What do you think?
Rate this book
Rivieren keren nooit terug
Ella Theisseling reist kriskras door Frankrijk met als uiteindelijk doel de rivier waar zij alle vakanties van haar jeugd heeft doorgebracht. Ze wil er de dood van haar vader verwerken, maar ook nadenken over haar kindertijd, haar eerste liefdes en de gebeurtenissen die bepalend zijn geweest voor haar verdere leven.
Dankzij enkele onverwachte ontmoetingen reist ze verder door naar het zuiden, waar ze in een kleine, hooggelegen stad tot bezinning komt en het leven een nieuwe aanvang neemt.
Dankzij enkele onverwachte ontmoetingen reist ze verder door naar het zuiden, waar ze in een kleine, hooggelegen stad tot bezinning komt en het leven een nieuwe aanvang neemt.
320 pages, Paperback
First published February 13, 2018
6 people are currently reading
140 people want to read
About the author
Joke J. Hermsen
32 books59 followersJoke J. Hermsen is a Dutch writer and philosopher, who studied art & philosophy in Paris and now lives and works in Amsterdam.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 33 reviews
March 17, 2018
Joke Hermsen is schrijfster en filosofe. Beide disciplines beoefent ze, niet alleen los van elkaar, maar ook als elkaar versterkende elementen, in haar romans en essays. Haar vlotte pen maken essays als Windstilte van de ziel en Melancholie van de onrust prettig leesbaar, ook voor lezers zonder een gedegen filosofische opleiding. In haar romans voegt ze daar nog een behoorlijke portie psychologie aan toe zoals in De liefde dus en Blindgangers. Ook in Rivieren keren nooit terug vinden we deze kenmerkende elementen uit de andere romans terug. (....)
Ik weet zeker dat lezers met een klassieke scholing op veel intertekstuele verwijzingen zullen stuiten. Ook degenen die hun jaarlijkse vakanties in Frankrijk doorbrengen zullen ongetwijfeld meer genieten van de cultuurhistorische plekken die Ella tijdens haar reis aandoet. Het beeld met de beschadigde Januskop dat ze in een van de plaatsen ziet, herken ik nog wel als symbool voor haar reis. Hoe kun je naar de toekomst kijken, als je het verleden geen plaats kunt geven. Ook mijn kennis van kunstgeschiedenis is beperkt, terwijl ook dat een rol speelt in het verhaal. Naar mijn idee meer als aankleding, dan als symboliek. Maar ook dat kan ik mis hebben.
Toch heb ik die kennis niet perse nodig om van de filosofische en psychologische kanten te genieten. En van de schrijfstijl. Mooie meanderende zinnen, waarin natuurschoon, gedachten, herinneringen, indrukken en gevoelens tot uitdrukking worden gebracht. Na de laatste bladzijde overviel me een bepaalde melancholie en de behoefte mijn eigen herinneringen eens te bekijken.
Maar ook om op een filosofische manier naar het fenomeen herinnering te kijken. Wat gebeurt er als je herinneringen opschrijft? Worden het daarmee gestolde waarheden? Terwijl herinneringen toch soms ook veranderen in de loop van een leven. Het leven kan alleen maar achterwaarts worden begrepen, terwijl we het voorwaarts moeten leven (Søren Kierkegaard) ondervindt ook Ella.
Rivieren keren nooit terug, luidt de titel. En hoewel de rivier niet lijkt te veranderen, is het water dat er nu door stroomt niet hetzelfde als dat van vroeger. Wat wel blijft, is de rivierbodem waarop Ella staat als ze in het laatste hoofdstuk haar conclusies trekt. (....)
Mijn hele recensie vind je hier: https://mijnboekenkast.blogspot.nl/20...
Ik weet zeker dat lezers met een klassieke scholing op veel intertekstuele verwijzingen zullen stuiten. Ook degenen die hun jaarlijkse vakanties in Frankrijk doorbrengen zullen ongetwijfeld meer genieten van de cultuurhistorische plekken die Ella tijdens haar reis aandoet. Het beeld met de beschadigde Januskop dat ze in een van de plaatsen ziet, herken ik nog wel als symbool voor haar reis. Hoe kun je naar de toekomst kijken, als je het verleden geen plaats kunt geven. Ook mijn kennis van kunstgeschiedenis is beperkt, terwijl ook dat een rol speelt in het verhaal. Naar mijn idee meer als aankleding, dan als symboliek. Maar ook dat kan ik mis hebben.
Toch heb ik die kennis niet perse nodig om van de filosofische en psychologische kanten te genieten. En van de schrijfstijl. Mooie meanderende zinnen, waarin natuurschoon, gedachten, herinneringen, indrukken en gevoelens tot uitdrukking worden gebracht. Na de laatste bladzijde overviel me een bepaalde melancholie en de behoefte mijn eigen herinneringen eens te bekijken.
Maar ook om op een filosofische manier naar het fenomeen herinnering te kijken. Wat gebeurt er als je herinneringen opschrijft? Worden het daarmee gestolde waarheden? Terwijl herinneringen toch soms ook veranderen in de loop van een leven. Het leven kan alleen maar achterwaarts worden begrepen, terwijl we het voorwaarts moeten leven (Søren Kierkegaard) ondervindt ook Ella.
Rivieren keren nooit terug, luidt de titel. En hoewel de rivier niet lijkt te veranderen, is het water dat er nu door stroomt niet hetzelfde als dat van vroeger. Wat wel blijft, is de rivierbodem waarop Ella staat als ze in het laatste hoofdstuk haar conclusies trekt. (....)
Mijn hele recensie vind je hier: https://mijnboekenkast.blogspot.nl/20...
August 17, 2018
Een roman in mooie zinnen die genoeg stof tot nadenken geeft. Nog nooit eerder wat van Joke Hermsen gelezen, maar dit smaakt naar meer.
June 15, 2018
Zoektocht door de zondvloed
Ella kan na de dood van haar vader niet rouwen noch haar draai vinden. Ze besluit naar Frankrijk af te reizen om terug te gaan in de tijd, en te zien waar het schip in Frankrijk en het verleden strandt.
In haar eentje rijdt ze door Frankrijk, het land van jeugdvakanties in de buurt van Nîmes en het Romeinse aquaduct, met als vertrekpunt Parijs, de stad van haar studie kunstgeschiedenis, de lichtstad waar iedereen zich op zijn gemak voelt, maar geen vreemdeling zich thuis. Haar vader is gestorven en haar moeder heeft haar niet op tijd gebeld; Ella heeft hem niet zien sterven.
‘Haar vader moest hebben gemerkt dat er niemand aan zijn bed zat, zelfs toen hij niet meer bij bewustzijn was. Hij had alleen de oversteek moeten maken. Ze wist niet of hij zich tot zijn laatste snik had verzet of zich toch nog had kunnen verzoenen met zijn einde.’ (2018: 22)
De relatie met haar moeder is op zijn zachts gezegd koel. Haar vriend heeft een time-out in hun relatie afgekondigd, haar zoon studeert bij zijn vader in Amerika. Niets houdt haar thuis. Onrust kruipt in haar leden, in haar hart en in haar hoofd.
Ze wil een beetje op haar gemak door Frankrijk toeren en onderweg oude kerken en stoffige musea met kunstschatten bezoeken en zien waar het lot haar brengt.
Natuurlijk hoopt Ella met deze pelgrimage verlossing te vinden of in ieder geval een paar aardige mensen en fijne wandelingen.
Il pleut dans la douce France: alsmaar, alsmaar en nog meer: stortbuien, miezerbuien, hagel, sneeuw, het klaart gewoon niet op, il pleut tous les jours.
In haar gedachten aan haar vader en moeder duiken de vakanties van vroeger op, toen zij haar eerste liefde leren kennen: de Franse Marc, een jongen die daar woonde. De wereld leek onbekommerd in de zinderende zon, met zwemmen in de rivier en duiken van de rotsen, maar zo sans soucis bleek Ella’s wereld bij nadere beschouwing toch niet te zijn.
Door Ella’s hoofd spelen gebeurtenissen uit het nu, hoe zij zich voelt, en zo eenvoudig is dat helemaal niet, de gebeurtenissen op de vroegere vakanties, de gebeurtenissen uit haar hele leven, waarin zij zich niet makkelijk bewoog.
Daardoorheen speelt een familieverhaal: een overgrootmoeder van vaders kant zou misschien iets hebben gehad met een schilder die Ella bewondert.
Onderweg komt zij fijne mensen tegen die het goed met haar voorhebben: een Spaanse kunsthandelaar, een Amerikaans echtpaar. De Spanjaard is getrouwd maar er is een verre en vage aantrekkingskracht tussen hen. Contact blijkt niet toch zo makkelijk in deze tijd van constant on line zijn.
Het verhaal barst bijna uit zijn voegen vanwege de vele intertekstuele verwijzingen en allusies: die uit de kunst en kunstgeschiedenis, die uit de filosofie - Kierkegaard: ‘Het leven wordt achterwaarts begrepen....’- , uit de letterkunde, uit de muziek. Ik geloof dat ik het ‘panta rei’ van Herakleitos gemist heb. Vermoedelijk lag deze pre-Socraat een beetje te veel voor de hand om op te voeren in een verhaal waarin water zo’n centrale rol speelt.
Water, water, water; de regen, de hagel, de sneeuw, de rivier, het water uit de rivier, zwemmen, duiken, water dempt het gehoor, levenbrengend water, levenneemend water, het oude aquaduct, de waterweg van de Romeinen, water in de moederschoot, water waar Ella zich veilig voelt. Water komt, water gaat, rivieren temmen met hun oevers het water, nooit is het water hetzelfde. Na de zondvloed krijgen overlevers een hernieuwde kans op leven. Maar ook is het water de stroom van haar tranen - denk aan Alice in wonderland, die bijna in haar zoute tranen verdrinkt - . De tranen die maar niet krijgt geplengd na de dood van haar vader. Hij is haar schielijk ontnomen; hij is gestorven zonder haar aanwezigheid. Die tranen stromen na zijn dood uit de hemel de rivier van haar jeugd in. Regendruppels: vervangtranen. Tranen die Ella ook moet laten om zichzelf. Mededogen met jezelf. En vervolgens: je verdriet kunnen laten zien aan je naasten.
Ella ontdekt veel op haar zoektocht door de zondvloed.
Ik ben een beetje ambivalent over dit boek. Aan de ene kant heb ik het met plezier gelezen, aan de andere kant vond ik het niet heel erg origineel. Ik moest me door een hele berg sigaretten en glazen witte wijn heen worstelen, motieven die te veel voor de hand liggen bij iemand die emotioneel de weg kwijt is. De vermenging van de verschillende verhalen: jeugd thuis, jeugd in Frankrijk, moeilijke relaties in het nu, de speurtocht naar de overgrootmoeder, etc, dat vond ik heel goed geschreven. Op die manier wordt de lezer de piekerende en somberende vrouw met de klei aan haar wandelschoenen, haar stiekeme sigaretten alsof ze nog een puber is, haar immense aanbidding voor sommige religieuze reliëfs uit de middeleeuwen, miniaturen en abstracte schilderijen niet zo snel moe.
Het onderwerp is op de een of andere wijze aantrekkelijk: een vrouw zoekt zichzelf na de dood van haar vader. Dat is een thema dat vast meer mensen - vrouwen? - aanspreekt.
De uitwerking is niet overal even origineel, een beetje doorsnee en dat vind ik jammer.
Maar ze schrijft echt heel goed, Joke Hermsen, en ze heeft veel uitstekende boeken geschreven. Ik ken haar vooral door haar filosofisch essay over de tijd, of beter gezegd over de tijd nemen, Stil de tijd. En in zeker zin gaat de roman Rivieren keren nooit terug ook over de tijd.
‘Ze had een duik in de tijd durven nemen en daar de stenen van haar verleden opgedoken. Ze had gewoon wat kiezels van de rivierbodem geraapt en die vervolgens in een paar zinnen over het water gezeild. Alle verdriet kan gedeeld worden kan gedeeld worden indien opgenomen in een verhaal, zei een vrouwelijke stem die uit de rivier opsteeg, en ja, ze had gelijk: taal, beelden, muziek, dat alles is ook familie.’ (ibid.: 261)
Over de auteur:
Joke Johannetta Hermsen (Middenmeer, 29 juli 1961) is een Nederlandse schrijfster en filosofe.
Joke Hermsen studeerde literatuur en filosofie in Amsterdam en Parijs.
In 1998 debuteerde Joke Hermsen met de roman Het dameoffer, gevolgd door de historische roman Tweeduister (2001), die tijdens het Interbellum speelt en onder meer de levens van T.S. Eliot en Virginia Woolf tot onderwerp heeft. Naast romans, schrijft Joke Hermsen ook essays over kunst, literatuur en filosofie. In februari 2008 verscheen haar roman De liefde dus, over de 18e-eeuwse schrijfster en filosofe Belle van Zuylen. Eind 2009 verscheen haar essaybundel Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst. Dit boek beleefde binnen enkele maanden menige herdruk en werd in 2011 bekroond met de Jan Hanlo Essayprijs. In 2014 verscheen de essaybundel Kairos. Een nieuwe bevlogenheid. Voor de Maand van de Filosofie in 2017 schrijft zij het essay Melancholie in tijden van onrust.
Hermsen houdt regelmatig lezingen over literatuur, filosofie en maatschappelijke kwesties.
Auteur: Joke J. Hermsen
Titel: Rivieren keren nooit terug
Uitgever: de Arbeiderspers
264 pagina's
februari 2018
ISBN10 9029505435
Literatuur & Romans Literaire romans
Ella kan na de dood van haar vader niet rouwen noch haar draai vinden. Ze besluit naar Frankrijk af te reizen om terug te gaan in de tijd, en te zien waar het schip in Frankrijk en het verleden strandt.
In haar eentje rijdt ze door Frankrijk, het land van jeugdvakanties in de buurt van Nîmes en het Romeinse aquaduct, met als vertrekpunt Parijs, de stad van haar studie kunstgeschiedenis, de lichtstad waar iedereen zich op zijn gemak voelt, maar geen vreemdeling zich thuis. Haar vader is gestorven en haar moeder heeft haar niet op tijd gebeld; Ella heeft hem niet zien sterven.
‘Haar vader moest hebben gemerkt dat er niemand aan zijn bed zat, zelfs toen hij niet meer bij bewustzijn was. Hij had alleen de oversteek moeten maken. Ze wist niet of hij zich tot zijn laatste snik had verzet of zich toch nog had kunnen verzoenen met zijn einde.’ (2018: 22)
De relatie met haar moeder is op zijn zachts gezegd koel. Haar vriend heeft een time-out in hun relatie afgekondigd, haar zoon studeert bij zijn vader in Amerika. Niets houdt haar thuis. Onrust kruipt in haar leden, in haar hart en in haar hoofd.
Ze wil een beetje op haar gemak door Frankrijk toeren en onderweg oude kerken en stoffige musea met kunstschatten bezoeken en zien waar het lot haar brengt.
Natuurlijk hoopt Ella met deze pelgrimage verlossing te vinden of in ieder geval een paar aardige mensen en fijne wandelingen.
Il pleut dans la douce France: alsmaar, alsmaar en nog meer: stortbuien, miezerbuien, hagel, sneeuw, het klaart gewoon niet op, il pleut tous les jours.
In haar gedachten aan haar vader en moeder duiken de vakanties van vroeger op, toen zij haar eerste liefde leren kennen: de Franse Marc, een jongen die daar woonde. De wereld leek onbekommerd in de zinderende zon, met zwemmen in de rivier en duiken van de rotsen, maar zo sans soucis bleek Ella’s wereld bij nadere beschouwing toch niet te zijn.
Door Ella’s hoofd spelen gebeurtenissen uit het nu, hoe zij zich voelt, en zo eenvoudig is dat helemaal niet, de gebeurtenissen op de vroegere vakanties, de gebeurtenissen uit haar hele leven, waarin zij zich niet makkelijk bewoog.
Daardoorheen speelt een familieverhaal: een overgrootmoeder van vaders kant zou misschien iets hebben gehad met een schilder die Ella bewondert.
Onderweg komt zij fijne mensen tegen die het goed met haar voorhebben: een Spaanse kunsthandelaar, een Amerikaans echtpaar. De Spanjaard is getrouwd maar er is een verre en vage aantrekkingskracht tussen hen. Contact blijkt niet toch zo makkelijk in deze tijd van constant on line zijn.
Het verhaal barst bijna uit zijn voegen vanwege de vele intertekstuele verwijzingen en allusies: die uit de kunst en kunstgeschiedenis, die uit de filosofie - Kierkegaard: ‘Het leven wordt achterwaarts begrepen....’- , uit de letterkunde, uit de muziek. Ik geloof dat ik het ‘panta rei’ van Herakleitos gemist heb. Vermoedelijk lag deze pre-Socraat een beetje te veel voor de hand om op te voeren in een verhaal waarin water zo’n centrale rol speelt.
Water, water, water; de regen, de hagel, de sneeuw, de rivier, het water uit de rivier, zwemmen, duiken, water dempt het gehoor, levenbrengend water, levenneemend water, het oude aquaduct, de waterweg van de Romeinen, water in de moederschoot, water waar Ella zich veilig voelt. Water komt, water gaat, rivieren temmen met hun oevers het water, nooit is het water hetzelfde. Na de zondvloed krijgen overlevers een hernieuwde kans op leven. Maar ook is het water de stroom van haar tranen - denk aan Alice in wonderland, die bijna in haar zoute tranen verdrinkt - . De tranen die maar niet krijgt geplengd na de dood van haar vader. Hij is haar schielijk ontnomen; hij is gestorven zonder haar aanwezigheid. Die tranen stromen na zijn dood uit de hemel de rivier van haar jeugd in. Regendruppels: vervangtranen. Tranen die Ella ook moet laten om zichzelf. Mededogen met jezelf. En vervolgens: je verdriet kunnen laten zien aan je naasten.
Ella ontdekt veel op haar zoektocht door de zondvloed.
Ik ben een beetje ambivalent over dit boek. Aan de ene kant heb ik het met plezier gelezen, aan de andere kant vond ik het niet heel erg origineel. Ik moest me door een hele berg sigaretten en glazen witte wijn heen worstelen, motieven die te veel voor de hand liggen bij iemand die emotioneel de weg kwijt is. De vermenging van de verschillende verhalen: jeugd thuis, jeugd in Frankrijk, moeilijke relaties in het nu, de speurtocht naar de overgrootmoeder, etc, dat vond ik heel goed geschreven. Op die manier wordt de lezer de piekerende en somberende vrouw met de klei aan haar wandelschoenen, haar stiekeme sigaretten alsof ze nog een puber is, haar immense aanbidding voor sommige religieuze reliëfs uit de middeleeuwen, miniaturen en abstracte schilderijen niet zo snel moe.
Het onderwerp is op de een of andere wijze aantrekkelijk: een vrouw zoekt zichzelf na de dood van haar vader. Dat is een thema dat vast meer mensen - vrouwen? - aanspreekt.
De uitwerking is niet overal even origineel, een beetje doorsnee en dat vind ik jammer.
Maar ze schrijft echt heel goed, Joke Hermsen, en ze heeft veel uitstekende boeken geschreven. Ik ken haar vooral door haar filosofisch essay over de tijd, of beter gezegd over de tijd nemen, Stil de tijd. En in zeker zin gaat de roman Rivieren keren nooit terug ook over de tijd.
‘Ze had een duik in de tijd durven nemen en daar de stenen van haar verleden opgedoken. Ze had gewoon wat kiezels van de rivierbodem geraapt en die vervolgens in een paar zinnen over het water gezeild. Alle verdriet kan gedeeld worden kan gedeeld worden indien opgenomen in een verhaal, zei een vrouwelijke stem die uit de rivier opsteeg, en ja, ze had gelijk: taal, beelden, muziek, dat alles is ook familie.’ (ibid.: 261)
Over de auteur:
Joke Johannetta Hermsen (Middenmeer, 29 juli 1961) is een Nederlandse schrijfster en filosofe.
Joke Hermsen studeerde literatuur en filosofie in Amsterdam en Parijs.
In 1998 debuteerde Joke Hermsen met de roman Het dameoffer, gevolgd door de historische roman Tweeduister (2001), die tijdens het Interbellum speelt en onder meer de levens van T.S. Eliot en Virginia Woolf tot onderwerp heeft. Naast romans, schrijft Joke Hermsen ook essays over kunst, literatuur en filosofie. In februari 2008 verscheen haar roman De liefde dus, over de 18e-eeuwse schrijfster en filosofe Belle van Zuylen. Eind 2009 verscheen haar essaybundel Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst. Dit boek beleefde binnen enkele maanden menige herdruk en werd in 2011 bekroond met de Jan Hanlo Essayprijs. In 2014 verscheen de essaybundel Kairos. Een nieuwe bevlogenheid. Voor de Maand van de Filosofie in 2017 schrijft zij het essay Melancholie in tijden van onrust.
Hermsen houdt regelmatig lezingen over literatuur, filosofie en maatschappelijke kwesties.
Auteur: Joke J. Hermsen
Titel: Rivieren keren nooit terug
Uitgever: de Arbeiderspers
264 pagina's
februari 2018
ISBN10 9029505435
Literatuur & Romans Literaire romans
July 9, 2019
Mooie roman over heden en verleden en toekomst en hoe die verweven zitten
November 19, 2018
Vijf sterren. Misschien iets overdreven, maar mijn leven hangt er niet vanaf dus ik doe het gewoon!
Het boek staat vol prachtige zinnen en origineel gebruik van beeldspraak. Natuurlijk evengoed een kleine kritische noot. Hermsen heeft duidelijk verstand van kunst en kunstgeschiedenis en dat verwerkt ze in het verhaal. Ik houd er erg van als een schrijver dat doet. In dit verhaal gebeurt het alleen af en toe iets te opzichtig, dan lijkt het een soort van etaleren. Al kan ik me voorstellen dat ze gewoon een aantal kunsthistorische zaken en anekdotes wilde benoemen alleen niet goed wist hoe. Dat ze koste wat het kost in het verhaal verwerkt moesten worden. (Ik doel hier onder andere op het gesprek dat de hoofdpersoon voert met een echtpaar in het restaurant van een hotel. Het lijkt alsof ze dat echtpaar puur nodig heeft voor het vertellen van een aantal historische verhalen) Ook al vind ik de vorm daarvan niet altijd even goed, ik vind de verhalen er niet minder interessant om!
Het verhaal over het contact met haar moeder blijft in mijn beleving een los eindje. Maar misschien om de focus niet bij de vader weg te halen.
Al met al is 'Rivieren keren nooit terug' een interessante zoektocht naar het verleden en het nu. ('De oorlog houdt nooit op, bedoel ik,' zei Ella, 'maar wordt voortgezet. Hij wordt doorgegeven, van ouders aan kinderen.') Hoe treffend! De verwarring en weemoed die met de zoektocht gepaard kan gaan, weet Hermsen heel goed over te brengen.
Het boek staat vol prachtige zinnen en origineel gebruik van beeldspraak. Natuurlijk evengoed een kleine kritische noot. Hermsen heeft duidelijk verstand van kunst en kunstgeschiedenis en dat verwerkt ze in het verhaal. Ik houd er erg van als een schrijver dat doet. In dit verhaal gebeurt het alleen af en toe iets te opzichtig, dan lijkt het een soort van etaleren. Al kan ik me voorstellen dat ze gewoon een aantal kunsthistorische zaken en anekdotes wilde benoemen alleen niet goed wist hoe. Dat ze koste wat het kost in het verhaal verwerkt moesten worden. (Ik doel hier onder andere op het gesprek dat de hoofdpersoon voert met een echtpaar in het restaurant van een hotel. Het lijkt alsof ze dat echtpaar puur nodig heeft voor het vertellen van een aantal historische verhalen) Ook al vind ik de vorm daarvan niet altijd even goed, ik vind de verhalen er niet minder interessant om!
Het verhaal over het contact met haar moeder blijft in mijn beleving een los eindje. Maar misschien om de focus niet bij de vader weg te halen.
Al met al is 'Rivieren keren nooit terug' een interessante zoektocht naar het verleden en het nu. ('De oorlog houdt nooit op, bedoel ik,' zei Ella, 'maar wordt voortgezet. Hij wordt doorgegeven, van ouders aan kinderen.') Hoe treffend! De verwarring en weemoed die met de zoektocht gepaard kan gaan, weet Hermsen heel goed over te brengen.
March 5, 2018
Rivieren keren nooit terug van Joke J. Hermsen
In dit boek volgen we Ella die doorheen Frankrijk reist, met als doel de rivier waar zij zo vele zomers van haar jeugd doorbracht. Na het overlijden van haar vader is de relatie met haar moeder nog slechter, de één na de andere verdrongen herinnering duikt weer op en alles begint een beetje in duigen te vallen. Ella beseft dat ze iets zal moeten doen om met het verleden in het reine te komen, dat probeert ze met deze reis.
Haar reis doorheen het Franse landschap, met allerlei onverwachte ontmoetingen is boeiend, maar haar innerlijke reis is dat nog veel meer. Elke avond schrijft Ella in haar schrift, aan de voorkant de avonturen die ze die dag heeft beleefd, aan de achterkant haar herinneringen die op deze reis meer en meer opduiken. Ergens in het midden zullen deze verhalen elkaar raken en dan hoopt ze er klaar met te zijn.
Naast de vele geweldige natuurbeschrijvingen biedt dit boek ook boeiende ideeën over kind zijn, opgroeien en ouderschap. Het is prachtig meanderend geschreven maar blijft toch vlot leesbaar. Het is een beetje een koortsachtige trip waar je aan begint en waar je je doorheen moet laten wiegen. Genieten van elk hoekje en kantje, elke kronkeling, bocht en onverwacht uitzicht (of inzicht).
In dit boek volgen we Ella die doorheen Frankrijk reist, met als doel de rivier waar zij zo vele zomers van haar jeugd doorbracht. Na het overlijden van haar vader is de relatie met haar moeder nog slechter, de één na de andere verdrongen herinnering duikt weer op en alles begint een beetje in duigen te vallen. Ella beseft dat ze iets zal moeten doen om met het verleden in het reine te komen, dat probeert ze met deze reis.
Haar reis doorheen het Franse landschap, met allerlei onverwachte ontmoetingen is boeiend, maar haar innerlijke reis is dat nog veel meer. Elke avond schrijft Ella in haar schrift, aan de voorkant de avonturen die ze die dag heeft beleefd, aan de achterkant haar herinneringen die op deze reis meer en meer opduiken. Ergens in het midden zullen deze verhalen elkaar raken en dan hoopt ze er klaar met te zijn.
Naast de vele geweldige natuurbeschrijvingen biedt dit boek ook boeiende ideeën over kind zijn, opgroeien en ouderschap. Het is prachtig meanderend geschreven maar blijft toch vlot leesbaar. Het is een beetje een koortsachtige trip waar je aan begint en waar je je doorheen moet laten wiegen. Genieten van elk hoekje en kantje, elke kronkeling, bocht en onverwacht uitzicht (of inzicht).
December 30, 2024
Quasi-intellectuele hoofdpersoon A gaat naar verre/afgelegen locatie B om emotionele gebeurtenis C te verwerken, uiteraard uitsluitend middels navelstaarderij en gewroet in het verleden, zonder verdere noemenswaardige gebeurtenissen of personages.
'De formule' noemde ik dit altijd, om uit te leggen waarom ik Nederlandse literatuur zo oninteressant vond.
Het was geen eerlijke aanklacht vind ik achteraf - ik las gewoon niet genoeg goede boeken. Bovendien chargeerde ik natuurlijk door te zeggen dat 9 van de 10 Nederlandse romans 'de formule' gebruiken. Zo vaak is het niet en bovendien komt ze natuurlijk niet alléén in Nederland voor. In andere landen bestaan echter wel vaker tradities die wat tegenwicht kunnen bieden aan dit soort verbeeldingsloze romans - op tradities als fantasy, SF, magisch realisme, 'hysterisch realisme', etc. doel ik dan. De dominante stroming in de Nederlandse literatuur is nog altijd autofictie, dat uit der aard al fantasieloos is, en als een schrijver hier dan 'de formule' gebruikt, versterkt dat alleen maar het beeld dat de Nederlandse literatuur volledig gespeend is van artistieke verbeeldingskracht.
Daarom word ik sowieso al niet vrolijk van 'de formule' als ik haar tegenkom. Maar nu wel extra teleurstellend dat juist Joke J. Hermsen zulke slechte romans blijkt te schrijven, hoewel haar non-fictie bij nader inzien dezelfde neiging tot navelstaarderij en sentimentalisme heeft. Niettemin, ze is iemand die zich interesseert voor veel onderwerpen die mij ook interesseren en die zich boos maakt over dezelfde dingen - en ze is filosofe bovendien, waardoor ik misschien ook wat té veel op een interessante en originele roman à la Patricia De Martelaere of Simone de Beauvoir gehoopt - daarom waarschijnlijk extra teleurstellend voor me om juist van haar hand zo'n verbeeldingsloos cliché van een roman aan te treffen.
'De formule' noemde ik dit altijd, om uit te leggen waarom ik Nederlandse literatuur zo oninteressant vond.
Het was geen eerlijke aanklacht vind ik achteraf - ik las gewoon niet genoeg goede boeken. Bovendien chargeerde ik natuurlijk door te zeggen dat 9 van de 10 Nederlandse romans 'de formule' gebruiken. Zo vaak is het niet en bovendien komt ze natuurlijk niet alléén in Nederland voor. In andere landen bestaan echter wel vaker tradities die wat tegenwicht kunnen bieden aan dit soort verbeeldingsloze romans - op tradities als fantasy, SF, magisch realisme, 'hysterisch realisme', etc. doel ik dan. De dominante stroming in de Nederlandse literatuur is nog altijd autofictie, dat uit der aard al fantasieloos is, en als een schrijver hier dan 'de formule' gebruikt, versterkt dat alleen maar het beeld dat de Nederlandse literatuur volledig gespeend is van artistieke verbeeldingskracht.
Daarom word ik sowieso al niet vrolijk van 'de formule' als ik haar tegenkom. Maar nu wel extra teleurstellend dat juist Joke J. Hermsen zulke slechte romans blijkt te schrijven, hoewel haar non-fictie bij nader inzien dezelfde neiging tot navelstaarderij en sentimentalisme heeft. Niettemin, ze is iemand die zich interesseert voor veel onderwerpen die mij ook interesseren en die zich boos maakt over dezelfde dingen - en ze is filosofe bovendien, waardoor ik misschien ook wat té veel op een interessante en originele roman à la Patricia De Martelaere of Simone de Beauvoir gehoopt - daarom waarschijnlijk extra teleurstellend voor me om juist van haar hand zo'n verbeeldingsloos cliché van een roman aan te treffen.
April 26, 2022
Er is een reden waarom ik zo van Joke J. Hermsen's literaire werken houdt, vooral haar meest recente. Voor mij zijn ze de belichaming van thema's uit haar filosofische essays, in vorm en woord. Mijmerend, meanderend, het plot is als een rivier, de rivier waar de hoofdpersoon van het werk zo naarstig naar op zoek is, of is dat louter nog een moment in de tijd? En welke tijd? Kairos en Chronos, lees ook ik in dit werk. Prachtig en eloquent geschreven, weinig uitleg en scenes voor zichzelf laten spreken. Voor mij was het ook catharsisch om dit boek te lezen, de schrijfstijl en onderwerpen brachten mij ook terug in de tijd in het hier en nu. Een kairotisch moment, dat me halverwege het boek spanning en ongemak opleverde waardoor ik het even moest wegleggen. Maar ook weer oppakken, en mooi hoe het proces van de hoofdpersoon het proces in mijzelf ook weer op gang bracht en liet mee stromen. Extra punten voor de mooie natuu, cultuur en architectuur omscrhijvingen, brachten me terug en hielpen me opweg in bekende- maar vaker onbekende Franse landschappen. Melancholie in de beste zin van het woord; verdriet en weemoed, met een glimlach.
March 10, 2018
Ontroerende roman van Joke Hermsen
Sinds lange tijd niet zo'n mooie, ontroerende roman gelezen. Op reis gaan om je verlies te verwerken, en opnieuw greep op je gevoelens te krijgen, ik heb het zelf ook menig maal gedaan.
Naast de vele schitterende natuurbeschrijvingen biedt deze roman ook boeiende ideeën over de kinderlijke verwondering en verbeeldingskracht, de levenslust van de adolescentie en het ouderschap. Het is prachtig meanderend geschreven maar blijft toch vlot leesbaar. Het is ook nog een heel spannend boek, een echte roadmovie met een heuse zoektocht, en vele mysterieuze zijpaden en verwijzingen naar kunst en cultuur.
Sinds lange tijd niet zo'n mooie, ontroerende roman gelezen. Op reis gaan om je verlies te verwerken, en opnieuw greep op je gevoelens te krijgen, ik heb het zelf ook menig maal gedaan.
Naast de vele schitterende natuurbeschrijvingen biedt deze roman ook boeiende ideeën over de kinderlijke verwondering en verbeeldingskracht, de levenslust van de adolescentie en het ouderschap. Het is prachtig meanderend geschreven maar blijft toch vlot leesbaar. Het is ook nog een heel spannend boek, een echte roadmovie met een heuse zoektocht, en vele mysterieuze zijpaden en verwijzingen naar kunst en cultuur.
June 4, 2018
Het was alsof het boek geschreven was over mijn mooie zomers als jong meisje in de Ardèche. Een plaats die ik koester en mijn tweede thuis is...
"Aan het begin van de zomer is het water nog vreemd en fris en zijn de oevers groen en onbedoezeld. Zes weken later heeft de rivier geen geheimen meer voor ons. We leven elke zomer in het water, dat onze verbrande schouders verkoelt en onze lome lichamen lichter maakt. We zwemmen van oever naar oever, dobberen eindeloos ver op onze luchtbedden langs de jungle van onze dagdromen en zien hoe de ijsvogel vlak voor ons over het water scheert."
"Aan het begin van de zomer is het water nog vreemd en fris en zijn de oevers groen en onbedoezeld. Zes weken later heeft de rivier geen geheimen meer voor ons. We leven elke zomer in het water, dat onze verbrande schouders verkoelt en onze lome lichamen lichter maakt. We zwemmen van oever naar oever, dobberen eindeloos ver op onze luchtbedden langs de jungle van onze dagdromen en zien hoe de ijsvogel vlak voor ons over het water scheert."
February 25, 2018
Wij kenden tot dusverre alleen de essays van Hermsen, zoals Stil de tijd, en hebben nu voor het eerst een roman van haar gelezen. Veel bekende thema's - kindertijd, herinnering, dromen - komen terug, , ja, die dan weer wel :), maar ze komen dieper binnen, kruipen meer onder je huid, en iedereen heeft wel een traantje geplengd. Toch hebben we ook om de soms ronduit droogkomische ondertoon moeten lachen. Dit cijfer is een gemiddelde van alle 7 lezers van onze leesclub.
May 19, 2019
De geur van haar vaders winterjas, dezelfde grove, harde schapenwol;
De geur van de rivier, modderig en brak;
Een flauwe, naar mos en varens geurende bries, stroomt in mijn gezicht.
Een boek vol weemoed, geur (prachtig te lezen) en verlangen naar de kindertijd.
Een prachtig boek. Wat mij betreft had het dunne verhaal over de franse familie achterwege mogen blijven, omdat het afbreuk doet aan het prachtige verhaal over de herinneringen en de terugkeer naar de rivier...
De geur van de rivier, modderig en brak;
Een flauwe, naar mos en varens geurende bries, stroomt in mijn gezicht.
Een boek vol weemoed, geur (prachtig te lezen) en verlangen naar de kindertijd.
Een prachtig boek. Wat mij betreft had het dunne verhaal over de franse familie achterwege mogen blijven, omdat het afbreuk doet aan het prachtige verhaal over de herinneringen en de terugkeer naar de rivier...
September 2, 2019
Heerlijk boek. Mooie verhaallijn, prachtig geschreven.
...”Als je je herinneringen achternareist, word je door de tijd zelf ingehaald. Natuurlijk kon ze niet terugkeren naar dezelfde plek, want de rivier was, net als zij, met de jaren veranderd van vorm, van bedding, van kracht. Hij stroomde weliswaar nog altijd voort naar zijn eindbestemming, verlegde zijn loop en kronkelde hier en daar om nieuwe obstakels heen, maar herhaalde zichzelf niet, hij keerde niet terug in de tijd.”...
...”Als je je herinneringen achternareist, word je door de tijd zelf ingehaald. Natuurlijk kon ze niet terugkeren naar dezelfde plek, want de rivier was, net als zij, met de jaren veranderd van vorm, van bedding, van kracht. Hij stroomde weliswaar nog altijd voort naar zijn eindbestemming, verlegde zijn loop en kronkelde hier en daar om nieuwe obstakels heen, maar herhaalde zichzelf niet, hij keerde niet terug in de tijd.”...
March 10, 2018
Tijdloze roman
Had alleen de essays van Joke Hermsen gelezen, want lees namelijk meer non fictie dan romans. Maar was toch nieuwsgierig geworden naar deze roman, en blij verrast veel filosofische thema's in dit verhaal over tijd, rouw en vergankelijkheid terug te vinden. Zeer mooi en beeldend geschreven.
Had alleen de essays van Joke Hermsen gelezen, want lees namelijk meer non fictie dan romans. Maar was toch nieuwsgierig geworden naar deze roman, en blij verrast veel filosofische thema's in dit verhaal over tijd, rouw en vergankelijkheid terug te vinden. Zeer mooi en beeldend geschreven.
February 17, 2018
Wat een prachtige roman over verlies en herinnering. Ik ken Joke Hermsen eigenlijk vooral als essayist van boeken als 'Stil de tijd' en 'Kairos', maar hier heeft ze veel van haar ideeen over tijd en hoop in een schitterende vertelling gegoten.
Frans van Lent
Frans van Lent
July 27, 2018
Mooi reisverhaal van een vrouw die stapsgewijs terugkeert naar de plek waar zij met haar ouders lang geleden vaak met vakantie ging. Knappe reflecties op allerlei (culturele) plekken (bv. Eva van Autun) en boeiende ontginningen van (vage) herinneringen.
March 28, 2019
Ik werd werkelijk in het verhaal gezogen. Geweldig geschreven, de prachtige volzinnen maken het tot een bijzonder geheel. Ella zat al snel onder mijn huid en ik voelde continue de drang om verder te lezen. Dit is het beste boek wat ik tot nu toe heb gelezen dit jaar.
May 4, 2020
Wie van nauwkeurig geregistreerde herinneringen houdt en de Franse Midi, zal van dit boek houden. Bevat ook heerlijke beschouwingen over (middeleeuwse) kunst en Van Gogh. Is ook een vaderboek. Op het einde van de roman wordt een en ander iets te expliciet uitgewerkt.
April 22, 2025
Mooi hoe Joke filosofie en fictie met elkaar verweefd. Na het lezen van onder een andere hemel ook mooi om te zien hoe ze in fictie haar eigen verhaal een plek geeft. Dit is het tweede boek dat ik van haar lees en ik merk dat ik haar schrijven en denken erg fijn vind.
June 12, 2018
Ontroerend mooi. Ik heb het boek in een adem uitgelezen.
August 28, 2018
Geweldig!
October 8, 2018
Qua sfeer een fijn boek, en heel herkenbaar voor iedereen die in de seventies op vakantie naar Zuid-Frankrijk ging, maar de stijl vond ik een beetje houterig.
August 2, 2020
Mooi verslag van zoektocht naar het verleden, naar verloren jeugd en herkomst in het gezin.
January 19, 2021
Heel erg mooi!
July 28, 2021
Het eerste boek dat ik lees van deze auteur.
Ik heb genoten van het verhaal en ook van haar schrijfstijl.
Ik heb genoten van het verhaal en ook van haar schrijfstijl.
July 19, 2022
Wat een mooi boek! Over de zoektocht en herkenning en erkenning. Waarom kende ik deze schrijfster nog niet?
June 2, 2023
Mooie roman over een vrouw van middelbare leeftijd die terugkeert naar de vakantieplek (en -liefde) uit haar jeugd, met de hoop dichter bij haar (overleden) vader en moeder te komen.
July 9, 2023
Mooie (persoonlijke) ontdekkingstocht door Frankrijk, door verleden en heden.
September 2, 2025
Een vlot en origineel verteld verhaal.
"Review van een lezer van bibliotheek 'de Priool' -Bocholt"
"Review van een lezer van bibliotheek 'de Priool' -Bocholt"
February 4, 2020
‘Heel ons leven blijven we afscheid nemen, eerst van onze jeugd en het spel van de verbeelding, dan van onze dromen, ons geloof en ons vertrouwen, ja zelfs van onze overmoed en diepste overtuigingen.’ #dezinvanhetboek
Displaying 1 - 30 of 33 reviews