Stalín - Ævi og aldurtili

by Edvard Radzinskij, Haukur Jóhannsson (-Translator)

Ævisaga Stalíns eftir rússneska fræðimanninn Edvard Radzinskij er í senn afrakstur eigin reynslu höfundar og áratuga rannsókna sem dregið hafa fram í dagsljósið ýmis áður óþekkt atriði í sögu þessa einstæða leiðtoga Sovétríkjanna.

Þar má nefna samspil Stalíns og keisarastjórnarinnar á árunum fyrir byltingu, trúarlegar tilvísanir í harðstjórn Stalíns og pólitískum hreinsunum, útrýmingu lenínistanna í uppbyggingu ríkisins, kaldrifjaðan undirbúning þriðju heimsstyrjaldarinnar og að lokum frásagnir af dularfullum dauða hins goðumlíka einræðisherra.

Í bók Radzinskijs birtist Stalín ekki einasta sem takmarkalaus harðstjóri heldur einnig sem ótrúlega fær stjórnmálamaður, sem teflir flókna skák þar sem hann einn hefur stjórn á skákborðinu. Ekki bara þegar hann á við undirsetta og hrædda samstarfsmenn heima í Sovétríkjunum, heldur einnig þegar á skákborði hans eru þjóðarleiðtogarnir Hitler, Churchill og Roosevelt. Þannig setur höfundur árás Þjóðverja á Sovétríkin í nýtt samhengi og dregur fram miskunnarlausa stjórnkænsku Sovétleiðtogans í samstarfi hans við Vesturveldin á stríðsárunum og á árunum fyrst eftir stríð.

Í meðförum Radzinskijs verða hinar endalausu bakstungur og aftökur innan Kremlarmúra ekki bara frásögn af blóðþorsta og djöfulskap, heldur einnig sannfærandi lýsing á lífi þess sem er ekkert heilagt í sókn sinni eftir alræðisvaldi, jafnt heima fyrir og á heimsvísu.

Edvard Radzinskij rithöfundur er fæddur í Moskvu 1936 og hefur ritað fjölda bóka um söguleg efni. Auk bóka um Stalín hefur hann skrifað ævisögur Raspútíns og Rússlandskeisaranna Nikulásar II. og Alexanders II. Haukur Jóhannsson þýddi.

Genres: Biography

708 pages, Paperback

Published January 1, 2017

Reviews

[Sindri · Rating 4 out of 5]

Bókin rekur ævi Stalíns frá fæðingu í smábæ í Georgíu, uppvöxt og hagi foreldra hans, nám við prestaskóla og brotthlaup úr skólanum, þátttöku í byltingarstarfi kommúnista og hans útsmognu leið upp metorðastiga kommúnistaflokksins sem leiddi til þess að hann varð æðsti valdhafi í stærsta landi heims. Ég hlýddi á bókina í góðum upplestri Veru Illugadóttur. Hún er á köflum nokkuð torlesin þar sem höfundur rekur nöfn og forsögu æði margra einstaklinga sem urðu á vegi Stalíns. Sum nöfnin þekkir maður, svo sem Trotskí, Malenkov, Bería, Molotov og Gorky, en önnur gleymast jafnharðan og þá er örðugra að fylgja þræði. Bókinni tekst vel að draga upp válega mynd af hreinsunum Stalíns og hans ógnarstjórn, bæði fyrir seinna stríð og jafnframt að því loknu. Sígild aðferð hans var að hækka menn í tign til þess eins að aðstoða þá við að ganga fyrir ætternisstapa. Tiltölulega lítill hluti bókarinnar lýsir þeim gríðarlegu breytingum sem urðu á sovésku samfélagi á valdatíma Stalíns. Ekki er að neinu ráði fjallað um fimm ára áætlanir hans eða hvernig þeim var hrint í framkvæmd, svo sem fyrir tilstuðlan vinnuafls úr þrælabúðum. Umfjöllunin um seinni heimsstyrjöldina og eftirfarandi uppskiptingu Evrópu er jafnframt fremur þunn. Eflaust hefur einhverja þýðingu að bókin er gefin út tiltölulega skömmu eftir fall Sovétríkjanna og áhersla höfundar hefur einkum verið að upplýsa almenning um hryllileg verk Stalíns. Þótt eftir fráfall hans hafi honum verið hallmælt í leyniræðu Krúsjov 1956, og frekari upplýsingar verið aðgengilegar eftir valdatöku Gorbatsjev 1985, var það fyrst eftir fall Sovétríkjanna sem skjalasöfn er gáfu raunsanna mynd af stjórnarháttum Stalíns urðu aðgengileg.

[Thordur · Rating 3 out of 5]

Hnausþykk bók með svo mikla glás af nöfnum og atvikum að maður fær alveg nóg af. Vissulega þarf maður að hafa sig allan við að fylgjast með og meðtaka kraðak af upplýsingum. Eins og að ganga í gegnum frumskóg. Hlustaði á þessi bók sem hljóðbók sem var alveg ágætt. Saga Stalín er samt ekkert sérstaklega falleg saga. Uppfull af allskyns blekkingum og manndrápum. Það er einhver drepinn alveg reglulega bókina útígegn. Stundum finnst manni að verið sé að telja upp sitthvað sem engu máli skiptir. En það er í sjálfu sér bara smekksatriði. Manngerð sem þessi þ.e. Stalín ætti aldrei að ná völdum neins staðar í heiminum en því miður þá gerist það þarna. Og mannfallið í landinu er alveg samkvæmt því.

[Thorunn · Rating 3 out of 5]

Þetta var hræðileg saga - Það voru svo óendanlega margir drepnir. Þvílíkur harðstjóri.
En sagan var mjög fróðleg líka. Uppeldið á harðstjóranum kom frá Lenín, sem ég hafði ekki gert mér grein fyrir.

Ég hlustaði á bókina í frábærum lestri Veru Illugadóttur, annars hefði ég aldrei lagt í hana.
En þrátt fyrir að hafa marg hlutstað á suma kafla þá náði ég ekki alltaf að fylgja eftir hvern var verið að tala um, þessi rússnesku gælunöfn geta alveg verið erfið ef maður skrifar hreinlega ekki hjá sér hver heitir hvað og hvaða gælunöfn hann hefur.

[Bjarni · Rating 4 out of 5]

Frásögn sem staðsetur lesandann mitt í því brjálæði sem fylgdi pólitísku umróti í Rússlandi í byrjun 20. aldar. Hér kemst maður nær Stalín og hans þankagangi en nokkur ætti að kæra sig um. Ekki einungis eru stórviðburðir raktir heldur einnig persónulegir sigrar og ósigrar, þannig að viðbrögð söguhetjunnar og samferðarmanna hans þegar þeir standa í stórræðum verða skiljanlegri, en alls ekki geðslegri.

[Frimann Gudmundsson · Rating 4 out of 5]

Ofboðslegt verk er þetta. Ofsinn var ofboðslegur og lengd verksins einnig. Á tímum var þetta eins og að lesa dagbók.