Introducción al Tractatus de Wittgenstein

by H.O. Mounce

Book by Mounce, H. O

Genres: Philosophy, Book Club

171 pages, Unknown Binding

First published January 1, 1981

Reviews

[فؤاد · Rating 4 out of 5]

منطق

از زمان ارسطو -به غير از فعاليت هاى مختصر رواقيان- نوآوری در علم منطق به كلى تعطيل شد. همه باور داشتند كه هر چه بايد در منطق گفته مى شد، توسط ارسطو گفته شده و حالا بايد به بحث هاى فلسفى پرداخت. در نتيجه به مدت دو هزار و چهارصد سال علم منطق بدون تغيير چندانى تنها از نسلى به نسل بعد منتقل مى شد.

در پايان قرن نوزدهم و ابتداى قرن بيستم، اين طلسم شكست. بيست و چهار قرن بحث هاى بى نتيجه ى فلسفى، از هستى شناسى به معرفت شناسى و سپس به دلالت شناسى رسيد، و فرگه و راسل، دريافتند ريشه ى بسيارى از مشكلات لاينحل فلسفى را بايد در منطق جست، و اين استفاده ى نادرست از زبان و جملات است كه باعث ايجاد مسائل فلسفی مى گردد، و اگر بتوانيم با زبانى منطقى درست و روشن سخن بگوييم، معضلات فلسفى نيز حل مى شوند.


ويتگنشتاين و جملات معنا دار

ويتگنشتاين در ادامه ى همين سنّت، باور داشت كه ساختار همه ى زبان ها، در بنياد يكسان است. يعنى در لايه هاى زيرين و اساسى، همه ى زبان ها از يك منطق پيروى مى كنند، و تنها در برخى جزئيات روبنايى است كه از هم جدا مى شوند. به عبارت خودش، "شكل منطقى" زبان ها هميشه يكى است، هر چند "شكل گرامرى" آن ها متفاوت باشد. بسيارى از "معمّا"هاى فلسفه، در حقيقت ناشى از از استفاده ى نادرست از زبان است. ما جملاتى فلسفى مى گوييم كه چون در ظاهر از لحاظ گرامرى ساختار درستى دارند، به نظر معنا دارند، اما وقتى زيرساخت هاى منطقى شان را درست بررسى كنيم، در مى يابيم كه عارى از هر گونه معناى محصّلند.

«به باور من، دليل مطرح شدن مسائل فلسفه اين است كه منطق زبان ما بد فهميده شده است... روش درست فلسفه اين است: نگفتن هيچ چيز مگر آن چه مى توان گفت، يعنى گزاره هاى علوم طبيعى -يعنى امورى كه ربطى به فلسفه ندارند- و آن وقت اگر كسى بخواهد سخنى متافيزيكى بگويد، بايد به او ثابت كرد كه براى برخى از نشانه هاى به كار رفته در گزاره هايش معنايى در نظر نگرفته است.»

اين ايده، ويتگنشتاين را سوق داد به سمت تحليل دقيق و موشكافانه ى ساخت منطقى زبان، تا دريابد كدام يك از جملات ما معنا دارند، و كدام بى معنا هستند؛ كدام سخنان را مى توان در دستگاه زبان ساخت، و كدام جملات على الاصول قابليت ساخته شدن توسط دستگاه زبانى را ندارند؛ و در نهايت چه چيز را مى توان گفت، و چه چيز را تنها مى توان نشان داد.

«مهم است كه توجه داشته باشيم "شكل منطقى" يك گزاره، آن چيزى نيست كه روى كاغذ نوشته مى شود. آن چه روى كاغذ نوشته مى شود حداكثر "شكل گرامرى" را نشان مى دهد؛ اما شكل گرامرى ما را غالباً در رسيدن به شكل منطقى گمراه مى كند.»

ساختمان زبان و جهان

ويتگنشتاين براى كشف اين زيرساخت منطقى، دو امر را تحليل مى كند:
١. جهان و ساختار جهان
٢. زبان و ساختار زبان

و نشان مى دهد كه ساختار جهان و زبان در سطوح مختلف دو به دو متناظر است. يعنى هر سطح از ساختار زبان، منطبق بر سطح مشابهى از ساختار جهان است.
بخش نخست و كوتاه رساله، تحليل ساختار جهان است، و بخش دوم و مفصل، تحليل ساختار زبان.
وقتى در شش فصل طولانى نشان داد كه ساختار منطقى زبان، اجازه ى ساخت چه جملاتى را به ما مى دهد، در فصل پايانى تنها يك جمله مى گويد:

«از آن چه نمى توان درباره اش سخن گفت، بايد به سكوت گذشت.»

[Amir · Rating 3 out of 5]

ما احساس می‌کنیم‌ که حتی وقتی همه مسائل علمی ممکن حل شوند باز مسائل زندگی همچنان دست نخورده، باقی می ماند‌.

ویتگنشتاین | رساله منطقی-فلسفی


اولین مواجه من با ویتگنشتاین برمیگرده به سه سال پیش. همه چیز این مواجه تا حد زیادی تصادفی بود و البته تاثیر زیادی تو زندگیم از اون موقع تا به حال گذاشت. یادمه دوستی کتابی رو بهم قرض داده بود و در راه برگشت از اصفهان به تهران کتاب رو دست گرفتم و خواندم. اولین بار اونجا بود که چشمم به ویتگنشتاین افتادم. کنجکاو شدم‌ که بیشتر درباره اش بخونم. رساله منطقی و فلسفی رو گرفتم و مستقیم رفتم سراغ متن. یادمه به سختی بعضی بخش ها رو متوجه می شدم و اما رفته رفته تجربه خوندنش آدم رو تغییر می داد. برای من که تا اون موقع مواجه دستِ اولی با هیچ متن فلسفی ای نداشتم، تراکتاتوس تجربه سنگینی بود. انگار که مشت خورده بودم؛ تا چند روز گیج و منگ.

القصه، سوال جالبی که میشه پرسید اینه که تراکتاتوس اصلا درباره چیه؟ در نگاه اول همونجور که از عنوان رساله مشخصه و تا حدی زیادی از متن کتاب، رساله درباره فلسفه و منطقه. اما جالب اینجاست که خود گویا خود ویتگنشتاین، موضوع رساله رو اخلاق می دونسته (به نقل از استاد ضیا موحد) که البته اظهار نظر دقیقیه چرا که یکی از معروف ترین بخش های رساله نظر ویتگنشتاین درباره صدق و کذب و معنای گزاره های هنجاریه.

کانت با تقسیم جهان به دو جهان فنومن و نومن، احکام‌اخلاقی و هنجاری رو از عالم پدیداری به عالم نومن کوچاند. از نظر کانت، در جهان پدیداری ضرورت حاکم است و بس‌‌. در این جهان هر چیزی چنان که هست، هست و هیچ چیز در جهان پدیداری نمی‌تواند بازتاب ارزش ها و اخلاقیات باشد. ویتگنشتاین از این نظر با کانت شباهت دارد اما کانت، برخلاف ویتگنشتاین، احکام اخلاقی رو بی معنا نمی شمرد. کانت تلاش کرد تا با تکیه بر عقلِ جدا شده از تجربه، با تکیه بر خودآیینی و آزادی و خود انگیختگی انسان، برای اخلاق قوانینی عینی و عقلانی دست و پا کند. ویتگنشتاین اما هر گزاره ای که به ارزش ها دلالت کند را بی معنا می شمرد. در نظر او هیچ گزاره‌ های اخلاقی به وضعیتی از امور واقع دلالت نمی کنند و چیزی به ما نمی‌گویند؛ اما این به معنا نیست که اخلاقیات، جفنگیات است همانطور که مثلا کلمه‌ی وتتیتیختودقتتقخو جزو جفنگیات به حساب می آید. بلکه گزاره های اخلاقی و منطقی هر چند که به زعم ویتگنشتاین چیزی درباره جهان نمی گویند و بی معنا هستند اما آن ها چیزی را نشان می دهند که هر چند به بیان نمی آید، اما به ترتیب‌، مقوم عمل و شناخت ما در جهان و از جهان هستند. هاوارد ماونس در شرح ویتگنشتاین در این باره می گوید:

"حرف ویتگنشتاین این است که فرق میان اراده خیر و شر در واقعیات هستی یعنی در آنچه واقع می شود نیست چون هر تغییری که ما به اراده‌ی خود در واقعیت بدهیم عارضی و تصادفی است. بنابراین ممکن است اراده کسی از خیر به شر تغییر کند بدون آنکه تغییری در رفتار او ایجاد شود. به نظر ویتگشنتاین، چنین تغییری نه در واقعیت ویژه ای از عالم بلکه در تمام هستی به عنوان یک کل روی داده است."

درآمدی بر رساله ویتگنشتاین؛ ص ۱۲۳، ۱۲۴


پی‌نوشت: کتاب خوبی برای نزدیک شدن به ویتگنشتاینه. استاد علوی نیا هم ترجمه خوبی به دست داده.

[Syd Amir · Rating 4 out of 5]

کتاب خوب و مختصری است کاهی در این کتاب های مختصر ک قصد شرح کتاب های بزرگ و عمیق رو دارن این خطر ایجاد میشه که اولا موضوع ر ب شدت سطحی کنن و ثانیا توهمی از دانستن اصل موضوع ب خواننده القا کنند.
اما این کتاب این طور نیست هرچند من هنوز خود رساله رو نخوندم اما نویسنده اون طور که معلومه تسلط کافی ای بر موضوع داره . خواندن این کتاب حتی اگه قبل از خوندن متن اصلی رساله باشه به فهم اون کمک میکنه شاید واقعا به عنوان یه در امد و شروع نقطه ی مناسبی باشه . و به فهم ویتگنشتاین و هم چنین رساله اش کمک کنه

جالبه که نویسنده چند جا به سو برداشت های مفسرین و مترجمین دیگه از رساله اشاره میکنه و به نقد اون برداشت های غلط می پردازه

[Liedzeit Liedzeit · Rating 4 out of 5]

Having just read a modern interpretation of the Tractatus I felt the need to go back to a pre-resolute reading. Like the sub-title says it is just an introduction. Mounce does not claim to have breathtaking new insights. Instead he gives solid help to get through some of the more difficult technical parts of the book. And he is doing an excellent job.

I would have liked to have seen at least his take of the ultimate goal of the book. And I think he could have said a bit more on the independence of elementary propositions. He seems to see no problem at all.

Also, I am not sure, the metaphysical part, especially about solipsism is quite right. Not that I have a clue what Wittgenstein might have wanted to "show", but I think it is an easy way out to deny any sympathy for solipsism on Wittgenstein’s part.

One key problem is the translation of "Sprache, die allein ich verstehe" which is rendered as "language which alone I understand". I think this is the correct translation. Mounce disagrees. But the fact that Black in his Companion also thinks it is the wrong translation is a strong indication that it must be correct.

This is the book I would recommend to every new reader of the Tractatus.

[Matt Evans · Rating 4 out of 5]

I have no business reading this because I’ve never taken a philosophy class from an actual philosopher, and so the likelihood is high that I’ll misapprehend this or that crucial fact or crucial distinction between facts. Or, anyway, it’s almost certain that even now, in various ways, I’m all but blind to things or concepts that other, more educated people are so painfully aware of -- so aware, in fact, that their observance of my error is a literally painful thing for them, as when one encounters a foul smell, an evil smell.... So, anyway, that’s at least my fear. (And it’s a valid fear, and no amount of mollycoddling from well-intentioned others will make a difference either. It’s obviously not a crippling fear; for I am, after all, writing about it in a public forum.) And so I won’t try to say anything other than this. What I’ve understood of the Tractatus, I like. I find it especially useful in its treatment of contradiction w/in a system.

Oops: see? There’s the error. I’ve conflated Mounce’s “Introduction” w/ the Tractatus itself. Mounce does a phenomenal job of introducing the novice to the Tractatus. Obviously, right? I mean, I feel like I’ve read and comprehended the Tractatus. But I haven’t read the Tractatus; I’ve read only Mounce’s introduction to the Tractatus.

Take from this review what you will.

But know this: Mounce is an adequate tutor. He’s an agreeable mental companion. A chum.

I highly recommend this book.

[Shahin Ghaeminejad · Rating 4 out of 5]

این کتاب برای آنانکه با برگردان ثقیل ادیب سلطانی از تراکتاتوس مشکل دارند بسیار چاره ساز است.
مثال های زبانی ساده، و نیز بخش بندی کردن موضوعات مطرح شده در رساله، بسیار به فهم کتاب اصلی کمک می کند. سهراب علوی نیا ترجمه ی بی نقصی ارائه داده. روان و زیبا.

[Chris Linehan · Rating 2 out of 5]

If the point of philosophy is not to establish a doctrinal body, As Mounce says Wittgenstein held, logical form M states W states p, or W states P, P=p, etc., but to attain clarity, either I am a dunce or Mounce has done a disservice to philosophy. (D v M, D v ~D, or whatever).

[Hamed · Rating 5 out of 5]

خوب و دقیق. بهترین تفسیر ترجمه شده است

[Fahad Khan · Rating 4 out of 5]

Highly recommended as a guide to the Tractatus (Mounce was a student of Rush Rhees', one of Wittgenstein's closest associates). Helps to clarify a lot of obscurity in the original text.

[Harry Vincent · Rating 5 out of 5]

9/10

[Ben · Rating 2 out of 5]

I can understand the questions posed here but can’t comprehend the answers. I guess I’ll try with the actual Tractatus…

[Paul Mojaver · Rating 5 out of 5]

God bless Mr. Mounce

[Shahram Shahryari]

این کتاب درصدد توضیح رسالهٔ منطقی‌ـ‌فلسفی ویتگنشتاین (تراکتاتوس) به صورت موضوعی است: عنوان فصل‌ها یازده موضوع از رساله است و فصل
دوازدهم نیز به اختصار آراء متأخر ویتگنشتاین را در تقابل با آراء قبلی‌اش معرفی کرده است۰
توضیحات کتاب را برای روشن‌سازی آراء ویتگنشتاین بسنده نیافتم. در موارد متعدد به نظرم رسید که استدلالی که نویسنده برای توضیح نظرات ویتگنشتاین می‌آورد قانع‌کننده یا قابل فهم نیست. با این حال، نکاتی از کتاب یاد گرفتم، البته کمتر از حد انتظار ــ احتمالاً یکی از عللش این است که تمرکزم هنگام مطالعه کمتر از آن چیزی بود که شایستهٔ چنین کتابی است۰
ترجمهٔ کتاب بسیار روان و استادانه است، اما چون متن انگلیسی را نیافتم دربارهٔ میزان دقت ترجمه نتوانستم مطمئن باشم۰

[Mohammad Mirzaali · Rating 4 out of 5]

کتاب راهنمای هاورد ماونس کتابی مقدماتی ست -البته «مقدماتی» در ابعاد کتاب موجز و دشوار تراکتاتوس. برخلاف تصور خیلی‌ها، از جمله تصور سابق خودم، کتاب ویتگنشتاین کتابی که گزاره‌های کلی و متافیزیکی به وفور در آن یافت شود نیست و کانونی‌ترین مساله‌اش تامل در نسبت زبان و منطق است. پس داشتن پیش‌زمینه‌ای از منطق برای خواندن این کتابِ ولو مقدماتی، ضروری ست

خداوند مرحوم سهراب علوی‌نیا را رحمت کند که با چه دقت و احاطه‌ای کتب گزیده و مفیدی در زمینه‌ی فلسفه‌ی تحلیلی به خوانندگان ایرانی تقدیم کرد

[Juan Ortiz · Rating 5 out of 5]

un texto digno de leer para entender el texto de Wittgenstein.

[Anaj]

rtt