What do you think?
Rate this book
સરદાર પટેલ: એક સમર્પિત જીવન [Sardar Patel - Ek Samarpit Jivan]
વિશાળ સંદર્ભમાં જોઈએ તો ગાંધી, નેહરુ અને પટેલના પ્રયાસોના કારણે આઝાદ ભારત સ્થપાયું અને શક્તિવંત બન્યું. ગાંધીની બાબતમાં ફરજ અદા કરવા પૂરતો અને નેહરુની બાબતમાં પૂરતા પ્રમાણમાં આ હકીકતોનો સ્વીકાર કરી લેવામાં આવે છે, પણ સરદાર પટેલને આ સ્વીકૃતિ અતિશય મર્યાદિત પ્રમાણમાં મળી છે. સંઘપ્રમુખ રાજેન્દ્રપ્રસાદે સન 1959ના મે માસની 13 તારીખે પોતાની ડાયરીમાં નોંધ્યું છે તેમ “જેના વિશે વિચાર કરી શકાય અને વાત કરી શકાય તેવું ભારત અસ્તિત્વમાં છે, તેનો યશ સરદાર પટેલની મુત્સદ્દીગીરી અને સુદૃઢ વહીવટી કુનેહને ફાળે જાય છે.” રાજેન્દ્રપ્રસાદે ઉમેર્યું છે “તેમ છતાં આ બાબતમાં આપણે તેમની ઉપેક્ષા કરી રહ્યા છીએ.”
આધુનિક ભારતના એક અતિશય નોંધપાત્ર સુપુત્રના જીવન પર પાથરવામાં આવેલો આ ઢાંકપિછોડો ત્ય
આધુનિક ભારતના એક અતિશય નોંધપાત્ર સુપુત્રના જીવન પર પાથરવામાં આવેલો આ ઢાંકપિછોડો ત્ય
635 pages, Kindle Edition
First published March 1, 1991
55 people are currently reading
866 people want to read
About the author
Rajmohan Gandhi
44 books90 followersRajmohan Gandhi (born 1935)is a biographer and grandson of Mahatma Gandhi, and a research professor at the Center for South Asian and Middle Eastern Studies, University of Illinois at Urbana-Champaign, USA.
Until end-December 2012 he taught political science and history at the University of Illinois and divided his time between India and the United States.
Until end-December 2012 he taught political science and history at the University of Illinois and divided his time between India and the United States.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
November 20, 2018
Finally I get a chance to review this momentous work on Sardar Patel by none other than Rajmohan Gandhi. There is something poignant about the life of a man known as the 'iron man' of India. His legacy largely forgotten as he did not propagate the idea of making family a political affair, his contributions ignored by the very party he served with utmost dedication, he was sidelined by his guru, Mahatma and slighted by Nehru, his companion and colleague. But the India we see today, it's integrity and sovereignty we are proud of, was impossible without this one man, he was at the front and center of the Indian struggle for Independence, an indefatigable soldier in the service of the nation, from the Bardoli Satyagragh to the integration of princely states to his wisdom on Kashmir issue and foresight on China, India could not have found a better statesman and Nehru, a more worthy opponent. Yes, even the 'Mahatma' had a blind side and who better than his grandson to rectify it so beautifully with this tribute to 'Sardar', whose stature in our history makes the tallest statutes look small!
November 2, 2013
One of the few (perhaps the only) biography of Sardar Patel worth reading. The author is (also) a historian and I have also read other works by him. There is simplicity of language and a strict chronological order is followed in an old-fashioned manner but found them consistently readable.
A couple of periods in between 1922-28 and 1939-45 bored me when he was in jail or there was a lull in Indian politics.
A couple of periods in between 1922-28 and 1939-45 bored me when he was in jail or there was a lull in Indian politics.
January 24, 2025
"સરદાર પટેલ: એક સમર્પિત જીવન" કોઈ સામાન્ય જીવનચરિત્ર નથી; તે એક મહાનતાના શ્રેષ્ઠ શ્રદ્ધાંજલિ છે, જેમાં એક એવા માનવીના જીવન અને કાર્યની કથા છે જે સંપૂર્ણ સમર્પણથી ભારતના નકશાને આકાર આપનારો બન્યો. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના જીવન પર આધારિત આ પુસ્તક માત્ર ઐતિહાસિક ઘટનાઓનું વર્ણન નથી, પણ તે એક પ્રેરણાનું ભવિષ્ય છે, જે તમારા મન અને હૃદયને સ્પર્શીને જવાનું કાર્ય કરે છે.
જેવું કે પુસ્તકના શીર્ષકથી જ સ્પષ્ટ છે, "એક સમર્પિત જીવન," સરદાર પટેલનું જીવન સંપૂર્ણ રીતે દેશની સેવામાં સમર્પિત હતું. આ પુસ્તકની મહાનતા એ છે કે તે માત્ર સરદારના પ્રખ્યાત નિર્ણયોને જ ધ્યાનમાં રાખે છે નહિ, પરંતુ તેમના માનવિય મૂલ્યો, મજબૂત ઇચ્છાશક્તિ, અને તેઓના પ્રતિદિનના જીવનના સંઘર્ષોને પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક રજૂ કરે છે.
આ પુસ્તકમાં સરદારના જીવનના મહત્વપૂર્ણ અવસરોની એક ઝલક છે, જેમ કે ભારતના રજવાડાઓનું એકીકરણ. સરદારના બોલ્ડ દૃષ્ટિકોણ અને તેમની નમ્રતાના આદર્શ મિશ્રણનું ઉત્તમ ચિત્રણ અહીં કરવામાં આવ્યું છે. જયારે તેઓ કહે છે કે, "મને રજવાડાઓને નમાવવાના બદલે તેમને દેશની સેવા માટે ગૌરવપૂર્વક ઊભા કરવા હતા," ત્યારે માત્ર શબ્દો નહીં, પરંતુ એક નિતાંત સાચા દેશભક્તનો આત્મા જોવા મળે છે.
લેખકે સરદારના જીવનમાં ઘડાયેલી શિસ્ત, કઠોર મહેનત, અને અંતિમ ધ્યેય માટેની અડગ પ્રતિબદ્ધતાને જીવંત બનાવી છે. તે તમે વર્તમાન સમયમાં બેઠા હોવ અને સરદારનો અવાજ તમારા હાથમાં હોય તેવી અનુભૂતિ કરાવે છે.
એક ખાસ ઉદાહરણમાં, સરદારની ઇચ્છાશક્તિનું વર્ણન છે જ્યારે તેમણે સૌરાષ્ટ્ર અને અન્ય રજવાડાઓનું વિલય કરીને દેશ માટે એક તાજેતર-મુક્તિ લાવી. આ ભાગ વાંચતાં વાંચતાં તમે જોશો કે સરદાર પતેલ માત્ર નેતા ન હતા, પણ સમયને અનુકૂળ બનાવી દેનારા માનવીય ઋષિ હતા.
સૌથી મનમોહક બિંદુ છે સરદારના જીવનમાંથી મેળવી શકાય તે શિક્ષણ. પુસ્તકના પ્રત્યેક પાને સરદારની પ્રગાઢ ધાર્મિકતા, તેમની સમાજ માટેની કરુણા, અને તેમને માર્ગદર્શિત કરતો અસીમ આત્મવિશ્વાસ પ્રગટ થાય છે. જયારે તેઓ કહે છે કે, "એકતા એ રાષ્ટ્રીય શક્તિ છે; વિભાજન એ રાષ્ટ્રીય નબળાઈ છે," ત્યારે તે એક શબ્દગૂંચવાટ નથી, પણ આપણા માટે ચિંતનનો આરંભ છે.
આ પુસ્તકના વિષયવસ્તુને એકદમ મરળાતી ભાષા અને ચિત્તાકર્ષક શૈલીમાં રજૂ કરવામાં આવી છે. આ માત્ર ભારતના ઇતિહાસનો અભ્યાસ નથી, પણ તે નવી પેઢીને પ્રેરણારૂપ જીવન જીવવાનો માર્ગ બતાવે છે.
પરંતુ, આ પુસ્તક વાંચવું સહેલું નથી. તે વાંચનાર પાસેથી દ્રષ્ટિની ઊંડાઈ અને ઇતિહાસ માટે શ્રદ્ધાની માંગ કરે છે. જેમ માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચડવું કોઈ સામાન્ય કામ નથી, તેમ સરદારના જીવનના ખરા અર્થોને સમજીને જીવનમાં અમલમાં મૂકવું પણ તેટલું જ દશૅનાત્મક છે.
"સરદાર પટેલ: એક સમર્પિત જીવન" તમારા રગોમાં રાષ્ટ્રપ્રેમ જગાવશે, તમારા વિચારોને ઉજાગર કરશે અને તમને એવું જીવન જીવવા પ્રેરિત કરશે જ્યાં તમારું સમર્પણ માત્ર તમારા માટે નહીં, પણ સમાજ માટે એક વારસો બની રહે.
જો તમે ભારતના રહસ્યમય ચિત્રને સમજવા માંગતા હોવ, અને તમને એવી વ્યક્તિ તરીકે ઘડવા માંગતા હોવ જેનો જીવનમાં ધ્યેય હોય, તો આ પુસ્તક તમારું માર્ગદર્શક છે. સરદાર પટેલના જીવનના સંદેશા, જેમ કે "કાર્ય એ સાચી પ્રાર્થના છે," તમારા જીવનને મકમલ બનાવી શકે છે.
આ માત્ર એક પુસ્તક નથી, તે તમારા જીવન માટે એક નકશો છે. તેને વાંચો, તેને અનુભવો અને તેમાંથી એ પ્રેરણા લો જે અનંત છે.
જેવું કે પુસ્તકના શીર્ષકથી જ સ્પષ્ટ છે, "એક સમર્પિત જીવન," સરદાર પટેલનું જીવન સંપૂર્ણ રીતે દેશની સેવામાં સમર્પિત હતું. આ પુસ્તકની મહાનતા એ છે કે તે માત્ર સરદારના પ્રખ્યાત નિર્ણયોને જ ધ્યાનમાં રાખે છે નહિ, પરંતુ તેમના માનવિય મૂલ્યો, મજબૂત ઇચ્છાશક્તિ, અને તેઓના પ્રતિદિનના જીવનના સંઘર્ષોને પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક રજૂ કરે છે.
આ પુસ્તકમાં સરદારના જીવનના મહત્વપૂર્ણ અવસરોની એક ઝલક છે, જેમ કે ભારતના રજવાડાઓનું એકીકરણ. સરદારના બોલ્ડ દૃષ્ટિકોણ અને તેમની નમ્રતાના આદર્શ મિશ્રણનું ઉત્તમ ચિત્રણ અહીં કરવામાં આવ્યું છે. જયારે તેઓ કહે છે કે, "મને રજવાડાઓને નમાવવાના બદલે તેમને દેશની સેવા માટે ગૌરવપૂર્વક ઊભા કરવા હતા," ત્યારે માત્ર શબ્દો નહીં, પરંતુ એક નિતાંત સાચા દેશભક્તનો આત્મા જોવા મળે છે.
લેખકે સરદારના જીવનમાં ઘડાયેલી શિસ્ત, કઠોર મહેનત, અને અંતિમ ધ્યેય માટેની અડગ પ્રતિબદ્ધતાને જીવંત બનાવી છે. તે તમે વર્તમાન સમયમાં બેઠા હોવ અને સરદારનો અવાજ તમારા હાથમાં હોય તેવી અનુભૂતિ કરાવે છે.
એક ખાસ ઉદાહરણમાં, સરદારની ઇચ્છાશક્તિનું વર્ણન છે જ્યારે તેમણે સૌરાષ્ટ્ર અને અન્ય રજવાડાઓનું વિલય કરીને દેશ માટે એક તાજેતર-મુક્તિ લાવી. આ ભાગ વાંચતાં વાંચતાં તમે જોશો કે સરદાર પતેલ માત્ર નેતા ન હતા, પણ સમયને અનુકૂળ બનાવી દેનારા માનવીય ઋષિ હતા.
સૌથી મનમોહક બિંદુ છે સરદારના જીવનમાંથી મેળવી શકાય તે શિક્ષણ. પુસ્તકના પ્રત્યેક પાને સરદારની પ્રગાઢ ધાર્મિકતા, તેમની સમાજ માટેની કરુણા, અને તેમને માર્ગદર્શિત કરતો અસીમ આત્મવિશ્વાસ પ્રગટ થાય છે. જયારે તેઓ કહે છે કે, "એકતા એ રાષ્ટ્રીય શક્તિ છે; વિભાજન એ રાષ્ટ્રીય નબળાઈ છે," ત્યારે તે એક શબ્દગૂંચવાટ નથી, પણ આપણા માટે ચિંતનનો આરંભ છે.
આ પુસ્તકના વિષયવસ્તુને એકદમ મરળાતી ભાષા અને ચિત્તાકર્ષક શૈલીમાં રજૂ કરવામાં આવી છે. આ માત્ર ભારતના ઇતિહાસનો અભ્યાસ નથી, પણ તે નવી પેઢીને પ્રેરણારૂપ જીવન જીવવાનો માર્ગ બતાવે છે.
પરંતુ, આ પુસ્તક વાંચવું સહેલું નથી. તે વાંચનાર પાસેથી દ્રષ્ટિની ઊંડાઈ અને ઇતિહાસ માટે શ્રદ્ધાની માંગ કરે છે. જેમ માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચડવું કોઈ સામાન્ય કામ નથી, તેમ સરદારના જીવનના ખરા અર્થોને સમજીને જીવનમાં અમલમાં મૂકવું પણ તેટલું જ દશૅનાત્મક છે.
"સરદાર પટેલ: એક સમર્પિત જીવન" તમારા રગોમાં રાષ્ટ્રપ્રેમ જગાવશે, તમારા વિચારોને ઉજાગર કરશે અને તમને એવું જીવન જીવવા પ્રેરિત કરશે જ્યાં તમારું સમર્પણ માત્ર તમારા માટે નહીં, પણ સમાજ માટે એક વારસો બની રહે.
જો તમે ભારતના રહસ્યમય ચિત્રને સમજવા માંગતા હોવ, અને તમને એવી વ્યક્તિ તરીકે ઘડવા માંગતા હોવ જેનો જીવનમાં ધ્યેય હોય, તો આ પુસ્તક તમારું માર્ગદર્શક છે. સરદાર પટેલના જીવનના સંદેશા, જેમ કે "કાર્ય એ સાચી પ્રાર્થના છે," તમારા જીવનને મકમલ બનાવી શકે છે.
આ માત્ર એક પુસ્તક નથી, તે તમારા જીવન માટે એક નકશો છે. તેને વાંચો, તેને અનુભવો અને તેમાંથી એ પ્રેરણા લો જે અનંત છે.
December 4, 2017
When it comes to record the lives of Indian leaders Vallabhbhai Patel is an unlucky one. Though he played the critical role in integrating the Indian states, the government after Nehru treated him with disdain. And they didn't even care to celebrate his centenary.
Hence the majestic and important biography from Gandhi's grandson is a tribute to that "Iron Man".
Rajmohan covers Patel's early life, how he got into nation's independence struggle, followed Gandhi's footsteps until 1947, gave up the chance to become India's first prime minister (though Rajmohan covers Gandhi and Patel's conversation regarding that in a paragraph, it is really a moving moment in the book), his iron will to bring all the princes into the fold. Patel's views on Kashmir was very interesting (didn't want to spoil it here, so read the book). His unquestioned loyalty to Gandhi made sure he was an able supporter of Nehru, though they were diagonally opposite in their politics.
Rajmohan's objective analysis of Patel brings the human side of the leader who dedicated his life to India.
Must read for anyone who wants to understand the Indian history during the period of 1900-1950.
Hence the majestic and important biography from Gandhi's grandson is a tribute to that "Iron Man".
Rajmohan covers Patel's early life, how he got into nation's independence struggle, followed Gandhi's footsteps until 1947, gave up the chance to become India's first prime minister (though Rajmohan covers Gandhi and Patel's conversation regarding that in a paragraph, it is really a moving moment in the book), his iron will to bring all the princes into the fold. Patel's views on Kashmir was very interesting (didn't want to spoil it here, so read the book). His unquestioned loyalty to Gandhi made sure he was an able supporter of Nehru, though they were diagonally opposite in their politics.
Rajmohan's objective analysis of Patel brings the human side of the leader who dedicated his life to India.
Must read for anyone who wants to understand the Indian history during the period of 1900-1950.
March 3, 2020
Sardar Patel,the name which will remind everyone of a strong willed person who gave his everything for the Independence and idea of India.
Here is the biography of the man by Rajmohan Gandhi, which gives you an account of Sardar's life right from his village,parents,birth,family,studies,etc. The account covers almost all the aspects of Sardar's personality as seen,retold or noted in personal diaries of the people who were close to him. His transformation from a very efficient, suit clad criminal lawyer to a khadi wearing freedom fighter and then the home minister/Deputy Prime Minister of independent India are all well captured in the book.
This book shows the relationship of Sardar with his Comrades/colleagues and will be an eye opener for all those who uses Sardar's name in order to defame some of his peers.
.
All in all a very good book on the Iron Man of India. Recommended to everyone interested in reading and knowing about the man.
Here is the biography of the man by Rajmohan Gandhi, which gives you an account of Sardar's life right from his village,parents,birth,family,studies,etc. The account covers almost all the aspects of Sardar's personality as seen,retold or noted in personal diaries of the people who were close to him. His transformation from a very efficient, suit clad criminal lawyer to a khadi wearing freedom fighter and then the home minister/Deputy Prime Minister of independent India are all well captured in the book.
This book shows the relationship of Sardar with his Comrades/colleagues and will be an eye opener for all those who uses Sardar's name in order to defame some of his peers.
.
All in all a very good book on the Iron Man of India. Recommended to everyone interested in reading and knowing about the man.
July 26, 2020
A brilliant book. Gives peak into the life of great freedom fighter and the inner working of Congress around independence. This book absolve Gandhi from partition which I will like to find further about.
One of the most painful part was reading about India's (mostly Nehru's) mishandling of Tibet. I am great admirer of Nehru and being human he did manage to do few things wrong.
One other important thing about this book is it acknowledges other leaders of our freedom struggle.
The role of Birlas and Sarabhais of pre-Independent India is also fascinating to know.
After reading this will look for similar books on Gandhi and Nehru.
One of the most painful part was reading about India's (mostly Nehru's) mishandling of Tibet. I am great admirer of Nehru and being human he did manage to do few things wrong.
One other important thing about this book is it acknowledges other leaders of our freedom struggle.
The role of Birlas and Sarabhais of pre-Independent India is also fascinating to know.
After reading this will look for similar books on Gandhi and Nehru.
June 7, 2017
This is an extraordinary account of the man, the myth and the legend who hasn't received enough credit he should have. This is purely due to the greed and jealousy of Nehru who continued to behave as a cry baby to derive concessions from MK Gandhi and in turn Patel suffered or instead he let himself suffer.
October 19, 2020
An outstanding and authentic description of the life of Sardar Patel by one of India’s best biographers. The book is extremely well researched and references to primary sources of information makes it an authentic version of events.
April 27, 2020
Jay sardar
May 5, 2020
Very detailed & authentic ..
November 22, 2015
After searching many books on Sardar, came through this book about him.
After reading this book, with no second thought I can say this is by far best book available on Sardar, his work and his life.
The author(grandson of Gandhi) has justified the boom and its contents and has been neutral in writing the book. No where I felt that anything but the facts have been reported rather then any preset information or prejudices.
The book takes your through Sardar life journey rifht from his childhood in Karamsad till his last breadth in Bombay in 1950.
Must read for every Indian as in school history books, academicians haven't given justified space to this great man who has earned it.
After reading this book, with no second thought I can say this is by far best book available on Sardar, his work and his life.
The author(grandson of Gandhi) has justified the boom and its contents and has been neutral in writing the book. No where I felt that anything but the facts have been reported rather then any preset information or prejudices.
The book takes your through Sardar life journey rifht from his childhood in Karamsad till his last breadth in Bombay in 1950.
Must read for every Indian as in school history books, academicians haven't given justified space to this great man who has earned it.
July 23, 2017
A fitting biography of the iron man. Although I have not read any other biography of Sardar Patel, I liked it. The book maintains speed throughout excluding the little part in the middle. Author presents facts and historic records, while keeping his personal opinion to a bare minimum. You want to understand and appreciate the contribution of PATEL..go read this book.
August 20, 2015
One among the 3 people who shaped Significantly Shaped Modern India.
Someone who preferred to be A Man of Action. A pragmatist than ideologue.
Integrated 564 Princely States in 13 Months!
His demise left vaccum to Counter Nehru and balance his policies where required.
An Excellent work by RajMohan Gandi!
Someone who preferred to be A Man of Action. A pragmatist than ideologue.
Integrated 564 Princely States in 13 Months!
His demise left vaccum to Counter Nehru and balance his policies where required.
An Excellent work by RajMohan Gandi!
Displaying 1 - 13 of 13 reviews