What do you think?
Rate this book
فرادستی و فرودستی در زبان
193 pages, Paperback
Published January 1, 2002
1 person is currently reading
14 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
December 25, 2017
این کتاب بااینکه عنوانش «فرادستی و فرودستی در زبان» است، صرفاً به نوعی خاص از فرادستی و فرودستیِ زبانی پرداخته که به جنسیت ربط دارد. باوجوداین، در میان کمشمار پژوهشهایی که در زبان فارسی دراینزمینه صورت گرفته، در نشاندادن کاربردهای زبانیِ تبعیضآمیز و نقش آن در رفتارهای ناپسندی که از دیرباز با جنسِ زن شده، بیشوکم اثری موفق از آب درآمده است.
سیاهۀ مطلبهای کتاب چنین است:
ـ فصل اول: پیشدرآمد
ـ فصل دوم: فرادستی و فرودستی در ادبیات مکتوب
ـ فصل سوم: فرادستی و فرودستی در گونۀ گفتاری
ـ پیوست: فرهنگِ کوچک اصطلاحات جنسیتزده
نویسنده در فصل یکم با بهرهگیری از دیدگاههای اندیشمندان غربی دربارۀ این موضوع، شالودههای نظری پژوهشش را تااندازهای روشن میکند و در فصلهای بعد، در اثبات مدعاهایش، شواهدی را بهترتیب از زبان فارسیِ مکتوب و زبانِ فارسی گفتاری پیش میکشد. پژوهشهای این دو فصل، یکی بهروش تحلیل محتوا صورت گرفته و دیگری بهروش میدانی. بهعبارت دیگر، نویسنده فصلی را به بررسی متنهای فارسی پرداخته و نمونههایی از کاربردهای زبانیِ جنسیتزده بیرون کشیده و به توصیف آنها پرداخته است و در فصل دیگر ازطریق مصاحبه و گردآوری دادههای آماری کوشیده است کاربردهای زبانی جنسیتزده را در فارسیِ گفتاریِ معاصر بررسی کند و میزان آن را باتوجهبه متغیرهایی نظیر سن و جنسیت و وضعیت تأهل و تحصیلات و شغل بسنجد. نتیجۀ این دو بررسی بهوضوح نشان میدهد که فارسی، زبانی است سخت جنسیتزده و فارسیزبانان در کاربردهای زبانیشان که نمودی است از رفتارهایشان در دنیای واقعی، بسیار به جنسِ زن ستم کردهاند و او را در مقایسه با مرد، فرودست و کمارج پنداشتهاند. به پایان کتاب هم فهرستی دراز پیوست شده از عبارتها و اصطلاحهایی که، آشکار یا ناآشکار، رگههایی از جنسیتزدگی در آنها یافت میشود.
با وجود قوتهای محتواییای که برشمردم، زبانِ این اثر بهشدت ناپیراسته است و در جاهایی، بهویژه در فصل نخست که ترجمه بیشتر در آن صورت گرفته، پیچیدگیهایی دارد. همچنین در دو جای کتاب غلط املایی وجود دارد: یکی در صفحۀ ۳۳ که بهجای «انضباط» نوشتهاند «انظباط» و دیگری در صفحۀ ۷۳ که بهجای «خوشذائقگی» نوشتهاند «خوشزائقهگی».
در مجموع، باید گفت کتابی با این موضوعِ خوب و بجا اگر چنانکه سزاوار است، ویرایش میشد و در قالب متنی پاکیزه و بیخطا روانۀ بازار میگردید، بیتردید تأثیری دوچندان میداشت و زحمت نویسندهاش بیشتر به چشم میآمد و حق مطلب بهتر از این ادا میشد.
کتابنامه: فرادستی و فرودستی در زبان، مریم پاکنهادجبروتی، چ۱، تهران: گام نو، ۱۳۸۱.
سیاهۀ مطلبهای کتاب چنین است:
ـ فصل اول: پیشدرآمد
ـ فصل دوم: فرادستی و فرودستی در ادبیات مکتوب
ـ فصل سوم: فرادستی و فرودستی در گونۀ گفتاری
ـ پیوست: فرهنگِ کوچک اصطلاحات جنسیتزده
نویسنده در فصل یکم با بهرهگیری از دیدگاههای اندیشمندان غربی دربارۀ این موضوع، شالودههای نظری پژوهشش را تااندازهای روشن میکند و در فصلهای بعد، در اثبات مدعاهایش، شواهدی را بهترتیب از زبان فارسیِ مکتوب و زبانِ فارسی گفتاری پیش میکشد. پژوهشهای این دو فصل، یکی بهروش تحلیل محتوا صورت گرفته و دیگری بهروش میدانی. بهعبارت دیگر، نویسنده فصلی را به بررسی متنهای فارسی پرداخته و نمونههایی از کاربردهای زبانیِ جنسیتزده بیرون کشیده و به توصیف آنها پرداخته است و در فصل دیگر ازطریق مصاحبه و گردآوری دادههای آماری کوشیده است کاربردهای زبانی جنسیتزده را در فارسیِ گفتاریِ معاصر بررسی کند و میزان آن را باتوجهبه متغیرهایی نظیر سن و جنسیت و وضعیت تأهل و تحصیلات و شغل بسنجد. نتیجۀ این دو بررسی بهوضوح نشان میدهد که فارسی، زبانی است سخت جنسیتزده و فارسیزبانان در کاربردهای زبانیشان که نمودی است از رفتارهایشان در دنیای واقعی، بسیار به جنسِ زن ستم کردهاند و او را در مقایسه با مرد، فرودست و کمارج پنداشتهاند. به پایان کتاب هم فهرستی دراز پیوست شده از عبارتها و اصطلاحهایی که، آشکار یا ناآشکار، رگههایی از جنسیتزدگی در آنها یافت میشود.
با وجود قوتهای محتواییای که برشمردم، زبانِ این اثر بهشدت ناپیراسته است و در جاهایی، بهویژه در فصل نخست که ترجمه بیشتر در آن صورت گرفته، پیچیدگیهایی دارد. همچنین در دو جای کتاب غلط املایی وجود دارد: یکی در صفحۀ ۳۳ که بهجای «انضباط» نوشتهاند «انظباط» و دیگری در صفحۀ ۷۳ که بهجای «خوشذائقگی» نوشتهاند «خوشزائقهگی».
در مجموع، باید گفت کتابی با این موضوعِ خوب و بجا اگر چنانکه سزاوار است، ویرایش میشد و در قالب متنی پاکیزه و بیخطا روانۀ بازار میگردید، بیتردید تأثیری دوچندان میداشت و زحمت نویسندهاش بیشتر به چشم میآمد و حق مطلب بهتر از این ادا میشد.
کتابنامه: فرادستی و فرودستی در زبان، مریم پاکنهادجبروتی، چ۱، تهران: گام نو، ۱۳۸۱.
Displaying 1 of 1 review