Vücut boyutlarımız, göz rengimiz ve deri rengimiz gibi gözle görülür özelliklerimizin yanı sıra, çeşitli hastalıklara verdiğimiz tepkiler popülasyonlar arasında çeşitlilik gösterir. İnsanlar arasında gözlenen bu çeşitliliğin nedenleri biz antropologlar tarafından hala açıklanmayı bekleyen soruların başında gelmektedir. Bu kitap, ortaya çıkan bu çeşitlilikten sorumlu faktörlerin ne olduğu ve bu çeşitliliğin ne anlama geldiği üzerinedir.
İnsanları ırklara ayırarak sınıflandırmak çok mu gerekli? Antropoloji bilimi için Irk kavramı ne ifade ediyor? Neden postu olmayan tek primat türüyüz? Neden Afrikalılar ve Avrupalılar bu derece farklı ten rengine sahiptir? İnsan neden en yavaş büyüyen memeli türüdür? Bazı kan gruplarına sahip insanlar neden bazı hastalıklara karşı daha dirençlidir? Tıp bilimi neden Darwinci evrime ihtiyaç duyar? Hamilelikte sabah bulantıları neden evrimsel bir adaptasyon olarak kabul edilir? Teknoloji ve şehir yaşamı insan evrimini nasıl etkiledi?
İnsanları ırkları üzerinden sınıflandırmanın geçerliliği günümüzde pek kalmadı. Durum böyle iken, insan ırkının bu kadar çeşitli olmasını nasıl açıklamalıyız? Neden Avrupalı ile Afrikalı arasında ten rengi farkı bu kadar büyük o zaman? Tüm primatların postu varken neden bizim yok? Kan grupları neden var? Bunlara benzer onlarca sorunun cevabı var bu kitapta. Çok daha fazla sayfalı, hatta birkaç cilt tutabilecek bir konuyu 219 sayfaya (kaynakça hariç) sığdırınca, bazı kavramlar da nisbeten basitleştirilmiş ve yüzeysel işlenmiş.
Kitap ırk sınıflandırmalarının tarihçesi ile başlıyor. Bu kısma başlayıp da bunalırsanız, hemen ikinci kısıma atlamanızı tavsiye ederim, biraz zorlayıcı bir bölüm çünkü. Kitabın kalan üç bölümü daha fazla ilgi çekmeyi başarıyor bence.
İkinci kısım "Biyolojik Çeşitliliğin Kökenleri", üçüncü kısım "Türümüze Özgü Çeşitlilikler ve Adaptasyonlar" ve özellikle de dördüncü bölüm "Hastalıklar ve Evrim" oldukça ilgi çeken konulara değiniyor ve bir çırpıda okuyup kitabın sonuna geliyorsunuz.
Konu üzerinde İngilizce bolca kaynak olmasına rağmen, Türkçe kitap sayısı sınırlı. Çeviri kitaplar da bazen terminolojisi ile zorluk çıkarıyor. Bir Türk bilim insanının elinden çıkınca kavramlara ve verilen bilgiye daha çabuk ısınıyorsunuz, ya da bana öyle geldi...
Antropoloji ve evrim konuları ile ilgileniyorsanız, okumanızı öneririm.
İstanbul Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nün değerli öğretim üyelerinden Barış Özener'in bu eseri, ülkemiz Biyolojik Antropoloji alanyazınında önemli bir kaynak kitap eksiğini gidermektedir. Genel çerçeve olarak, köhnemiş ırk söylemi ve taksonomisinin tarihçesi, dönüşümü ve Yeni Fiziki Antropoloji anlayışının gelişmesi; insanın biyolojik çeşitliliğinin kökenleri; evrimsel adaptasyon düzeneği; evrim ve hastalık ilişkisi konuları ele alınmaktadır. Özellikle 21. yy. Türkiye'sinde evrim kuramını bilim kitaplarından, akademiden ve dolayısıyla kamusal hafızadan silmeye ant içmiş gerici bir praksise karşı, bilimsel gerçeği tüm açıklığıyla önümüze seren bu eseri herkese tavsiye ederim.
turk yazarlarin/bilimadamlarinin yazdigi bilimsel kitaplari cevirilere herzaman tercih ediyorum ..cunku birkere cumleler yapay degil dogal ve duzgun seyrediyor dolayisiyla okumak kolay ve anlasilir.. ve ne kadar azlar.. ozellikle bilimsel olan hemen herseyin yabanci kaynakli ve terminolojili oldugunu dusunursek siradan bir kisinin anlayacagi turkce bilimsel kitap yazmanin degeri daha bir ortaya cikiyor. bu sebeple fazladan bir yildizi bu kitap da hakkediyor.. diger taraftan antropoloji konusu batida cok fazla islenen bir konu.. dolayisiyla bu tur kitaplarin buyukce bir kismini okumus bir kisi olarak bana yuzeysel gelmis olabilir.. ancak bu konulara yabanci olanlar icin bir basvuru kitabi niteliginde.. cunku temel tum klasik bilgileri sunuyor.. tabii konu aslinda o kadar genis ki her bir bolum ayri bir kitap olarak zaten literaturde var.. sanirim yazar b ozener istese bu kitabi 4-5 cilt haline getirebilecekken ince tek kitaba sigdirabilmis boyle olunca da bir suru terim kavram ve bilimsel veriyi kisaltarak sunmus.. bu da bir yildiz hakkediyor dogrusu.. irkciligin zirve yaptigi gunumuzde "irk diye birsey yok bakin" demek icin bilim en guzel arac aslinda.. insan cesitliliginin her toplumda varoldugu ve kesin gecislerin olmadigini aciklamasina ragmen sahsen bu konuyu daha belirginlestirmek gerekir diye dusunuyorum.. ancak baslangic icin kesinlikle tavsiye edilecek bir eser... tebrikler baris bey..
"1. Bolum Irk siniflandirmanin tarihceisi kismini" zar zor bitirdim. Zevkine guvendigim bir arkadasim onermis olmasaydi bu kismi bitirmeden birakirdim. Fakat sonraki kisimlar sardi. Gayet guzel ve bilgilendirici. Herkese okumalarini tavsiye ederim.
5 yildizlik bir kitap olabilecekken 1. kisim ve 2. kisimda olaylari anlatirken olaylarin nedenleri es gecmesi yuzunden 4 yildiz veriyorum. Bu tarz bilgilendirici kitaplarda olaydan cok nedeni onemlidir ve onu ogrenemedigimde merakim giderilmemis oluyor.
Okuyacak birine tavsiyem: 1. kismi kesinlikle atlamasidir. 2. Kisimdan baslayarak okuyabilir ve bilmeniz gereken 3 - 4 - 5 diye gittikce guzellesecegidir.