از شعر خاکستری تا شعر سپید

شعر رهایی است #2

by تورج رهنما (گزینش و مقدمه), احمد شاملو (مصاحبه شونده)

دوران شکوفایی «شعر نو» – که در اصل با سرودن «ققنوس» به سال ۱۳۱۶ پدید آمد – کم و بیش تا آغاز دهه شصت ادامه یافت. در این فاصله شاخه‌های دیگری هم از بدنه این درختِ جوان رویید و بارور شد. «شعر سپید» بی‌گمان سرفرازترین شاخه این درخت بود و شاملو مهم‌ترین نماینده آن. اقبالِ شاعران جوان در دو دهه اخیر به این شیوه از شعر روی هم‌رفته بیش‌تر بوده است. شاید دلیل آن این است که برخی از آنان می‌پندارند که سرودن «شعر سپید» کاری است آسان. یا به سخن دیگر: روی آوردن به عرصه‌ای است که گوینده ملزم به رعایتِ هیچ اصلی نیست، حتّی پای‌بند به این اصل که پیام هر متنی (خواه شعر و خواه غیر از آن) باید از طریق زبان انجام گیرد. مجموعه حاضر با آثاری از احمد شاملو، بیژن جلالی، منوچهر آتشی، محمدتقی شمس لنگرودی، سیدعلی صالحی و تنی چند از شاعران معاصر زینت یافته است. دکتر تورج رهنما تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در ایران و تحصیلات دانشگاهی را در آلمان و اتریش گذراند. او پس از بازگشت به ایران بیش از سی سال به عنوان استاد زبان و ادبیات آلمانی در دانشگاه تهران تدریس کرد. رهنما گذشته از انتشار ده‌ها کتاب در زمینه ادبیاتِ امروزِ ایران و آلمان (به زبان‌های آلمانی و فارسی) پنج مجموعه شعر نیز در ایران منتشر کرده است. دکتر رهنما در سال‌های اخیر به دریافت دو جایزه بزرگ در آلمان توفیق یافته است. جایزه ادبی شهر هانوور (در سال ۲۰۰۰) و نشان بین‌المللی «گوته» (در سال ۲۰۰۲).

256 pages, Hardcover

Published January 1, 2006

About the author

تورج رهنما (متولد ۱۳۱۶ در اهواز) مترجم، شاعر و پژوهشگر زبان و ادبیات آلمانی است. رهنما تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در ایران گذراند. سپس برای ادامه تحصیل به آلمان رفت و در دانشگاه مونیخ دررشته پزشکی ثبت‌نام کرد. در حدود دو ماه به آموختن زبان آلمانی در انیستیتو گوته پرداخت. او چهار سال در رشته پزشکی تحصیل کرد، ولی با موافقت دانشگاه و سفارت آلمان رشته تحصیلی‌اش را تغییر داد. بعد در رشته ادبیات آلمانی، روان‌شناسی و تعلیم و تربیت ادامه تحصیل داد و موفق به اخذ درجه فوق لیسانس در همان رشته شد و بعد به ایران بازگشت. رهنما از دولت اتریش برای ادامه تحصیل بورس گرفت و در دانشگاه زالتسبورگ تا مقطع دکتری ادامه تحصیل داد و رساله دکتری خود را تحت عنوان «بازتاب نظریه‌های روانکاوی درادبیات معاصر آلمان» نوشت.

Reviews

[Mohammad Ali Shamekhi · Rating 3 out of 5]

نمره ی واقعی: دو و نیم

مقدمه ی تورج رهنما وضعیت اش نامعلوم است و معلوم نیست چرا چنین اطلاعاتی مثلا در مورد مشروطه باید در این کتاب بیاید! اما به هر حال مقدمه ی بدی نیست هر چند نظم و نسقی ندارد و مطالب تکراری هم در آن کم نیست. گزیده ی مصاحبه های شاملو در مورد شعر سپید هم جذابیت هایی دارد و هم کاملا به کتاب مرتبط است

اما در مورد اشعار. بعد از خواندن بخش مربوط به شاملو و لذت فراوان از آن بخش انتظار بخش هایی همینقدر لذت بخش را داشتم اما اصلا اینطور نبود. شعرهای جالب و زیبا هم درش بود اما مکرر و مکرر به شعرهایی برمی خوردم که تمام دریافتم از آنها یک علامت سوال بزرگ بود - یک نفهمیدن فراگیر. اما خوب همون چند شعر خوبش باعث شد دو ستاره و نیم بهش بدم