Natuur als misverstand

by Jelle Reumer (Editor/Contributor), Norbert Peeters (Contributor), Johan van de Gronden (Contributor)

Wat is natuur? Waarom richten we het landschap in zoals we doen? De Vereniging Natuurmonumenten speelt in Nederland een belangrijke rol als eigenaar en beheerder van grote gebieden met historische, nieuwe en namaaknatuur, zoals het tot natuureiland gecultiveerde Tiengemeten. Natuurmonumenten beheert en stuurt ook mede het verhaal over hoe natuur, landschap of wildernis er in Nederland uit moet zien. Dat is een romantisch negentiende-eeuws verhaal.

Grondlegger van Natuurmonumenten en redder van het Naardermeer Jac. P. Thijsse liet zich als heraut van de romantische natuurbeleving inspireren door de Amerikaanse natuurdenker Henry David Thoreau. In Natuur als misverstand verdiepen Johan van de Gronden, Leen Dresen, Norbert Peeters, Harm Piek en Jelle Reumer zich in de herkomst van ons verlangen naar ongerepte natuur, schilderachtige landschappen en woeste wildernis.

Jelle Reumer bezocht als writer-in-nature het eiland Tiengemeten. Als een ware Thoreau zonderde hij zich af in het vers ingerichte natuurmonument. In Natuur als misverstand doet hij verslag van de solitaire ervaring van zijn verblijf in het open natuurmuseum.

167 pages, Paperback

Published October 1, 2017

Reviews

[Christa · Rating 3 out of 5]

Aan de hand van essays geschreven door diverse auteurs, biedt 'Natuur als misverstand' een beschouwing van natuur als landschap en het leven van Henry David Thoreau, de geestelijk vader van de natuurbescherming. Er worden uitstapjes gemaakt naar de successie en functie van natuur, en wat natuur precies is en moet zijn. Dit alles wordt opgehangen aan de mijmeringen van Thoreau, die tijdens zijn tochten rondom Walden Pond nabij Concord de fundamenten legde voor natuurbescherming, de fenologie, en, gesteund door het evolutiedenken van Darwin, de spontane generatie van planten bevocht.

Dwalen door de natuur (als activiteit) wordt aanbevolen om observaties te doen en de natuur te beleven, waarbij het begrip 'natuur' naar hartenlust wordt gekaderd in utilistische of juist esthetische zin. Als groot natuurliefhebber kan ik me helemaal vinden in de redenen waarom wij als mensen ons in de natuur zouden moeten begeven. Wat ik echter mis in de essays is een ruimer arsenaal aan argumenten. Het blijft wel erg hangen in natuur als een plek waar men van alles kan ontdekken en natuur die eigenlijk gecultiveerd is en daarom bekend en aantrekkelijk.

Reumer, samensteller en auteur van twee van de essays, deelt tevens zijn ervaringen op het eiland Tiengemeten, wat door Natuurmonumenten is gededomesticeerd - van gecultiveerd akkerlandschap omgetoverd tot nieuwe natuur. Als bachelorstudent heb ik ooit ijverig de ongeveer honderd plantensoorten die Tiengemeten rijk is leren determineren, tellen, en in plotjes van 1 bij 1 meter afgeknipt om de successie van de flora met en zonder begrazing te onderzoeken. Dat gaf mij als lezer wat extra aanknopingspunten in het beeld dat Reumer wil schetsen van 'nieuwe natuur'.

Met ruime kennis van natuurbeheer en de filosofie en ethiek daarachter, bood dit boek mij weinig nieuwe kennis of inzichten- hooguit een opfriscursus. De essays van Van de Gronden en Dreesen boeiden mij simpelweg niet zo door het ontbreken van een duidelijk standpunt of verhaallijn. De essays van Reumer en Peeters waren daarentegen grotendeels interessant.

Dit boek biedt een samenvatting van bestaande ideeën en overwegingen. Helaas wordt de stelling 'Natuur als misverstand' naar mijn mening niet heel sterk verdedigd. Eerder maak ik uit de lijn van de essays op dat 1) natuur op vele manieren wordt geïnterpreteerd, 2) dat er vanuit de natuurbescherming en -beleving in Nederland een voorkeur bestaat voor het plannen en beheersen van natuur - als ware 'stewards' en 3) dat er een verlangen bestaat naar wilde en oorspronkelijke natuur maar dat wij tegelijkertijd voorkeur hebben voor overzichtelijke maar wel gevarieerde natuur - een paradox. Dat natuur als 'natuurlijk' (dus zonder inmenging van de mens) eigenlijk niet is waar we écht naar op zoek zijn, is volgens mij wat Reumers met dit boek beoogt over te brengen.

Al met al een aardig boek voor de vakantie.

[Peter Zomer · Rating 2 out of 5]

Twee sterren: 'It was ok'. Het boekje is prettig leesbaar en een sympathieke ode aan Thoreau, en het levert soms ook goede beschouwingen op over natuur, natuurbeleving en natuurbeleid. Het boekje is uit in een zucht en eist niet veel van de lezer. De tekst is vergelijkbaar met de teksten die je aantreft in de bladen van natuurorganisaties: interessant en met weinig pretentie. Heel aardig boekje dus, maar niet veel meer dan dat.
Toch leuk dat ik het gelezen heb. En hoe meer mensen het lezen hoe beter. Het gaat immers ergens over: over het belang van natuur voor ons leven.

[Peter · Rating 3 out of 5]

Leuke verzameling essays over Thoreau en natuur, met specifieke vergelijkingen met Nederlandse natuurgebieden, -schrijvers en -conservatoren.