کتابِ اسرارِ کتابِ سیاه یک اثر جذاب است دربارهی نوشته شدنِ یکی از مهمترین رمانهای اُرهان پاموک، رمانِ کتابِ سیاه که عملاً باعث شهرت و اعتبار بیش از پیشِ پاموک شد مملو از تکنیکها، تجربهها، تاریخ، سیاست و استفادهی نویسندهاش است از آدمهای واقعی اطرافش. و در این کتاب پاموک نشان میدهد که چهطور این رمانِ بزرگ را نوشته است. او همهی دفترچههایی را که حینِ نوشتنِ رمان در آنها اتود میزده حفظ کرده. عکسِ آدمهایی را که در کتاب نقشی دارند آورده و نشان داده که چگونه این رمان را نوشته است. کتاب را دارمین حاجی بگوویچ زیرنظرِ پاموک تدوین کرده است. او برای این امر گاهی به زندگی خصوصی نویسنده در زمانِ نوشته شدنِ کتاب هم سرک کشیده است. حتا برخوردهای گاه تند منتقدانِ ادبیات ترکیه را با او آورده و همینطور نظرات حامیانِ او را. پاموک در این کتاب تصویر کرده که چگونه این رمانِ جاهطلبانه را با توجه به تمامِ داشتههای ذهنی و عینیاش نوشته و چگونه پروراندهشان. چگونه برای شخصیتها نام گذاشته و چگونه سعی کرده ماجراها را بههم متصل کند. اسرارِ کتابِ سیاه اثری است بسیار خواندنی دربارهی نوشته شدنِ یک شاهکار. اینکه یک داستاننویس چهطور ارواح را تسخیر میکند.
Ferit Orhan Pamuk is a Turkish novelist, screenwriter, academic, and recipient of the 2006 Nobel Prize in Literature. One of Turkey's most prominent novelists, he has sold over 13 million books in 63 languages, making him the country's best-selling writer. Pamuk's novels include Silent House, The White Castle, The Black Book, The New Life, My Name Is Red and Snow. He is the Robert Yik-Fong Tam Professor in the Humanities at Columbia University, where he teaches writing and comparative literature. He was elected to the American Philosophical Society in 2018. Of partial Circassian descent and born in Istanbul, Pamuk is the first Turkish Nobel laureate. He is also the recipient of numerous other literary awards. My Name Is Red won the 2002 Prix du Meilleur Livre Étranger, 2002 Premio Grinzane Cavour and 2003 International Dublin Literary Award. The European Writers' Parliament came about as a result of a joint proposal by Pamuk and José Saramago. Pamuk's willingness to write books about contentious historical and political events put him at risk of censure in his homeland. In 2005, a lawyer sued him over a statement acknowledging the Armenian genocide in the Ottoman Empire. Pamuk said his intention had been to highlight issues of freedom of speech in Turkey. The court initially declined to hear the case, but in 2011 Pamuk was ordered to pay 6,000 liras in compensation for having insulted the plaintiffs' honor.
Kargom gelir gelmez büyük heyecanla ve keyifle okudum. Kitapların detaylıca analiz edildiği, arka planının ve yazarın değinmek istediği noktaların daha açıklayıcı bir şekilde yazıldığı metinleri okumayı çok seviyorum. Kara Kitap’ı okuduktan sonra, Kara Kitap’ın Sırları’nı okumamak olmazdı İçinde Orhan Pamuk’un romanı yazma aşamasında tuttuğu defterlerden yazılar ve şahane çizimleri var. Kapak tasarımı da Pamuk’un çizimi. Kara Kitap’ın edebiyat anlamında önemi, içerdikleri, yazım aşaması ve basım sonrası medya görüşleri, edebi kaynakları, metinde değişen ve hiç yer almayan kısımlar vs. gibi birçok detay bilgiye ulaşabilirsiniz. İnceleme videomda birçoğundan ve araştırdığım diğer kaynaklardan bahsetmeye çalışacağım. Kara Kitap sonrası mutlaka okumanızı öneririm Youtube kanalım: https://www.youtube.com/user/ayseum
"Kara Kitap'ın Sırları"nı, Orhan Pamuk'un yeni yayınevi Yapı Kredi Yayınları'ndaki editörü Darmin Hadzibegovic hazırlamış. "Kara Kitap'ın Sırları" Kara Kitap üzerine daha önce yazılanlardan farklı bir şey anlatmıyor; tek ve en önemli farkı, Orhan Pamuk'un "Hayatının kitabı"nı yazarken (Pamuk romanı yazarken tuttuğu notlarda böyle diyor Kara Kitap için) kullandığı defterlerden yapılan alıntılar. Bu özel defterlerde yer alan ve Orhan Pamuk’un romanı yazdığı dönemdeki ruh halini yansıtan çizimlerse kitaba farklı bir derinlik katmış. Bir romanın yaratılış sürecine ilgi duyanlar için mutlaka okunması gereken bir kitap. Üstelik bu, Orhan Pamuk gibi büyük bir yazarın Türk edebiyatının en önemli romanlarından birini oluşturma süreciyle ilgiliyse daha da değerli oluyor. Yine de bu kitaptan asıl tat alacaklar, kuşkusuz Kara Kitap hayranları; bu esrarlı romanı keyifle okuyup, bittiğine üzüldükten sonra, bir kez daha okuyanlar… İşte onlar, ikinci okumada bile yakalayamadıkları sırları bu kitapta yakalayacaklar.
Öncelikle bir şeyi kabul edelim: Kara Kitap'ı okuyup da benim kadar hayran kaldıysanız benim ya da bir başkasının ne dediğinin hiçbir önemi yok, Kara Kitap'ın Sırları'nı zaten alıp okuyacaksınız. Bence almalısınız da. Orhan Pamuk, eserlerinin çok katmanlı yapısından dolayı mı yoksa günümüz Türkiye edebiyatında "süperstar" diyebileceğimiz birkaç isimden biri olduğu için mi bilmiyorum ama ne yazdığı kadar nasıl yazdığıyla da ilgi çeken bir yazar. Bir de söz konusu eser Kara Kitap gibi iç içe geçmiş, sürekli başka eserlere ve kendine referanslar veren hikayelerle dolu bir kitap olunca bir insan nasıl olup da böyle bir kitabı kurgulamıştır diye sormamak elde değil. Kara Kitap'ın Sırları da işte okura bu muazzam eserin nasıl ortaya çıktığını, nelerden beslendiğini, nasıl bir süreçten gelip karşımıza çıktığını anlatmayı vaat ediyor. Peki bunu başarıyor mu? Kısmen.
Kitabın artılarına gelirsek; Orhan Pamuk'un tuttuğu notları, çizdiği resimleri görmek, hikayeyi kurgularken nelerden vazgeçip nelere daha fazla ağırlık verdiğini öğrenmek çok güzeldi. Darmin Hadzibegovic'in "Kara Kitap Defterleri" diye bahsettiği ve Orhan Pamuk'un romanı daha kurgularken tutmaya başladığı onlarca defterin tıpkı basımına da günün birinde ulaşabiliriz umarım. Ayrıca roman yayınlandıktan sonra medyada yaptığı etkiden ve neredeyse Kara Kitap'ın kendisi kadar nam sahibi olan Tahsin Yücel eleştirisinden de kısaca da olsa bahsedilmesi hoş olmuş.
Gelgelelim kitabın geri kalan kısmı, yani Darmin Hadzibegovic'in bize romanı anlattığı kısımlar bir üniversite öğrencisinin Kara Kitap üzerine yazdığı bir ödevi andırıyor. Bu tam olarak kötü bir şey değil tabi, ben kitabı bitireli neredeyse bir ay olduğu için hatırlatma işlevi gördü biraz da. Ancak romanı yeni bitirip de bu kitabı elime alsaydım okurken epey söylenirdim sanırım. Bir roman incelemesini o romanın "sırları" olarak okura sunmak doğru değil bence.
Eleştirdiğime bakmayın gerçi, nasıl Kara Kitap'ı sık sık elime alıp birkaç sayfa okuyacaksam bu kitap da Kara Kitap'la ilgili bir şeyleri hatırlamaya çalıştığımda elimin altında olacak muhtemelen. Yine de Kara Kitap'ın Sırları'nın çok daha doyurucu olabilecekken kötü kullanılmış bir fikir olduğunu düşünüyorum.
کتاب می تونست خیلی حجیم تر و جذاب تر از این باشه (جزئیات بیش تر از دفترچه های کتاب سیاه، متن کامل 4-5 تا از نقدای مهم به کتاب و ...) ولی متاسفانه نویسنده خیلی زود سر و ته قضیه رو هم آورده. با این حال قسمت هایی از کتاب بسیار جالب بودند و خوندنشون عمیقا لذت بخش بود؛ به خصوص بخشی که مربوط به فرایند نوشتن داستان (پرورش ایده ها، وقایع و شخصیت ها (ویژگی هاشون، نسبت های فامیلی شون، قیافه هاشون، شغل هاشون، اسم هاشون و ...) هست. مثلا نزدیک 3 سال از شروع نوشتن رمان (نوشتن رمان 5 سال طول کشیده 1990-1985) پاموک تصمیم می گیره، «جلال سالک» رو شخصیت محوری رمان کنه و نصف فصل ها رو به مقالات اون اختصاص بده. به هر حال این کتاب پاموک (که به نظر خودم بهترین و پیچیده ترین کتابش هم هست) ارزش توجهی بسیار بیش تر از این ها رو داره. سال های سال طول می کشه تا همچین شاهکاری دوباره خلق بشه... منتقدی در مورد کتاب گفته: اگر روزی از من پرسیده شود که اصولا نوشتن به چه دردی می خورد؟ جواب من این خواهد بود: خلق آثاری مثل کتاب سیاه.
Kara Kitap isimli o büyülü kitabı okumaya 17 Ağustos 1999 tarihinde başlamıştım. Roman kahramanlarından gazeteci Celal Salik'in o ünlü Boğaz'ın Suları Çekildiği Zaman köşe yazısını ise depremden tam dakikalar önce bitirmiş, dehşetle yatağıma yatmış, depremin ilk seslerini, sallantısını kitaptan çok etkilenmeme vermiş, gerçekten deprem olduğunu bile idrak edememiştim!
Kara Kitap'ın Sırları'nı ilk çıktığı gibi aldım elbette. Ama kitabı okumaya başlamam 11 senemi aldı.
Çizimlere, notlara, anektodlara bayıldım. Gerçekten bir şaheser. Keşke her büyülü kitabın böyle yol gösterici bir ek kitabı olsa dedim okurken. Ve elbette okurken güçlü bir şekilde "Kara Kitap'ı yeniden okumalıyım!" hissiyatı ile doldum taştım. O sebeple elimdeki 25. yıla özel Kara Kitap baskısını (2015) Kara Kitap'ı ilk kez okuduktan tam 25 sene sonra (2024) okumaya niyet ediyorum.
Umarım hayat kimseyi kısa cümleler kurmaya başlayacak kadar anlaşılmamışlık hissiyatı içinde boğmaz. Suları çekilen bir deniz gibi bırakmaz. Pamuk'un beyninin içindeki labirentin duvarlarına kelimeleriyle çizdiği, boyadığı resimlere bakmak dahi beni mutlu ediyor; merkezim sürekli değişse bile, bir yere çıkamayacağımı hissetsem bile. Sırf Kara Kitap'ın baş döndürücülüğünü hatırlattığı için bile okunabilir. Daha önce gitmiş olduğun sınırları geniş bir ülkenin, küçük bir rehberi gibi. Yolculuğun süresince aldığın keyif kadar olmasa bile yine de keyifli, paylaşıyor bildiklerini, gösteriyor bilmediklerini ve gözünden kaçırmış olabileceklerini.
Orhan Pamuk'un çizimlerine, notlarına ve zihninin en az okurununki kadar karışık labirentlerine girmek gayet tabii keyifli, bağlantıları kurmakta yardım almak da Kara Kitap kadar çok katmanlı bir roman için neredeyse mecburi. Öte yandan, sır perdesinin ardı önemli değildi, sırrın peşinde olmaktı esas mesele. Bu nedenle, yazar kendi eliyle perdeyi az da olsa aralamasa belki daha iyi olurdu dedi romantik yanım. Karakterlerin kurgu olduğunu hatırlamayı sevmiyorum çoğu zaman, ve bu kitap sizden Galip'i, Rüya'yı ve Celal'i ister istemez biraz çalacak.
Kara Kitap'ın şu an sahaflarda piyasası 250 tl olan onuncu yıl özel baskısına yetişememiş biz talihsizlerin kitap hakkında daha fazla, daha fazla bilme arzusunu azıcık bile tatmin edemeyen bir derleme. Orhan Pamuk derlemeye vermeyi kabul ettiği el yazılarının anlaşılmazlığında, kitabı hazırlayan editör de yalakalıkta sınırları şaşırtıcı derecede zorluyor.
*Orhan Pamuk külliyatı ve Kara Kitap üzerine derinleşmek isteyen arkadaşlara tavsiye ederim. *Kitabın, aynı zamanda, yazar adayları için faydalı olacağını düşünüyorum.
Kara Kitap hakkında detaylı bir didikleme kitabı. Okurken gözümden kaçanlar,okuyup derinliğini bilmediğim şeyler…ve daha birsürü şeyin açıklaması kısaca yapılmış bu kitapta.Bir sürü görsel eşliğinde,Orhan Pamuk’un not defterlerinden kesitler konularak birleştirilmiş mükemmel bir derleme. Kara Kitap severler benim gibi ayıla bayıla okuyacaktır.
Orhan Pamuk'u bir yazar olarak değil de kaygılı, onu yazmaya iten, yazmasını sağlayan insanlar ve anılarıyla bir insan olarak gördüm. Kara Kitap'ı okurken fark edilmesi güç noktalar anlatılıyor ve yazarın kendi eliyle yazdıkları, okuyucuyu bütün o 'eseri ortaya çıkarma evresine' götürüveriyor. 'Mavi/lacivert' ise burada bile bizimle.
Genel itibariyle beğendim diyebilirim. Zaten yazarların bu romanları yazma süreçleri benim çok ilgimi çekiyor. O bakımdan büyük ilgiyle okudum. Ama kimi yerleri zorlama geldi. Örneğim Galip’in bir mağazanın yer altına inmesi Dante’nin Cehennem’inden etkilenerek yazıldığı söylenmiş. Bir örnek olarak bu bana zorlama bir etkilenme gibi geliyor. Ama onun haricinde yazarın defterlerinden notlarla, fotoğraflar ve röportajlarla kitap hakkında fazlasıyla bilgi veriyor. Ben Kara Kitap’a başladım ama bitirdim mi hatırlamıyorum. Hatta burada da bahsi geçen kişi ve olayları hatırlıyorum ama bitirdim mi bilmiyorum lakin sonuna dair bir şey anımsamıyorum. Bitirmemiş olmam kuvvetle muhtemel çünkü gerçekten karmaşık, zor bir kitap. Kara Kitap’ı severek okumuş olanların mutlaka okuması gereken bir kitap bu.
Kara Kitap’ın Sırları’nda, Batı edebiyatının yeni deneysel yanlarıyla, Türk-Osmanlı-İslam kültürünün başarıyla yan yana getirilmesinden bahsedilir. Batı edebiyatının yeni deneysel yanı o dönemde Postmodernizm’dir. Yazarın, kitabını yazdığı dönemde Amerika’da postmodernizm kavramı tartışmalarını da yakından takip etmesi ve bu türün özelliklerini, doğu kültüründen esinlendiği hikayelerle ( Binbir Gece Masalları, Hüsn-ü Aşk) birleştirmesi bu büyük eserin temel taşlarını oluşturur. Bu birliktelik de kitaba çok yönlülük ve orijinallik katar. Aynı zamanda kitap, insanların birbirine dönüştüğünden takma isimlerden, benzetmelerden de bahsediyor ve açığa kavuşmayanları ya da gözden kaçırılabilecek noktaları analiz ediyor. Kara Kitap’ı okuduktan sonra bence mutlaka okunmalı.
birçok şey öğrendiğim, güldüren, duygulandıran yazıların bulunduğu eğlenceli bir kitap olmuş. bu kitap da hem göze hem gönle, hem de akla hitap eden kara kitabın tüm eskizleri, eleştirileri ve gerçek görüntüleri ve kişileriyle harika bir eser olduğunu gösteriyor. bir kere daha ansiklopedi romanlarını sevdiğimi anlamama vesile oldu, birkaç tane de örnek verildiği için bana da öneriler çıktı. emeği geçen herkesin eline sağlık.
Kara Kitap’ı okurken farkına varmadığım bazı detayları, eserin yazılma sürecini, karakterlerin ve olayların arka planını, Orhan Pamuk’un eseri yazarken defterine düştüğü notları, çizdiği resimleri okumak ve görmek güzeldi.
Beni tek rahatsız eden şey hazırlayan kişinin Orhan Pamuk övgüsünü abartması diyebilirim.
Kara Kitap’ı okuduktan sonra başvurulması gereken temel kaynaklardan biri. Romanın alımlanmasını önemli ölçüde etkileyecek, romanın yazılış süreci hakkında doğrudan yazarın notları ve çizimlerine tanık edecek bir metin.