Εφιάλτης: Η απολογία

by Νίκος Φαρούπος

Μήπως ήταν αθώος ο άνθρωπος που θεωρείται ο μεγαλύτερος προδότης στην ιστορία της Ελλάδας και του δυτικού κόσμου; Μήπως έπεσε θύμα πολιτικών σκοπιμοτήτων σε μια στημένη δίκη;

Το όνομα Εφιάλτης, που σήμαινε τον ζωηρό, τον ορμητικό, «αυτόν που πηδάει με ορμή πάνω σε κάτι» ή «αυτόν που πατάει σταφύλια», σήμερα είναι συνώνυμο του «προδότη» ή του «πολύ κακού ονείρου».

Αν όμως ο Εφιάλτης επιλέχτηκε για να παίξει τον ρόλο του «καθάρματος», δηλαδή να καθάρει, να εξαγνίσει από το αμάρτημα της υποταγής ή της φυγομαχίας εκείνες τις ελληνικές πόλεις που μήδισαν; Αν τελικά ο «προδότης» είναι ένα ακόμη εξιλαστήριο θύμα της Ιστορίας;

ΙΔΟΥ ΛΟΙΠΟΝ Η ΠΙΘΑΝΗ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ.

Genres: Historical Fiction

240 pages, Paperback

Published January 1, 2018

About the author

Ο Νίκος Φαρούπος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε κοινωνική ψυχολογία στην Αυστρία και σκηνοθεσία στη Σχολή Κινηματογράφου Ευγενίας Χατζίκου. Αρχικά εργάστηκε σαν βοηθός σκηνοθέτη στη διαφήμιση και σε ταινίες μεγάλου μήκους. Από το 1989 ασχολείται επαγγελματικά με το σενάριο και έχει συνεργαστεί στη συγγραφή αρκετών τηλεοπτικών σειρών καθώς και κινηματογραφικών σεναρίων.

Το 1994 χρηματοδοτήθηκε από το European Script Fund για έξι τηλεταινίες με γενικό τίτλο "Ιστορίες από το παρελθόν", ενώ με το σενάριο του "Ο δήμιος", συμμετείχε στα σεμινάρια σεναρίου του European Script Fund και για διερεύνηση παραγωγής στο πρόγραμμα Μedia (1995). Έχει εκδώσει μυθιστορήματα, διηγήματα και μελέτες.

Reviews

[Michael Kotsarinis]

Είχα πολύ καιρό να διαβάσω ιστορικό μυθιστόρημα καθώς έχω επικεντρωθεί στα ιστορικά βιβλία και έτσι χάρηκα πολύ που το συγκεκριμένο αποδείχθηκε εξαιρετικό.

Πρόκειται, όπως προμηνύεται από τον τίτλο και το οπισθόφυλλο, για την ιστορία του διαβόητου Εφιάλτη των Θερμοπυλών από τη δική του σκοπιά, όπως θα μπορούσε να την έχει γράψει ο ίδιος. Δεν πρόκειται για εναλλακτική ιστορία αλλά για μια διαφορετική ματιά στα ιστορικά γεγονότα.

Στην ιστορική μυθοπλασία εκείνο που δεν μου αρέσει είναι η αλλοίωση ή επινόηση σημαντικών γεγονότων. Ευτυχώς εδώ ο συγγραφέας μένει πιστός στα ιστορικά γεγονότα και παρόλο που πραγματεύεται ένα πρόσωπο "πρώτης γραμμής" καταφέρνει να μην αλλοιώνει την ιστορική πραγματικότητα και να επιτυγχάνει μια καθόλα πιθανή μυθοπλασία.

Φυσικά το βιβλίο αποτελεί και μια μεγάλη συλλογή πραγματολογικών στοιχείων για τη ζωή και τις συνήθειες στην Ελλάδα της εποχής των Περσικών Πολέμων. Πολύ ενδιαφέρουσες οι σημειώσεις και το παράρτημα καθώς και η βιβλιογραφία που δείχνουν τη σοβαρότητα με την οποία προσέγγισε ο συγγραφέας το θέμα και μακάρι όσοι περιλαμβάνουν στα μυθιστορήματά τους ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα (και μάλιστα σε κεντρικό ρόλο) να ερευνούν τόσο πολύ το θέμα τους.

[Ευθυμία Δεσποτάκη · Rating 4 out of 5]

Δεν ξέρω αν θα πρέπει ν’ αρχίσουμε να τα λέμε αυτά (στο εξωτερικό συνηθίζεται για λόγους αξιοκρατίας), αλλά το βιβλίο μου το έκανε δώρο ο ίδιος ο συγγραφέας. Ωστόσο, λόγω του ότι αγαπούσα τη γραφή του από παλιά, θα ήθελα να διαβεβαιώσω όσους διαβάζουν πως τα παρακάτω είναι η ανεπηρέαστη γνώμη μου (όσο ανεπηρέαστη μπορεί να είναι η γνώμη κάποιου όταν διαβάζει έναν από τους αγαπημένους του συγγραφείς).

Το θέμα είναι υπέροχα ιντριγκαδόρικο: κανείς δεν θέλει να ασχολείται με τον Εφιάλτη, τον προδότη των Θερμοπυλών, παρά μόνο για να τον καταραστεί. Αλλά ο Εφιάλτης ήταν άνθρωπος με σάρκα και οστά. Και σαν τέτοιον θα πρέπει να τον ακούσουμε πριν βγάλουμε τα συμπεράσματά μας.

Ο Φαρούπος ξεκινάει με ένα κείμενο σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση και καταφέρνει να με μαγέψει: η γραφή του Εφιάλτη –διότι το κείμενο είναι μια μεγάλη επιστολή– θυμίζει τις μεταφράσεις των κειμένων των αρχαίων, χρησιμοποιώντας το συντακτικό ευφυώς ώστε να δώσει αυτήν την νοσταλγική σχεδόν αίσθηση. Αργότερα η τεχνική αυτή εξασθενεί, και καλά κάνει, διότι ένα βιβλίο τόσων σελίδων με αρχαΐζουσα και περίπλοκη σύνταξη θα ήταν μάλλον δύσκολο να το ακολουθήσει κανείς χωρίς να βαρυγκωμήσει.

Ο ίδιος ο Εφιάλτης φαίνεται να γράφει με τις σκέψεις του ανακατεμένες, όπως θα έγραφε ένας άνθρωπος που μπορεί να ξέρει τι θέλει να πει, αλλά η ταραχή του κι η αδικία που τον πνίγει τον κάνει να επιστρέφει ξανά και ξανά στην ίδια κουβέντα, να μπερδεύει γεγονότα, να θυμάται πράγματα από το παρελθόν χωρίς να τα έχει προσχεδιάσει. Ενώ περιμένεις ως αναγνώστης την κορύφωση με την περιγραφή των γεγονότων, τελικά σε ξεγελάει, υπάρχει δεύτερη, μεγαλύτερη κορύφωση, με την πιο σημαντική στιγμή της ζωής του, εκείνη που διατήρησε την αδικία εις βάρος του εις το διηνεκές.

Δεν έχει αδυναμίες το βιβλίο; Έχει. Είδα εκεί κάπου να γεύονται λεμόνια – ελπίζω να εννοεί κίτρα. Κι ύστερα υπάρχουν κι ένα σωρό λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής, μια τουρνέ για την ακρίβεια στον τότε κόσμο, όχι κούφια όπως θα περίμενες, η οποία ωστόσο τραβάει λίγο περισσότερο απ’ όσο θα μου άρεσε.

Και τελικά αυτή είναι και η μεγάλη δύναμη του βιβλίου, που σιγοβράζει πίσω από τις λέξεις του: το ότι ο συγγραφέας του έχει μελετήσει πολύ, ξέρει τι βλέπει, ξέρει –κυρίως– τι λέει, προτείνει λύσεις στο πρόβλημα χωρίς να κάνει άλματα λογικής και υποθέσεις εκτός τόπου και χρόνου. Και λέω «σιγοβράζει», γιατί ξέρει ο Φαρούπος να μην κάνει τη γνώση του να ουρλιάζει την ύπαρξή της, ξέρει να την ομολογεί ήσυχα κι απλά, όπως ήσυχα κι απλά μιλούν οι άνθρωποι που δεν έχουν ανάγκη την φαμφάρα για να αναδειχτούν.

[MTK · Rating 3 out of 5]

Ενδιαφέρον, αλλά η διήγηση δεν έχει συνοχή και ειρμό.

[Ελενη Ηλιαδου · Rating 5 out of 5]

📕📕📕 Η άποψη μου 📕📕📕

Τίτλος: Εφιάλτης: Η απολογία

Αυτό το βιβλίο αρχικά με κέντρισε με τον τίτλο του και σαν άνθρωπος που με εξιτάρει πάντα και η άλλη πλευρά του νομίσματος με προέτρεψε να το αγοράσω.
Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στον Εφιάλτη που το όνομα του στην Ιστορία μας έχει καταγράφει ως έναν προδότη, ένα μίασμα , ο οποίος έχει καταδικαστεί από όλους και είναι περιφρονημένος χωρίς οικογένεια και επικηρυγμένος από την πατρίδα.Ενα όνομα που έχει ταυτιστεί με την προδοσία, τη φιλαργυρία, την δειλία και την ευτέλεια.
Εδώ ο συγγραφέας μας παρουσιάζει την απολογία του, που σύμφωνα με τα δικά του μάτια έχει αδικηθεί.
Φτάνοντας στο τέλμα της ζωής του στέλνει επιστολές και αφηγείται στον Αριστοκλή τον μεγάλο ολυμπιονίκη Σπαρτιάτη ο οποίος αγόραζε κάποτε τα άλογα του από τον Εφιάλτη, εξηγώντας του την δικιά του εκδοχή της ιστορίας... χωρίς να προσπαθήσει να του αλλάξει γνώμη μα ούτε και για να απολογηθεί παρά μόνο νιώθοντας την ανάγκη να ακουστεί η δικιά του αλήθεια και ας μην γίνει πιστευτός. Έχει αυτήν την ανάγκη για να φύγει από τούτο τον κόσμο με καθαρή την συνείδηση του.
Αυτό είναι το κεντρικό κομμάτι του βιβλίου.
Μέσα του όμως ξεδιπλώνεται και η Ιστορική μάχη
Οι τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι Σπαρτιάτες στις μαχες, που προτιμούσαν να εξολοθρεύσουν τον εχθρό εκ του σύνεγγυς και όχι έξ´ αποστάσεως.Επιλεγουν την μάχη σώμα με σώμα γιατί έτσι επιδεικνύουν την πολεμική τεχνική τους και επιβάλλονται με τη σωματική τους ρώμη και την κυριαρχία.
Όλα αυτά ο συγγραφέας καταφέρνει να μας τα κάνει εικόνες αλλά το ποιο σημαντικό και αυτό που το διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα βιβλία του είδους του είναι αυτή η διαφορετική ματιά που μας προσφέρει.
Να μην ξεχνάμε ότι διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα και όχι ένα Ιστορικό πόνημα που όμως αρκετοί από τους ήρωες του βιβλίου είναι υπαρκτά πρόσωπα και τα στοιχεία που μας παραθέτει ο συγγραφέας για την μάχη τον Θερμοπυλών είναι Ιστορικά ακριβείς.
Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν υπομνήματα που μας αναφέρουν τα Ιστορικά γεγονότα που θέλει να δώσει έμφαση ο συγγραφέας και να κάνει τον αναγνώστη να στοχαστεί και να μάθει αρκετά γεγονότα που αγνοούσαμε.
Η γραφή του συγγραφέα είναι η πρέπουσα που αρμόζει σε ένα βιβλίο που παραθέτει και Ιστορικά κομμάτια και η αφήγηση του Εφιάλτη μας κρατάει σε διαρκεί επαγρύπνηση!
Ο συγγραφέας κλείνει το βιβλίο του με την εξής φράση :
Γιατί άραγε δεν έχει ασχοληθεί άλλος επαρκός με τα σκοτεινά σημεία της μάχης των θερμοπυλών και με την περίφημη ”Προδοσία του Εφιάλτη” ; Για πολλούς Ιστορικούς ήταν αρκετή η απάντηση “Επειδή το έγραψε ο Ηρόδοτος” για εμένα όχι!
Εάν λοιπόν ανήκετε και εσείς σε αυτούς που θέλουν να μάθουν την Απολογία του Εφιάλτη θα σας απαντήσω εγώ σαν αναγνώστρια αυτού του βιβλίου ότι αξίζει να τον ακούσετε !
Του βάζω 5/5
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️💋

Σύνοψη του βιβλίου "Εφιάλτης: Η απολογία"

Μήπως ήταν αθώος ο άνθρωπος που θεωρείται ο μεγαλύτερος προδότης στην ιστορία της Ελλάδας και του δυτικού κόσμου;
Μήπως έπεσε θύμα πολιτικών σκοπιμοτήτων σε μια στημένη δίκη;

Το όνομα Εφιάλτης, που σήμαινε τον ζωηρό, τον ορμητικό, «αυτόν που πηδάει με ορμή πάνω σε κάτι» ή «αυτόν που πατάει σταφύλια», σήμερα είναι συνώνυμο του «προδότη» ή του «πολύ κακού ονείρου».

Αν όμως ο Εφιάλτης επιλέχτηκε για να παίξει τον ρόλο του «καθάρματος», δηλαδή να καθάρει, να εξαγνίσει από το αμάρτημα της υποταγής ή της φυγομαχίας εκείνες τις ελληνικές πόλεις που μήδισαν; Αν τελικά ο «προδότης» είναι ένα ακόμη εξιλαστήριο θύμα της Ιστορίας;

ΙΔΟΥ ΛΟΙΠΟΝ Η ΠΙΘΑΝΗ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ.

Συγγραφέας: Nikos Faroupos
Ημερ/νία έκδοσης: 09/01/2018
Εκδότης: Κέδρος
Σελίδες: 240

[elpida_la_blue · Rating 5 out of 5]

Κι αν ο άνθρωπος του οποίου το όνομα έχει καταστεί συνώνυμο του προδότη όχι μόνο δεν άξιζε το κυνήγι και τις κατάρες αλλά ήταν ο μεγαλύτερος αποδιοπομπαίος τράγος της Ιστορίας;
Παρότι το βιβλίο αυτό είναι σπουδαίο γιατί παρουσιάζει ζωντανή την άλλη πλευρά και φαίνεται ότι βασίζεται σε καλή έρευνα και αντιπαραβολή πηγών, νομίζω ότι η πραγματική σπουδαιότητά του δεν κρύβεται στο θέμα του μα στην υπενθύμηση, ειδικά σε μια εποχή που μαστιζόμαστε από ψεύτικες ειδήσεις και αποκαλύψεις για ιστορίες γραμμένες βάσει συμφερόντων, να καλλιεργούμε την κριτική μας σκέψη και να μην πιστεύουμε οτιδήποτε απλά και μόνο "επειδή το γράφει ο Ηρόδοτος".
Το συστήνω ανεπιφύλακτα.

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

Ο Εφιάλτης, ο γιος του Ευρυδήμου, ήταν σύμφωνα με τον Ηρόδοτο ο άνθρωπος που υπέδειξε στους Πέρσες το στενό πέρασμα από το οποίο επιτέθηκαν πισώπλατα στους αμυνόμενους 300 Σπαρτιάτες και Πλαταιείς του Λεωνίδα το 480 π. Χ., με αποτέλεσμα την ηρωική αντίσταση των Θερμοπυλών. Ήταν το πρόσωπο που μέχρι και σήμερα θεωρείται ταυτόσημο της προδοσίας και της αρνησιπατρίας. Είναι όμως τα πράγματα έτσι ή υπάρχει κάποια μνησικακία ή παραπληροφόρηση από μεριάς του Ηροδότου; Ο συγγραφέας Νίκος Φαρούπος βάζει τα πράγματα στη θέση τους.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο και αποτελείται από μικρά και μεστά κεφάλαια, μέσα από τα οποία ξεπηδάνε η εποχή και οι συνθήκες πριν και μετά τους Περσικούς πολέμους. Εν είδει επιστολών του Εφιάλτη προς τον Σπαρτιάτη Αριστοκλή, το κείμενο αναφέρεται σε πάρα πολλά γεγονότα, συνήθειες και γενικότερα στη στάση ζωής των Αθηναίων και των Σπαρτιατών και παρουσιάζει πολυδιάστατα τη ζωή του Εφιάλτη: πού γεννήθηκε και μεγάλωσε, ποια παντρεύτηκε, γιατί παρουσιάστηκε στον Ξέρξη, ποια ήταν τα πραγματικά του σχέδια και γιατί δεν ευοδώθηκαν, πώς περνάει τη ζωή του τώρα κυνηγημένος και επικηρυγμένος, πώς και ταυτίστηκε με την έννοια της προδοσίας κλπ. Με συνεχή πρωθύστερα και με στιβαρή γραφή, που δε χάνει τον δρόμο της ούτε κουράζει τον αναγνώστη που είναι εξοικειωμένος με την ιστορία των Περσικών πολέμων, το κείμενο ξεδιπλώνεται και αγκαλιάζει κάθε λεπτομέρεια του τρόπου ζωής και αντίληψης των ανθρώπων του 5ου αιώνα π. Χ., ταξιδεύει νοερά στα γεωγραφικά διαμερίσματα μιας Ελλάδας που η μισή ήταν κάτω από τον περσικό ζυγό και αναπαριστά με γλαφυρότητα τις μάχες, τις κοινωνικές τάξεις, τον μικρόκοσμο ενός άντρα και στρατιώτη που πολεμάει στη Σπάρτη ή φιλοσοφεί στην Αθήνα.

Παρομοιώσεις και μεταφορές, ρεαλισμός και ένας έξυπνος χειρισμός της κλητικής προσφώνησης για να αποφεύγεται η συνεχόμενη σκέτη χρήση του ονόματος «Αριστοκλή» (μα πόσοι διαφορετικοί επιθετικοί προσδιορισμοί μπορούν να ταιριάξουν με ένα όνομα!) είναι κάποια από τα θετικά χαρακτηριστικά που απόλαυσα διαβάζοντας αυτό το πρωτότυπο και τεκμηριωμένο μυθιστόρημα. Επίσης μου άρεσε πολύ που δεν παρατίθενται μόνο τα γεγονότα της ιστορίας που προηγήθηκαν ή έπονταν αλλά δίνεται πρόσφορο έδαφος και για μια αντιθετική παράταξη των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων των αντίπαλων κοινωνιών της Αθήνας και της Σπάρτης, μέσα στο πλαίσιο των οποίων επεξηγούνται οι πράξεις και οι αντιλήψεις του Εφιάλτη και του παραλήπτη της επιστολής του, Αριστοκλή, καθώς και μια συναρπαστική περιγραφή των Ολυμπιακών αγώνων. Μάλιστα, στο πλαίσιο αυτών των αγώνων ο Εφιάλτης συναναστράφηκε με τον Θουκυδίδη και τον Ηρόδοτο ως συμποσιαστές κι εκεί βρίσκεται η ουσία της ιστορίας που αφηγείται ο κύριος Φαρούπος.

Το μυθιστόρημα συμπληρώνεται με υποσέλιδες σημειώσεις, βιβλιογραφία, Υπόμνημα αλλά και Παράρτημα, που βρίθουν ιστορικών πληροφοριών και προσδίδουν στο κείμενο την αληθοφάνεια που απαιτείται, γιατί όπως παραδέχεται και ο συγγραφέας «είναι ουσιαστικά προϊόν μυθοπλασίας και όχι ένα ιστορικό πόνημα» (σελ. 229). Η πιθανή «Απολογία» του Εφιάλτη είναι ένα συναρπαστικό κείμενο που ψάχνει τις αλήθειες βαθύτερα και δε στέκεται στη φράση «Το έγραψε ο Ηρόδοτος». Γλαφυρό, μελετημένο, συναρπαστικό και συγκινητικό, με ταξίδεψε ως τις Θερμοπύλες και την Ολυμπία, μου έσκισε ένα προς ένα τα πέπλα της ημιμάθειας και μου έδειξε πόσο αρμονικά μπορούν να ταιριάξουν η ιστορική έρευνα με τη μυθοπλασία.

[Lygeri · Rating 5 out of 5]

Ιδού ένα βιβλίο που έχω διαβάσει πολύ καιρό για το οποίο συνειδητοποίησα ότι δεν έχω γράψει κουβέντα τελικά και είναι κρίμα, μιας και πρόκειται για ένα βιβλίο τρομερά ενδιαφέρον με το Νίκο Φαρούπο να έχει προφανώς κάνει πολλή μελέτη γράφοντας το.
Στους απίθανους συνειρμούς μου, μου θυμίζει τον Τελευταίο Πειρασμό του Καζαντζάκη με την οπτική του τι θα γινόταν αν, να γίνεται μια συναρπαστική διαφορετική αφήγηση ενός γεγονότος ορόσημου στην ιστορία μας.
Το όνομα Εφιάλτης, που σήμαινε τον ορμητικό "αυτόν που πηδάει με ορμή πάνω σε κάτι", σήμερα είναι συνώνυμο του προδότη ή του πολύ κακού ονείρου. Αν όμως ο Εφιάλτης επιλέχτηκε για να παίξει το ρόλο του "καθάρματος" δηλαδή να καθάρει, να εξαγνίσει από το αμάρτημα της φυγομαχίας τις ελληνικές πόλεις που μήδισαν; Αν ήταν αθώος και μέρος ενός ανώτερου σχεδίου, ο οποίος έπεσε θέμα πολιτικών σκοπιμοτήτων σε μια στημένη δίκη; Τότε αυτή θα ήταν η πιθανή απολογία του.

"Είναι κοπιώδης και δύσκολη η ανίχνευση της αλήθειας, όταν ο συγγραφέας χωρίζεται δια μακρού χρόνου από την εποχή των γεγονότων".
Πλούταρχος

Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των
όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.
Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·
δίκαιοι κι ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις,
αλλά με λύπη κιόλας κι ευσπλαχνία·
γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν
είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,
πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·
πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,
πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.
Και περισσότερη τιμή τούς πρέπει
όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)
πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,
κι οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε.
Θερμοπύλες, Κωνσταντίνος Καβάφης

[Antonis Antoniades · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο Εφιάλτης, η Απολογία είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα εκδοχής και ερμηνείας. Εκδοχής γιατί ο συγγραφέας Νίκος Φαρούπος καταπιάνεται με το ζήτημα του γνωστότερου προδότη της ελληνικής τουλάχιστον ιστορίας, του Εφιάλτη, οπότε παρουσιάζει μια διαφορετική εκδοχή των στοιχείων των γεγονότων που εκτυλίχθηκαν κατά τη μάχη των Θερμοπυλών, και ερμηνείας γιατί ερμηνεύει τις άγνωστες και σκοτεινές πτυχές της καταγραφής των στοιχείων των γεγονότων. Συγκεκριμένα η εκδοχή που παρουσιάζεται και βασίζεται στα ιστορικά στοιχεία είναι ότι ο Εφιάλτης δεν πρόδωσε τους Έλληνες, εφόσον οι αποδείξεις είναι αμφισβητούμενες και σε μεγάλο βαθμό υποκειμενικές, οπότε σ’ αυτό το σημείο ακριβώς το ερευνητικό δαιμόνιο του Νίκου Φαρούπου, αφού έχει συγκεντρώσει όλες τις αναφορές από τις αρχαίες πηγές, «αναψηλαφεί» τα γεγονότα και ερμηνεύει τις συνθήκες, τις συμπεριφορές, τις κινήσεις και το αποτέλεσμα.
Ναι, καλά διαβάσατε, ο τρισκατάρατος προδότης Εφιάλτης που πρόδωσε τους Σπαρτιάτες και τον Λεωνίδα στους Πέρσες, ίσως να μην ήταν αυτό που μάθαμε από τα βιβλία της Ιστορίας και τις υποκειμενικές πάντα προφορικές διηγήσεις της. Πού βασίζει ο συγγραφέας αυτή την εκδοχή; Μα φυσικά στα αρχαία κείμενα που αναφέρονται στην εκστρατεία του Ξέρξη και τη μάχη των Θερμοπυλών, τα οποία παρουσιάζουν αρκετές και τρανταχτές διαφορές μεταξύ τους. Ταυτόχρονα, το βασίζει στις τάσεις των Ελλήνων και την ψυχολογία των ανθρώπων.
Επιγραμματικά θα αναφέρω ότι ήδη από την αρχαιότητα υπήρχαν αντιρρήσεις και επικρίσεις για το έργο του Ηρόδοτου, τον τρόπο που κατέγραψε και παρουσίασε πολλά γεγονότα, για παράδειγμα υποκειμενισμός, κουτσομπολίστικη οπτική, αβάσιμη φημολογία, τάση προς το υπερφυσικό και άλλα τέτοια που οι κατοπινοί αρχαίοι Ιστορικοί απόφευγαν στις δικές τους καταγραφές. Ως προς τη ψυχολογία και τις τάσεις των ανθρώπων, είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο πια ότι οι άνθρωποι γενικώς για οτιδήποτε κακό τους συμβαίνει αναζητούν εξήγηση, αλλά συνήθως τείνουν και υιοθετούν εκείνη που τους βολεύει και δεν τους δημιουργεί ατομικά και συλλογικά προβλήματα, οπότε ρίχνουν το φταίξιμο των προβλημάτων τους στους άλλους, οι οποίοι μπορεί να είναι και αόρατοι, όπως π.χ. κακοτυχία, θεοί, δαίμονες, μοίρα κ.λπ., ή βρίσκουν τον αποδιοπομπαίο τράγο για να καλύψουν την δική τους ευθύνη στα γεγονότα με τον διωγμό και την καταδίκη ενός άλλου. Όσο για την τάση των Ελλήνων, πάντα και αιωνίως ήταν η υπερβολή.
Έχοντας υπόψη τα παραπάνω ο συγγραφέας μας παίρνει από το χέρι και μας οδηγεί δεξιοτεχνικά και με γλαφυρότητα στην εποχή των γεγονότων. Η καθημερινή ζωή των αρχαίων αρχίζει και αναπλάθεται με λεπτομέρεια, ανασαίνει και καρδιοχτυπά μπροστά μας δίχως καμία δυσκολία, σαν να μην ξεχάστηκε ή πέθανε ποτέ. Ο αρχαίος κόσμος δεν διαφέρει από τον δικό μας παρά μονάχα σε τεχνολογικό επίπεδο, οι ανάγκες, οι επιθυμίες, οι τάσεις και οι συμπεριφορές είναι ίδια στους ανθρώπους του τότε και του τώρα. Και σ’ εκείνον τον κόσμο τα συμφέροντα, οι φιλοδοξίες, η εκμετάλλευση και το άδικο ήταν το ίδιο ζωντανά και προβληματικά όπως και σήμερα.
Τέλος, ένα στοιχείο της ειλικρίνειας και της αγάπης προς τον αναγνώστη είναι ότι ο Νίκος Φαρούπος προσφέρει με παράρτημα τα ιστορικά στοιχεία που τον οδήγησαν στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου, αλλά και δίνει μια ικανοποιητική βιβλιογραφία για εκείνους που θέλουν να ιχνηλατήσουν μόνοι τους τα γεγονότα.

[Κεσκίνης Χρήστος · Rating 4 out of 5]

Η αλήθεια είναι πως αν και θεώρησα πολύ καλή την αρχική ιδέα, πίστευα πως το τελικό αποτέλεσμα δεν θα μου άρεσε. Έχοντας διαβάσει ΠΑΡΑ πολύ για την αγαπημένη μου μάχη-εποχή της ελληνικής ιστορίας, ίσως ζήλεψα που δεν είχα σκεφτεί εγώ αυτό το ενδεχόμενο(παρόλο που είχα σκεφτεί πολλούς λόγους-δικαιολογίες που ο Εφιάλτης είχε κάνει την προδοσία). Ο συγγραφέας (ή πρέπει να πω ο Εφιάλτης, καθώς είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο;) κατάφερε να με κερδίσει. κατάφερε να σπείρει την αμφιβολία μέσα μου. Και μόνο γι αυτό αξίζει να διαβαστεί.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό! Πραγματικά με πολύ καλή γραφή, ο συγγραφέας σου δημιουργεί την αίσθηση πως ξέρει κάθε τι που γράφει. Σαν να το έχει όντως ζήσει! Είμαι περίεργος για την έρευνα και το πόσα χρόνια του πήρε!
Ίσως το μοναδικό αρνητικό για το σχεδόν μαθηματικό μυαλό μου(κάποιοι μπορεί να μη το βρουν τόσο ενοχλητικό) είναι το πως ο 'Εφιάλτης' πετάγεται από το ένα θέμα στο άλλο και από την μία περίοδο της ζωής του στην άλλη.
Αξίζει όμως κάθε δευτερόλεπτο ανάγνωσης. Ειδικά αν η μάχη των Θερμοπύλων είναι το αγαπημένο σου θέμα, μη το προσπεράσεις!

[Bookery'S · Rating 3 out of 5]

Ο Εφιάλτης έχει συνδέσει το όνομά του με την προδοσία. Στη λαϊκή παράδοση είναι εκείνος που πρόδωσε τον ολιγάριθμο στρατό των Λακεδαιμονίων στις Θερμοπύλες. Στην ποπ κουλτούρα αποδόθηκε μέσα από την ταινία-graphic novel ως ένας τερατόμορφος μοχθηρός τύπος. Αν όμως δεν ήταν πραγματικά προδότης; αν απλώς έπρεπε κάποιος να την πληρώσει; Κι έπειτα είναι και το άλλο: πόσο αξιόπιστη είναι η ιστοριογραφία της εποχής;

Ο Νίκος Φαρούπος φτιάχνει μια (υποθετική) απολογία του Εφιάλτη. Σε α’ ενικό αφηγείται τη δική του ιστορία αναφερόμενος στον Σπαρτιάτη ολυμπιονίκη Αριστοκλή. Ξεκινά από νωρίς κάνοντας αναδρομή στην παιδική του ηλικία, στην ενηλικίωσή του, ακόμη και στην προσωπική του ζωή. Αναφέρεται στη σύζυγό του, την Ιλάειρα και στην τύχη της, ενώ αφιερώνει αρκετή έκταση στον ιστοριογράφο Ηρόδοτο, τον οποίο εχθρεύεται και αμφισβητεί.

Ο τρόπος και το ύφος γραφής έχουν πολύ ενδιαφέρον. Μάλιστα, ο Φαρούπος έχει κάνει ενδελεχή ιστορική έρευνα κι έτσι είναι συνεπής όχι μόνο στην απόδοση του κλίματος, αλλά και στην ιστορική ακρίβεια των γεγονότων. Βλέπει τα πράγματα αντικειμενικά και ρεαλιστικά μέσα από το ιστορικό φίλτρο της εποχής. Θεωρεί (σωστά) ότι η ιστορία των Τριακοσίων δεν είναι ακριβώς αυτή που έχει διασωθεί στη μαζική και απλοποιημένη γνώση. Βρήκα επίσης πολύ βοηθητικό το υπόμνημα στο οποίο καταγράφονται ιστορικά στοιχεία και σχολιάζονται οι συνθήκες της εποχής.

Εκείνο που μου κλώτσησε κάπως ήταν οι μεταπηδήσεις του πρωτοπρόσωπου αφηγητή σε ιστορίες που είτε ήταν ασύνδετες είτε πλατείαζαν την κεντρική αφήγηση. Ενώ υφολογικά με κρατούσαν στο κλίμα, με πετούσαν έξω από την κατεξοχήν ιστορία της προδοσίας.

[Μαρία · Rating 3 out of 5]

Όμορφα δομημένο ιστορικό μυθιστόρημα που πραγματευεται τη ζωή ενός από τα πιο μισητά πρόσωπα της ελληνικής ιστορίας. Κι αν ο προδοτης ήταν το εξιλαστήριο θύμα; Αυτή είναι η απολογία του και δίνει έναν διαφορετικό τόνο στα όσα γνωρίζαμε έως τώρα. Όμορφο ανάγνωσμα!