Το αγόρι στο θεωρείο

by Αγγελική Δαρλάση

"Θα µας οδηγήσει πίσω το άρωµα από τις τριανταφυλλιές µας. Δε θα χαθούµε" είπε ο Δρόσος στην Αρετή, παρόλο που ήξερε πως ήταν ψέµα: οι τριανταφυλλιές τους είχαν καεί µαζί µε την πρώτη τους ζωή. Στη νέα τους ζωή µένουν σ’ ένα θεωρείο θεάτρου, µε µια άγνωστή τους γυναίκα που λέει πως είναι παιδιά της. Τα όνειρα κι οι εφιάλτες τους µπερδεύονται µε των υπόλοιπων ενοίκων και µε άγνωστες σκιές. Ίσως γι’ αυτό η Αρετή αποφασίζει να ζει κρυµµένη µέσα σ’ ένα µπαούλο· µέχρι που κάποια στιγµή εξαφανίζεται µυστηριωδώς.

Ένα αγόρι που βιοπορίζεται ως τσιράκι στην αγορά, µια κοπέλα που καθηµερινά ράβει και ξηλώνει το πέπλο του νυφικού της µέσα σ’ ένα διάφανο δάσος από ανθισµένες κερασιές, ένας ηλικιωµένος µε το κανονάκι του, ένα βουβό κορίτσι που όµως τραγουδάει θα προσπαθήσουν να βοηθήσουν τον Δρόσο στην ανεύρεση της αδερφής του και της αλήθειας.

Και ίσως περισσότερο απ’ όλους θα βοηθήσει ο Άριελ, το αιθέριο πνεύµα από την Τρικυµία, του Σαίξπηρ·αφού όταν ζεις σ’ ένα θέατρο, η ζωή, τελικά, µπορεί να παίρνει πολλά και διαφορετικά πρόσωπα.

Μια ιστορία για την απώλεια, τον πόνο, την προσφυγιά, αλλά και για την παρηγορητική δύναµη της φαντασίας, της συµπόνιας και της ανθρωπιάς, εµπνευσµένη από το πραγµατικό συµβάν της εγκατάστασης Μικρασιατών προσφύγων στο Δηµοτικό Θέατρο Αθηνών, το 1922.

198 pages, Paperback

Published November 1, 2017

About the author

Η Αγγελική Δαρλάση γεννήθηκε το 1973 στην Αθήνα, όπου μεγάλωσε και ζει με τον άντρα και τους δυο γιους τους. Έκανε μεταπτυχιακά σε Σπουδές Παράστασης στο Λονδίνο και Θεατρικές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και παρακολούθησε μαθήματα συγγραφής σε Ελλάδα και Αγγλία. Από το 1998 σκηνοθετεί για το θέατρο (ιδιαίτερα παραστάσεις devised theatre), καθώς και μουσικές συναυλίες, και είναι από τα ιδρυτικά μέλη της Ομάδας Θεάματος Η Άλλη Πλευρά και της ανεξάρτητης δισκογραφικής εταιρείας Puzzlemusik. Έχει κάνει θεατρικές μεταφράσεις κι έχει επιμεληθεί τη δραματουργική σύνθεση αρκετών παραστάσεων. Το 2000 βραβεύτηκε με το Β΄ βραβείο για νέους θεατρικούς συγγραφείς (Γ.Γ.Ν.Γ. – Θέατρο του Νότου). Το μυθιστόρημά της για παιδιά Ονειροφύλακες τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας το 2005 και το Τότε που κρύψαμε έναν άγγελο με το Βραβείο Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου το 2010. Το βιβλίο της Το παλιόπαιδο (2014) πήρε το Βραβείο σε εικονογράφο και συγγραφέα βιβλίου με πολύχρωμη εικονογράφηση από τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Ασχολείται με το θέατρο στην εκπαίδευση διδάσκοντας Θεατρική Αγωγή και Στοιχεία Θεατρολογίας στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Reviews

[Πάνος Τουρλής · Rating 5 out of 5]

Ο Δρόσος και η Αρετή είναι δύο προσφυγόπουλα που καταφέρνουν να ξεφύγουν από την κόλαση της Σμύρνης του 1922 και να φτάσουν στην Αθήνα, παρέα με μια γνωστή τους γυναίκα, την κυρία Δόμνα. Εγκαθίστανται στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών και αγωνίζονται να στεριώσουν. Πόσο εύκολο θα είναι για δυο μικρά παιδιά να επιβιώσουν σε μια Αθήνα που δε θέλει τους πρόσφυγες; Θα καταφέρουν να βρουν τους γονείς τους; Θα βοηθήσει η παρουσία της Δόμνας τα τρεμάμενα βηματάκια τους στη νέα ζωή; Πώς μπορεί να επηρεάσει ένα κείμενο κλασικής λογοτεχνίας, όπως η «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, την καθημερινότητα των προσφύγων που ζουν στα διπλανά θεωρεία αλλά και στην πλατεία;

Η κυρία Αγγελική Δαρλάση έγραψε ένα συγκινητικό και τρυφερό μυθιστόρημα για εφήβους αλλά και μεγαλύτερους αναγνώστες γεμάτο πρωτότυπα συγγραφικά ευρήματα και ρεαλιστικές εικόνες. Προς τιμήν της, δεν έχουμε άλλη μια εξιστόρηση οικογενειακών συμφορών στη Σμύρνη (τουλάχιστον όχι στο πρώτο κεφάλαιο), αντίθετα η ιστορία ξεκινάει με το δυσβάσταχτο βάρος αυτής της συμφοράς στις πλάτες και στα κεφάλια των προσφύγων που συρρέουν στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών για να βρουν στέγη. Ναι, καταλαβαίνεις από την αρχή περί τίνος πρόκειται και τα παιδιά έχουν κάπου κάπου αναμνήσεις από την παλαιότερη ζωή τους όμως η αφήγηση επικεντρώνεται ξεκάθαρα στην καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν στο θέατρο: πού μένουν, σε τι συνθήκες, πώς νιώθουν, αν υπάρχει κάποιο συνδετικό στοιχείο σε αυτήν τη μικρή κοινότητα ή αν ο καθένας κοιτάει τα δικά του βάσανα, πώς βιοπορίζονται, πώς σιτίζονται κλπ. Άνθρωποι με αστείρευτα ποτάμια δακρύων, κατήφεια και βαρυγκώμια: «…τον κοίταξε με μάτια που κάποτε ήταν σίγουρα γαλάζια αλλά πλέον ήταν τόσο ξεφτισμένο το χρώμα τους, που έμοιαζαν σαν δυο γυάλινα ποτήρια με νερό, σχεδόν δεν είχαν χρώμα» (σελ. 138).

Όλες αυτές οι περιπέτειες δίνονται σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση μέσα από τα μάτια του Δρόσου, που γίνεται ένας πολύ καλός παρατηρητής των πάντων. Προσέχει τις λεπτομέρειες του κτηρίου, τον τρόπο με τον οποίο συμβιώνουν και συγκατοικούν οι άνθρωποι γύρω του, περιγράφει ενδελεχώς ποιους ανθρώπους συναντά, και κυρίως τον Σάββα, έναν καινούργιο φίλο, επηρεάζεται από το κανονάκι που κατάφερε να σώσει ένας γείτονάς του και πολλά άλλα. Μέσα από τη διήγηση αυτή καταγράφονται παραστατικά και άκρως ρεαλιστικά οι συνθήκες υποδοχής και διαβίωσης των Ελλήνων προσφύγων στην Αθήνα και ειδικά σε μια περιοχή κοντά στη Βαρβάκειο, ένα μέρος γεμάτο ευκαιρίες για τους μικροθελητάδες. Ο Δρόσος δεν παύει να είναι περήφανος και σίγουρος για τον εαυτό του, πολλές φορές όμως τον κυριεύει η θλίψη και η απελπισία για το σημείο στο οποίο τον έφεραν οι συνθήκες και τα γεγονότα. Δεν μπορεί να παίξει ανέμελα, παρ’ όλο που είναι μικρό παιδί, «επειδή εγώ δε θα κατάφερνα όπως εσύ να μεταμφιέσω τη θλίψη και την ντροπή μου…» (σελ. 61). Ακόμη κι ο Σάββας, που έχει χάσει τον πατέρα του, έχει ωριμάσει άθελά του: «Αν δε μιλάω γι’ αυτόν, είναι σαν να παραδέχομαι πως δε θα τον ξαναδούμε ποτέ» (σελ. 73).

Κωμικοτραγικά περιστατικά ξεδιπλώνονται στις σελίδες, γεμάτα ελπίδα, προσδοκίες, βάσανα, φτώχεια, στερήσεις κι ο Δρόσος μέσα σε όλα αυτά ξεκινάει να αμφισβητεί τις προθέσεις της κυρίας Δόμνας που δεν έχει βρει ακόμη τους γονείς τους ενώ κάνει τα πάντα για να συντηρήσει την αδελφή του. Ένας κόμπος μου στάθηκε στον λαιμό όταν η μικρή Αρετή μπήκε στο θέατρο και με τα παιδικά της μάτια το χαρακτήρισε κουκλόσπιτο, μιας και τα θεωρεία αυτό της θύμισαν: δωμάτια παιδικού παιχνιδιού, από τα οποία λείπει ο ένας τοίχος κι έτσι μπορείς να δεις τι κάνουν οι διπλανοί και οι απέναντί σου. Παιδικό βλέμμα σε παιχνίδια ενηλίκων…

Στο δεύτερο μέρος η κυρία Δαρλάση αρχίζει να φέρνει τα τραγικά γεγονότα της Σμύρνης στο προσκήνιο μέσα από λίγα και συγκεκριμένα άτομα που γνώρισε και εξοικειώθηκε μαζί τους ο μικρός πρωταγωνιστής και ταυτόχρονα, με την εξαφάνιση της Αρετής, δίνει μια απροσδόκητη κορύφωση στο μυθιστόρημα. Αυτό είναι και το καλύτερο σημείο του βιβλίου, γιατί με αφορμή αυτό το γεγονός άρχισαν οι πρόσφυγες να ενώνονται έστω και σε μικρές ομάδες, να αφήνουν πίσω τα δικά τους προβλήματα και να ενώνουν τις δυνάμεις τους για να βρεθεί το μικρό παιδί. Η λύση του δράματος έρχεται μέσα από ένα εκπληκτικό εύρημα: να παίξουν οι πρόσφυγες το θεατρικό έργο «Τρικυμία» που είχε βρει ο Δρόσος! Τι πραγματικά συνέβη στο παιδί και πώς βοήθησε το ανέβασμα της παράστασης στο να ολοκληρωθεί η ιστορία της Αρετής ήταν γεγονότα που μόνο μια πραγματικά καλή συγγραφέας μπορούσε να σκεφτεί. Επιπλέον, με τον τρόπο που καταγράφηκαν και ζωντάνεψαν μπροστά μου με άφησαν άφωνο, να κλαίω σιωπηλά, ξαναφέρνοντας στο μυαλό μου όσα έζησαν ο Δρόσος και η Αρετή, χωρίς να μπορώ να πιστέψω πως ζούσα μια τόσο συναρπαστική ιστορία!

Η κυρία Δαρλάση, εμπνευσμένη από μια αυθεντική φωτογραφία ενός παιδιού σε θεωρείο του Δημοτικού Θεάτρου, έγραψε ένα υπέροχο, τρυφερό μυθιστόρημα για την εγκατάσταση των προσφύγων και ταυτόχρονα ένα αποχαιρετιστήριο κείμενο για το σχεδόν καταραμένο Δημοτικό Θέατρο, περιγράφοντας εναργέστατα το κτήριο, την περιοχή γύρω του, τα αίτια και τις συνθήκες κατεδάφισής του κ. ά. Εκτός αυτού όμως, μέσα από τις μαρτυρίες των γειτόνων του Δρόσου και την ποικιλία των συναισθημάτων που ξεχειλίζουν από κάθε κυριολεκτικά σελίδα, ένα είναι το μεγάλο, βασικό μήνυμα που κατάφερε να περάσει πειστικά και εύληπτα η συγγραφέας: η αγάπη στη ζωή και η πίστη στην ελπίδα! «…όλων μας οι ζωές είναι αληθινές. Ακόμα κι οι πιο δύσκολες κι οι πιο περίεργες κι οι πιο μαγικές κι οι πιο εφιαλτικές. Κι εσύ δεν μπορείς να κάνεις τίποτε άλλο παρά να τις ζεις. Ν’ αναπνέεις και να κρατιέσαι με νύχια και με δόντια από τη ζωή. Να ζεις» (σελ. 157). Είναι ένα συγκλονιστικό και ανατρεπτικό μυθιστόρημα που θα το θυμάμαι για καιρό!

[Athena_Ζ · Rating 5 out of 5]

Υπέροχο βιβλίο, μου άρεσε περισσότερο από όλα τα άλλα της ίδιας συγγραφέως. Υψηλή λογοτεχνία με φόντο ιστορικά γεγονότα. Τα συναισθήματα ρέουν από κάθε σελίδα. Και στο τέλος η ελπίδα.

[Sofia Silverchild · Rating 4 out of 5]

Είναι ένα βιβλίο για την τύχη των προσφύγων της Μικρασίας στην Ελλάδα. Ο μικρός Δρόσος μαζί με την αδερφή του, Αρετή, εγκαθίστανται σ' ένα θεωρείο του Δημοτικού Θεάτρου της Αθήνας, μετά τον ερχομό τους από τη Σμύρνη. Μαζί τους η Δόμνα, μια οικογενειακή φίλη. Δεν ξέρουν τι απέγιναν οι δικοί τους. Η Δόμνα πηγαίνει κάθε μέρα στον Ερυθρό Σταυρό να μάθει νέα των συγγενών κι όποτε μπορεί φέρνει τρόφιμα, γιατί δεν περισσεύουν. Τα παιδιά παρατηρούν το πολυτελές θέατρο με τα γλυπτά και τον μεγάλο πολυέλαιο που στάζει, όταν βρέχει. Η Αρετή δεν αντέχει τον πόνο. Μπαίνει σ' ένα τρύπιο μπαούλο, που έφεραν μαζί τους και κοιμάται όλη μέρα, ώσπου εξαφανίζεται.
Ο Δρόσος γίνεται φίλος με τον Σάββα. Όταν ο πατέρας του δεύτερου γυρνά απ' το μέτωπο ζηλεύει, όπως είναι φυσικό, αλλά κι αυτοί που σώθηκαν έχουν τις πληγές τους. Η Ευδοξούλα, που ξέρει να ράβει, γίνεται δασκάλα των παιδιών κι οργανώνει μια θεατρική παράσταση της Τρικυμίας του Σαίξπηρ, από το βιβλίο που βρήκαν στο θέατρο. Είναι, όμως, μια διαφορετική τρικυμία, παρόμοια μ' αυτοί που έζησαν εκείνοι.
Για κάποιο λόγο νόμιζα ότι οι πρόσφυγες είχαν εγκατασταθεί στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, αλλά τελικά ήταν στης Αθήνας, πριν το γκρεμίσει ο Κοτζιάς κατά παραγγελία ενός τραπεζίτη - του Συγγρού, άραγε;
Όπου φτωχός κι η μοίρα του. Κανείς δε γίνεται πρόθυμα πρόσφυγας. Αν ακόμα κι αυτοί που μιλούσαν ελληνικά κι ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι, αντιμετώπισαν τέτοιο ρατσισμό, φαντάζεσαι τί θα περνούν, άνθρωποι πιο διαφορετικοί, που έρχονται απ' τη μεγάλη Ασία και την Άπω Ανατολή.
Το βιβλίο είναι γραμμένο με μαγικό ρεαλισμό. Δεν έχω διαβάσει τη "Ζωή του Πι", αλλά έχω δει την ταινία και νομίζω ότι είναι κάτι ανάλογο. Ο Δρόσος συχνά μιλά για πράγματα που δεν μπορούν να συμβούν στ' αλήθεια κι ύστερα έρχεται το τέλος και καταλαβαίνεις τι εννοεί.
Η συγγραφέας ήταν φέτος υποψήφια για το Διεθνές Βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ενώ το βιβλίο βραβεύτηκε ως καλύτερο νεανικό-εφηβικό το 2018 από τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Προτείνεται για παιδιά από 12 ετών κι άνω.

[Efi Koufopoulou · Rating 5 out of 5]

Η απώλεια, ο ξεριζωμός και το πένθος, έρχονται αντιμέτωπα με την ελπίδα, τη δίψα για ζωή και το χρόνο.
Ο δρόμος για να επουλωθούν οι πληγές δίνεται μέσα από το θέατρο σε μια ιστορία τόσο αρτια δομημένη που χαίρεσαι να διαβάζεις.

[Kleopatra Mav · Rating 5 out of 5]

Πραγματικά ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει. Σου κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον και σε κάνει να νιώθεις πολλά συναισθήματα βλεπόντας την δύναμη των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλδιψουν τα πάντα πίσω τους και να γίνουν πρόσφυγες. Αξίζει να το διαβάσουν μικροί και μεγάλοι!

[Marialena Hatziioannidi · Rating 5 out of 5]

Αν και παιδικό/εφηβικό, το απόλαυσα. Πολύ περιγραφικό, τόσο που αν υπάρχουν και βιώματα στην οικογένεια, μπαίνεις μέσα στην ιστορία πριν καν το καταλάβεις.

[AMj · Rating 3 out of 5]

Δεν είναι καθόλου κακό βιβλίο αλλά είναι πολύ στενάχωρη η ιστορία. Αν θέλεις να κλάψεις αυτό το βιβλίο που ψάχνεις.

[areti · Rating 3 out of 5]

FINALLY FINISHED

[Μαγδαληνή · Rating 5 out of 5]

Υπέροχο υπέροχο υπέροχο

[elena · Rating 5 out of 5]

Απλά υπέροχο και δεν του φαίνεται ότι είναι παιδικό βιβλίο..

[Anna Bard · Rating 4 out of 5]

Αχ μου ράγισε την καρδιά αυτό το βιβλίο

[Xrysoula Papadomichelaki · Rating 5 out of 5]

"Ένα αγόρι στο θεωρείο που παρακολουθούσε τη νέα του ζωή μέσα από τις τρύπες ενός κεντημένου σεντονιού κι έβρισκε παρηγοριά σ' ένα μισοσχισμένο βιβλίο και σε σκιές ονείρων".