วิชาการในฐานะอาชีพ

by Max Weber, อธิป จิตตฤกษ์ (Translator), พิพัฒน์ พสุธารชาติ (Editor)

หากห้องเรียนถูกใช้เป็นเวทีสำหรับการป่าวประกาศจุดยืนทางการเมืองของอาจารย์ผู้สอน (หรือจะเรียกว่านักวิชาการ) สิ่งนี้ย่อมไม่ใช่ 'ภาระหน้าที่' ของเหล่านักวิชาการ และไม่อาจเรียกว่า 'อาชีพ' เลยแม้แต่น้อย // มักซ์ เวเบอร์ (Max Weber) กล่าวไว้กว้างๆ ดังนี้ และมีอีกหลายประเด็นที่น่าสนใจอีกทั้งท้าทายความคิด // ไม่ว่าจะเรียกว่า มักซ์ เวเบอร์ ว่าคือนักปรัชญา นักสังคมวิทยา นักวิชาการ อาจารย์สอนหนังสือ หรืออะไรอื่นก็ตาม นั่นไม่สำคัญเท่ากับสิ่งที่เขาคิด พูด และเขียน
- - - -
‘Scholarship as a Vocation’ หรือ ‘วิชาการในฐานะอาชีพ’ บทบรรยายของมักซ์ เวเบอร์ ถึงโลกทางวิชาการ ว่าด้วยความเป็นนักวิชาการ อาจารย์ คนสอนหนังสือ หรือผู้อุทิศตัวต่อองค์ความรู้ พร้อมด้วย บทนำ: เสียงกู่เรียกของนักวิชาการกับความเงียบงันของศาสตร์ในโลกสมัยใหม่: โดย พิพัฒน์ พสุธารชาติ และ บทอธิบายเพิ่มเติม: ข้อสังเกตบางประการต่อแนวคิด value-freedom โดย พิพัฒน์ พสุธารชาติ
- - - -
[...] เราต้องกล่าวต่อประกาศกและนักปลุกระดมว่า ‘ออกไปบนถนน และพูดกับสาธารณะ’ หรือถ้ากล่าวในอีกแบบก็คือ ไปพูดในที่ที่ สิ่งที่คุณพูดนั้นสามารถถูกวิจารณ์ได้ ในห้องบรรยายที่คุณนั่ง อยู่ฝั่งตรงข้ามกับผู้ฟัง มันเป็นหน้าของผู้ฟังที่ต้องเงียบและของ อาจารย์ที่ต้องพูด [...]

Paperback

Published March 1, 2017

About the author

(Arabic: ماكس فيبر)

Maximilian Carl Emil Weber was a German lawyer, politician, historian, sociologist and political economist, who profoundly influenced social theory and the remit of sociology itself. His major works dealt with the rationalization, bureaucratization and 'disenchantment' associated with the rise of capitalism. Weber was, along with his associate Georg Simmel, a central figure in the establishment of methodological antipositivism; presenting sociology as a non-empirical field which must study social action through resolutely subjective means.

Reviews

[Jessada Karnjana · Rating 3 out of 5]

บทในส่วนของ Weber ที่ว่าด้วยคุณค่า ความหมาย และลักษณะเฉพาะของงานวิชาการ รวมถึงคุณลักษณะของการเป็นนักวิชาการ นั้นโอเคนะ อ่านได้เพลิน ๆ ฮะ แต่บทนำกับบทตามนี่ ไม่ไหวแฮะ ถ้าเป็นละคร เราก็รำคาญ ไม่รู้จะ flashback อะไรมากมายขนาดนั้น ข้อความห่างกันในเชิงความหนาของหน้ากระดาษแค่ไม่กี่มิลลิเมตร ทำให้รู้สึกเหมือนใส่มาให้เต็ม ๆ ทำให้หนังสือหนา ๆ อันที่จริง กินพื้นที่มากกว่าพื้นที่วิชาการในฐานะอาชีพเองเสียอีก ทีนี้ ก็พยายามเหลือเกินที่จะเขียนให้เป็นวิชาการในสไตล์ ธอร์ บุตรแห่งโอดิน หรืออารากอร์น ทายาทของอิสซิลดูร์ เวเบอร์ไม่เชื่อ xxx เหมือนเฮเกล xxx เหมือนคองส์ xxx เรามองไม่เห็นประโยชน์อื่นนอกจากความรวยโวหารในการเขียนแบบนี้ เพราะจนแล้วจนรอด คนอ่านโง่ ๆ อย่างเราก็ไม่เข้าใจว่า xxx คืออะไร นอกจากถูกพ่นใส่ด้วยคำเฉพาะที่ไม่รู้หรือไม่มั่นใจในความหมายของมัน แถมบางประโยคก็เวิ่นเหลือเกิน ตัวอย่าง แต่มันก็สามารถทำให้เกิดการค้นพบความรู้เชิงพรรณาที่ไม่ใช่ความรู้เชิงปทัสถานที่มีโอกาสบรรลุถึงความเป็นภววิสัยได้ อันนี้ก็เหมือนพูดว่า เฮรูกริมคือดาบที่ไม่ใช่ดอกกุหลาบ ส่วนตัวนะ อ่านแล้วไม่ประทับใจ เราคงไม่ใช่กลุ่มเป้าหมายของหนังสือเล่มนี้

[Pae Ponsiri · Rating 4 out of 5]

วิชาการในฐานะอาชีพ (Scholarship as a Vocation) โดย มักซ์ เวเบอร์ (Max Weber) (เขียน), อธิป จิตตฤกษ์ (แปล), พิพัฒน์ พสุธารชาติ (บรรณาธิการแปลและบทนำ)
.
เวเบอร์เป็นนักวิชาการคนสำคัญมีอิทธิพลต่อความคิดในหลายสาขาสังคมศาสตร์ ยิ่งในสาขาสังคมวิทยา งานชิ้นนี้มาจากคำบรรยายของเวเบอร์ ที่มหาวิทยาลัยมิวนิค เมื่อปี 1917 อันเป็นช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่เยอรมนีกำลังวุ่นวายและเพลี่ยงพล้ำ​. (ในแง่นี้เราอาจอ่านมันในฐานะที่ว่าแวดวงวิชาการเยอรมันมีผลอย่างไรที่ทำให้เยอรมันเดินทางมาถึงจุดรุ่งเรืองและต้องถึงจุดใกล้ล่มสลายนี้)​
.
ถ้ายึดตามบทนำของพิพัฒน์เราอาจแบ่งเนื้อหาของคำบรรยายชิ้นนี้เป็น 3 ส่วน คือ 1.ปัจจัยภายนอกที่มีผลต่ออาชีพนักวิชาการ 2.ปัจจัยภายในที่มีผลต่ออาชีพนักวิชาการ 3.ฐานะและคุณค่าของอาชีพนักวิชาการ
.
เวเบอร์จะบรรยายได้ลึกและมีหลายประเด็นกว่านี้ (ซึ่งควรไปอ่านเองในตัวเล่ม)​ แต่ถ้าให้ยกตัวอย่างตามที่ผมเข้าใจ สิ่งที่นักวิชาการต้องเจอก็จะมีตั้งแต่การถูกเรียกร้องให้มีความสามารถสูงแต่กลับได้เงินเดือนที่ต่ำ ความยากลำบากในการเข้าสู่อาชีพนักวิชาการที่มั่นคง การต้องทนเจอคนไม่ได้เรื่องได้ดิบได้ดีเพราะเอาใจผู้ใหญ่ ไปจนถึงงานวิชาการเป็นงานที่ต้องพัฒนาอยู่ตลอดเวลา เหมือนคนวิ่งไล่เงาอนาคต และเป็นงานที่เราต้องโต้แย้งคนอื่นเช่นเดียวกับที่สักวันเราก็จะถูกคนอื่นโต้แย้งกลับ และเป้าหมายสำคัญของอาชีพวิชาการคือจะต้องทำเรื่องราวให้ชัดเจน
.
เนื้อหาอาจจะอ่านยาก (อ่าว ไหนว่าต้องทำให้ชัดเจน)​ อาจเพราะเป็นเพราะการบรรยายที่ไม่ได้แบ่งเป็นหัวข้อหมวดหมู่ชัดเจน เป็นการแปลมาจากภาษาต่างประเทศ(ภาษาอังกฤษ)​ แถมบางส่วนยังอ่านยากอาจเพราะด้วยตัวเนื้อหาของมันเอง แต่เนื้อหาของมันก็มีความสำคัญและยังคงน่าสนใจอยู่แม้จะผ่านเวลามากว่าร้อยแล้ว. ปัจจัยภายนอกและภายในที่มีผลต่ออาชีพวิชาการหลายเรื่องยังพบได้อยู่ ฐานะและคุณค่าของอาชีพนักวิชาการหลายอย่างยังเป็นที่ถกเถียง แม้ตัวเล่มจะอ่านยาก แต่ก็มีบทนำและบทตามช่วยให้คำอธิบายหลายอย่างจากตัวบทแปล
.
เวเบอร์เริ่มต้นด้วยคำถามว่า "อะไรคือธรรมชาติของวิชาการในฐานะอาชีพในความหมายที่จับต้องได้?" ... และ "อะไรคือสถานการณ์ของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาผู้ตัดสินใจอย่างแน่วแน่ที่จะอุทิศตนให้กับอาชีพทางวิชาการในมหาวิทยาลัย?" (เวเบอร์, 2560, น. 67)
.
เล่มนี้อาจเหมาะสำหรับผู้ที่อยากจะเรียนต่อ หรืออยากจะทำอาชีพวิชาการ เพราะนอกจากจะต้องทำความคุ้นเคยกับหนังสือที่ต้องอ่านยากๆแล้ว ตัวเนื้อหาของมันเองก็อาจทำให้ผู้ที่ทำ/อยากทำงานวิชาการต้องเข้าใจอาชีพนี้ (รวมถึงอาจโต้แย้งสิ่งที่เวเบอร์เสนอด้วยก็ได้)​

[DoDo · Rating 4 out of 5]

อ่านค่อนข้างยาก ออกไปแนวสังคมศาสตร์ เปิดมุมมองเกี่ยวกับวิชาการหลายอย่าง เหมาะสำหรับคนที่จะไปทางสายนักวิชาการหรือกำลังศึกษาเพื่อไปสายนั้น

ศัพท์ค่อนข้างไปทางสังคม อ่านแล้วอาจจะงงๆบ้าง ส่วนใหญ่จะพูดถึงเรื่องของศาสตร์และคุณค่าของศาสตร์
มีประเด็นน่าสนใจหลายอย่าง เช่นควรแยกจริยศาสตร์ออกไปจากศาสตร์ต่างๆหรือไม่ หรือผู้สอนไม่ควรแสดงจุดยืนทางการเมืองของตนในการบรรยายเพราะเป็นการอ้างภายใต้อำนาจที่มาจากฐานะความเป็นนักวิชาการของตน

บทบรรยายค่อนข้างเปิดโลกและชวนให้คิดตามเช่นกัน ว่างานวิชาการเราจะกลายเป็นสิ่งที่ล้าสมัยในที่สุด เราจะทำในสิ่งที่ไม่มีที่สิ้นสุด และไม่มีทางถึงจุดสิ้นสุดกันไปทำไม