What do you think?
Rate this book
Μετά το 1922: Η παράταση του διχασμού
Το βιβλίο αυτό αποτελεί συνέχεια εκείνου με τον τίτλο
1915: Ο εθνικός διχασμός
και καλύπτει την περίοδο του Μεσοπολέμου, μέχρι το 1940.
Παρά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο Διχασμός δεν ξεπεράστηκε. Συνεχίστηκε προπαντός ως κρίση εθνικής ολοκλήρωσης, μέσα πλέον στα όρια του κράτους, με τρία μέτωπα σύγκρουσης: μεταξύ προσφύγων και γηγενών, μεταξύ Ελλήνων Ορθοδόξων και εθνικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων, μεταξύ Νέων Χωρών και Παλαιάς Ελλάδας. Συνεχίστηκε επίσης ως οιονεί θρησκευτικό σχίσμα μεταξύ των πιστών του Βενιζέλου και εκείνων του νεκρού βασιλέα Κωνσταντίνου. Εξακολούθησε να έχει και ταξικές διαστάσεις, αλλά με σημαντικές ανακατατάξεις. Τέλος, ο Εθνικός Διχασμός ως εμφύλιος πόλεμος αναζωπυρώθηκε από την εκτέλεση των Έξι και υποτροπίασε με το Κίνημα του 1935.
Το βιβλίο διαψεύδει την εικόνα της στασιμότητας που καλλιεργείται σήμερα. Δεν ήσαν «πάντα έτσι» οι Νεοέλληνες και το κράτος τους, όπως λέγεται συχνά. Υπήρξαν στιγμές και εκτός πολέμων που στάθηκαν ικανοί για μεγάλα έργα, που αξιοποίησαν στο έπακρο εξωτερικά δάνεια και ξένη βοήθεια.
Το βιβλίο διαψεύδει επίσης την εντύπωση της «κυκλικότητας» που καλλιεργείται σήμερα.
Επίκαιρη είναι και η ανάδειξη των αδιεξόδων που συνεπάγεται στη δύση της η χαρισματική ηγεσία, μετά τα «θαύματα» που κατόρθωσε στην ακμή της.
Παρά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο Διχασμός δεν ξεπεράστηκε. Συνεχίστηκε προπαντός ως κρίση εθνικής ολοκλήρωσης, μέσα πλέον στα όρια του κράτους, με τρία μέτωπα σύγκρουσης: μεταξύ προσφύγων και γηγενών, μεταξύ Ελλήνων Ορθοδόξων και εθνικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων, μεταξύ Νέων Χωρών και Παλαιάς Ελλάδας. Συνεχίστηκε επίσης ως οιονεί θρησκευτικό σχίσμα μεταξύ των πιστών του Βενιζέλου και εκείνων του νεκρού βασιλέα Κωνσταντίνου. Εξακολούθησε να έχει και ταξικές διαστάσεις, αλλά με σημαντικές ανακατατάξεις. Τέλος, ο Εθνικός Διχασμός ως εμφύλιος πόλεμος αναζωπυρώθηκε από την εκτέλεση των Έξι και υποτροπίασε με το Κίνημα του 1935.
Το βιβλίο διαψεύδει την εικόνα της στασιμότητας που καλλιεργείται σήμερα. Δεν ήσαν «πάντα έτσι» οι Νεοέλληνες και το κράτος τους, όπως λέγεται συχνά. Υπήρξαν στιγμές και εκτός πολέμων που στάθηκαν ικανοί για μεγάλα έργα, που αξιοποίησαν στο έπακρο εξωτερικά δάνεια και ξένη βοήθεια.
Το βιβλίο διαψεύδει επίσης την εντύπωση της «κυκλικότητας» που καλλιεργείται σήμερα.
Επίκαιρη είναι και η ανάδειξη των αδιεξόδων που συνεπάγεται στη δύση της η χαρισματική ηγεσία, μετά τα «θαύματα» που κατόρθωσε στην ακμή της.
496 pages, Paperback
First published October 27, 2017
5 people are currently reading
165 people want to read
About the author
Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος
17 books43 followersΟ Γιώργος Μαυρογορδάτος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1945. Σπούδασε πολιτικές και οικονομικές επιστήμες και νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, έκανε μεταπτυχιακό πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Purdue κι έλαβε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Μπέρκλεϋ. Για το βιβλίο του Stillborn Republic. Social Conditions and Party Strategies in Greece, 1922-1936 (1983), τιμήθηκε το 1984 με το Woodrow Wilson Foundation Award, ανώτατη διάκριση της Αμερικανικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης. Έχει συμμετάσχει με άρθρα του σε πολλούς συλλογικούς τόμους. Έργα του είναι: Με το σπασμένο χέρι του Κοραή (1991), Εθνικός διχασμός και μαζική οργάνωση (1996), Μεταξύ Πιτυοκάμπτη και Προκρούστη (1998), Ομάδες πίεσης και δημοκρατία (2001).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 16 of 16 reviews
January 21, 2018
3.5/5
Ένα πολύ ενδιαφέρον και κατατοπιστικό βιβλίο για τα χρόνια του μεσοπολέμου στην Ελλάδα. Χρόνια τα οποία αποδείχθηκαν κρίσιμα και καθοριστικά για την εξέλιξη της χώρας και διαβάζοντάς το μπορεί κανείς να καταλάβει πολλά για το πως προέκυψε η μορφή και η δομή του κράτους που ζούμε αλλά και το σκεπτικό πίσω από τις επιλογές (καλές ή κακές) που τότε έγιναν και ίσως σήμερα φαντάζουν περίεργες.
Παρόλο που εκ της περιόδου που πραγματεύεται είναι ιστορικό βιβλίο, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί πολιτικό (με την έννοια ότι στο επίκεντρό του βρίσκονται οι πολιτικές κατά βάση επιλογές και τα πολιτικά πρόσωπα) αλλά έχει και έντονα κοινωνιολογικά στοιχεία μεταφέροντας τον αναγνώστη στην κοινωνική πραγματικότητα και στον τρόπο σκέψης των ανθρώπων της εποχής.
Εννοείται ότι πρόκειται για ένα κατεξοχήν επιστημονικό έργο, τεκμηριωμένο και αναλυτικό, που αφήνει τα γεγονότα να μιλήσουν στον αναγνώστη ώστε να σχηματίσει τα δικά του συμπεράσματα και δεν τα χρησιμοποιεί επιλεκτικά για να δικαιολογήσει ανθρώπους και επιλογές.
Θα πρότεινα βέβαια (αν και δεν είναι απαραίτητο) να έχετε διαβάσει πρώτα το 1915: Ο εθνικός διχασμός του ιδίου συγγραφέα ώστε να έχετε πληρέστερη εικόνα των συνθηκών που οδήγησαν στην περίοδο που πραγματεύεται το βιβλίο.
B.R.A.CE. 2018 Ένα βιβλίο βασισμένο σε αληθινά γεγονότα
#readathon18 Ένα nonfiction βιβλίο για κάποιο ιστορικό γεγονός
Ένα πολύ ενδιαφέρον και κατατοπιστικό βιβλίο για τα χρόνια του μεσοπολέμου στην Ελλάδα. Χρόνια τα οποία αποδείχθηκαν κρίσιμα και καθοριστικά για την εξέλιξη της χώρας και διαβάζοντάς το μπορεί κανείς να καταλάβει πολλά για το πως προέκυψε η μορφή και η δομή του κράτους που ζούμε αλλά και το σκεπτικό πίσω από τις επιλογές (καλές ή κακές) που τότε έγιναν και ίσως σήμερα φαντάζουν περίεργες.
Παρόλο που εκ της περιόδου που πραγματεύεται είναι ιστορικό βιβλίο, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί πολιτικό (με την έννοια ότι στο επίκεντρό του βρίσκονται οι πολιτικές κατά βάση επιλογές και τα πολιτικά πρόσωπα) αλλά έχει και έντονα κοινωνιολογικά στοιχεία μεταφέροντας τον αναγνώστη στην κοινωνική πραγματικότητα και στον τρόπο σκέψης των ανθρώπων της εποχής.
Εννοείται ότι πρόκειται για ένα κατεξοχήν επιστημονικό έργο, τεκμηριωμένο και αναλυτικό, που αφήνει τα γεγονότα να μιλήσουν στον αναγνώστη ώστε να σχηματίσει τα δικά του συμπεράσματα και δεν τα χρησιμοποιεί επιλεκτικά για να δικαιολογήσει ανθρώπους και επιλογές.
Θα πρότεινα βέβαια (αν και δεν είναι απαραίτητο) να έχετε διαβάσει πρώτα το 1915: Ο εθνικός διχασμός του ιδίου συγγραφέα ώστε να έχετε πληρέστερη εικόνα των συνθηκών που οδήγησαν στην περίοδο που πραγματεύεται το βιβλίο.
B.R.A.CE. 2018 Ένα βιβλίο βασισμένο σε αληθινά γεγονότα
#readathon18 Ένα nonfiction βιβλίο για κάποιο ιστορικό γεγονός
January 23, 2020
Εξαιρετικό!
April 22, 2021
Όπως και το πρώτο βιβλίο του Μαυρογορδάτου έτσι και αυτό είναι εξαιρετικά κατατοπιστικό για όποιον θέλει να ενημερωθεί για το πως φτάσαμε εδώ σήμερα όχι μόνο από ιστορικής άποψης αλλά και κοινωνικοπολιτικής Δυστυχώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εκτός από εξαιρετικά κατατοπιστικό και εξαιρετικά επίκαιρο
November 24, 2018
Τρομακτικά επίκαιρο. Τα δύσκολα πρώτα χρόνια εγκατάστασης των προσφύγων από Μ. Ασία κι η μετεξέλιξη του εθνικού διχασμού από Βενιζελικούς-Αντιβενιζελικούς στο σχήμα Αριστερά-Δεξιά που θα οδηγήσει στον εμφύλιο και επιζεί μέχρι σήμερα.
Απλός και περιεκτικός λόγος και αίσθηση αντικειμενικότητας.
Απλός και περιεκτικός λόγος και αίσθηση αντικειμενικότητας.
July 21, 2021
Αναλυτικό (σε ορισμένα σημεία υπέρ του δέοντος), τεκμηριωμένο, με πλούσιες πηγές και βιβλιογραφία, πολύπλευρο, στοχευμένο στα καίρια σημεία των καιρών που αναλύει (πολιτικές -δαιδαλώδεις- εξελίξεις, οικονομικές αλλαγές, κοινωνικές "επαναστάσεις", ψυχισμός των μαζών αλλά και των πρωταγωνιστών), θαρραλέο στο ότι εκφράζει άποψη και παίρνει θέση χωρίς να στρογγυλεύει τις τοποθετήσεις του.
Από την άλλη υπάρχουν σημεία όπου επαναλαμβάνονται τα ίδια, και άλλα όπου το ενδιαφέρον του αναγνώστη ατονεί. Παρόλα αυτά, στόχος είναι η ολοκληρωμένη παρουσίαση μίας εποχής προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα και από μη ειδικούς. Πευχαίνει, κατά την άποψή μου, σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Από την άλλη υπάρχουν σημεία όπου επαναλαμβάνονται τα ίδια, και άλλα όπου το ενδιαφέρον του αναγνώστη ατονεί. Παρόλα αυτά, στόχος είναι η ολοκληρωμένη παρουσίαση μίας εποχής προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα και από μη ειδικούς. Πευχαίνει, κατά την άποψή μου, σε πολύ μεγάλο βαθμό.
October 17, 2018
Αφού διάβασα το πρώτο βιβλίο του διχασμού πλέον καταλάβαινα πιο πολλά στοιχεία που διάβαζα και έτσι απόλαυσα πραγματικά αυτό το βιβλίο, το οποίο προσφέρει ενδελεχή ενημέρωση και πολύπλευρη πληροφόρηση σχετικά με το πως δημιουργήθηκε και καλλιεργήθηκε η πολιτική/κοινωνική νοοτροπία του Έλληνα από το 1930 ως σήμερα. Είναι τρομερό, με τη θετική και αρνητική έννοια, το πόσα χαρακτηριστικά της σημερινής κατάστασης αναγνώρισα στα κείμενα και τις απόψεις μέσα στο βιβλίο. Το βιβλίο είναι ιδανικό για όποιον θέλει να καταλάβει την πηγή της πολιτικής ταυτότητας της γενιάς μας. Συστήνω την ανάγνωση του ανεπιφύλακτα σε όλους τους 30άρηδες και 40άρηδες του σήμερα.
March 1, 2018
Όποιος βρήκε ενδιαφέρον το 1915: Ο εθνικός διχασμός νομίζω θα βρει και αυτό το βιβλίο. Η ανάλυση της περιόδου αυτής δεν είναι αυστηρά πολιτική αλλά περιλαμβάνει και πολλές άλλες παραμέτρους (ταξικές, θρησκευτικές, πληθυσμιακές) δίνοντας έτσι και μια αναλυτική εικόνα για την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής βοηθώντας παράλληλα στην κατανόηση γεγονότων και αποφάσεων.
Read
August 11, 2021Fellow Greek good readers have done better reviews on this book but I would just like to add that in combination with “1915” of the same author, this book offers an overview of a very turbulent and painful period of Greek history, which many of us today ignore or don’t know enough about. It explains so much about “things” in Greece today and I think that it’s paramount to know your past. Otherwise you can’t shape or try to your future! The fifth star is probably emotional but I wouldn’t give it less than four.
February 12, 2019
Αριστούργημα!
May 23, 2018
δυστυχώς, τον Μαυρογορδάτο τον τυφλώνει ο φιλοβενιζελισμός του, ή μάλλον η έντονη απέχθεια του για τους αντίπαλους του Βενιζέλου, ωθώντας τον να κάνει συνέχεια αξιακές κρίσεις για πρόσωπα που εδώ και πολλές δεκαετίες έχουν περάσει στην ιστορία. Έτσι, ιδιαίτερα μεγάλο μέρος του βιβλίου του πραγματεύεται ζητήματα ηθικής πολύ περισσότερο από ζητήματα ιστορίας. Αν μπορέσει ο αναγνώστης να ξεπεράσει αυτό το μειονέκτημα, το βιβλίο έχει πάρα πολλά στοιχεία και παρατηρήσεις που ανταμείβουν τους υπομονετικούς. Ακολουθεί το Stillborn Republic, χωρις να προσθέτει πολλά νέα στοιχεία, αν και μερικές ερμηνείες των καταστάσεων έχουν αλλάξει, όχι πάντα προς το καλύτερο. Για όσους δνε έχουν διαβάσει το Stillborn Republic είναι μία καλή εισαγωγή
March 7, 2022
Η πρώτη λέξη που μου έρχεται στο μυαλό για αυτό το βιβλίο είναι το "χρήσιμο". Βάζει μια ικανοποιητική τάξη σε αυτό το κουβάρι που έχουμε οι περισσότεροι στο μυαλό μας όταν συζητάμε για τον ελληνικό μεσοπόλεμο. Πολύ ενδιαφέρον ιδίως το 5ο κεφάλαιο.
July 3, 2022
Εξαιρετική καταγραφή, βαθιά και εμπεριστατωμένη ανάλυση!
October 13, 2019
A marvelous analysis of the political actions and events during the interwar period in Greece.
August 6, 2020
3,5/5 **
December 22, 2020
very good,
August 11, 2025
Το βιβλίο απευθύνεται σε συγκεκριμένο κοινό, δε νομίζω ότι μπορεί να διαβαστεί εύκολα από αναγνώστες που είτε δεν έχουν αντίστοιχο ακαδημαικό υπόβαθρο είτε δεν έχουν ισχυρό ενδιαφέρον για την (πολιτική) ιστορία αυτής της περιόδου.
Έκλεισα το βιβλίο εντυπωσιασμένος, πιο πολύ από πράγματα που όχι απλώς δεν ήξερα αλλά περισσότερο δεν θα πίστευα ότι έχουν γίνει ή έχουν ειπωθεί.
Νομίζω ότι η προσπάθεια του συγγραφέα να γκρεμίσει στερεότυπα ή να αλλάξει αυτό που ο μέσος αναγνώστης έχει στο μυαλό του για την πολιτική ιστορία της περιόδου 1922-1940 με βάση τα πραγματικά γεγονότα είναι και αξιομνημόνευτη και επιτυχημένη.
Παρουσιάζει τρεις διαχωριστικές γραμμές που καθόριζαν την πολιτική κατεύθυνση των κομμάτων (ή ίσως και το αντίστροφο): γηγενείς Vs πρόσφυγες, Έλληνες ορθόδοξοι Vs μειονότητες, Νέες χώρες και παλιά Ελλάδα. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να διαβάζει κανείς ότι αυτές οι διαφορές καθόριζαν την στάση κυβερνήσεων ίσως και περισσότερο από ότι οι ταξικές διαφορές - οι οποίες επίσης παρουσιάζονται στο τέλος του βιβλίου.
Θεωρώ ότι ο αναγνώστης του σήμερα θα πρέπει κυριολεκτικά να είναι ικανός να βγει τελείως από το κουτί των ιδεολογιών και πολιτικών συμπεριφορών των σημερινών κομμάτων για να μπορέσει να αντιληφθεί την κατάσταση στο μεσοπόλεμο.
Φυσικά η περίοδος αυτή Βενιζελοκρατείται· είτε επειδή διοικεί την χώρα είτε επειδή η σκιά του είναι πάνω από τη χώρα, το Κόμμα Φιλελευθέρων ή ακόμα και από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Παρ’όλα αυτά, ο συγγραφέας παραμένει αντικειμενικός και σημειώνει κάποιες πιο σκοτεινές πλευρές του Βενιζέλου, είτε πολιτικά είτε και στον χαρακτήρα του - κι αυτό σε ένα βιβλίο που δίνει την εντύπωση ότι παραμένει πιο κοντά στις γραμμές των Βενιζελικών.
«Ο Διχασμός συνεχίστηκε ως κρίση εθνικής ολοκλήρωσης μέσα πλέον στα όρια του κράτους. Μεταμορφώθηκε και διαιωνίστηκε ως αγεφύρωτη αντιπαράθεση για το λεγόμενο πολιτειακό ζήτημα, μεταξύ των οπαδών της βασιλευομένης και αβασίλευτης δημοκρατίας».
«Την κατάρρευση του Κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935 ακολούθησαν διώξεις σε κλίμα ασυγκράτητης εκδικητικότητας. Έκτακτα στρατοδικεία καταδίκασαν 60 σε θάνατο, 57 σε ισόβια, 57 σε 20ετή κάθειρξη. Οι υπόλοιποι αθωώθηκαν συμπεριλαμβανομένου του Καφαντάρη, Παπαναστασίου και Σοφούλη που απαλλάχθηκαν με το εξευτελιστικό ελαφρυντικό της πλήρους συγχύσεως…Μέσα στο κλίμα που δημιούργησε το Κίνημα είχαν αθωωθεί παμψηφεί από τους φοβισμένους ενόρκους όλοι οι κατηγορούμενοι για τη δολοφονική απόπειρα κατά του Βενιζέλου.»
«Ήταν διάχυτη η αντίληψη μεταξύ των γηγενών ότι το τεράστιο οικονομικό βάρος της προσφυγικής αποκατάστασης και των αποζημιώσεων το επωμίστηκε άδικα ο γηγενής πληθυσμός ενώ οι πρόσφυγες ήταν οκνηρά παράσιτα με αχόρταγες απαιτησεις για επιπλέον αποζημιώσεις και παροχές{…}. Ο Βενιζελισμός εγινε στην πράξη ο μοναδικός φορέας ενσωμάτωσης και αποκατάστασης των προσφύγων στο πλαίσιο της ελλαδικής κοινωνίας.»
«
Έκλεισα το βιβλίο εντυπωσιασμένος, πιο πολύ από πράγματα που όχι απλώς δεν ήξερα αλλά περισσότερο δεν θα πίστευα ότι έχουν γίνει ή έχουν ειπωθεί.
Νομίζω ότι η προσπάθεια του συγγραφέα να γκρεμίσει στερεότυπα ή να αλλάξει αυτό που ο μέσος αναγνώστης έχει στο μυαλό του για την πολιτική ιστορία της περιόδου 1922-1940 με βάση τα πραγματικά γεγονότα είναι και αξιομνημόνευτη και επιτυχημένη.
Παρουσιάζει τρεις διαχωριστικές γραμμές που καθόριζαν την πολιτική κατεύθυνση των κομμάτων (ή ίσως και το αντίστροφο): γηγενείς Vs πρόσφυγες, Έλληνες ορθόδοξοι Vs μειονότητες, Νέες χώρες και παλιά Ελλάδα. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να διαβάζει κανείς ότι αυτές οι διαφορές καθόριζαν την στάση κυβερνήσεων ίσως και περισσότερο από ότι οι ταξικές διαφορές - οι οποίες επίσης παρουσιάζονται στο τέλος του βιβλίου.
Θεωρώ ότι ο αναγνώστης του σήμερα θα πρέπει κυριολεκτικά να είναι ικανός να βγει τελείως από το κουτί των ιδεολογιών και πολιτικών συμπεριφορών των σημερινών κομμάτων για να μπορέσει να αντιληφθεί την κατάσταση στο μεσοπόλεμο.
Φυσικά η περίοδος αυτή Βενιζελοκρατείται· είτε επειδή διοικεί την χώρα είτε επειδή η σκιά του είναι πάνω από τη χώρα, το Κόμμα Φιλελευθέρων ή ακόμα και από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Παρ’όλα αυτά, ο συγγραφέας παραμένει αντικειμενικός και σημειώνει κάποιες πιο σκοτεινές πλευρές του Βενιζέλου, είτε πολιτικά είτε και στον χαρακτήρα του - κι αυτό σε ένα βιβλίο που δίνει την εντύπωση ότι παραμένει πιο κοντά στις γραμμές των Βενιζελικών.
«Ο Διχασμός συνεχίστηκε ως κρίση εθνικής ολοκλήρωσης μέσα πλέον στα όρια του κράτους. Μεταμορφώθηκε και διαιωνίστηκε ως αγεφύρωτη αντιπαράθεση για το λεγόμενο πολιτειακό ζήτημα, μεταξύ των οπαδών της βασιλευομένης και αβασίλευτης δημοκρατίας».
«Την κατάρρευση του Κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935 ακολούθησαν διώξεις σε κλίμα ασυγκράτητης εκδικητικότητας. Έκτακτα στρατοδικεία καταδίκασαν 60 σε θάνατο, 57 σε ισόβια, 57 σε 20ετή κάθειρξη. Οι υπόλοιποι αθωώθηκαν συμπεριλαμβανομένου του Καφαντάρη, Παπαναστασίου και Σοφούλη που απαλλάχθηκαν με το εξευτελιστικό ελαφρυντικό της πλήρους συγχύσεως…Μέσα στο κλίμα που δημιούργησε το Κίνημα είχαν αθωωθεί παμψηφεί από τους φοβισμένους ενόρκους όλοι οι κατηγορούμενοι για τη δολοφονική απόπειρα κατά του Βενιζέλου.»
«Ήταν διάχυτη η αντίληψη μεταξύ των γηγενών ότι το τεράστιο οικονομικό βάρος της προσφυγικής αποκατάστασης και των αποζημιώσεων το επωμίστηκε άδικα ο γηγενής πληθυσμός ενώ οι πρόσφυγες ήταν οκνηρά παράσιτα με αχόρταγες απαιτησεις για επιπλέον αποζημιώσεις και παροχές{…}. Ο Βενιζελισμός εγινε στην πράξη ο μοναδικός φορέας ενσωμάτωσης και αποκατάστασης των προσφύγων στο πλαίσιο της ελλαδικής κοινωνίας.»
«
Displaying 1 - 16 of 16 reviews