως νιώθουν ο ένας για τον άλλον, που ίσως δούλευαν καλύτερα στην οθόνη, όπου τα αισθήματα του ήρωα αποτυπώνονται σιωπηλά, πάνω στο πρόσωπο ενός ηθοποιού. Ίσως φταίει κι ότι με το που ξεκινάει το βιβλίο, η σχέση είναι ήδη χτισμένη και, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν τούς βλέπεις να ερωτεύονται.

Κάποιες περιγραφές ήταν αρκετά εκτενείς, σαν να προσπαθεί ο συγγραφέας να καλύψει συγκεκριμένο αριθμό σελίδων. Και οι συνεχείς εναλλαγές μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, ακόμα και στο τελευταίο κεφάλαιο που έχουμε την αυτοκτονία της Δέλτα, με αποσπούσαν ελαφρώς από το δράμα της στιγμής.
Υπήρχαν επίσης και αρκετές επαναλήψεις φράσεων, περιγραφών και σκηνών. Για παράδειγμα, κάθε κεφάλαιο που διαδραματίζεται στο "παρόν" έχει μέσα τη φράση "Αποτύχαμε όλοι, και πρώτα απ'όλους εγώ. που περιγράφει ουσιαστικά πως νιώθει η Δέλτα που πλέον η Ελλάδα είναι υπό Ναζιστικό καθεστός. Ίσως ακουστώ απότομη, αλλά από τη στιγμή που έχεις αποφασίσει να επαναλάβεις κάποια στιγμιότυπα στο βιβλίο σου, προσπάθησε έστω να τα παρουσιάσεις αλλιώς...

Κάπου εδώ, μιας και μιλάω για τα αρνητικά, να αναφέρω και την ύπαρξη ενός χαρακτήρα ονόματι Γιόχαν Πφένιχ, γραμματέα του γιατρού που κούραρε τη Δέλτα στη Βιέννη, ο οποίος, πέρα από φανταστικό πρόσωπο και μεγάλος βλάκας, είναι και ένας παντελώς άχρηστος χαρακτήρας που δεν έχει σκοπό ύπαρξης στην ιστορία.
Όμως κι ο ίδιος ο γιατρός της Δέλτα, ο Δόκτωρ Φρίντμαν, που τόσο την υποστήριξε, όταν όλη η υπόλοιπή οικογένειά της την είχε διαγράψει, μου έκανε εντύπωση που ήταν πραγματικό πρόσωπο. Αρχικά πίστευα πως ήταν ένας χαρακτήρας με τον οποίο ταυτίζεται ο συγγραφέας κι αποτελεί τον τρόπο του να "γράψει" και τον ίδιο του τον εαυτό στο βιβλίο του.
Και μιάς και ανέφερα αυτούς τους δύο, να σχολιάσω και κάτι που είχα σχολιάσει και όσο διάβαζα το βιβλίο...
Και οι δυο τους την ερωτεύονται. Περίπου δηλαδή. Ο Φρίντμαν την ερωτεύεται, αλλά ο Πφένιχ απλά έχει μια σεξουαλική φαντασίωση μαζί της. Και ρωτώ, υπάρχει νόημα για αυτές τις προσθήκες; Δεν χρειάζεται να βάλεις όλους τους ήρωές σου να ερωτευτούν την ηρωίδα για να μάς δείξεις πόσο σπουδαία είναι; Και μιλάμε για την Πηνελόπη Δέλτα μια γυναίκα της οποίας η δουλειά έχει διαβαστεί και αγαπηθεί ανα τα χρόνια. Είναι σπουδαία έτσι κι αλλιώς.

Κι αφού πιάσαμε τους αντρικούς χαρακτήρες, ας μιλήσουμε για τον Δραγούμη.
Όχι, το πρόβλημά μου δεν είναι που ερωτεύτηκαν όσο εκείνη ήταν παντρεμένη που αν ήταν άλλη θα τον είχε κάνει τάρανδο τον άντρα της, και μού λέτε αυτήν εδώ εύκολη, άντε μη πω τώρα! Το πρόβλημά μου, όπως είχα σχολιάσει κι άλλη φορά, ήταν πως υπήρχαν στιγμές που τον ενοχλούσαν τα πάντα και μαλώναν χωρίς λόγο. Την έλεγε δειλή που δεν δεχόταν να τον ακολουθήσει αμέσως, λες και δεν γνώριζε πως μέσα της πάλευε η αγάπη της για εκείνον και η αγάπη της για τα παιδιά της, και πως ο έρωτάς τους που έμενε ανεκπλήρωτος της κόστιζε τη σωματική και την ψυχική της υγεία.
Κι ας μην ξανασχολιάσω ατάκες τύπου "Σε αγαπώ πολύ, για αυτό δεν σε παίρνω τώρα." και "Αν με αγαπάς όσο κι εγώ, θα μου δοθείς τώρα!" γιατί τέτοιες φράσεις δεν είναι ρομαντικές, κάνουν την ιστορία λίγο πιο πικρή και τους ήρωες πιο αντιπαθητικούς και φέρνουν στο μυαλό τον βιασμό!

Πριν προχωρήσω στα θετικά, θέλω να αναφέρω και ένα στοιχείο που ενώ δεν θα χαρακτήριζα αρνητικό, δεν βρίσκω ουσιαστικό λόγο ύπαρξης στο βιβλίο.
Υπήρχαν αρκετά περιστατικά που ο συγγραφέας μάς έλεγε τι παθαίνουν κάποιοι από τους χαρακτήρες που μάς σύστησε, χρόνια αφότου τούς πρωτοσυναντάμε, όπως και στο κεφάλαια που διαδρματίζονται στο παρελθόν, υπάρχουν αναφορές σε βιβλία της Δέλτα που ακόμα δεν έχει γράψει. Εντάξει, ίσως τα δεύτερα να υπάρχουν ως κίνητρο για να ψάξει κάποιος τη δική της δουλειά, αλλά τα πρώτα δεν καταλαβαίνω γιατί. Γιατί να αποκαλύψεις μόνος σου τη συνέχεια;

Προχωρώντας λοιπόν στα θετικά...

Πρώτα απ'όλα ο χαρακτήρας της Δέλτα.
Ίσως δένεσαι πιο εύκολα μαζί της γιατί ήδη την γνωρίζεις σαν προσωπικότητα. Και σου ραγίζει λίγο την καρδούλα το να μαθαίνεις πως πέρα από έναν καταδικασμένο έρωτα και την αυτοκτονία της με την είσοδο των Ναζί (που εγώ προσωπικά ήδη τα γνώριζα και πάλι με είχαν κάνει να μείνω κόκαλο αρκετά χρόνια πριν) αυτή η γυναίκα, μεγάλωσε σε μια οικογένεια που την καταπίεζε και που ποτέ δεν νοιάστηκε πραγματικά για εκείνη, παντρεύτηκε έναν άνθρωπο που δεν αγαπούσε, αποκηρύχθηκε από την οικογένειά της όταν ερωτεύτηκε άλλον και ζήτησε διαζύγιο, κλείστηκε σε σανατόριο, έκανε πολλές αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας κι αντιμετώπιζε τόσα προβλήματα υγείας, και ψυχικά και σωματικά.
Κι όχι μόνο αυτό, αλλά ίσως βλέπεις και κομμάτια δικά σου μέσα της...

Μου άρεσαν επίσης και κομμάτια των άλλων χαρακτήρων.
Ο Δραγούμης πρώτα απ'όλα, που νιώθω πως αρκετά του έσουρα πιο πάνω, ναι μεν θα μπορούσε να είχε γραφτεί καλύτερα, αλλά από το δεύτερο μισό και μετά που αποφασίζουν να το σκάσουν μαζί και πιο μετά που χωρίζουν, αλλά κι όταν περιγράφεται το λιντσάρισμα και η δολοφονία του, νιώθεις άσχημα για αυτόν και το βρίσκες άδικο που δολοφονήθηκε χωρίς δίκη και που ο πατέρας της Δέλτα (aka: Εμμανουήλ Μπενάκης) που στο βιβλίο τα βλέπει όλα αυτά, δεν κάνει τίποτα. πω καλά, φανταστείτε αυτό να ήταν σειρά ή ταινία και να το βλέπαμε με περισσότερες λεπτομέρειες αυτό το περιστατικό, θα έφευγε το δάκρυ κορόμηλο.

Δεν θα μπορούσα βέβαια να μην αναφέρω και τον Δόκτωρ Φρίντμαν που όπως είπα και πιο πάνω, ήταν το στήριγμά της στη Βιέννη, τη Μαριάνθη που ήταν μαζί της στα τελευταία της χρόνια, την αγαπούσε σαν οικογένεια και προσπαθούσε να της δώσει κουράγιο μετά την είσοδο των Γερμανών, ακόμα κι αν η Δέλτα είχε πάρει την απόφαση να δώσει τέλος στη ζωή της, αλλά και τον Στέφανο Δέλτα, τον άντρα της Πηνελόπης. Νομίζω είναι από τα λίγα βιβλία στο οποίο ο νόμιμος σύντροφος δεν δαιμονοποιείται.
Ναι, αρχικά είναι θυμωμένος και πικραμένος και απειλεί πως δεν θα την αφήσει να δει ξανά τις κόρες της, όμως της δίνει χρόνο να αποφασίσει, μέχρι και το τέλος δεν σταματάει να την αγαπάει και να της μιλάει τρυφερά (όπως λέει και η Δέλτα στο βιβλίο "Τι φταίει αυτός που δεν τον αγάπησα;") και μου έκανε εντύπωση το σκηνικό όπου μετά τη Βιέννη και μετά από άλλες δύο αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας, της έδωσε το ελεύθερο να φύγει χωρίς να της στερήσει τα παιδιά της, ακόμα κι αν αυτή αρνήθηκε. Μεταξύ μας, θέλω πολύ να μάθω αν αυτός ήταν όντως ο χαρακτήρας του Στέφανου, γιατί είναι αρκετά εντάξει άντρας, ειδικά για εκείνη την εποχή.

Φτάνοντας λοιπόν προς το τέλος, να συνοψίσω:
Είναι τέλειο αυτό το βιβλίο; Όχι, αλλά είναι κοντά.
Χάρηκα που το διάβασα; Ναι.
Μελαγχόλησα και βούρκωσα, έστω κι αν ήξερα πώς θα κατέληγε τ'όλο πράγμα; Εννοείται.
Το συστήνω; Ναι. Πέρα απ' όλα τ'άλλα, θέλω να έχω κάποιον να συζητήσουμε για αυτό.

Όσοι καταφέρατε να φτάσετε μέχρι το τέλος της κριτικής, πραγματικά, χαρά στο κουράγιο σας, γιατί βγήκε αρκετά μεγαλύτερη απ'ότι περίμενα.

Ελπίζω να περάσατε ευχάριστα όσο τη διαβάζατε και να βοήθησα κι εγώ λίγο στην απόφασή σας να το διαβάσετε, ή και να μη το διαβάσετε βρε αδερφέ! Κι όπως συνηθίζω να λέω στο τέλος κάθε κριτικής, 'till next time, take care :) :) :)

[Lena Papanikolaou · Rating 5 out of 5]

https://lovebooksloveread.blogspot.gr...
Ο έρωτας και η λογική μοιάζουν σαν τον ήλιο με το φεγγάρι.Όταν ανατέλλει το ένα, δύει το άλλο!

''Το ξέρω πως είμαι τρελή μα η αγάπη κάποιον τρελαίνει.. ''
Το τελευταίο μυθιστόρημα του Στέφανου Δανδολου φωτίζει μια ιστορία αγάπης που υπήρξε άγνωστη σε πολλούς.Τον παράφορο και ανεκπλήρωτο έρωτα δυο σημαντικών προσώπων.Της γνωστής συγγραφέως Πηνελόπης Δέλτα και του γοητευτικού πολιτικού Ίωνα Δραγούμη.
Η νεράιδα της λογοτεχνίας και ο ονειροπόλος ιδεαλιστής...
Ο συγγραφέας μέσα από πλούσιο υλικό, βιβλία, μελέτες και το προσωπικό ημερολόγιο της Πηνελόπης Δέλτα δίνει την ευκαιρία στον αναγνώστη να μάθει άγνωστες πτυχές της ζωής τους. Το μυθιστόρημα κινείται σε δύο χρόνους . Ιούνιος 1908: Η περίοδος που η Δέλτα στέλνεται στο σανατόριο της Βιέννης με σκοπό να ξεχάσει τον απαγορευμένο έρωτα της ζωής της .Στο διάστημα της νοσηλείας της μαθαίνουμε λεπτομέρειες της σχέσης τους και ζούμε την εσωτερική της πάλη καθώς προσπαθεί να πάρει τη δυσκολότερη απόφαση της ζωής της.Αυτή που θα καθορίσει την εξέλιξη της ιστορίας τους
33 χρόνια μετά.. .Απρίλιος 1941: Βρισκόμαστε πλέον στις τελευταίες μέρες της ζωής της, την χρονική περίοδο που οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Αθήνα.Η σκέψη της, η ψυχή της,όλο της το είναι ακόμη βρίσκεται σε εκείνον...Και ας έχουν περάσει τόσα χρόνια!!!Ένας καταδικασμένος έρωτας που η φλόγα του δεν έσβησε ποτέ.
Ένα συγκινητικό μυθιστόρημα που αποδίδει την ανθρώπινη πλευρά δυο σημαντικών ατόμων και τις μοναδικές στιγμές που μοιράστηκαν μαζί.
Ο Στέφανος Δάνδολος αποτίει φόρο τιμής στη ξεχωριστή προσωπικότητα της Πηνελόπης Δέλτα . Διεισδύει με απόλυτη επιτυχία στον ψυχικό της κόσμο και καταφέρνει να συγκινήσει και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη...

[Γιάννης Ζαραμπούκας · Rating 5 out of 5]

«Ιστορία χωρίς όνομα» τιτλοφορείται το τρίτο μυθιστόρημα του συγγραφέα Στέφανου Δάνδολου, που κυκλοφόρησε τον Νοέμβρη του 2017 από τις Εκδόσεις Ψυχογιός και η σκέψη του αναγνώστη πετά αυθόρμητα, δίχως να έχει διαβάσει τον υπότιτλο και την περίληψη του βιβλίου, στην σπουδαία πεζογράφο Πηνελόπη Δέλτα, μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της λογοτεχνίας που πέρασαν από αυτή τη χώρα και άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα, αφού ο κύριος τίτλος του βιβλίου παραπέμπει στο δεύτερο παιδικό βιβλίο της Δέλτα, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1910 με τίτλο «Παραμύθι χωρίς όνομα».

Το μυθιστόρημα του κύριου Δάνδολου με τον υπότιτλο «Το κρυφό πάθος της Πηνελόπης Δέλτα» γίνεται εύκολα αντιληπτό πως αποτελεί έναν μυθιστορηματικό φόρο τιμής του συγγραφέα προς την αείμνηστη λογοτέχνη, που με τα γραφόμενα της σφράγισε και σφραγίζει ακόμη και σήμερα την παιδική ηλικία κάθε αναγνώστη. Έχοντας ως πυξίδα λοιπόν τα ημερολόγια της Πηνελόπης Δέλτα, αλλά και τα αρχεία της εποχής στην οποία έζησε, ο κύριος Δάνδολος συνθέτει με απαράμιλλο σεβασμό ένα σφιχτοδεμένο μυθιστόρημα που πραγματεύεται το αίσθημα του σφοδρού έρωτα που καλλιεργήθηκε ανάμεσα στην Πηνελόπη Δέλτα και τον Ίωνα Δραγούμη, δύο σημαντικές ελληνικές προσωπικότητες του 20ου αιώνα. Ενός έρωτα παράνομου, μα ταυτόχρονα ζωοποιού, η φλόγα του οποίου παρέμεινε άσβεστη για χρόνια παρά το άδοξο και πρόωρο τέλος του και καθόρισε τους δρόμους που ακολούθησαν οι ζωές των δύο αυτών αληθινών προσωπικοτήτων μετέπειτα.

Συγκεκριμένα, ο κύριος Δάνδολος χρησιμοποιώντας κυρίως την τριτοπρόσωπη αφήγηση, η οποία δίνει τη σκυτάλη στην πρωτοπρόσωπη όταν η κεντρική ηρωίδα του βιβλίου, Πηνελόπη Δέλτα, μας κοινωνεί τις απόκρυφες σκέψεις της, τα ανείπωτα συναισθήματα της, καθώς και τους προβληματισμούς της σχετικά με τον Ίωνα και το αίσθημα έρωτα που αναπτύχθηκε μεταξύ τους, μας καθιστά μάρτυρες μιας συγκινητικής ιστορίας, που αποπνέει πολλά και έντονα αρώματα νοσταλγίας. Μιας ιστορίας που αν ήταν συναίσθημα θα ήταν η χαρμολύπη, αν είχε γεύση θα είχε αυτή της καραμέλας, γλυκόπικρη, κι αν ήταν τραγούδι θα ήταν σίγουρα το «Πόσο Λυπάμαι» των Β. Σπυρόπουλου και Κ. Γιαννίδη, ερμηνευμένο από την αισθαντική φωνή της Σοφίας Βέμπο.

Ένα μυθιστόρημα που έχει θεμελιωθεί πάνω σε δύο χρονικούς πυλώνες, οι οποίοι λόγω των σύντομων κεφαλαίων εναλλάσσονται διαρκώς. Από τη μία έχουμε την χρονική περίοδο του Ιουνίου του 1908, εποχή όπου η Πηνελόπη Δέλτα νοσηλεύονταν στο σανατόριο του Γκάινφαρν, στα περίχωρα της Βιέννης, όπου την κούραρε ο δόκτωρ Φρίντμαν, και από την άλλη βρισκόμαστε στην κατοικία της Πηνελόπης Δέλτα στην Κηφισιά, τον Απρίλιο του ’41, όπου τα γερμανικά στρατεύματα εισέρχονται στην πόλη της Αθήνας, κηρύσσοντας την περίοδο της Κατοχής, κι ο χρόνος για να αφήσει τα επίγεια και να κουρνιάσει επιτέλους στην αγκαλιά του αγαπημένου της μετράει ήδη αντίστροφα.

Ο κύριος Δάνδολος καταφέρνει να αποδώσει με απόλυτη αληθοφάνεια τους μυθιστορηματικούς του ήρωες, οι περισσότεροι εκ των οποίων αποτέλεσαν υπαρκτά πρόσωπα και να ψυχογραφήσει άριστα την κεντρική ηρωίδα του βιβλίου του, την Πηνελόπη Δέλτα! Μία γυναίκα που παρά το δυναμισμό που υπέδειξε ως συγγραφέας εμφυσώντας στους νέους αξίες και ιδανικά, καλλιεργώντας τους τη φιλοπατρία, στάθηκε ένα πλάσμα αδύναμο και ψυχικά τραυματισμένο. Μία γυναίκα εγκλωβισμένη στα «πρέπει» της οικογένειας της καθώς και στους ρόλους, που διαδραμάτιζε ως σύζυγος, μητέρα και κόρη, και κατ’ επέκταση στις κοινωνικό-ηθικές επιβολές της εποχής της. Μία γυναίκα με ροπή προς τη μελαγχολία και τον ίδιο τον θάνατο, την ανάσα του οποίου προσπάθησε να γευτεί κάμποσες φορές, μέχρι εκείνη τη μοιραία μέρα της εισβολής των Γερμανών στα αθηναϊκά εδάφη. Μία γυναίκα στις εσωτερικές πάλες της οποίας κατάφερε ο συγγραφέας να δώσει σάρκα και οστά και να τις μεταφέρει στον αναγνώστη δίχως να μειωθεί στο ελάχιστο η ένταση τους. Ειδικότερα, κάθε αναγνώστης που θα χαθεί ανάμεσα στις σελίδες αυτού του βιβλίου, θα γευτεί τον πόνο που μπορεί να προκαλέσει ένας έρωτας παράνομος, το πάθος, τον θυμό, τον φόβο, την απελπισία και το τέλμα στο οποίο αυτός οδηγεί!

Η γραφή του κύριου Δάνδολου απλή, ρέουσα, εικονοπλαστική, διακατέχεται από έναν ανεπιτήδευτο λυρισμό και δημιουργεί μία επιβλητική αναγνωστική ατμόσφαιρα, που αγκαλιάζει από τις πρώτες κιόλας σελίδες τον αναγνώστη και ζωντανεύει με τρόπο γλαφυρό και νοσταλγικό ταυτόχρονα την εποχή ενός μεγάλου έρωτα. Αν και αρχικά παρατήρησα μία παραπάνω από ότι θα ήθελα συναισθηματική φόρτιση στο κείμενο και κατ’ επέκταση στο ύφος του, κινδυνεύοντας να αποκτήσει μία πιο μελοδραματική χροιά, ο συγγραφέας καταφέρνει στη συνέχεια του βιβλίου του να την ισορροπήσει και να αφήσει τα γεγονότα να αναπνεύσουν και να προκαλέσουν μέσα από την τραγικότητα που τα χαρακτηρίζει τη συγκίνηση του αναγνώστη και τη συμπόνια του προς το πρόσωπο της κεντρικής ηρωίδας.

Ολοκληρώνοντας, λοιπόν, το μυθιστόρημα «Ιστορία χωρίς όνομα» είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται με άφθονο αναγνωστικό ενδιαφέρον. Είναι το πρώτο βιβλίο του συγκεκριμένου συγγραφέα που επιχείρησα να διαβάσω και σίγουρα όχι το τελευταίο! Μέσα απ’ την απλότητα του λόγου του και την καλλιέργεια ατόφιων συναισθημάτων, ο συγγραφέας κατάφερε να με κάνει να συναισθανθώ τον Γολγοθά που επέλεξε να διανύσει η Πηνελόπη Δέλτα!

Το βιβλίο ενδείκνυται για τους θαυμαστές της αείμνηστης αυτής συγγραφέως και όχι μόνο, κι επιθυμούν να διαβάσουν ένα καθαρά μυθιστορηματικό κείμενο στο οποίο πρωταγωνιστεί!
​

[Ioanna Xristodoyloy · Rating 5 out of 5]

γράφω τούτες της γραμμές για το βιβλίο με της σκέψεις και τα συναισθήματα μου ακόμα ανάκατα
Είμαι ένας άνθρωπος που αγαπώ το διάβασμα και ακόμα και τόσα χρονιά μετά με εκπλήσσει που ένα βιβλίο μπορεί να μου δημιουργεί τόσο έντονα συναισθήματα ,το μαγικό με τη λογοτεχνία είναι πως μπορείς να ζήσεις χιλιάδες φόρες μιαν άλλη ζωή πέραν από τη δίκη σου μέσα από της σελίδες του βιβλίου
Λίγο πολύ την ιστορία αυτοί εδώ του βιβλίο λίγο πολύ την ξέρεις και αν δεν την ξέρεις την έχεις διαβάσει από την περίληψη, ξέρεις ότι η ήρωες περάσαν στη λήθη ,χρονιά πια νεκροί και στερημένοι από αυτό που πόθησαν πιότερο . Όμως τούτο το βιβλίο τους έφερε πίσω στη ζωή ,διάβαζα νιώθοντας στο πετσί μου όλη την πικρά της γυναικάς αυτής ,δεν έχει σημασία που η γυναικά αυτή ήταν η Πηνελόπη δέλτα, μπροστά στον ερωτά και στο θάνατο όλοι ίσοι είναι.
Στης σελίδες που η ηρωίδα ένιωθε σίγουρη και αποφασισμένη ένιωθα και γω και με μανία καταβρόχθιζα της γραμμές νιώθοντας ότι θα τα κατάφερνε και ας ήξερα ότι αυτό δεν θα γινόταν πότε,όμως το ένιωθα δυνατόν όπως και εκείνη τότε . Πόσο μαγικό είναι όλο αυτό ?
διαβάζοντας ένιωσα βαθιά απελπισία και συντριβή, ανίκανη μπροστά στην ευτυχία που μου άπλωνε το χέρι,δεν ήμουν πια εγώ ήμουν εκείνη
Ένιωσα το τέλος λυτρωτικό για μια φορά στη ζωή της είπε εκείνη την τελευταία κουβέντα
Θα ακουστεί πικρόχολο μα είναι αλήθεια ,δεν είναι όλοι οι συγγραφείς γεννημένοι για να γράφουν. ο συγκεκριμενος είναι .
Ένα μεγάλο ευχαριστώ γιαυτό το απίστευτο ταξίδι

[Vasilis Manias · Rating 4 out of 5]

Ξεκίνησα το βιβλίο, επειδή κυριολεκτικά βρέθηκε τυχαία μπροστά μου εμφανιζόμενο μαγικά κάτω από μία στοίβα χαρτιά που είχα στη βιβλιοθήκη μου για μήνες, και το τελείωσα δίχως αναπνοή μέσα σε δύο μέρες.
Ομολογώ πως η ιστορική περίοδος της Ελλάδας του Βενιζέλου είναι κάτι άγνωστο σε εμένα, υπέρμετρα οικείο όμως στον συγγραφέα, ο οποίος δίχως να κουράζει, μεταφέρει τον αναγνώστη του απνευστί σε μία εποχή ατελείωτων δολοπλοκιών και ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων που χάραξαν ανεξίτιλα τη μοίρα ολόκληρων εθνών αλλά και άσβεστου έρωτα και πάθους, προς το απαγορευμένο, το ανεκπλήρωτο, το στην καρδιά του καθένός συναισθηματικά ιδεατό.
Η ερωτική ιστορία της Πηνελόπης Δέλτα και του Ίωνα Δραγούμη, είναι απίθανα καλογραμμένη, αφάνταστα ενδιαφέρουσα και κυρίως εντελώς αχαρτογράφητη, οπότε γίνεται ξεκάθαρο πως οι άγνωστες σε μένα λεπτομέριές της με κράτησαν καθηλωμένο στο χαρτί. Και χαίρομαι πραγματικά ιδιαίτερα που για τρίτο συνεχόμενο βιβλίο μετά την ανυπέρβλητη Χορεύτρια του Διαβόλου και το γεμάτο ανατροπές Όταν θα δεις τη Θάλασσα, ο Δάνδολος δείχνει πως έχει βρει έναν συγγραφικό δρόμο στον οποίο βαδίζει με σιγουριά μη απογοητεύοντας ποτέ τον αναγνώστη του.
Το προτείνω ανεπιφύλακτα.

[Vasso · Rating 4 out of 5]

Ο Στέφανος Δάνδολος καταφέρνει με μία ρέουσα μυθιστορηματική γραφή σε συνδυασμό με μία βαθιά μελέτη πηγών να ζωντανέψει την ιστορία αγάπης της Πηνελόπης Δέλτα και του Ίωνα Δραγούμη. Με κεντρικό άξονα τον πολύχρονο, τρικυμιώδη έρωτά τους, ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με μία σειρά ιστορικών φυσιογνωμιών και γεγονότων που έλαβαν χώρα από τις αρχές του αιώνα έως και την εισβολή των Γερμανών στην Αθήνα. Ένα δυνατό, ατμοσφαιρικό βιβλίο που δύσκολο θα σε αφήσει ασυγκίνητο.

[Georgia Retetakou · Rating 5 out of 5]

Ιχνηλατώντας τα βήματα της Πηνελόπης Δέλτα μέσα από συγκεκριμένες φάσεις της ζωής της, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα που μεστά και ιστορικά ισορροπημένα μας παρουσιάζει όλον τον καμβά των συναισθημάτων και των ιδιαίτερων καταστάσεων που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα και την υπόσταση αυτής της σπουδαίας προσωπικότητας. Και μαθαίνουμε με ιδιαίτερο τρόπο και με έντονη έμφαση το πως ένας έρωτας ανεκπλήρωτος, καταπιεσμένος και φυλακισμένος στις προφάσεις της εποχής μπορεί να αλλάξει και να διαμορφώσει αλλιώς μια ανθρώπινη ψυχή. Το πως μπορεί να απελευθερώσει και να αφυπνίσει τα όσα βρίσκονται καλά κρυμμένα μέσα σε μια καρδιά που ως τότε αγνοούσε την δύναμη του ίδιου της του εαυτού.
Ο συγγραφέας Στέφανος Δάνδολος για άλλη μια φορά ξετυλίγει την δύναμη του λόγου και της έντεχνης γραφής. Με όπλο την τέχνη της πλοκής και με απόλυτο σεβασμό στην Ιστορία. Με προσήλωση στα πραγματικά γεγονότα, αλλά βάζοντας την δικιά του προσωπική πινελιά σε αρκετά σημεία. Τοποθετώντας την μυθοπλασία σαν υφάντρα να φτιάχνει την δικιά της ατμόσφαιρα μέσα στο κείμενο. Δίνοντας άλλο ρυθμό και ανεβάζοντας την ένταση της αγωνίας αλλά και την δύναμη με την οποία ξεχύνεται και αναβλύζει μέσα από τους ήρωες ο έρωτας αλλά και η αγάπη για την πατρίδα. Με αφηγηματική δεινότητα αλλά και πολλές δόσεις συναισθηματικής έξαρσης παρακολουθούμε ταυτόχρονα ένα μάθημα Ιστορίας. Ένα διεξοδικό ψυχογράφημα, αυτό της Πηνελόπης Δέλτα αλλά και γνωρίζουμε στην ουσία μέσα από τα μάτια της, την σκέψη της και την καρδιά της την τεράστια μορφή ενός άντρα που πολλοί Έλληνες σήμερα αγνοούμε. Του Ίωνα Δραγούμη. Γιατί η Πηνελόπη Δέλτα δεν θα μας είχε προσφέρει όλα αυτά τα διαχρονικά και γεμάτα αγάπη για την Πατρίδα βιβλία της αν δεν είχε ζήσει όλο αυτό το απαγορευμένο πάθος της για τον Ίωνα ή αν η Ιστορία της μαζί του είχε δώσει άλλο όνομα στην εξέλιξη της σχέσης τους.
Η Ιστορία χωρίζεται για μένα σε τρία μέρη. Στην αφήγηση της Πηνελόπης Δέλτα για τις τρεις ημέρες που πέρασε με τον Ίωνα στα περίχωρα της Βιέννης τότε που νοσηλεύονταν στο σανατόριο. Στις συγκλονιστικές στιγμές που έζησαν. Στα γεμάτα πίεση διλήμματα που βρέθηκαν. Στην απόγνωση να πάρει τις αποφάσεις της. Στα πισωγυρίσματα της. Στις αμφιβολίες της. Στην απέραντη αγάπη της αλλά και στην δύναμη εκείνου είτε να της δείξει τον δρόμο της μόνης επιλογής της να ζήσει μαζί του είτε να αποδεχτεί την απόφαση του συμβιβασμού της σε αυτό που άρμοζε στην Κοινωνική της θέση ως συζύγου και κυρίως ως μητέρα. Το δεύτερο μέρος είναι η αφήγηση που γίνεται μέσα απο τον ψυχίατρο Φρίντμαν που έχει αναλάβει την φροντίδα της Πηνελόπης στο σανατόριο. Και είναι αυτή η εξαιρετική επιλογή από τον συγγραφέα που έρχεται να εξισορροπήσει τα γεγονότα αλλά και να δώσει στην συναισθηματική αλήθεια την πραγματική της διάσταση. Γιατί μπαίνει ένα τρίτο ανεξάρτητο πρόσωπο στην αφήγηση για να τονίσει την δύναμη και την ένταση της ψυχής της Πηνελόπης καθώς βιώνει τον απελπισμένο απαγορευμένο έρωτα που δεν συμβαδίζει ηθικά με την πραγματικότητα της ζωής της. Γνωρίζουμε τον αντιδραστικό της χαρακτήρα. Όλα αυτά τα γεγονότα που χάραξαν την ζωή της πριν να γνωρίσει τον Ίωνα. Και την θύελλα της ψυχής της από την πρώτη στιγμή που τον συνάντησε και μετά μέχρι την απόφαση που θα της χαράξει τα πάντα μέσα της.
Στο τρίτο μέρος που συγχωνεύεται με τα άλλα δυο αρμονικά καθώς εναλλάσσεται η αφήγηση σε αυτά τα τρία μέρη παρακολουθούμε την Πηνελόπη λίγο πριν το τέλος της. Λίγο πριν την αυτοκτονία της. Λίγο πριν η πατρίδα χάσει όσα απέκτησε με πόνο και με αίμα. Με τους Γερμανούς στα πρόθυρα των Αθηνών. Με τους Γερμανούς μέσα στην Αθήνα. Με την παράδοση της πόλης. Στιγμή στιγμή κατανοούμε ξανά το μεγάλο ασίγαστο πάθος της για τον έρωτα της ζωή της. Την αγάπη της για την πατρίδα. Την αγωνία για την τύχη της Ελλάδας. Την άρνηση της να την δει παραδομένη στους ξένους κατακτητές. Αρνείται για μια έστω φορά να παραδοθεί σε αυτό που της επιβάλει η προσωπική της μοίρα. Αλλά και αυτό που επιβάλει η μοίρα της Ιστορίας. Η απόφαση της να αυτοκτονήσει, λίγο πριν το τέλος της πατρίδας είναι μια από τις πολλές που είχε αποφασίσει στην ζωή της. Όμως τώρα το σχέδιο της είναι στημένο έτσι ώστε να μην αποτύχει. Η τύχη της πατρίδας είναι πια συνυφασμένη με την δικιά της τύχη.
Έχοντας διαβάσει όλα σχεδόν τα βιβλία της Πηνελόπης Δέλτα και γνωρίζοντας το τέλος της διέβλεπα μέσα στην πράξη της την αληθινή αγάπη της για την πατρίδα και την άρνηση της να την δεί σκλαβωμένη ξανά. Διαβάζοντας όμως αυτό το βιβλίο που με τόσο σεβασμό έχει σταθεί αλλά και εμβαθύνει στα γεγονότα κατάλαβα και την ανάγκη αυτής της γυναίκας να συναντήσει ξανά μέσα από τον θάνατο της αυτόν που όλα αυτά τα χρόνια της έδινε ζωή ακόμα και μέσα απο την απουσία του.
Με γοήτευσε και με καθήλωσε η τεράστια προσπάθεια αυτής της γυναίκας να ξεφύγει από το προδιαγεγραμμένο πεπρωμένο της. Το πεπρωμένο που της έφτιαξε η ηθική της εποχής και οι κανόνες του δικού της κώδικα τιμής και αφοσίωσης. Με άφησε έκπληκτη ο τρόπος διαχείρισης της ιστορικής αλήθειας και της μυθοπλασίας από τον συγγραφέα που εξισορροπούνται άψογα μέσα στο κείμενο. Ξεκλειδώνοντας ακούσια σκέψεις και συναισθήματα για στιγμές που έμειναν ανεξίτηλα γραμμένες στην πορεία της πατρίδας μας. Αλλά και στιγμές που χάραξαν την ζωή των ηρώων και που είναι αδιευκρίνιστο αν τις έζησαν ή αν η πένα του συγγραφέα είναι αυτή που τις δημιούργησε με την φαντασία του.
Βιώνουμε με έναν τρόπο κοφτό, αλλά διάχυτο όλον τον ψυχισμό αυτής της γυναίκας καθώς κορυφώνονται οι πιο σπουδαίες αλλά και τραγικές στιγμές της ζωής της. Με την δική της βαθιά εσωτερική πάλη που διογ��ώνει τις σκέψεις μας γινόμαστε κοινωνοί μιας απόφασης που καθόρισε στην ουσία την πορεία ζωής δυο ανθρώπων. Και που έφερε μπροστά στα μάτια μας μια στάση ζωής που πολλοί θαυμάσαμε. Και κυρίως καταλάβαμε οτι τις περισσότερες φορές αυτό που θα γίνουμε το καθορίζει μια απόφαση ή ένα γεγονός. Αλλά κυρίως η δύναμη και η ανάγκη να ζήσουμε μέσα απο την ζωντανή παρουσία κάποιου άλλου ακόμα και αν αυτός ο άλλος δεν είναι πια δίπλα μας ή μαζί μας.


«Τι γίνονται οι ψυχές όταν εγκαταλείπουν τη σάρκα; Πού κατοικούν;» λέει κάπου στο κείμενο. Και η απάντηση που δίνεται «Δεν ξέρει. Το μόνο που ξέρει είναι ότι φεύγουν ο ένας μετά τον άλλο, ότι οι πατρίδες πεθαίνουν όπως ακριβώς οι άνθρωποι, και ότι οι νεκροί περιμένουν με λαχτάρα τους ζωντανούς που αγάπησαν…».
Η θύμηση ενός δυνατού έρωτα και ο τελικός απολογισμός της ζωής της λίγο πριν το τέλος. Μια δυνατή ιστορία αγάπης που ολοκληρώνεται μέσα από την διάχυτη θύμηση. Μέσα από την σκέψη και το μολύβι. Αν θέλετε να μάθετε τί ακριβώς κρύβονταν πίσω από την εξέλιξη και τον ψυχισμό της Πηνελόπης Δέλτα. Της συγγραφέως που αγάπησαν όλοι οι Έλληνες διαβάστε αυτό το υπέροχο βιβλίο. Είναι απλά και μοναδικά ένας φόρος τιμής σε αυτούς που αγάπησαν πολύ. Και δικαιώθηκαν είτε στην ζωή είτε στον Θάνατο.

Κρατήστε το μέσα σας και κάντε το φάρο σας:

"Πορεύονται γενναία προς το μέλλον μόνο εκείνοι που κουβαλούν μαζί τους το παρελθόν".

https://vivlionerga.blogspot.gr/2018/...

[Violeta · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο αυτό πραγματεύεται την ιστορία της Πηνελόπης Δέλτα με τον Ίωνα Δραγούμη.Είναι δοσμένη με τόσο γλυκό τρόπο παρ’όλο που πολλά από τα στοιχεία είναι μυθοπλαστικά.
Ο συγγραφέας στο τέλος στη σημείωση για τις πηγές γράφει ότι θα ήταν ευτυχής εάν,κλείνοντας το βιβλίο αυτό,ένας γονιός ένιωθε την ανάγκη να στρέψει το παιδί του στα βιβλία της Πηνελοπης Δέλτα. Αυτό που έχω να πω είναι ότι σαν παιδί δεν τα έχω διαβάσει παρ’όλο που υπήρχαν στη βιβλιοθήκη μου, οπότε μετά από αυτό το μυθιστόρημα μου προκάλεσε το ενδιαφέρον και θα ξεκινήσω την ανάγνωσή τους.

[Infada Spain · Rating 3 out of 5]

3.5

[Vicky Ziliaskopoulou · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο του κ. Δάνδολου αναφέρεται στη ζωή της συγγραφέως κ. Πηνελόπης Δέλτα, και συγκεκριμένα περιστρέφεται με συνεχείς εναλλαγές κεφαλαίων γύρω από την τελευταία μέρα της ζωής της (τη μέρα που μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα) και ένα τριήμερο καθοριστικό για την πορεία της στις αρχές του 20ου αιώνα.

Την Πηνελόπη Δέλτα σαν συγγραφέα την ξέρουμε όλοι, δεν μπορώ να φανταστώ Έλληνα που να μην ξέρει το όνομά της, ακόμη και αν δεν έχει διαβάσει κανένα βιβλίο της. Δεν ξέρω όμως πόσοι είναι αυτοί που γνωρίζουν στοιχεία της οικογένειάς της: εγώ προσωπικά δεν ήξερα ότι ήταν κόρη γνωστού Έλληνα επιχειρηματία και πολιτικού. Επίσης μέχρι να βγει αυτό το βιβλίο και να το ακούσω από συζητήσεις, δεν ήξερα ότι είχε ειδύλλιο (ας το πούμε έτσι) με τον Ίωνα Δραγούμη. Το μόνο που ήξερα ήταν ότι ο Τρελαντώνης του βιβλίου ήταν πραγματικό πρόσωπο, ο αδερφός της.

Αν με ρωτάς, δεν είμαι σίγουρη ότι χαίρομαι που έχει γραφτεί το τμήμα του βιβλίου που αφορά το τριήμερο των αρχών του αιώνα. Το καταλαβαίνω ότι είναι ένας φόρος τιμής στην κ. Δέλτα, και θα προτιμήσω να το δω έτσι. Σε κανένα σημείο ο συγγραφέας δεν την υποβιβάζει, δεν την υποτιμά, δεν υπονοεί τίποτα απολύτως αρνητικό για αυτήν, της φέρεται με άπειρο σεβασμό και σίγουρα έχει γίνει έρευνα και έχει δώσει βάση σε ημερολόγια για να καταγράψει την ιστορία της. Όμως αν εξαιρέσω τις ιστορικές πηγές που έδωσαν τα πραγματικά στοιχεία της ιστορίας και του ειδυλλίου της με τον κ. Δραγούμη, σε εμένα προσωπικά έλειψε το συναίσθημα. Υπήρχε περιγραφή συναισθημάτων (λεκτική), όμως εμένα δεν με έκανε να νιώσω και να συμπονέσω. Κατανόησα τον ψυχολογικό πόλεμο και την θύελλα στην καρδιά της, δεν ταυτίστηκα όμως. Δεν αποκλείεται φυσικά να είναι αποκλειστικά δικό μου πρόβλημα αυτό, δεν μπορούσα να βγάλω από το μυαλό μου την εικόνα της συγγραφέως και να τη δω σαν γυναίκα. Οπότε δεν με παρέσυρε αυτό το τμήμα του βιβλίου.

Αντίθετα, το κομμάτι που μιλάει για την τελευταία μέρα της ζωής της το βρήκα πολύ καλό. Έχει δέσει όμορφα τη συναισθηματική ένταση της κ. Δέλτα και της Μαριάνθης με τις ιστορικές πηγές για τον τρόπο που κατέλαβαν οι Γερμανοί την Αθήνα. Το άγχος και η παγωμάρα που επικρατούσαν στους Έλληνες, οι άδειοι δρόμοι, ο φόβος και η στεναχώρια ήταν πολύ όμορφα δοσμένα. Το ίδιο και όλες οι προσωπικές σκέψεις της κ. Δέλτα, με παρέσυρε και με τάραξε.

https://kiallovivlio.blogspot.com

[Eva Maraki · Rating 5 out of 5]

"ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ"


Βιέννη 1908&Αθήνα 1941.Δυο ημερομηνίες ορόσημα που χάραξαν ανεξίτηλα τη ζωή της Π.Δέλτα&στις οποίες "οικοδομείται&θεμελιώνεται"το μυθιστόρημα του Στ.Δάνδολου.Η κορυφαία Ελληνίδα συγγραφέας ζει σε ένα σανατόριο της Βιέννης για να ξεχάσει.Να λησμονήσει τον Ίωνα,τη μεγάλη της αγάπη που της ταραξε την άκρως ως τότε τακτοποιημένη ζωή της.Μια ζωή συμβατική,δίπλα σε ένα αντρα με φήμη,με κόρες που λάτρευε&μεγαλωμένη από τον Μπενακη,μια εμβληματική μορφή της εποχής.Και εκεί,λοιπόν,ορθώνεται μπροστά της ο έρωτας.Ο έρωτας που σηκώνει θύελλες&παρασέρνει δίχως έλεος τα πάντα στο διάβα του.Οι δικοί της για να την κανουν να ξεχάσει τη στέλνουν στο σανατόριο.Μα μπορεί κανείς να πιει το νερό της λήθης&να αφήσει τον ζωοδόχο ερωτα πίσω;Με μια λέξη...όχι..έτσι&η Πηνελόπη δε ξεχνά τον Ίωνα.Είναι κομματι της σάρκας της.Καθε μερα βρίσκεται πάνω της&σύγκορμη την αναταράσσει.Τριαντα τρία χρόνια μετα,οχι&παλι.Οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα.Η αδούλωτη Δέλτα θυμάται.Πονά.Σκέφτεται.Κάνει απολογισμό ζωής.Θα συναντήσει στον ουρανό τον άντρα που αναγκάστηκε να στερηθεί τότε.
Ένα σφιχτοδεμένο μυθιστόρημα το οποίο κινείται σε δυο χρόνους με επιτυχείς χρονικές μετατοπίσεις.Ο Στ.Δάνδολος έχοντας κάνει ενδελεχή έρευνα για τη ζωη της κορυφαίας Ελληνίδας συγγραφέως συνταιριάζει αριστοτεχνικά αποσπάσματα από το ημερολόγιό της με τα ιστορικά γεγονότα&τις εναλλαγές στο χρόνο.Χρησιμοποιεί τριτοπρόσωπη αφήγηση σε εναλλαγή με το α προσωπο,οταν εκείνη,η ερωτευμενη γυναίκα καταθέτει την ψυχή της στο χαρτί.
Ομολογώ πως ο συγγραφέας σαν εξαίρετος γλύπτης πλάθει μια μορφή με απίστευτη παραστατικότητα.Η Πηνελόπη στεκεται απέναντί μας με τέτοιον τρόπο που νομίζεις πως είσαι εκει,πλάι της&συμπασχεις με τα διλήμματά της.Οι εκφράσεις του προσώπου της και η σταση του κορμιου της σε καλούν να συμπορευθείς μαζί της.Εμπόδια μεγαλα ορθωνονται μπροστά της.Αυτά συνοψιζονται με μία λεξη.Καθήκον.Χρέος.Χρέος απέναντι στο σύζυγο,στον πατέρα &στα παιδιά.Όμως,με το χρέος απέναντι στην ίδια ,στον Ιωνα&στον έρωτα,το βαθύ ,τον απόλυτο,τον έρωτα χείμαρρο τι γίνεται;
Τις απαντήσεις τις δινει η λυρική αλλα συνάμα ανεπιτήδευτη γραφή του Δανδολου.Μια γραφή ολοζώντανη σαν κατακόκκινο αίμα που κυλά στις φλεβες ενός σώματος.Σε παρασέρνει ο συγγραφέας χωρίς να το αντιληφθείς να χορεύσεις χέρι χερι με την Πηνελόπη&τον Ίωνα ένα ερωτικό χορό.
Θεωρώ χωρίς καμία διάθεση υπερβολής πως το "ιστορία χωρίς όνομα"είναι ενα κορυφαίο μυθιστόρημα.Είναι απο τις λίγες φορές που έκλαψα καθώς διάβαζα βιβλίο,που συνέπασχα με τους ήρωες ,που θύμωνα με τη λεξη χρέος και την αδικία στον έρωτα .Είναι δε από τις ελάχιστες φορές που είπα αυτό το βιβλίο θα το διάβαζα ξανά.Είναι ομως η μοναδική φορα που λυπήθηκα τόσο πολύ μια υπαρκτή ηρωίδα ,γιατί ενώ τη ξέρω από τα παιδικά μου χρόνια "ένιωσα"πως τελικά δεν τη γνώριζα.Θερμά συγχαρητήρια στον κ.Δάνδολο για αυτό το εξαιρετικο ψυχογράφημα φόρο τιμής στην κορυφαία Π.Δελτα.Το καλύτερο μυθιστόρημα κατ'εμ��,που κυκλοφόρησε στο τελος του 2017 ,με απόλυτο σεβασμο στις εμβληματικές μορφές που πρωταγωνιστούν στις σελίδες του.Η γυναίκα με τα μαύρα,λοιπόν,σας περιμενει να τη γνωρίσετε στις σελίδες του.Μη διστάσετε στιγμή.

[Angeliki Parpara · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο που με γύρισε πίσω στα παιδικά μου χρόνια και τα βιβλία της Δέλτα που τόσο πολύ εξυμνούσε ο μπαμπάς μου και αργότερα στα χρόνια του Λυκείου όταν διάβασα την Εκτέλεση του Φρέντυ Γερμανού και ανακάλυψα και αγάπησα τους δύο αυτούς ήρωες, τη Δέλτα και τον Δραγούμη και τον ανεκπλήρωτο έρωτα τους.
Ένα βιβλίο που μου φάνηκε τόσο μικρό, που ήθελα να είναι άλλο τόσο και να μην τελειώσει ποτέ.
Τόσο ατμοσφαιρικό που νιώθεις ότι βρίσκεσαι στη Βιέννη του 1908 και στην Αθήνα του 1941 όπου διαδραματίζεται η πλοκή με τη Δέλτα να κάνει αναδρομή στο παρελθόν της και τις τελευταίες μέρες αυτού του μυθικού έρωτα τις τελευταίες μέρες της ζωής της. Να νιώθεις ότι κάθεσαι δίπλα της στο δωμάτιο της στην Κηφισιά και την αφουγκράζεσαι σε ό,τι σκέφτεται και αισθάνεται. Να το διαβάζεις και να βλέπεις τη ζωή της αλλά και κομμάτια της ελληνικής ιστορίας να περνάνε από μπροστά σου σαν κινηματογραφική ταινία. Είναι τεράστιο χάρισμα να μπορείς να δημιουργείς αυτή την αίσθηση στον αναγνώστη, κάτι που ένιωσα και με τον προηγούμενο του μυθιστόρημα το «Όταν θα δεις τη θάλασσα», από τα ωραιότερα μυθιστόρηματα που διάβασα το 2017.
Ένας εξαιρετικός φόρος τιμής σ’ αυτή την τεράστια προσωπικότητα αλλά και τόσο βασανισμένη γυναίκα με τα βιβλία της οποίας μεγαλώσαμε. Είναι χρέος μας είναι να τα ανακαλύψουμε ξανά αλλά και να τα γνωρίσουν οι επόμενες γενιές κι αυτό το μυθιστόρημα είναι ένα λιθαράκι προς αυτήν την κατεύθυνση.
Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Στέφανο Δάνδολο για τη συγκίνηση,το ταξίδι πίσω στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια και την ευκαιρία να επιστρέψω ξανά σε τόσο ξεχωριστές περιόδους της ελληνικής ιστορίας, σε δύο πολύ αγαπημένες μου προσωπικότητες και σ΄αυτόν τον μυθικό έρωτα..

[Dimitra Patsi · Rating 5 out of 5]

5* διότι παρόλο που είναι μικρό και απλό, με γέμισε τόσα πολλά συναισθήματα καλά, κακά, σκέψεις και το συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να κρίνεις κανένα γι αυτά που προστάζει η ψυχή του.

[Stella · Rating 5 out of 5]

Πόσο μεγαλειώδης χώρα θα ήμασταν εάν δε μας χώριζαν πάντα οι μικρότητες και τα συμφέροντα. Αν ήμασταν ενωμένοι, αν δεν αφήναμε τους διχασμούς να μας υπονομεύσουν.
Π.Σ.ΔΕΛΤΑ
Αύγουστος 1922

[Constantina · Rating 4 out of 5]

Μια ιστορία χωρίς όνομα ή ένα παραμύθι με όνομα;

Μια υπέροχη μυθιστορηματική καταγραφή, ενός αληθινού έρωτα μεταξύ της Πηνελόπης Δέλτα και του Ίωνα Δραγούμη.

[Maria · Rating 3 out of 5]

Η Ιστορία χωρίς όνομα ρέει σαν νερό. Την διάβασα μέσα σε δύο μέρες και δεν μπορούσα να την αφήσω απο τα χέρια μου.
Ενα βιβλίο που πέρα απο τα ιστορικά στοιχεία της εποχής, κάποια απο τα οποία δεν γνώριζα, όπως επίσης δεν γνώριζα και για τον μεγάλο έρωτη της Πηνελόπης Δέλτα για τον Ιώνα Δραγούμη, με προβλημάτισε αρκετά και με έβαλε σε σκέψεις.
Είναι μακρυά αλλά ταυτόχρονα και τόσο κοντά αυτή η εποχή που μια γυναίκα μένει εγκλωβισμένη σε έναν γάμο για να κάνει το καθήκον της, γιατί ανήκει στον άντρα που παντρεύτηκε και δεν μπορεί να ζήσει με αυτόν που τελικά χτυπάει η καρδιά της.
Όταν τελείωσα αυτό το βιβλίο, έκλεισα τα μάτια, και τους φαντάστηκα τελικά κάπου μαζί να "ζήσουν" ότι δεν κατάφεραν σε τούτον το κόσμο.

[Marina Maidou · Rating 4 out of 5]

Δεν έχω διαβάσει ούτε ένα βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα, αν και ξέρω πολλά για τη ζωή της και την επίδρασή της στην παιδική λογοτεχνία. Για την ακρίβεια η παιδική λογοτεχνία, όπως τη ξέρουμε σήμερα χωρίς στομφώδες ηθικοπλαστικό πλαίσιο, οφείλεται σε κείνη. Πάντα είχα την απορία ωστόσο για το λεγόμενο ειδύλλιο που είχε με τον Ίωνα Δραγούμη, διάσημο πολιτικό, που κανένας σήμερα δεν νομίζω να ξέρει ποια ακριβώς ήταν η πολιτική του άποψη, ούτε γιατί είχε τόσο δραματικό τέλος.
Ο συγγραφέας εδώ απέδωσε ακριβώς αυτό, την ιστορία του πώς τελείωσε το ειδύλλιο αυτό και επέδρασε στην ψυχοσύνθεση της Πηνελόπης Δέλτα, μετατρέποντάς την στην έξοχη συγγραφέα των παιδιών, αλλά και στο γιατί έδωσε τέλος στη ζωή της, με την είσοδο των Ναζί στην Αθήνα το 1941.
Πολύ παραστατική και ζωντανή απόδοση τόσο της εποχής, όσο και των χαρακτήρων, δοσμένη σε δύο χρόνους, στην Γερμανία το 1908 που η Πηνελόπη Δέλτα αποφασίζει αν θα χωρίσει και θα ακολουθήσει τον Δραγούμη ή όχι και στην Αθήνα το 1941 ενώ παρακολουθεί τον ερχομό των Ναζί σχεδιάζοντας την αυτοκτονία της. Συμπάθησα πολύ και ταυτίστηκα με την συγκρατημένη και βασανισμένη ηρωίδα, που φτάνει σε τραγικό σημείο να πρέπει να επιλέξει τα παιδιά της που λατρεύει και στον αγαπημένο της, χωρίς να υφίσταμαι ακραία μελό με καλούς και κακούς, αλλά μια σχεδόν μαθηματική λογική συσχέτιση συναισθημάτων και αναγκών. Εξαιρετική ήταν επίσης η ψυχολογική εξέλιξη που οδήγησε την δύσκολη απόφασή της και τη διοχέτευση του ανεκπλήρωτου πάθους της στην γένεση της παιδικής λογοτεχνίας, όπου εκεί μπορούσε να δώσει διέξοδο στην άτυχη αγάπη τους που δεν μπόρεσε να έχει στην πραγματική της ζωή. Όπως επίσης και στο γιατί σαν μοναδική κατάληξη και σύνοψη της προσωπικότητας της Πηνελόπης Δέλτα, απόρροια της ευεργετικής επίδρασης πάνω της από τον Ίωνα Δραγούμη, γράφτηκε στον τάφο της μόνο μία λέξη: Σιωπή.
Παρότι από την αρχή ήξερα την διπλή δραματική εξέλιξη της ιστορίας, τόσο το ανεκπλήρωτο ειδύλλιο με τον Δραγούμη, όσο και την αυτοκτονία της με την είσοδο των Ναζί στην Αθήνα, δεν αισθάνθηκα ούτε για μια στιγμή την ανάγκη να μη διαβάσω μέχρι το τέλος το βιβλίο ή να θελήσω να "αλλάξω" το τέλος αυτό. Είναι μια πολύ καλογραμμένη μυθιστορηματική απόδοση πραγματικών γεγονότων που κατάφερε επίσης κάτι ακόμα: Να με κάνει να αναζητήσω, έστω και τώρα, να διαβάσω επιτέλους τα διάσημα βιβλία της.

[Yanper · Rating 5 out of 5]

Για μένα ήταν ένα θαυμάσιο βιβλίο, γεμάτο από έντονα συναισθήματα. Ένας έρωτας που ενώ ήταν καταπιεσμένος ταυτόχρονα ήταν και συγκλονιστικός. Τολμώ να πω ότι πολλοί λίγοι άνθρωποι μπορεί να έχουν έναν τέτοιο έρωτα δυνατό, και ταυτόχρονα ανεκπλήρωτο. Τα συναισθήματα που πάλευαν μέσα στην ψυχή της Δέλτα θα μπορούσαν να εξουθενώσουν κάθε άνθρωπο. Ίσως στις ημέρες μας να μην είναι πλέον δυνατό να υπάρχει ένας τέτοιος έρωτας, η κοινωνία μας έχει αλλάξει και αντιμετωπίζει τα πράγματα εντελώς διαφορετικά. Πρέπει να δει κανείς το βιβλίο με το πνεύμα εκείνης της εποχής, για να μπορέσει να καταλάβει τι συνέβαινε μέσα στις ψυχές αυτών των ανθρώπων. Ο συγγραφέας δένει πολύ όμορφα τα ιστορικά γεγονότα με την μυθοπλασία και δίνει ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί.

[Faedra · Rating 5 out of 5]

Από τα καλύτερα μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων!! Το βιβλίο διαβάζεται απνευστί μιας και ο Δανδολος διακρίνεται για την αφηγηματική του ευχέρεια και την ικανότητα να κρατάει τον αναγνώστη σε αγωνία μέχρι το τέλος. Εξαιρετικό!!

[Calli · Rating 5 out of 5]

Και κει που λες οτι δεν μπορει να υπαρξει κατι καλυτερο απο το Οταν θα δεις τη θάλασσα, ερχονται αυτες οι 340 σελιδες να σε ταξιδεψουν με τόσο ευαίσθητο και αισθαντικό τρόπο, γεννώντας σου πρωτόγνωρα συναισθήματα. Οι μέρες της ΠηνελόπηςΔέλτα στο σανατ��ριο της Βιέννης είναι συγκλονιστικά δοσμένες, μέσα από μια πινακοθήκη αξέχαστων χαρακτήρων (ειδικά ο δόκτωρ Φρίντμαν είναι απολαυστικός), ενώ το τελευταίο εικοσιτετράωρο της ζωής της σου μεταφέρει ολο το κλίμα της εισβολής των Γερμανών στην Αθήνα, σε κάνει να οσμίζεσαι τον καπνό των ναζιστικών αρμάτων και να αισθάνεσαι ολη την απελπισία και τον όλεθρο της μέρας εκείνης. Μα πάνωαπό όλα έχουμε μια αληθινή ιστορία, έναν καταδικασμένο έρωτα, μια γυναίκα που ήταν προορισμένη να λάμψει, και το αντίτιμο όλων αυτών. Η Δέλτα ελιναι μια φιγούρα τραγική που στα χέρια του Δάνδολου αποδομείται και αναλύεται μέχρι κεραίας, τη νιώθουμε δίπλα μας, απέναντί μας, μέσα μας, γινόμαστε αυτή. Πρόκειται για ένα μεγάλο βιβλίο, παρότι μικρό σε όγκο. Η τοιχογραφία μιας εποχής... και μιας ψυχής. Το διάβασα μέσα σε μια νύχτα, και στενοχωρήθηκα που τελείωσε.

[Anna Patera · Rating 5 out of 5]

http://meareseitobiblioafou.blogspot....

"Το βιβλίο αυτό είναι μυθιστόρημα και πρέπει να διαβαστεί σαν μυθιστόρημα,όχι σαν ιστορική βιογραφία.Είναι βασισμένο σε αληθινά γεγονότα,αλλά έχει διανθιστεί από μυθοπλαστικές πινελιές όπως συμβαίνει σε κάθε ιστορία που γίνεται μυθιστόρημα."
Ξεκινάει τη σημείωση για τις πηγές που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας κ.Δάνδολος στο τέλος του βιβλίου.
Βασισμένος σε σημειώσεις,ημερολόγια της αγαπημένης μας Πηνελόπης Δέλτα και σε θαυμάσια έργα που αφορούν τη ζωή και το έργο της μας χάρισε ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα θέλοντας όπως ο ίδιος δήλωσε "να αποτίσω φόρο τιμής στην συγγραφέα που με γαλούχησε και με ταξίδεψε και με έκανε στην εφηβεία να αγαπήσω τη λογοτεχνία".
Ένα μυθιστόρημα που κινείται σε δύο χρόνους στο 1908 όπου βρίσκουμε την Πηνελόπη Δέλτα σ'ένα σανατόριο στη Βιέννη στο οποίο την έστειλε η οικογένεια της για να ξεχάσει την μεγάλη της αγάπη τον Ίωνα Δραγούμη και στο 1941 τις μέρες που οι Γερμανοί εισβάλουν στην Αθήνα.
Με την ξεχωριστή γραφή του ο κ.Δάνδολος με μετέφερε κεφάλαιο-κεφάλαιο στις δύο παραπάνω χρονικές περιόδους και με κατέστησε μάρτυρα σημαντικών γεγονότων που σημάδεψαν την αγαπημένη συγγραφέα και την χώρα μας.Ταυτόχρονα όμως μ'έκανε μάρτυρα των πιο μύχιων σκέψεων,συναισθημάτων,αποφάσεων της και με έβαλε στη διαδικασία να τις σκεφτώ,να τις αναλύσω και ασυναίσθητα να τις κρίνω.Ακόμα και τώρα δεν μπορώ να πω αν με άγγιξαν ή μάλλον συγκλόνισαν περισσότερο η περιγραφή των τριών ημερών που πέρασε στη Βιέννη με τον Ίωνα Δραγούμη το 1908, ενώ ήταν στο σανατόριο, ή οι τελευταίες της ώρες όταν οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα.Βρήκα εκπληκτικό τον τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας αναλύει το χαρακτήρα,συναισθήματα,πράξεις των πρωταγωνιστών και ακόμα εξίσου εκπληκτικά πως περιγράφει τα γεγοτότα,τις καταστάσεις,τα τοπία!!!Αισθάνθηκα το δίλημμα της Πηνελόπης ανάμεσα στη λογική(οικογένεια,καθήκον,υποχρεώσεις) και το συναίσθημα(η αγάπη της για τον Ίωνα),πόνεσα μαζί της με την εισβολή των Γερμανών στην Αθήνα και τα δεινά που θα ακολουθούσαν,νομίζω πως ακούω ακόμα τις μηχανές και τις φωνές των Γερμανών...
Πολλά συγχαρητήρια στον συγγραφέα, ο οποίος πολύ έξυπνα έπλεξε τα ιστορικά-πραγματικά στοιχεία με τη μυθοπλασία,σεβόμενος απόλυτα τη ζωή και το έργο της,μ'έκανε να "γνωρίσω" καλύτερα την αγαπημένη συγγραφέα των παιδικών μου χρόνων και πλέον θα αναζητήσω και τα άλλα έργα που την αφορούν ...

[Νεκτάριος Καλογήρου · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο, ένας υπέροχος Δάνδολος, με γραφή μαγευτική, με τρόπο που σε ταξιδεύει στο χρόνο.
Το μυθιστόρημα μοιράζεται σε δυο μεγάλες στιγμές της Πηνελόπης... στις τρεις ημέρες που έζησε με τον Ιωνα το 1908 και σημάδεψαν τη ζωή της μέχρι το 1941, οπότε και έθεσε τέρμα στη ζωή της.
Το flash back γίνεται αριστοτεχνικά, δεν κουράζει... απεναντίας, η γραφή του δεν σου επιτρέπει να αφήσεις το βιβλίο από τα χέρια. Η ψυχοσύνθεση της "Πένης" αποδίδεται με πειστικότητα, χωρίς να εκβιάζει το συναίσθημα και στα σίγουρα με αρκετή δόση λογοτεχνίας.
Ως αναγνώστης πολλές φορές ψηφίζω με 4 αστέρια τα περισσότερα βιβλία, καθώς θεωρώ ότι όλα τα κείμενα αποτελούν έργα που έχουν να πουν κάτι. Είναι ωστόσο εξαιρετικά σπάνιο να δώσω 5 αστέρια σε κάποιο βιβλίο και όταν το κάνω είναι γιατί θεωρώ ότι πρόκειται για αριστούργημα.
Ε, λοιπόν, η "Ιστορία χωρίς όνομα" είναι ένα μικρό αριστούργημα.